Quản lý tài chính và nâng cao năng lực cạnh tranh của các tập đoàn kinh tế Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Quản lý tài chính góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các tập đoàn kinh tế việt nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về

• Tác giả: Vũ Anh Tuấn
• Trường học: Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Quản lý tài chính
• Đề tài: Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Qua Cơ Chế Quản Lý Tài Chính Tại Các Tập Đoàn Kinh Tế Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH VỚI VẤN ĐỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA TẬP ĐOÀN KINH TẾ
• 1.1. Tổng quan về năng lực cạnh tranh của các tập đoàn kinh tế
• 1.2. Khái quát về tập đoàn kinh tế
• 1.3. Năng lực cạnh tranh của các TĐKT
• 1.4. Cơ chế quản lý tài chính trong TĐKT và tác động của nó đến việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các TĐKT
• 1.4.1. Hoạt động tài chính trong các TĐKT
• 1.4.2. Cơ chế quản lý tài chính trong các TĐKT
• 1.4.3. Ảnh hưởng của cơ chế quản lý tài chính tại TĐKT đối với vấn đề nâng cao năng lực cạnh tranh của TĐKT
• 1.4.4. Các tiêu chí đánh giá cơ chề quản lý tài chính
• 1.4.4.1. Tính bảo toàn và phát triển nguồn lực tài chính, giá trị tài sản của TĐKT
• 1.4.4.2. Bảo đảm chế ngự được những rủi ro về hoạt động tài chính của các TĐKT
• 1.4.4.3. Đảm cho các TĐKT sử dụng một cách chủ động các nguồn lực tài chính và tài sản đạt được hiệu quả cao, đồng thời có tác dụng kiểm tra, giám sát mọi hoạt động tài chính của các TĐKT
• 1.4.4.4. Có tác dụng hỗ trợ, thúc đẩy các TĐKT nâng cao năng lực cạnh tranh
• 1.4.5. Kinh nghiệm sử dụng cơ chế quản lý tài chính của Chính phủ ở một số nước đối với TĐKT
• 1.4.5.1. Cơ chế quản lý tài chính của Nhà nước đối với doanh nghiệp, TĐKTNN ở Trung Quốc
• 1.4.5.2. Cơ chế quản lý tài chính của nhà nước trong các TĐKT (Cheabol) ở Hàn Quốc
• 1.4.5.3. Cơ chế quản lý tài chính của nhà nước đối với các TĐKT ở Pháp
• 1.4.6. Một số kết luận rút ra được coi là những bài học đối với Việt Nam trong quá trình xác lập cơ chế và thực thi cơ chế quản lý tài chính của nhà nước đối với các TĐKT của Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA NHÀ NƯỚC VỚI NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC TẬP ĐOÀN KINH TẾ VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng năng lực cạnh tranh của TĐKTNN ở Việt Nam
• 2.1.1. Khái quát các TĐKTNN ở Việt Nam
• 2.1.2. Thực trạng về năng lực cạnh tranh của các TĐKTNN
• 2.2. Thực trạng chung cơ chế quản lý tài chính của nhà nước đối với TĐKTNN giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2010
• 2.2.1. Quá trình hình thành và phát triển cơ chế quản lý tài chính của Nhà nước đối với TĐKTNN
• 2.2.2. Thực trạng cơ chế huy động vốn trong các Tổng Công ty và TĐKT nhà nước
• 2.2.3. Thực trạng cơ chế quản lý và sử dụng vốn trong các TĐKTNN do Nhà nước quy định
• 2.2.4. Thực trạng cơ chế quản lý tài sản do nhà nước quy định đối với các Tổng công ty, TĐKTNN
• 2.2.5. Thực trạng cơ chế quản lý doanh thu, chi phí và kết quả sản xuất kinh doanh
• 2.2.6. Thực trạng cơ chế giám sát tài chính
• 2.3. Thực trạng cơ chế quản lý tài chính tại tập đoàn dầu khí Việt Nam và tập đoàn Vinashin
• 2.3.1. Thực trạng cơ chế quản lý tài chính của tập đoàn dầu khí Việt Nam
• 2.3.2. Tình hình tài chính của Tập đoàn công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam (Vinashin) - Bài học đắt giá về cơ chế quản lý nói chung và cơ chế quản lý tài chính nói riêng
• 2.4. Đánh giá chung về thực trạng cơ chế quản lý tài chính của Nhà nước đối với TĐKTNN thể hiện trong quy chế quản lý tài chính ban hành theo Nghị định 09/2009/QĐ-CP
• 2.4.1. Những kết quả đạt được
• 2.4.2. Những tồn tại, hạn chế của quy chế quản lý tài chính mới
• 2.4.3. Các nguyên nhân tồn tại hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA NHÀ NƯỚC NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH ĐỐI VỚI CÁC TẬP ĐOÀN KINH TẾ VIỆT NAM
• 3.1. Chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước về phát triển các tập đoàn kinh tế ở Việt Nam trong giai đoạn tới
• 3.2. Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính đối với các TĐKTNN ở Việt Nam
• 3.3. Mục tiêu, yêu cầu hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính trong các TĐKTNN ở Việt Nam
• 3.4. Các nhóm giải pháp hoàn thiện và đổi mới cơ chế quản lý tài chính của Nhà nước đối với các TĐKTNN
• 3.5. Một số định hướng hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính trong tập đoàn dầu khí Việt Nam
• 3.6. Điều kiện thực thi các giải pháp
• 3.6.1. Kinh tế vĩ mô ổn định
• 3.6.2. Cấu trúc lại mô hình TĐKTNN
• 3.6.3. Nâng cao chất lượng đội ngũ quản lý, điều hành TĐKT nhất là chủ tịch Hội đồng quản trị/Hội đồng thành viên, các thành viên trong Hội đồng quản trị/Hội đồng thành viên, Tổng giám đốc, Giám đốc các công ty con, công ty liên kết
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về năng lực cạnh tranh của Tập đoàn VN

