ĐẶT VẤN ĐỀ Trong những năm gần đây chăn nuôi đang là trọng tâm phát triển của toàn ngành nông nghiệp, chiếm phần lớn sản phẩm nông nghiệp. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế nói chung, ngành chăn nuôi nƣớc ta không ngừng đƣợc phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu về thực phẩm ngày càng cao của cuộc sống. Trong đó chăn nuôi lợn chiếm 1 vị trí rất quan trọng, đây là ngành chăn nuôi truyền thống và có tiềm năng phát triển ở nƣớc ta, cung cấp phần lớn thực phẩm cho tiêu dùng và xuất khẩu với lƣợng cung cấp chiếm 73% đến 76% tổng lƣợng thịt tiêu thụ. Hiện nay, ngành chăn nuôi lợn ở nƣớc ta đang phát triển mạnh về quy mô và chất lƣợng sản phẩm.
Vì thế đòi hỏi yêu cầu về phẩm chất con giống càng ngày càng cao hơn. Những năm gần đây, đã có nhiều nghiên cứu chọn lọc và lai tạo nhằm tạo ra những dòng, giống mới có năng suất sinh sản cao hơn. Để tăng năng suất và hiệu quả của ngành chăn nuôi lợn ở nƣớc ta phát triển nhà nƣớc đã có nhiều chính sách tích cực và đồng bộ, các khâu: giống, thức ăn, kĩ thuật chăn nuôi, thú y và quản lý đều rất quan trọng nhƣng chất lƣợng con giống vẫn là khâu then chốt và quan trọng nhất, là chìa khóa quyết định thành công. Vì vậy, cần phải có những nguồn gen mới để cải thiện, nâng cao chất lƣợng đàn lợn giống ở nƣớc ta.
Từ thực tiễn đó, một số cơ sở giống lợn đã nhập những giống lợn có năng suất cao từ các nƣớc có nền chăn nuôi phát triển nhƣ Mỹ, Pháp, Canada, Đan Mạch. Ở Việt Nam, lợn Landrace và Yorkshire là hai giống lợn ngoại cao sản đƣợc nhập vào nƣớc ta từ lâu, nhằm cải thiện và nâng cao chất lƣợng giống nội năng suất thấp. Hai giống lợn này rất có tiềm năng phát triển tại nƣớc ta, đóng góp đáng kể trong việc nâng cao năng suất ngành chăn nuôi lợn hiện nay. Trƣớc yêu cầu trên, Trung tâm nghiên cứu lợn Thụy Phƣơng đã nhập giống lợn Landrace, Yorkshire từ Mỹ và Pháp và nuôi tại Trạm nghiên cứu và phát triển giống lợn 1 hạt nhân Tam Điệp.
Hai giống lợn Landrace và Yorkshire nhập về sẽ góp phần cải thiện năng suất và chất lƣợng đàn lợn giống hạt nhân của Trung tâm nghiên cứu lợn Thụy Phƣơng, từ đó cải thiện năng suất và chất lƣợng đàn lợn giống trong nƣớc thông qua việc chuyển giao con giống vào sản xuất. Đánh giá đƣợc khả năng sinh sản của lợn nái Landrace và Yorkshire nguồn gốc Mỹ và Pháp trong điều kiện nuôi dƣỡng tại Trạm nghiên cứu và phát triển giống lợn hạt nhân Tam Điệp là rất cần thiết. Xuất phát từ thực tế trên, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “ Năng suất sinh sản của 2 giống lợn Landrace và Yorkshire nuôi tại Trạm nghiên cứu và phát triển giống hạt nhân Tam Điệp” 1. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU 1.
Mục đích - Đánh giá đƣợc năng suất sinh sản của lợn nái Landrace và Yorkshire nuôi tại Trạm nghiên cứu và phát triển giống lợn hạt nhân Tam Điệp. - Đánh giá đƣợc năng suất sinh sản của lợn nái Landrace và Yorkshire qua các lứa đẻ. Yêu cầu - Điều tra và thu thập số liệu đầy đủ và chính xác các chỉ tiêu sinh sản của lợn nái Landrace và Yorkshire tại cơ sở. 2 Phần I TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.
