Chương 1. Cơ sở lý luận về năng lực cán bộ Ủy ban nhân dân cấp xã. Thực trạng năng lực cán bộ Ủy ban nhân dân cấp xã huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên. Quan điểm và giải pháp nâng cao năng lực cán bộ Ủy ban nhân dân cấp xã huyện Sông hinh, tỉnh Phú Yên.
9 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CÁN BỘ ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ 1. Khái quát chung về cán bộ ủy ban nhân dân cấp xã 1. Khái niệm cán bộ ủy ban nhân dân cấp xã Theo quy định tại khoản 1, Điều 4 Luật Cán bộ công chức năm 2008 quy định: “ Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị xã hội ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”[25, tr. Cán bộ Ủy ban nhân dân xã phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã) là công dân Việt Nam, được bầu cử giữ vụ theo nhiệm kỳ trong thường trực Ủy ban nhân dân.
Từ những luận cứ trên ta có thể khái niệm “Cán bộ Ủy ban nhân xã” là những người được bầu cử, giữ vị trí lãnh đạo, quản lý UBND cấp xã. Tên gọi của cán bộ UBND cấp xã gồm hai chức danh Chủ tịch và Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã. Nhiệm vụ, thẩm quyền của cán bộ Uỷ ban nhân dân cấp xã Theo điều 35, Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 quy đinh Nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân xã là xây dựng, trình Hội đồng nhân dân xã quyết định các nội dung và tổ chức thực hiện các nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã; tổ chức thực hiện ngân sách địa phương; thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp, ủy quyền cho Ủy ban nhân dân xã. 10 - Trách nhiệm, phạm vi giải quyết công việc của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã + Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã là người đứng đầu Ủy ban nhân dân, lãnh đạo và điều hành mọi công việc của Ủy ban nhân dân, chịu trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo quy định tại Điều 36 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015; đồng thời cùng Ủy ban nhân dân xã chịu trách nhiệm tập thể về hoạt động của Ủy ban nhân dân trước Đảng ủy, Hội đồng nhân dân xã và Ủy ban nhân dân huyện.
+ Lãnh đạo và điều hành công việc của Ủy ban nhân dân, các thành viên Ủy ban nhân dân xã; Lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ về tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp, pháp luật, các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên, của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã; thực hiện các nhiệm vụ về quốc phòng, an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh, phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác, phòng, chống quan liêu, tham nhũng; tổ chức thực hiện các biện pháp bảo vệ tài sản của cơ quan, tổ chức, bảo hộ tính mạng, tự do, danh dự, nhân phẩm, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của công dân; thực hiện các biện pháp quản lý dân cư trên địa bàn xã theo quy định của pháp luật. + Thực hiện nhiệm vụ phụ trách quản lý tài chính, địa chính, nội chính theo quy định của pháp luật, quyền hạn do cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp, ủy quyền. - Trách nhiệm, phạm vi giải quyết công việc của Phó Chủ tịch ủy ban nhân dân xã: Tổ chức quản lý, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ sản xuất nông nghiệp, phát triển nông nghiệp nông thôn theo khốicông việc (Y tế, giáo dục và văn hoá - xã hội.) của Uỷ bannhân dân do Chủ tịch Uỷ ban nhân dân phân công và những công việc do Chủ tịch Uỷ ban nhân dân ủy nhiệm khi Chủ tịch Uỷ 11 ban nhân dân đi vắng.Quản lý hành chính tại công sở, giám sát đội ngũ cán bộ và công chức cấp xã trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao. Thực hiện các nhiệm vụ khác do Chủ tịch ủy ban nhân dân giao.
Vai trò của cán bộ Uỷ ban nhân dân cấp xã UBND cấp xã là cơ quan hành chính quản lý nhà nước ở địa phương, thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước, chịu trách nhiệm chấp hành Hiến pháp, luật, các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên. Là nơi trực tiếp thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế văn hóa xã hội ở địa phương. Tính hiệu quả trong hoạt động quản lý nhà nước của Ủy ban nhân dân xã đóng vai trò quan trọng, chủ yếu trong việc cung cấp các dịch vụ công phục vụ nhân dân và bộ máy nhà nước. Từ đó Ủy ban nhân dân cấp xã giúp cho nhà nước cấp trên có những căn cứ để hoạch định các chính sách phát triển kinh tế - xã hội sát với tình hình thực tế.