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các tập đoàn kinh tế Việt Nam, phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ các tập đoàn đa quốc gia. Để thích ứng và phát triển, việc nâng cao năng lực cạnh tranh là yếu tố then chốt. Điều này đòi hỏi các tập đoàn phải khai thác tối đa lợi thế so sánh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và mở rộng thị trường. Đại hội Đảng lần thứ X đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hình thành các tập đoàn kinh tế nhà nước mạnh, hoạt động đa ngành và có vai trò chi phối. Để đạt được hiệu quả hoạt động cao, cần giải quyết nhiều vấn đề, bao gồm lựa chọn mô hình phù hợp, hoàn thiện chính sách quản lý nhà nước và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý. Trong đó, quản lý tài chính hiệu quả đóng vai trò then chốt, cần được nhìn nhận từ góc độ chủ trương và biện pháp của nhà nước đối với hoạt động tài chính của các tập đoàn.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của tập đoàn kinh tế Việt Nam

Hiện nay, có nhiều cách tiếp cận khác nhau về khái niệm tập đoàn kinh tế (TĐKT). Một trong số đó là quan điểm của Leff (1978): 'TĐKT là một tập hợp các công ty hoạt động kinh doanh trên thị trường khác nhau dưới sự kiểm soát về tài chính hoặc quản trị chung'. Theo một cách tiếp cận khác, TĐKT là một tổ hợp gồm nhiều công ty có tư cách pháp nhân độc lập, hoạt động trong một hoặc nhiều ngành, tự nguyện liên kết với nhau để tăng cường năng lực cạnh tranh và tối đa hóa lợi nhuận. TĐKT thường có quy mô lớn về vốn, lao động, doanh thu và phạm vi hoạt động đa dạng. Hầu hết các TĐKT đều có trung tâm nghiên cứu khoa học và triển khai công nghệ (R&D), được tổ chức và quản lý theo thứ bậc rõ ràng và điều hành tập trung.