ĐẶC ĐIỂM CỦA MỘT SỐ GIỐNG LỢN NGOẠI 1. Giống lợn Landrace 1.1 Nguồn gốc Đối tƣợng nghiên cứu là giống lợn Landrace đƣợc nhập từ Mỹ và Pháp. Đặc điểm ngoại hình Toàn thân lợn có màu tr ng tuyền, bởi màu lông tr ng, đầu nhỏ, dài, tai to dài rủ xuống kín mặt, tai cúp về phía trƣớc, cổ nhỏ và dài, mình dài, vai-lƣng- mông-đùi rất phát triển, mông đùi to, mõm thẳng, thân hình dài, mông nở, ngoại hình thể chất vững ch c. Toàn thân có dáng hình thoi nhọn giống nhƣ quả thủy lôi, do chúng nhiều hơn giống lợn khác 1-2 đôi xƣơng sƣờn nên thân rất dài.
Khả năng sinh sản Lợn Landrace có khả năng sinh sản khá cao và khả năng nuôi con khéo. Hiện nay giống Landrace không chỉ đƣợc dùng trong các công thức lai kinh tế giữa các giống ngoại với nhau hoặc các giống nội để tạo đàn thƣơng phẩm có chất lƣợng thịt cao mà còn đƣợc nhân thuần để tăng số lƣợng đàn. Theo Vũ Đình Tôn (2009), lợn Landrace có tuổi phối giống lần đầu 310 ngày, trọng lƣợng cái trƣởng thành 220 - 250 kg, số con đẻ ra trên lứa từ 9 - 11 con, khối lƣợng sơ sinh từ 1,3 - 1,4kg/con, khối lƣợng lúc 70 ngày tuổi đạt 16 - 18kg/con. Nƣớc ta đã sử dụng Landrace để lai kinh tế và nuôi thuần chủng, trong lai kinh tế thƣờng dùng với các giống lợn ngoại khác hoặc các giống lợn nội để thực hiện chƣơng trình nạc hóa đàn lợn.
Giống lợn Yorkshire 1. Nguồn gốc Đối tƣợng nghiên cứu là giống lợn Yorkshire đƣợc nhập từ Mỹ và Pháp. 3 Hiện nay, lợn Yorkshire đƣợc nuôi phổ biến ở hầu kh p các nƣớc trên thế giới và ở Việt Nam đây cũng là một trong những giống lợn đƣợc nuôi phổ biến. Đặc điểm ngoại hình Lợn toàn thân màu tr ng, hơi có ánh vàng, mặt hơi thô, mõm hơi cong lên, tai to vừa phải và dựng đứng, kết cấu cơ thể vững ch c, bốn chân khỏe mạnh, lƣng và hông rộng, vai đầy đặn.
Khả năng sinh sản Lợn cái thành thục về tính lúc 6 tháng tuổi và có thể phối giống lần đầu khoảng 240 - 250 ngày, số con đẻ ra trên lứa cao từ 11 - 13 con, số lứa/nái/năm là 2,2 – 2,3. Khối lƣợng sơ sinh/con từ 1,4 - 1,5kg/con, khối lƣợng 60 ngày tuổi từ 16 – 18kg/con. Theo tài liệu của công ty CP Việt Nam, lợn Yorkshire đƣợc đƣa vào phối giống lần đầu vào khoảng 34 tuần tuổi tức khoảng 8,5 tháng đối với lợn nái, trọng lƣợng cái trƣởng thành 250 - 280 kg, khối lƣợng sơ sinh trung bình 1,2 - 1,4 kg/con. Lợn Yorkshire đƣợc sử dụng để nhân thuần và lai kinh tế với lợn nội, Con đực Yorkshire lai kinh tế với lợn nội cho năng suất cao, khả năng thích nghi tốt.
ĐẶC ĐIỂM SINH LÝ SINH DỤC CỦA LỢN CÁI 1. Sự thành thục về tính Một cơ thể đƣợc gọi là thành thục về tính khi bộ máy sinh dục đã phát triển căn bản hoàn thiện. Dƣới tác động của thần kinh thể dịch con vật xuất hiện các hiện tƣợng hƣng phấn sinh dục (phản xạ sinh dục). Khi đó ở con cái buồng trứng đã có noãn bao chín và tế bào trứng rụng, con đực trong dịch hoàn đã hình thành tinh trùng và có hiện tƣợng phóng tinh.
Lợn thành thục về tính có biểu hiện rõ các đặc điểm của giới: bẹ vú phát triển và lộ rõ, âm hộ to lên hồng hào, lợn có biểu hiện nhảy cƣỡi lên lƣng nhau. Thông thƣờng sự thành thục của lợn cái đƣợc ghi nhận bằng lần động dục đầu tiên. Mặc dù ở lần động dục đầu tiên này lợn cái có trứng rụng và có khả năng thụ thai nhƣng ngƣời ta bỏ qua lần động dục đầu tiên này vì nó chỉ có ý 4 nghĩa cho biết lợn cái b t đầu có khả năng sinh sản. Tuổi thành thục về tính của gia súc thƣờng biểu hiện sớm hơn sự trƣởng thành về thể vóc.
