Giáo Trình Quản Lý Hành Chính Nhà Nước: Kiến Thức Cơ Bản và Ứng Dụng

Giáo trình quản lý hành chính nhà nước cung cấp kiến thức cơ bản về tổ chức, hoạt động và quy trình quản lý trong lĩnh vực hành chính.

• Tác giả: Tập Thể Tác Giả
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Duy Bắc
• Trường học: Học Viện Chính Trị Quốc Gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Lý Hành Chính Nhà Nước
• Đề tài: Quản Lý Hành Chính Nhà Nước
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. Bài 1 LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
• 1.1. A. Về kiến thức
• 1.2. Về kỹ năng
• 1.3. Về tư tưởng
• 1.4. B. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, NỘI DUNG, VAI TRÒ CỦA QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
• 1.4.1. Khái niệm quản lý hành chính nhà nước
• 1.4.1.1. Khái niệm quản lý
• 1.4.2. Đặc điểm của quản lý hành chính nhà nước
• 1.4.3. Nội dung quản lý hành chính nhà nước
• 1.4.3.1. Hoạt động lập qui hành chính
• 1.4.3.2. Hoạt động ban hành và tổ chức thực hiện các quyết định hành chính
• 1.4.3.3. Hoạt động kiểm tra, đánh giá
• 1.4.3.4. Hoạt động cưỡng chế hành chính
• 1.4.4. Vai trò của quản lý hành chính nhà nước đối với sự phát triển của xã hội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Hành Chính Nhà Nước Khái Niệm Và Đặc Điểm

Quản lý hành chính nhà nước là một lĩnh vực quan trọng trong việc điều hành xã hội. Nó bao gồm các hoạt động của các cơ quan nhà nước nhằm thực hiện quyền lực nhà nước và duy trì trật tự xã hội. Đặc điểm của quản lý hành chính nhà nước thể hiện qua tính quyền lực, tính chấp hành và tính liên tục. Các cơ quan hành chính nhà nước có trách nhiệm ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh hành vi của công dân và tổ chức. Điều này không chỉ giúp duy trì trật tự mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội.

1.1. Khái Niệm Quản Lý Hành Chính Nhà Nước Định Nghĩa Và Vai Trò

Quản lý hành chính nhà nước được định nghĩa là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước nhằm điều chỉnh các hành vi của công dân và tổ chức. Vai trò của nó rất quan trọng trong việc duy trì ổn định xã hội và phát triển kinh tế. Theo tài liệu của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, quản lý hành chính nhà nước không chỉ là việc thực hiện pháp luật mà còn là sự tổ chức và chỉ đạo các hoạt động xã hội.

1.2. Đặc Điểm Của Quản Lý Hành Chính Nhà Nước Tính Quyền Lực Và Tính Liên Tục

Quản lý hành chính nhà nước mang tính quyền lực, thể hiện qua việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật. Tính liên tục của nó đảm bảo rằng các hoạt động quản lý diễn ra một cách ổn định và kịp thời. Điều này giúp duy trì trật tự xã hội và đáp ứng nhu cầu của công dân trong mọi tình huống.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Quản Lý Hành Chính Nhà Nước Hiện Nay

Quản lý hành chính nhà nước hiện nay đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm sự phức tạp của các mối quan hệ xã hội và sự thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh tế. Các cơ quan quản lý cần phải thích ứng với những thay đổi này để đảm bảo hiệu quả trong công tác quản lý. Việc áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý hành chính cũng là một thách thức lớn, đòi hỏi sự đầu tư và cải cách mạnh mẽ.

2.1. Thách Thức Trong Việc Thực Thi Quyền Lực Nhà Nước

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thực thi quyền lực nhà nước một cách hiệu quả. Nhiều cơ quan gặp khó khăn trong việc áp dụng pháp luật vào thực tiễn, dẫn đến tình trạng vi phạm và thiếu hiệu quả trong quản lý. Điều này cần được khắc phục thông qua việc đào tạo cán bộ và cải cách quy trình làm việc.

2.2. Sự Cần Thiết Phải Cải Cách Hành Chính Để Đáp Ứng Nhu Cầu Xã Hội

Cải cách hành chính là cần thiết để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của công dân. Việc cải cách này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển kinh tế. Các cơ quan cần phải chủ động trong việc áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và linh hoạt hơn.

III. Phương Pháp Quản Lý Hành Chính Nhà Nước Giải Pháp Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả quản lý hành chính nhà nước, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại. Việc sử dụng công nghệ thông tin, cải cách quy trình làm việc và tăng cường đào tạo cán bộ là những giải pháp quan trọng. Các cơ quan cần phải xây dựng một hệ thống quản lý linh hoạt, có khả năng thích ứng với những thay đổi trong xã hội.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Quản Lý Hành Chính

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc cải cách hành chính. Việc áp dụng công nghệ giúp tăng cường hiệu quả quản lý, giảm thiểu thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Các cơ quan cần đầu tư vào hạ tầng công nghệ để đáp ứng nhu cầu của công dân.

3.2. Đào Tạo Cán Bộ Quản Lý Nâng Cao Năng Lực Thực Thi

Đào tạo cán bộ quản lý là một yếu tố then chốt trong việc nâng cao hiệu quả quản lý hành chính. Cán bộ cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện nhiệm vụ một cách hiệu quả. Việc tổ chức các khóa đào tạo thường xuyên sẽ giúp cán bộ cập nhật kiến thức và cải thiện kỹ năng làm việc.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Lý Hành Chính Nhà Nước Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu về quản lý hành chính nhà nước cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các cơ quan đã cải thiện được hiệu quả công việc và nâng cao sự hài lòng của công dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

4.1. Kết Quả Cải Cách Hành Chính Tại Các Cơ Quan Nhà Nước

Cải cách hành chính đã giúp các cơ quan nhà nước hoạt động hiệu quả hơn. Nhiều thủ tục hành chính đã được đơn giản hóa, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho công dân. Kết quả này cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục cải cách để nâng cao chất lượng dịch vụ công.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Quản Lý Hành Chính Qua Các Dự Án Thí Điểm

Các dự án thí điểm trong quản lý hành chính đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Những mô hình quản lý mới đã được áp dụng thành công, tạo ra những thay đổi tích cực trong cách thức hoạt động của các cơ quan nhà nước. Việc đánh giá hiệu quả của các dự án này là cần thiết để nhân rộng mô hình thành công.

V. Kết Luận Về Quản Lý Hành Chính Nhà Nước Tương Lai Và Định Hướng

Quản lý hành chính nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì trật tự xã hội và phát triển kinh tế. Tương lai của quản lý hành chính cần phải hướng tới sự linh hoạt và sáng tạo hơn. Các cơ quan cần phải tiếp tục cải cách và áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại để đáp ứng nhu cầu của công dân và xã hội.

5.1. Định Hướng Phát Triển Quản Lý Hành Chính Trong Tương Lai

Định hướng phát triển quản lý hành chính trong tương lai cần tập trung vào việc nâng cao hiệu quả và chất lượng dịch vụ công. Các cơ quan cần phải chủ động trong việc áp dụng công nghệ và cải cách quy trình làm việc để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của công dân.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Quản Lý Hành Chính Đối Với Sự Phát Triển Bền Vững

Quản lý hành chính nhà nước có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự phát triển bền vững của xã hội. Việc duy trì trật tự và ổn định xã hội là điều kiện cần thiết để phát triển kinh tế. Các cơ quan cần phải tiếp tục cải cách và nâng cao năng lực quản lý để đáp ứng yêu cầu phát triển trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Quản lý hành chính nhà nước là học phần trọng tâm thuộc chương trình Đào tạo cán bộ lãnh đạo, quản lý ở cơ sở (Hệ Trung cấp lý luận chính trị), do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức biên soạn và Nhà xuất bản Lý luận chính trị ấn hành. Công trình do PGS. Nguyễn Duy Bắc chủ biên cùng sự tham gia biên soạn của tập thể các nhà khoa học, giảng viên chuyên ngành quản lý hành chính và luật học (như TS. Lê Thanh Bình, TS. Nguyễn Thị Tố Uyên, TS. Trần Đình Thắng, TS. Nguyễn Quốc Thái, TS. Nguyễn Cảnh Quý, TS. Tô Văn Châu, TS. Nguyễn Ngọc Toàn, PGS.TS. Trần Quang Hiển, Trương Hồ Hải).