1.2. Vai trò của năng lực cạnh tranh đối với sự phát triển của TĐKT

Năng lực cạnh tranh đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của tập đoàn kinh tế (TĐKT) trong bối cảnh hội nhập kinh tế. Năng lực cạnh tranh giúp TĐKT mở rộng thị phần, tăng cường lợi nhuận và duy trì vị thế trên thị trường. Một TĐKT có năng lực cạnh tranh mạnh mẽ sẽ có khả năng thu hút vốn đầu tư, đổi mới công nghệ và phát triển sản phẩm mới. Để nâng cao năng lực cạnh tranh, TĐKT cần tập trung vào các yếu tố như chất lượng sản phẩm, giá cả cạnh tranh, dịch vụ khách hàng tốt và quản lý tài chính hiệu quả.

1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của TĐKT

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của tập đoàn kinh tế (TĐKT). Các yếu tố bên trong bao gồm: hiệu quả tài chính, năng lực quản lý, trình độ công nghệ, nguồn nhân lực và khả năng đổi mới. Các yếu tố bên ngoài bao gồm: môi trường kinh tế, chính sách của chính phủ, sự cạnh tranh từ các đối thủ, và sự thay đổi của thị trường. Để nâng cao năng lực cạnh tranh, TĐKT cần phân tích kỹ lưỡng các yếu tố này và có các biện pháp ứng phó phù hợp.

II. Thách thức trong quản lý tài chính để tăng lợi thế cạnh tranh

Mặc dù đã có những đổi mới tích cực trong quản lý tài chính, song vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại, hạn chế năng lực cạnh tranh của các tập đoàn kinh tế Việt Nam. Chủ trương và biện pháp quản lý tài chính còn mang nặng tính hành chính bao cấp, chưa bám sát thực tiễn của từng tập đoàn. Điều này hạn chế khả năng thích ứng và đổi mới của các tập đoàn. Để nâng cao năng lực cạnh tranh, cần nghiên cứu và đổi mới công tác quản lý tài chính của nhà nước đối với các tập đoàn kinh tế. Theo nghiên cứu từ luận án, quản lý tài chính hiệu quả là yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu này.

2.1. Các rủi ro tài chính ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh

Các rủi ro tài chính có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng lực cạnh tranh của tập đoàn kinh tế (TĐKT). Các rủi ro này bao gồm: rủi ro thanh khoản, rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất, rủi ro hối đoái và rủi ro hoạt động. Để giảm thiểu các rủi ro này, TĐKT cần xây dựng hệ thống quản trị rủi ro hiệu quả, đa dạng hóa nguồn vốn và sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro tài chính.

2.2. Sự thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính và hậu quả

Sự thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính có thể gây ra nhiều hậu quả tiêu cực cho tập đoàn kinh tế (TĐKT). Điều này có thể dẫn đến việc nhà đầu tư mất niềm tin, giảm giá trị cổ phiếu và khó khăn trong việc huy động vốn. Ngoài ra, sự thiếu minh bạch còn tạo điều kiện cho các hành vi gian lận và tham nhũng, làm suy yếu năng lực cạnh tranh của TĐKT. Để cải thiện tính minh bạch, TĐKT cần tuân thủ các chuẩn mực kế toán quốc tế, tăng cường kiểm toán độc lập và công khai thông tin đầy đủ.

2.3. Quản lý dòng tiền yếu kém làm giảm hiệu quả tài chính

Quản lý dòng tiền yếu kém có thể làm giảm hiệu quả tài chính và năng lực cạnh tranh của tập đoàn kinh tế (TĐKT). Việc không kiểm soát được dòng tiền có thể dẫn đến tình trạng thiếu vốn lưu động, chậm thanh toán các khoản nợ và mất cơ hội đầu tư. Để cải thiện quản lý dòng tiền, TĐKT cần lập kế hoạch dòng tiền chi tiết, theo dõi chặt chẽ các khoản thu chi và tối ưu hóa chu kỳ tiền mặt.