Do đó để đảm bảo sự sinh trƣởng phát dục của cơ thể mẹ tốt, đảm bảo phẩm chất giống ở thế hệ sau, nên bỏ qua 1 - 2 chu kỳ động dục đầu mới cho phối. Khi đó, bộ máy sinh dục của lợn cái đã phát triển hoàn thiện, thể vóc con vật đã đạt kích thƣớc phù hợp. Không nên phối cho cái hậu bị quá muộn không những ảnh hƣởng đến hoạt động sinh lý bình thƣờng của lợn cái mà còn làm giảm hiệu quả chăn nuôi. Sự thay đổi của cơ thể khi thành thục về tính xảy ra dƣới tác dụng của thần kinh và thể dịch.
Có rất nhiều yếu tố ảnh hƣởng đến khả năng thành thục về tính của lợn nái nhƣ: Giống gia súc: Hầu hết các giống nội thành thục về tính sớm hơn các giống nhập nội, giống có tầm vóc nhỏ hơn thuần thục sớm hơn các giống có tầm vóc lớn. Tuổi động dục lần đầu tiên của lợn Ỉ 132 ngày, của lợn Móng Cái 120 - 140 ngày, lợn Landrace ở 208 - 209 ngày tuổi, lợn Yorkshire ở 203 – 208 ngày. Chế độ dinh dƣỡng + Gia súc nuôi dƣỡng với khẩu phần thức ăn đầy đủ, giá trị dinh dƣỡng cao sẽ sớm thành thục hơn so với gia súc đƣợc nuôi dƣỡng với khẩu phần thức ăn không đầy đủ, giá trị dinh dƣỡng thấp. + Kỹ thuật nuôi dƣỡng cái hậu bị rất quan trọng để đƣa lợn cái vào phối giống sớm đạt tỷ lệ thụ thai cao, số con/lứa nhiều.
Lợn hậu bị ngoại phối giống ở 7,5 - 8 tháng tuổi đạt trọng lƣợng 110 - 115 kg, lợn nội phối giống khoảng 60kg là vừa. Để duy trì năng suất sinh sản cao thì nhu cầu dinh dƣỡng đối với cái hậu bị cần chú ý đến cách cho ăn hạn chế đến lúc phối giống (chu kỳ động dục thứ 2 hoặc thứ 3) là 2 kg/con/ngày (khẩu phần 14% protein). Điều chỉnh thức ăn để khối lƣợng đạt 120 – 140 kg ở chu kỳ động dục thứ 3 và phối giống, trƣớc khi phối giống 14 ngày phải tăng lƣợng thức ăn 1 – 1,5 kg có bổ sung khoáng và vitamin giúp cho lợn nái ăn đƣợc nhiều, nhằm tăng số trứng rụng. Sau khi phối giống cần thay đổi chế độ ăn, 5 chuyển chế độ ăn ở mức cao vào giai đoạn chửa đầu kỳ thì tỷ lệ chết phôi cao hạn chế số con đẻ ra trên ổ.
- Ảnh hƣởng của thời gian chiếu sáng: ở mùa hè, lợn cái hậu bị thành thục chậm sơn so với mùa đông - Mật độ nuôi nhốt: Mật độ nuôi nhốt đông trên một đơn vị diện tích trong suốt thời gian phát triển sẽ làm chậm tuổi động dục. Nhƣng cần tránh nuôi cái hậu bị tách biệt đàn trong thời kỳ phát triển. Ảnh hƣởng của lợn đực: số lần tiếp xúc, thời gian tiếp xúc và tuổi con đực ảnh hƣởng đến lợn nái. Nếu lợn cái hậu bị tiếp xúc với lợn đực 2 lần/ngày với thời gian 15 – 20 phút/lần thì kết quả có 83% lợn nái ngoài 90 kg động dục lúc 165 ngày tuổi Nƣớc Khí hậu 1.
Sự thành thục về thể vóc Khi đã thành thục về tính con vật vẫn tiếp tục sinh trƣởng, phát triển để hoàn thiện về thể vóc. Hoàn thiện về thể vóc là tuổi mà con vật đã có sự phát triển hoàn thiện về ngoại hình, xƣơng đã đƣợc cốt hoá hoàn toàn, tầm vóc ổn định.