+ Vai trò của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã Trong bộ máy chính quyền cấp xã thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, là người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước trực tiếp chịu trách nhiệm trước cấp ủy cùng cấp và Ủy ban nhân dân cấp trên về việc cụ thể hóa thực hiện các chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Có thể xem Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã là “trụ cột” trong hoạt động quản lý điều hành ở cấp xã, là nhân tố quan trọng để quyết định thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị ở địa phương. Trên cương vị là người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước cấp xã cho nên việc hoàn thiện chế độ công vụ và quy định trách nhiệm, quyền hạn của Chủ tịch Ủy ban nhân xã là rất quan trọng. Bởi vì, Nhà nước Việt Nam là nhà nước pháp quyền của dân do dân, vì dân được tổ chức và hoạt động theo khuôn khổ của Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ.
Các cơ quan nhà nước, cán 12 bộ, công chức, viên chức phải tôn trọng, tận tụy phục vụ nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nh ân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự giám sát của nhân dân; kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng lãng phí và mọi biểu hiện hách dịch,cửa quyền [26, tr. Các quy định nói trên của Hiến pháp đòi hỏi chúng ta phải tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, công khai minh bạch đáp ứng trước yêu cầu cải cách nền hành chính nhà nước, xây dựng tiêu chuẩn về trình độ năng lực, phẩm chất, đạo đức lối sống cho từng cán bộ, công chức trong đó có Chủ tịch Ủy ban nhân dân. Thực hiện những vấn đề này cũng chính là sự khẳng định vai trò, trách nhiệm của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị, kinh tế xã hội, có ý nghĩa đến sự phát triển của địa phương. Vị trí, vai trò của Chủ tịch Ủy ban nhân cấp xã được thể hiện thông qua nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó cho họ phải thực hiện trong công tác lãnh đạo quản lý, đều hành phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh trên địa bàn của xã mình phụ trách theo đúng chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật và ý chí nguyện vọng của nhân dân.
Họ chính là cầu nối trực tiếp giữa nguyện vọng của nhân dân với thực hiện đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; trực tiếp giải quyết mọi công việc liên quan đến quyền và lợi ích của nhân dân trong xây dựng và phát triển kinh tế xã hội ở địa phương. Để thực hiện đầy đủ quyền hạn, nghĩa vụ và phát huy vai trò của Chủ tịch Ủy ban nhân xã thì trước hết Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã phải có đủ năng lực, uy tín, gương mẫu, công minh như vậy mới có thể đại diện cho Nhà nước để thực thi quyền lực nhà nước trong đời sống xã hội; kịp thời cụ thể hóa, triển khai thực hiện có hiệu quả các chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; phải gần dân, sát dân, thường xuyên lắng nghe tâm tư nguyện vọng, kịp thời giải quyết những khó khăn, bức xúc và 13 yêu cầu chính đáng của nhân dân; luôn tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân gắn với thực hiện tốt quy chế dân chủ cơ sở, thực hiện tốt phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”; huy động tối ưu các nguồn lực phát triển kinh - xã hội và tiềm năng thế mạnh của địa phương. + Vai trò của Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã Theo quy định tại khoản 3 Điều 8 Quyết định số 04/2004/QĐ-BNV, ngày 16 tháng 01 năm 2004 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ về việc ban hành quy định, tiêu chuẩn cụ thể đối với cán bộ, công chức xã, phường, thị trấn quy định Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức quản lý, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ theo khối công việc (khối kinh tế - tài chính, khối văn hóa - xã hội) của Ủy ban nhân dân do Chủ tịch Ủy ban nhân dân phân công và những công việc do Chủ tịch Ủy ban nhân dân ủy nhiệm khi Chủ tịch Ủy ban nhân dân đi vắng. Theo đó có thể khẳng định vị trí, vai trò của Phó chủ tịch Ủy ban nhân xã trong hoạt động quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh ở địa phương.
Bởi vì, đây là người trực tiếp tham mưu chỉ đạo các lĩnh vực và địa bàn công tác do chủ tịch phân công, chủ động xây dựng chương trình, kế hoạch triển khai các công việc theo lĩnh vực được phân công trên địa bàn. Chịu trách nhiệm cá nhân trước Chủ tịch Ủy ban nhân dân, trước Ủy ban nhân dân và Hội đồng nhân dân cùng cấp về lĩnh vực được giao, về những quyết định chỉ đạo, điều hành của mình; cùng với chủ tịch và thành viên khác của Ủy ban nhân dân chịu trách nhiệm tập thể về toàn bộ hoạt động của Ủy ban nhân dân trước Đảng ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp huyện. Đối với những vấn đề vượt quá giới hạn, phạm vi, thẩm quyền thì phải báo cáo Chủ tịch quyết định.