III. Cách tối ưu hóa nguồn vốn tăng hiệu quả tài chính TĐKT

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, các tập đoàn kinh tế Việt Nam cần tối ưu hóa nguồn vốn và nâng cao hiệu quả tài chính. Điều này đòi hỏi việc phân bổ nguồn vốn một cách hợp lý, quản lý chi phí hiệu quả và tăng cường đầu tư vào các dự án có lợi nhuận cao. Ngoài ra, các tập đoàn cần chú trọng đến việc xây dựng cấu trúc vốn tối ưu và đa dạng hóa các nguồn vốn. Theo kinh nghiệm quốc tế, việc sử dụng các công cụ tài chính hiện đại và công nghệ tài chính (Fintech) cũng góp phần tối ưu hóa nguồn vốn và tăng hiệu quả tài chính.

3.1. Phân tích và đánh giá hiệu quả các kênh huy động vốn

Việc phân tích và đánh giá hiệu quả các kênh huy động vốn là rất quan trọng để tối ưu hóa nguồn vốn cho tập đoàn kinh tế (TĐKT). Các kênh huy động vốn bao gồm: vay ngân hàng, phát hành trái phiếu, phát hành cổ phiếu và thu hút vốn đầu tư nước ngoài. TĐKT cần đánh giá chi phí vốn, rủi ro và lợi ích của từng kênh để lựa chọn phương án phù hợp nhất với tình hình tài chính và chiến lược phát triển của mình.

3.2. Quản lý chi phí và tối ưu hóa cấu trúc vốn

Quản lý chi phí hiệu quả và tối ưu hóa cấu trúc vốn là hai yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả tài chính của tập đoàn kinh tế (TĐKT). TĐKT cần rà soát và cắt giảm các chi phí không cần thiết, đồng thời tập trung vào các hoạt động tạo ra giá trị gia tăng. Về cấu trúc vốn, TĐKT cần xác định tỷ lệ nợ và vốn chủ sở hữu phù hợp để giảm thiểu chi phí vốn và rủi ro tài chính.

3.3. Đầu tư vào các dự án có lợi nhuận cao và bền vững

Đầu tư vào các dự án có lợi nhuận cao và bền vững là một trong những cách tốt nhất để tăng hiệu quả tài chính của tập đoàn kinh tế (TĐKT). TĐKT cần lựa chọn các dự án phù hợp với chiến lược phát triển của mình, đồng thời đánh giá kỹ lưỡng rủi ro và lợi nhuận tiềm năng. Ngoài ra, TĐKT cần chú trọng đến các dự án có tác động tích cực đến môi trường và xã hội (ESG) để đảm bảo phát triển bền vững.

IV. Chiến lược tài chính giúp Tập đoàn VN tăng trưởng bền vững

Xây dựng chiến lược tài chính phù hợp là yếu tố then chốt giúp các tập đoàn kinh tế Việt Nam đạt được tăng trưởng bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh. Chiến lược tài chính cần phải phù hợp với mục tiêu kinh doanh, đặc điểm ngành nghề và môi trường kinh tế. Các yếu tố cần xem xét bao gồm: quản lý rủi ro tài chính, tối ưu hóa nguồn vốn, đầu tư vào công nghệ và đổi mới, và phát triển đội ngũ cán bộ tài chính chuyên nghiệp. Theo các chuyên gia, chiến lược tài chính cần linh hoạt và có khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường.

4.1. Quản trị rủi ro tài chính toàn diện cho TĐKT

Quản trị rủi ro tài chính toàn diện là một phần quan trọng của chiến lược tài chính của tập đoàn kinh tế (TĐKT). TĐKT cần xác định, đánh giá và quản lý các rủi ro tài chính một cách hệ thống, bao gồm: rủi ro thị trường, rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản và rủi ro hoạt động. Để quản trị rủi ro hiệu quả, TĐKT cần xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ mạnh mẽ và sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro tài chính.

4.2. Ứng dụng công nghệ tài chính Fintech và chuyển đổi số

Ứng dụng công nghệ tài chính (Fintech) và chuyển đổi số là xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Fintech có thể giúp tập đoàn kinh tế (TĐKT) cải thiện hiệu quả tài chính, giảm chi phí hoạt động và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Các ứng dụng Fintech bao gồm: thanh toán điện tử, cho vay trực tuyến, quản lý tài sản số và phân tích dữ liệu tài chính. Chuyển đổi số giúp TĐKT tối ưu hóa quy trình, tăng cường minh bạch và nâng cao năng lực cạnh tranh.

4.3. Xây dựng đội ngũ cán bộ tài chính chuyên nghiệp và am hiểu ESG

Xây dựng đội ngũ cán bộ tài chính chuyên nghiệp và am hiểu về ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) là yếu tố then chốt để thực hiện chiến lược tài chính bền vững. Cán bộ tài chính cần có kiến thức sâu rộng về tài chính, kế toán, quản trị rủi ro và các chuẩn mực ESG. Ngoài ra, cần có kỹ năng phân tích, tư duy chiến lược và khả năng giao tiếp tốt. TĐKT cần đầu tư vào đào tạo và phát triển đội ngũ cán bộ tài chính để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

V. Phân tích Báo cáo để cải thiện hiệu quả quản lý tài chính

Phân tích báo cáo tài chính là công cụ quan trọng để đánh giá tình hình tài chính và hiệu quả hoạt động của tập đoàn kinh tế. Thông qua phân tích báo cáo tài chính, các nhà quản lý có thể xác định điểm mạnh, điểm yếu và các rủi ro tiềm ẩn của tập đoàn. Từ đó, đưa ra các quyết định quản lý tài chính phù hợp để cải thiện hiệu quả hoạt động và nâng cao năng lực cạnh tranh. Cần đảm bảo tính chính xác, minh bạch và tuân thủ các chuẩn mực kế toán.

5.1. Đánh giá khả năng thanh toán và hiệu quả sử dụng vốn

Việc đánh giá khả năng thanh toán và hiệu quả sử dụng vốn là rất quan trọng để đảm bảo sự ổn định tài chính và tăng trưởng bền vững cho tập đoàn kinh tế (TĐKT). Khả năng thanh toán cho thấy khả năng đáp ứng các nghĩa vụ nợ ngắn hạn của TĐKT, trong khi hiệu quả sử dụng vốn cho thấy khả năng tạo ra lợi nhuận từ các nguồn vốn đầu tư. Để đánh giá chính xác, cần sử dụng các chỉ số tài chính như tỷ lệ thanh toán hiện hành, tỷ lệ thanh toán nhanh và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu.

5.2. Phân tích lợi nhuận và các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận

Phân tích lợi nhuận và các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận giúp các nhà quản lý hiểu rõ hơn về hiệu quả hoạt động kinh doanh của tập đoàn kinh tế (TĐKT). Các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận bao gồm: doanh thu, chi phí, giá vốn hàng bán, chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí bán hàng. Phân tích lợi nhuận cần tập trung vào việc xác định các yếu tố chính tác động đến lợi nhuận và đề xuất các biện pháp cải thiện.

5.3. Đánh giá rủi ro tài chính từ báo cáo tài chính

Phân tích báo cáo tài chính giúp đánh giá rủi ro tài chính mà tập đoàn kinh tế (TĐKT) đang phải đối mặt. Các rủi ro tài chính bao gồm: rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất, rủi ro hối đoái và rủi ro thanh khoản. Đánh giá rủi ro tài chính cần dựa trên các chỉ số tài chính và các thông tin khác trong báo cáo tài chính, đồng thời xem xét các yếu tố bên ngoài như môi trường kinh tế và chính sách của chính phủ.

VI. Hướng đi mới cho quản lý tài chính các Tập đoàn tại VN

Trong bối cảnh mới, quản lý tài chính của các tập đoàn kinh tế Việt Nam cần có những thay đổi mang tính đột phá để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh. Các hướng đi mới bao gồm: tăng cường ứng dụng công nghệ tài chính (Fintech), chú trọng đến các yếu tố ESG, phát triển các sản phẩm và dịch vụ tài chính sáng tạo, và xây dựng hệ thống quản trị tài chính hiệu quả. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ phía nhà nước thông qua các chính sách khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi.

6.1. Phát triển các sản phẩm và dịch vụ tài chính sáng tạo

Việc phát triển các sản phẩm và dịch vụ tài chính sáng tạo là một trong những hướng đi mới quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của tập đoàn kinh tế (TĐKT). Các sản phẩm và dịch vụ tài chính sáng tạo có thể đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng và tạo ra nguồn doanh thu mới cho TĐKT. Ví dụ: các sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư, các giải pháp tài chính cá nhân hóa và các dịch vụ tư vấn tài chính trực tuyến.

6.2. Tăng cường hợp tác quốc tế và thu hút vốn đầu tư nước ngoài

Tăng cường hợp tác quốc tế và thu hút vốn đầu tư nước ngoài là một trong những cách hiệu quả để tăng cường nguồn vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh của tập đoàn kinh tế (TĐKT). Hợp tác quốc tế giúp TĐKT tiếp cận công nghệ tiên tiến, kinh nghiệm quản lý và các thị trường mới. Thu hút vốn đầu tư nước ngoài giúp TĐKT có thêm nguồn vốn để đầu tư vào các dự án lớn và phát triển các hoạt động kinh doanh.

6.3. Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ từ nhà nước

Việc hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ từ nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của tập đoàn kinh tế (TĐKT). Nhà nước cần ban hành các quy định rõ ràng và minh bạch về quản lý tài chính, đầu tư, cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư. Đồng thời, cần có các chính sách khuyến khích đổi mới công nghệ, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực và tạo điều kiện tiếp cận vốn cho TĐKT.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề trên giác độ khái niệm năng lực cạnh tranh của TĐKT không khác mấy năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp có quy mô lớn, luận án cho rằng tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của TĐKT cũng có thể dựa vào tiêu chí năng lực của doanh nghiệp để xem xét. Cụ thể, tiêu chí để đánh giá năng lực cạnh tranh của TĐKT gồm các yếu tố sau đây:  Quy mô và phương thức sử dụng vốn của TĐKT Quy mô vốn càng lớn sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho TĐKT triển khai chiến lược kinh doanh, chiến lược cạnh tranh. Tuy nhiên, quy mô vốn lớn nhưng phương thức quản lý, sử dụng vốn không hợp lý, đầu tư không hiệu quả không những không bảo toàn được vốn mà còn làm cho việc triển khai chiến lược cạnh tranh có thể dẫn đến thất bại. Quy mô vốn và cách thức sử dụng vốn của TĐKT phụ thuộc vào chiến lược hoạt động của mỗi thành viên công ty con và sự quản lý, điều hành chi phối của công ty mẹ.

 Hoạt động nghiên cứu thị trường và lựa chọn thị trường mục tiêu Hiểu biết đặc tính của từng loại thị trường, kịp thời nắm bắt được những thông tin về thị trường như diễn biến của tình hình giá cả, cung, cầu sản phẩm hàng hóa, sở thích, thị hiếu của khách hàng và hàng loạt các vấn đề khác đã, đang và sẽ biến động trên thị trường là một đòi hỏi hết sức cần thiết nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của TĐKT. Song, để hiểu rõ được thị trường hoàn toàn không phải là một công việc đơn giản, đòi hỏi phải có quá trình 14 nghiên cứu một cách công phu và liên tục. Trên cơ sở hiểu rõ được thị trường, căn cứ vào lợi thế của mình để lựa chọn thị trường mục tiêu sao cho phát huy lợi thế vốn có của mình là cả một vấn đề. Hoạt động nghiên cứu thị trường và lựa chọn thị trường mục tiêu là một công việc phức tạp đòi hỏi phải có sự đầu tư tiền bạc, công sức, trí tuệ.

Phải coi việc đầu tư cho hoạt động nghiên cứu thị trường, lựa chọn thị trường mục tiêu là đầu tư cho hoạt động sản xuất, kinh doanh mang lại hiệu quả lâu dài.  Chiến lược cạnh tranh của TĐKT Có thể coi chiến lược cạnh tranh của các TĐKT cũng giống như chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp có quy mô lớn.Porter - người được coi là cha đẻ của lý thuyết Chiến lược cạnh tranh cho rằng: Chiến lược cạnh tranh của TĐKT là sự tìm kiếm vị thế cạnh tranh thuận lợi trong ngành - đấu trường chính của các cuộc cạnh tranh. Chiến lược cạnh tranh nhằm mục đích tạo lập vị thế thuận lợi và bền vững trước những sức ép quyết định sự cạnh tranh trong ngành. Ông cũng cho rằng: “Có hai vấn đề trọng tâm làm nền tảng cho việc lựa chọn chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp.

Thứ nhất, mức độ hấp dẫn của ngành để có thể mang lại lợi nhuận lâu dài và các yếu tố quyết định điều này. Không phải mọi ngành nghề đều đem lại cơ hội như nhau về lợi nhuận. Và những thuận lợi vốn có của ngành chính là thành phần chủ chốt để xác định thuận lợi của doanh nghiệp, của TĐKT. Vấn đề trọng tâm thứ hai trong chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp, của TĐKT là những yếu tố quyết định về vị thế cạnh tranh tương đối trong ngành”.

(Lợi thế cạnh tranh-M. Porter, tr 31 NXB TRẺ-DTBOOKS năm 2008) Như vậy, theo M. Porter thì chiến lược cạnh tranh là sự tìm kiếm vị thế cạnh tranh thuận lợi và chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp của TĐKT 15 phụ thuộc độ hấp dẫn của ngành và những yếu tố quyết định vị thế của ngành mà doanh nghiệp, TĐKT hoạt động trong ngành đó. Để xác định chiến lược cạnh tranh một cách thích hợp không thể không nghiên cứu, xem xét đến tính hấp dẫn của ngành và những yếu tố quyết định đến vị thế cạnh tranh của ngành.

Mục đích cuối cùng của chiến lược cạnh tranh là để đương đầu và thay đổi quy luật cạnh tranh theo hướng nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, của TĐKT.Porter quy luật cạnh tranh thể hiện qua 5 áp lực: sự xuất hiện đối thủ cạnh tranh mới; nguy cơ từ sản phẩm, dịch vụ thay thế; áp lực từ khách hàng; áp lực từ nhà cung cấp và áp lực từ đối thủ cạnh tranh hiện tại. Có được chiến lược cạnh tranh tốt là tiền đề quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, hay nói cách khác chiến lược cạnh tranh là yếu tố tạo ra năng lực canh tranh của doanh nghiệp của TĐKT.  Chiến lược phân phối sản phẩm là yếu tố quan trọng tạo ra thị phần rộng lớn và thu hút khách hàng của doanh nghiệp, của TĐKT. Thực chất của chiến lược phân phối sản phẩm là việc nghiên cứu, thiết lập lựa chọn kênh phân phối sản phẩm của doanh nghiệp.

Điều quan trọng để có một chiến lược phân phối mang tính cạnh tranh đòi hỏi: Sản phẩm của doanh nghiệp, của TĐKT phải có thương hiệu để đứng vững trên thị trường một cách độc lập. Doanh nghiệp, TĐKT phải có đủ năng lực tổ chức hoạt động trên thị trường. Khả năng tài chính của doanh nghiệp tương đối dồi dào. Có quy trình chiến lược tiếp thị để xây dựng, lựa chọn, điều hành hoạt động của đại lý hoặc hệ thống các kênh phân phối.

16  Năng lực quản lý, điều hành: Năng lực quản lý, điều hành là một tiêu chí quan trọng đánh giá trình độ quản lý doanh nghiệp, TĐKT. