CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CẠNH TRANH VÀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP. Các khái niệm có liên quan đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp 1.1 Khái niệm về cạnh tranh Trải qua nhiều thời kỳ khác nhau, khái niệm về cạnh tranh dược tiếp cận với nhiều quan điểm khác nhau : - Cạnh tranh là sự phấn đấu về chất lượng sản phẩm , dịch vụ của doanh nghiệp mình sao cho tốt hơn doanh nghiệp khác. - Cạnh tranh là sự thôn tính lẫn nhau giữa các đối thủ cạnh tranh nhằm dành lấy thị trường và khách hàng về doanh nghiệp của mình. - Cạnh tranh là sự ganh đua giữa các nhà kinh doanh trên thị trường nhằm dành được những ưu thế hơn ở cùng một loại sản phẩm, dịch vụ hoặc cùng một tập khách hàng về phía mình so với đối thủ cạnh tranh Thời kỳ chủ nghĩa tư bản phát triển vượt bậc, CacMac đã quan niệm rằng:`` Cạnh tranh tư bản chủ nghĩa là sự ganh đua, đấu tranh gay gắt giữa các nhà tư bản nhằm giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa để thu được lợi nhuận siêu ngạch”.
Thực chất cạnh tranh là sự tranh giành lợi ích kinh tế giữa các bên tham gia vào thị trường. Cạnh tranh là một phương thức vận động của thị trường và quy luật cạnh tranh là một trong những quy luaath quan trọng nhất chi phối sự hoạt động của thị trường. Đối tượng tham gia vào thị trường là bên mua và bên bán. Đối với bên mua mục đích của họ là tối đa hóa lợi ích của những hàng hóa mà họ mua được còn với bên bán thì phải Làm sao để tối đa hóa lợi nhuận trong những tình huống cụ thể của thị trường.
Như vậy trong cơ chế thị trường tối đa hóa lợi nhuận đối với doanh nghiệp là mục tiêu quan trọng nhất. Ngày nay hầu như tất cả các nước trên thế giới coi cạnh tranh là một yếu tố khách quan. Cạnh tranh có vai trò quan trọng và là một trong những động lực mạnh mẽ thúc đẩy sản xuất phát triển. Nó buộc người sản xuất phải năng động, nhạy bén, tích cực nâng cao tay nghề, cải tiến kỹ thuật… Ở đâu thiếu cạnh tranh hoặc có biểu hiện độc quyền thị trường thì nơi đó kém phát triển.
SVTH: Cấn Thị Hải Hà Lớp: K48A1 Luan van Khóa luận tốt nghiệp 8 GVHD: ThS. Bùi Minh Lý Cạnh tranh là sản phẩm tất yếu của sự phát triển nền kinh tế xã hội. Trong mọi phương diện của cuộc sống ý thức vươn lên luôn là yếu tố chủ đạo hướng suy nghĩ và động của con người. Hoạt động sản xuất kinh doanh là một lĩnh vực quan trọng trong đời sống xã hội, trong đó ý thức vươn lên không đơn thuần là mong muốn đạt được một mục tiêu nào đó mà còn là tham vọng trở thành người đứng đầu.
Suy nghĩ và hành động trong sản xuất kinh doanh bị chi phối rất nhiều bởi tính kinh tế khắc nghiệt. Trong giai đoạn hiện nay, yếu tố được coi là khắc nghiệt nhất là cạnh tranh. Môi trường hoạt động của doanh nghiệp ngày nay đầy biến động và cạnh tranh hiện nay là cuộc đấu tranh gay gắt, quyết liệt giữa các chủ thể kinh tế tham gia vào thị trường nhằm giành giật nhiều các lợi ích kinh tế hơn về mình.2 Khái niệm về năng lực canh tranh Có rất nhiều quan niệm về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. + Một là, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng duy trì và mở rộng thị phần, thu lợi nhuận của doanh nghiệp.
Đây là cách quan niệm khá phổ biến hiện nay, theo đó năng lực cạnh tranh là khả năng tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ so với các đối thủ và khả năng “thu lợi” của các doanh nghiệp. + Hai là, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng chống chịu trước sự tấn công của doanh nghiệp khác. Ủy ban Quốc gia về hợp tác kinh tế có trích dẫn khái niệm năng lực cạnh tranh theo Từ điển Thuật Ngữ chính sách thương mại (1997), theo đó, năng lực cạnh tranh là năng lực của một doanh nghiệp “không bị doanh nghiệp khác đánh bại về năng lực kinh tế”. Quan niệm về năng lực cạnh tranh như vậy mang tính chất định tính, khó có thể định lượng.
Ngoài ra còn một số quan điểm về năng lực cạnh tranh như năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là thể hiện thực lực và lợi thế của doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh trong việc thỏa mãn tốt nhất các đòi hỏi của khách hàng để thu lợi ngày càng cao hơn. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp tạo ra từ thực lực của doanh nghiệp. Đây là các yếu tố nội hàm của mỗi doanh nghiệp, không chỉ được tính bằng các tiêu chí về công nghệ, tài chính, nhân lực, tổ chức quản trị doanh nghiệp…một cách riêng biệt mà cần đánh giá, so sánh với đối tác cạnh tranh trong hoạt động trên cùng một lĩnh vực, cùng một thị trường. Từ những yêu cầu trên, có thể đưa ra khái niệm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp như sau: Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng duy trì và nâng SVTH: Cấn Thị Hải Hà Lớp: K48A1 Luan van Khóa luận tốt nghiệp 9 GVHD: ThS.
Bùi Minh Lý cao lợi thế cạnh tranh trong việc tiêu thụ sản phẩm, mở rộng mạng lưới tiêu thụ, thu hút và sử dụng có hiệu quả các yếu tố sản xuất nhằm đạt lợi ích kinh tế cao và bền vững.2 Các nội dung lý luận về cạnh tranh và nâng cao năng lực cạnh tranh 1.1 Các lý thuyết về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp liên quan trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của hàng hóa mà doanh nghiệp cung cấp. Những yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh của hàng hóa cũng chính là những yếu tố tạo ra năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là thể hiện thực lực và lợi thế của doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh trong việc thỏa mãn tốt nhất các yêu cầu đòi hỏi của khách hàng để thu lợi ngày càng cao hơn. Vì thế, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là một tổng thể, bao gồm nhiều yếu tố.
Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp Chiến lược của doanh nghiệp xác định lĩnh vực mà doanh nghiệp hoạt động, mục tiêu và kỳ vọng trong lĩnh vực đó. Trên cơ sở đó thì đề ra cách thức phân bổ nguồn lực để có thể đạt được mục tiêu đề ra. Một doanh nghiệp nếu xây dựng được chiến lược đúng đắn sẽ cho phép nó xác định đúng hướng đi của mình, sử dụng một cách hiệu quả các nguồn lực để có thể tạo ra những lợi thế so với đối thủ cạnh tranh và cho phép thành công trong cạnh tranh 1.2 Quy mô của doanh nghiệp Quy mô của doanh nghiệp là một nhân tố quan trọng quyết định đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Một doanh nghiệp có lợi thế quy mô như có nguồn tài chính vững mạnh, số lượng đông đảo nhân viên có năng lực, thị phần lớn sẽ có năng lực cạnh tranh cao.
Doanh nghiệp có thể sử dụng lợi thế quy mô để tạo ra rào cản năng cản các đối thủ cạnh tranh xâm nhập thị trường, mở rộng thị trường, khẳng định vị thế của mình trên thị trường.3 Năng suất lao động Năng suất lao động cũng là một nhân tố quan trọng cấu thành năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Năng suất lao động chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố như văn hóa tổ chức, công nghệ của doanh nghiệp, hiệu quả của công tác quản lý nhân sự… Năng suất của doanh nghiệp cao sẽ làm tăng sản lượng, tiết kiệm thời gian, giảm chi phí, hạ giá thành dẫn đến nâng cao năng lực cạnh tranh về giá của doanh nghiệp. SVTH: Cấn Thị Hải Hà Lớp: K48A1 Luan van Khóa luận tốt nghiệp 10 GVHD: ThS.4 Sản phẩm kinh doanh của doanh nghiệp Chất lượng sản phẩm: Là tập hợp các thuộc tính của sản phẩm trong điều kiện nhất định về kinh tế kỹ thuật. Chất lượng sản phẩm được hình thành từ khi thiết kế sản phẩm cho đến khi sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
Doanh nghiệp muốn cạnh tranh được với doanh nghiệp khác thì việc đảm bảo đến chất lượng sản phẩm là vấn đề có ý nghĩa sống còn. Cơ cấu chủng loại mặt hàng: Bên cạnh đảm bảo chất lượng sản phẩm, sức cạnh tranh của sản phẩm còn được cấu thành từ nhiều yếu tố khác như đa dạng hóa chủng loại sản phẩm – một sản phẩm có nhiều chủng loại sẽ đảm bảo được các yêu cầu cá biệt của khách hàng chính vì vậy sẽ giúp thỏa mãn khách hàng tốt hơn so với các sản phẩm khác. Các tính năng, đặc tính của sản phẩm: cũng góp phần tạo nên sức cạnh tranh cho sản phẩm - một sản phẩm có nhiều tính năng, đặc tính hơn sẽ đem lại nhiều lợi ích hơn so với các sản phẩm khác, từ đó giúp nâng cao sức cạnh tranh. - Bao bì đóng gói: việc đóng gói bao bì sản phẩm là việc sản xuất cá thùng chứa hay gói bọc cho sản phẩm, các quyết định về đóng gói bao bì cần chú ý tới các yếu tố như kích cỡ, hình dạng, chất liệu, màu sắc, ngôn từ, dấu hiệu…để giúp sản phẩm nổi bật giá trị bổ sung của sản phẩm cho khách hàng dễ nhận biết và hỗ trợ việc định vị sản phẩm trên thị trường giúp tạo lập, hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm - Giá cả Là một công cụ quan trọng trong cạnh tranh, một sản phẩm có giá thấp sẽ không thể đòi hỏi có chất lượng cao và nhiều tiện ích đem lại, tuy nhiên với doanh nghiệp cần phải có những biện pháp hợp lý nhằm tiết kiệm chi phí hạ thấp giá thành của sản phẩm.
Từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh của mình - Tính đa dạng và khác biệt của sản phẩm Trong kinh doanh hiện tại, khi mà điều kiện thị trường phức tạp, hay thay đổi, cạnh tranh gay gắt thì rất hiếm doanh nghiệp kinh doanh một loại sản phẩm vì như vậy sẽ khó tránh khỏi rủi ro. Do đó, các doanh nghiệp thường lựa chọn chiến lược đa dạng hóa sản phẩm, nó cho phép doanh nghiệp đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng, giảm bớt rủi ro, tăng uy tín của doanh nghiệp. Mặt khác, các doanh nghiệp cố gắng tạo ra cho sản phẩm của mình những tính năng nổi trội, độc SVTH: Cấn Thị Hải Hà Lớp: K48A1 Luan van Khóa luận tốt nghiệp 11 GVHD: ThS. Bùi Minh Lý đáo để tăng sự hấp dẫn, từ đó tăng năng lực cạnh tranh của mình.