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định đồng bộ trên ba phương diện:

• Về kiến thức: Cung cấp hệ thống lý luận cơ bản về hành chính nhà nước, thể chế, thiết chế và các quy định pháp luật điều chỉnh hoạt động quản lý nhà nước tại cơ sở.
• Về kỹ năng: Rèn luyện năng lực vận dụng các quy phạm pháp luật và nguyên tắc hành chính vào xử lý công việc cụ thể tại địa phương, bao gồm quản lý nhân sự, ngân sách, đất đai, kinh tế, văn hóa - xã hội, tư pháp và giải quyết khiếu nại, tố cáo.
• Về tư tưởng: Hình thành ý thức tuân thủ pháp luật, giữ vững kỷ cương hành chính và nguyên tắc tập trung dân chủ trong thực thi công vụ.

Giáo trình được cấu trúc thành 9 bài học chuyên đề, tiếp cận từ tổng quan lý luận đến các nghiệp vụ quản lý chuyên ngành và công cụ kiểm soát, cải cách hành chính. Điểm đặc thù của tài liệu là tính định hướng thực hành nghiệp vụ sâu sắc, gắn kết chặt chẽ giữa khoa học hành chính với khung thể chế pháp lý hiện hành tại cấp xã, phường, thị trấn tại Việt Nam.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  CẤU TRÚC CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO                          |
+-------------------------------------------------------------------------+
| [Bài 1] Lý luận về quản lý hành chính nhà nước                          |
|         └── Khái niệm, nguyên tắc, hình thức, phương pháp, điều kiện    |
+-------------------------------------------------------------------------+
| [Bài 2 - Bài 3] Quản lý nguồn lực cơ sở                                 |
|         ├── Quản lý cán bộ, công chức & người không chuyên trách        |
|         └── Quản lý ngân sách địa phương & tài chính công cấp xã        |
+-------------------------------------------------------------------------+
| [Bài 4 - Bài 7] Quản lý các lĩnh vực chuyên ngành ở cơ sở               |
|         ├── Đất đai, địa giới hành chính và xây dựng                    |
|         ├── Hoạt động kinh tế địa phương                                |
|         ├── Văn hóa, thể thao, giáo dục, y tế                           |
|         └── Hành chính tư pháp & hộ tịch                                |
+-------------------------------------------------------------------------+
| [Bài 8 - Bài 9] Công cụ kiểm soát và đổi mới hành chính                 |
|         ├── Kiểm tra và cưỡng chế hành chính ở cơ sở                    |
|         └── Cải cách hành chính ở cơ sở                                 |
+-------------------------------------------------------------------------+

Các chương/chủ đề chính

Toàn bộ giáo trình bao gồm 9 bài học với logic phát triển từ nhận thức lý luận chung đến quản trị nguồn lực, thực thi chuyên ngành và kiểm soát thể chế:

• Bài 1: Lý luận về quản lý hành chính nhà nước (TS. Lê Thanh Bình, TS. Nguyễn Thị Tố Uyên): Phân tích khái niệm quản lý, quản lý nhà nước và quản lý hành chính nhà nước; các đặc điểm cơ bản (tính quyền lực, tính chấp hành - điều hành, tính chủ động, sáng tạo, tính liên tục, ổn định); 4 nội dung quản lý (lập quy, ban hành quyết định, kiểm tra đánh giá, cưỡng chế); 5 hình thức và 4 phương pháp quản lý (thuyết phục, cưỡng chế, hành chính, kinh tế); cùng 5 nhóm điều kiện bảo đảm (thể chế, thiết chế, nhân sự, tài chính, cơ sở vật chất).
• Bài 2: Quản lý cán bộ, công chức và người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở (TS. Trần Đình Thắng, TS. Nguyễn Thị Tố Uyên): Xác định chức danh, tiêu chuẩn, cơ chế quản lý cán bộ chuyên trách, công chức cấp xã và người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố theo khung pháp lý hiện hành.
• Bài 3: Quản lý ngân sách địa phương (TS. Nguyễn Quốc Thái): Trình bày cơ cấu ngân sách địa phương, nguyên tắc quan hệ giữa các cấp ngân sách, nguồn thu 100%, thu phân chia và nhiệm vụ chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển của ngân sách cấp xã.
• Bài 4: Quản lý đất đai, địa giới hành chính và xây dựng ở cơ sở (TS. Nguyễn Cảnh Quý, TS. Tô Văn Châu): Quy định về quản lý hồ sơ địa chính, quy hoạch sử dụng đất, mốc giới hành chính và trật tự xây dựng tại cơ sở.
• Bài 5: Quản lý hoạt động kinh tế ở cơ sở (TS. Nguyễn Ngọc Toàn): Cơ chế quản lý sản xuất nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịch vụ và kinh tế hợp tác xã trên địa bàn.
• Bài 6: Quản lý hoạt động văn hóa, thể thao, giáo dục, y tế ở cơ sở (TS. Nguyễn Tiến Thư, TS. Nguyễn Việt Anh, TS. Nguyễn Huy Phòng): Nhiệm vụ bảo tồn di tích, xây dựng đời sống văn hóa, tổ chức y tế dự phòng và thực hiện chính sách an sinh xã hội.
• Bài 7: Quản lý hành chính tư pháp ở cơ sở (TS. Trần Đình Thắng, TS. Trần Văn Quý): Công tác đăng ký hộ tịch, chứng thực, hòa giải cơ sở và phổ biến giáo dục pháp luật.
• Bài 8: Kiểm tra và cưỡng chế hành chính ở cơ sở (Lê Thanh Bình, TS. Tăng Thị Thu Trang): Thẩm quyền, trình tự, thủ tục kiểm tra hành chính, xử lý vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp cưỡng chế nhà nước.
• Bài 9: Cải cách hành chính ở cơ sở (Trương Hồ Hải, PGS.TS. Trần Quang Hiển): Các nội dung cải cách thể chế, thủ tục hành chính, tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ công vụ và hiện đại hóa hành chính.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống tri thức dựa trên các nền tảng lý luận và pháp lý:

• Lý thuyết quản lý và hành chính công: Khái quát mối quan hệ giữa chủ thể quản lý, đối tượng quản lý, khách thể quản lý và mục tiêu quản lý. Định nghĩa quản lý hành chính nhà nước là hoạt động thực thi quyền hành pháp mang tính chấp hành và điều hành.
• Nguyên tắc hiến định: Quán triệt nguyên tắc Đảng lãnh đạo Nhà nước và xã hội (Điều 4 Hiến pháp 2013), nguyên tắc Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa quản lý bằng Hiến pháp và pháp luật (Điều 8 Hiến pháp 2013), và nguyên tắc tập trung dân chủ.
• Khung khổ thể chế tổ chức bộ máy: Vận dụng trực tiếp Luật Tổ chức Chính phủ năm 2015, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019 theo Luật số 47/2019/QH14), Luật Cán bộ, công chức năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2019), Luật Ngân sách nhà nước năm 2015 và Pháp lệnh Thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn năm 2007.

Kỹ năng phát triển

Người học được rèn luyện ba nhóm năng lực chính:

• Kỹ năng kỹ thuật nghiệp vụ: Soạn thảo và ban hành văn bản hành chính theo thẩm quyền (quyết định của UBND xã); quy trình lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách cấp xã theo Thông tư số 344/2016/TT-BTC; thực hiện quy trình giải quyết khiếu nại lần đầu (thời hạn thụ lý 10 ngày, thời hạn giải quyết từ 30 đến 45 ngày).
• Kỹ năng phân tích và đánh giá: Năng lực phân loại đơn vị hành chính xã (Loại 1, Loại 2, Loại 3) để xác định định mức nhân sự không chuyên trách (tối đa lần lượt là 14, 12, 10 người); phân tích cơ cấu các khoản thu chi ngân sách địa phương.
• Kỹ năng thực thi và xử lý tình huống: Vận dụng linh hoạt các phương pháp hành chính, kinh tế và giáo dục thuyết phục; thực hiện thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng biện pháp cưỡng chế đúng quy định pháp luật.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế phục vụ mô hình đào tạo kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết thể chế và thực hành công vụ:

• Cách tiếp cận sư phạm: Kết hợp thuyết giảng lý luận chính trị - hành chính với thảo luận mở. Các bài học đặt trọng tâm vào việc đối chiếu các điều khoản luật định với hoạt động thực tế của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp xã.
• Hệ thống bài tập và nghiên cứu tình huống: Sau mỗi bài học đều có mục Chủ đề thảo luận và Câu hỏi ôn tập. Các chủ đề yêu cầu người học liên hệ trực tiếp với cơ quan, đơn vị nơi công tác (ví dụ: liên hệ thực tiễn điều kiện bảo đảm quản lý hành chính, quy trình bố trí cán bộ, giải quyết khiếu nại tố cáo tại địa bàn).
• Phương pháp đánh giá: Kết hợp đánh giá thường xuyên qua mức độ tham gia thảo luận nhóm, giải quyết tình huống pháp lý tại lớp và thi kết thúc học phần bằng hình thức tự luận hoặc tiểu luận gắn với thực tiễn quản lý địa phương.
• Hướng dẫn tự học: Học viên cần kết hợp nghiên cứu nội dung từng bài với việc tra cứu các văn bản quy phạm pháp luật được trích dẫn (Hiến pháp 2013, các luật tổ chức bộ máy, nghị định của Chính phủ và thông tư chuyên ngành của Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính).

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Nội dung giáo trình phản ánh các bước phát triển mới trong thể chế hành chính nhà nước tại Việt Nam:

• Cập nhật hệ thống văn bản pháp luật mới: Giáo trình tích hợp các sửa đổi quan trọng của Luật Cán bộ, công chức (sửa đổi 2019), Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi 2019), Nghị định số 34/2019/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung quy định về cán bộ, công chức cấp xã và người hoạt động không chuyên trách), Thông tư số 13/2019/TT-BNV của Bộ Nội vụ và Thông tư số 344/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính.
• Tiếp cận phương thức quản trị công hiện đại: Đưa vào nội dung giảng dạy các nguyên tắc quản lý tiên tiến của khu vực tư như: quản lý sự thay đổi, so sánh chi phí - lợi ích, xem công dân là đối tượng phục vụ, quản lý dựa trên kết quả đầu ra.
• Ứng dụng công nghệ thông tin và chính phủ điện tử: Phân tích yêu cầu xây dựng chính quyền điện tử, công khai minh bạch thủ tục hành chính trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính.
• Dữ liệu thực tiễn đồng bộ: Trích dẫn các số liệu thống kê quản lý nhà nước chính xác (ví dụ: số liệu của Bộ Nội vụ tính đến 01/01/2020 cả nước có 10.614 đơn vị hành chính cấp xã và 98.455 thôn, tổ dân phố, làm căn cứ xác định quy mô đội ngũ cán bộ không chuyên trách).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình Quản lý hành chính nhà nước phục vụ các đối tượng cụ thể sau:

• Học viên hệ Trung cấp lý luận chính trị: Đối tượng trọng tâm là cán bộ, công chức lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở; cán bộ đương chức và cán bộ nằm trong diện quy hoạch các chức danh chủ chốt của Đảng ủy, HĐND, UBND, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể cấp xã.
• Sinh viên đại học và học viên cao học: Sinh viên các ngành Quản lý nhà nước, Luật học, Hành chính công, Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên khảo về hành chính cấp địa phương.
• Giảng viên các trường chính trị: Làm giáo trình giảng dạy chính thức cho học phần Quản lý hành chính nhà nước tại các Trường Chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các cơ sở đào tạo bồi dưỡng cán bộ.
• Cán bộ, công chức cơ sở phục vụ tự học: Công chức chuyên môn cấp xã (Địa chính - xây dựng, Tư pháp - hộ tịch, Tài chính - kế toán, Văn phòng - thống kê) sử dụng tra cứu thẩm quyền và quy trình xử lý công việc thường nhật.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho cán bộ lãnh đạo, quản lý và công chức đang công tác hoặc được quy hoạch tại các đơn vị hành chính cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn), cũng như học viên theo học chương trình Trung cấp lý luận chính trị.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học cần nắm vững những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiến thức nền tảng về Nhà nước và Pháp luật, cùng các chủ trương, đường lối chính trị cơ bản của Đảng Cộng sản Việt Nam.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các giáo trình luật hành chính thông thường là gì?

Khác với các giáo trình Luật Hành chính thuần túy thiên về giải thích quy phạm pháp luật, giáo trình này tập trung trực tiếp vào kỹ năng chấp hành - điều hành và thẩm quyền quản lý thực tế của bộ máy chính quyền cấp cơ sở trên tất cả các lĩnh vực đời sống kinh tế - xã hội.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Học viên cần đọc giáo trình song song với việc tra cứu các văn bản pháp luật hiện hành (Hiến pháp, Luật, Nghị định, Thông tư liên quan); đồng thời hoàn thành các câu hỏi thảo luận cuối mỗi bài bằng cách gắn với số liệu, quy trình giải quyết công việc tại chính cơ quan nơi mình đang công tác.

5. Giáo trình có những tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Học viên có thể kết hợp nghiên cứu các tài liệu tham khảo được chỉ dẫn trong bài:

• Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam (Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb. Công an nhân dân).
• Giáo trình Những vấn đề cơ bản về quản lý hành chính nhà nước (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Nxb. Lý luận chính trị).
• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật: Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Cán bộ, công chức, Luật Ngân sách nhà nước.

---

Kết luận

Giáo trình Quản lý hành chính nhà nước do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh biên soạn là tài liệu học tập chuẩn hóa về tổ chức và hoạt động của nền hành chính cơ sở. Giá trị cốt lõi của tác phẩm nằm ở việc kết hợp chặt chẽ giữa hệ thống lý luận quản trị nhà nước với khung pháp lý thực định, trang bị đầy đủ căn cứ thẩm quyền và kỹ năng xử lý công vụ cho đội ngũ cán bộ địa phương. Lộ trình tiếp cận kiến thức đi từ nguyên lý đại cương (Bài 1), nghiên cứu quản trị nguồn lực (Bài 2, 3), đi sâu vào các lĩnh vực quản lý chuyên ngành (Bài 4 - 7) và hoàn thiện với các công cụ kiểm tra, cải cách hành chính (Bài 8, 9). Để tối ưu hóa quá trình nghiên cứu, người học cần thường xuyên cập nhật hệ thống luật chuyên ngành và văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước gắn với đặc thù địa bàn quản lý.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH GIÁO TRÌNH ĐÀO TẠO CÁN BỘ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ Ở CƠ SỞ (HỆ TRUNG CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ) QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC NHÀ XUẤT BẢN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Tập thể tác giả Chủ biên: PGS. Nguyễn Duy Bắc Thành viên: TT Tên bài và tác giả Trang 1. Lý luân về quản lý hành chính nhà nước. TS Lê Thanh Bình TS Nguyễn Thị Tố Uyên 2.

Quản lý cán bộ, công chức và người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở. TS Trần Đình Thắng TS Nguyễn Thị Tố Uyên 3. Quản lý ngân sách đia phương.TSNguyễn Quốc Thái 4. Quản lý đất đai, đia giới hành chính và xây dưng ở cơ sở.TSNguyễn Cảnh Quý TS Tô Văn Châu 5.

Quản lý hoạt động kinh tế ở cơ sở. TS Nguyễn Ngọc Toàn 6. Quản lý hoạt động văn hóa, thể thao, giáo dục, y tế ở cơ sở. TS Nguyễn Tiến Thư TS Nguyễn Việt Anh TS Nguyên Huy Phòng 7.

Quản lý hành chính tư pháp ở cơ sở. TS Trần Đình Thắng TS Trần Văn Quý 8. Kiểm tra và cưỡng chế hành chính ở cơ sở. Lê Thanh Bình TS.

Tăng Thị Thu Trang 9. Cải cách hành chính ở cơ sở. Trương Hồ Hải PGS.TS Trần Quang Hiển Bài 1 LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC A. Về kiến thức Trang bị những kiến thức cơ bản về quản lý hành chính nhà nước cho cán bộ, công chức.

Về kỹ năng Biết vận dụng lý luận đã học vào công tác quản lý hành chính tại đơn vị 3. Về tư tưởng Có ý thức trong việc tuân thủ các nội dung và nguyên tắc trong công tác quản lý hành chính nhà nước, nhất là ở cơ sở B. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, NỘI DUNG, VAI TRÒ CỦA QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC 1. Khái niệm quản lý hành chính nhà nước 1.

Khái niệm quản lý Quản lý là sự tác động có định hướng và tổ chức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý bằng các phương thức nhất định để đạt tới những mục tiêu nhất định. Chủ thể quản lý là các cá nhân, tổ chức có một quyền lực nhất định buộc các đối tượng quản lý phải tuân thủ các qui định do mình đề ra để đạt được những mục tiêu đã định trước. Đối tượng quản lý là các cá nhân, tổ chức trong quá trình hoạt động phải chịu sự tác động bằng phương pháp quản lý và công cụ quản lý của các chủ thể quản lý để nhằm đạt được những mục tiêu quản lý do chủ thể quản lý đặt ra. Khách thể quản lý là trật tự quản lý mà chủ thể quản lý bằng sự tác động lên các đối tượng quản lý bằng các phương pháp quản lý và công cụ quản lý nhất định mong muốn thiết lập được để đạt được những mục tiêu định trước.

1 Mục tiêu quản lý là những lợi ích vật chất, tinh thần và các lợi ích khác mà các chủ thể quản lý mong muốn đạt được trong quá trình tác động đến các đối tượng quản lý. Khái niệm quản lý nhà nước - Có nhiều cách tiếp cận về QLNN. - Hiện cũng có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý nhà nước, trong đó nổi lên là: + Quản lý nhà nước là hoạt động quản lý xã hội mang tính quyền lực nhà nước theo đó các cơ quan trong bộ máy nhà nước sử dụng pháp luật để điều chỉnh hành vi của con người trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội nhằm thỏa mãn nhu cầu hợp pháp của con người, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội1. + Quản lý nhà nước là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước do các cơ quan nhà nước tiến hành đối với tất cả mọi cá nhân và tổ chức xã hội, trên tất cả các mặt của đời sống xã hội bằng cách sử dụng quyền lực nhà nước có tính cưỡng chế đơn phương nhằm mục tiêu phục vụ lợi ích chung của cả cộng đồng, duy trì ổn định, an ninh trật tự và thúc đẩy xã hội phát triển theo một định hướng thống nhất của nhà nước1 2.

+ Quản lý nhà nước là hoạt động của nhà nước trên các lĩnh vực lập pháp, hành pháp và tư pháp nhằm thực hiện các chức năng đối nội và đối ngoại của nhà nước. Quản lý nhà nước là sự tác động của các chủ thể mang quyền lực nhà nước, chủ yếu bằng pháp luật tới các đối tượng quản lý nhằm thực hiện các chức năng đối nội, đối ngoại của nhà nước3. - Khái niệm: Quản lý nhà nước là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước do các cơ quan nhà nước (lập pháp, hành pháp, tư pháp) tiến hành đối với tất cả mọi cá nhân và tổ chức trong xã hội, trên tất cả các mặt của đời sống xã hội bằng cách sử dụng quyền lực nhà nước có tính cưỡng chế đơn phương nhằm mục tiêu phục vụ lợi ích chung của cả cộng đồng, duy trì ổn định, an ninh trật tự và thúc đẩy xã hội phát triển theo một định hướng thống nhất của nhà nước Chủ thể quản lý nhà nước là các cơ quan nhà nước (cán bộ, công chức có thẩm quyền phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao). Những chủ thể này tham gia vào quá trình tổ chức quyền lực nhà nước về lập pháp, hành pháp, tư pháp theo qui định của pháp luật.

Đối tượng của quản lý nhà nước bao gồm tất cả các cá nhân, tổ chức sinh sống, sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trong phạm vi lãnh thổ quốc gia. Quản lý nhà nước có tính toàn diện, bao gồm tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội như: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng. Nhà nước sử dụng các công cụ quản lý chủ yếu là pháp luật, chính sách, kế hoạch để quản lý xã hội. 1Bộ Nội vụ (2016), Tài liệu thi nâng ngạch công chức ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

2 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2014), Những vấn đề cơ bản về quản lý hành chính nhà nước, Nxb Lý luận chính trị, Hà NộI, tr.8 3 Đại học Luật Hà Nội (2006), Giáo trình Luật Hành chính, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr. Quản lý hành chính nhà nước Quản lý nhà nước được thực hiện trong lĩnh vực hành pháp được gọi là quản lý hành chính nhà nước. “Quản lý hành chính nhà nước được thực hiện trước hết và chủ yếu bởi các cơ quan hành chính nhà nước, có nội dung là bảo đảm sự chấp hành luật, pháp lệnh, nghị quyết của các c quan quyền lực nhà nước, nhằm tổ chức và chỉ đạo một cách trực tiếp và thường xuyên công cuộc xây dựng kinh tế, văn hóa-xã hội và hành chính - chính trị”4. - Khái niệm: Quản lý hành chính nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của công dân, do các cơ quan trong hệ thống hành pháp từ trung ương đến cơ sở tiến hành để thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của nhà nước, phát triển các mối quan hệ xã hội, duy trì trật tự, an ninh, thỏa mãn các nhu cầu hợp pháp của các công dân trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đặc điểm của quản lý hành chính nhà nước Từ khái niệm về quản lý hành chính nàh nước, có thể thấy đặc điểm cơ bản của quản lý hành chính nhà nước bao gồm: - Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước. Điều này được biểu hiện bằng việc trong quá trình điều hành, các cơ quan hành chính nhà nước ban hành ra các văn bản quy phạm pháp luật hành chính để đặt ra những quy định cụ thể hay các mệnh lệnh cụ thể buộc các đối tượng quản lý có liên quan phải thực hiện. Tính quyền lực trong quản lý hành chính nhà nước còn thể hiện trong việc các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền chịu trách nhiệm bảo đảm cho hoạt động quản lý hành chính nhà nước được thực hiện một cách triệt để, chính xác thông qua những biện pháp về tổ chức, kinh tế, các hình thức như tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục và mức cao nhất là cưỡng chế nhà nước. - Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động chấp hành - điều hành của nhà nước: + Tính chất chấp hành: thể hiện ở mục đích của quản lý hành chính nhà nước là nhằm đảm bảo thực hiện trên thực tế các văn bản pháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.

Các hoạt động quản lý hành chính nhà nước đều được thực hiện dựa trên cơ sở của pháp luật và để thực hiện pháp luật. + Tính chất điều hành: thể hiện ở việc các chủ thể quản lý hành chính nhà nước phải tiến hành các hoạt động tổ chức và chỉ đạo trực tiếp đối với các đối tượng quản lý thuộc quyền để đảm bảo cho việc tổ chức thực hiện pháp luật trong thực tế. - Chủ thể có quyền hành pháp là chủ thể thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Các chủ thể này bao gồm: các cơ quan hành chính nhà nước và công chức của những cơ quan này; thủ trưởng của cơ quan hành chính nhà nước; các công chức nhà nước, cá nhân hoặc tổ chức xã hội được nhà nước ủy quyền quản lý hành chính đối với một số loại việc nhất định.

- Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động mang tính chủ động và sáng 4 Đại học Luật Hà Nội (2006), Giáo trình Luật Hành chính, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr. Đặc điểm này xuất phát từ chính đặc điểm về đổi tượng quản lý hành chính nhà nước luôn có sự đa dạng, phức tạp và biến đổi không ngừng trong điều kiện, các yếu tố tác động cũng luôn có sự biến động. Vì vậy, các chủ thể quản lý hành chính nhà nước thường phải căn cứ vào tình hình, đặc điểm của từng đối tượng quản lý cụ thể mà các chủ thể quản lý hành chính nhà nước có thể đề ra các chủ trương, biện pháp quản lý thích hợp. Tuy nhiên, chủ động và sáng tạo không vượt ra ngoài phạm vi pháp luật quy định.

Điều này đòi hỏi các cơ quan quản lý hành chính nhà nước cần có năng lực quản lý sự thay đổi. Sự thích ứng linh hoạt của cơ quan quản lý hành chính nhà nước trong bối cảnh hiện tại đòi hỏi việc áp dụng cơ chế thị trường và các phương pháp quản lý hiện đại của khu vực tư như cạnh tranh, đấu thầu, so sánh chi phí và lợi ích, coi công dân là khách hàng, quản lý theo kết quả .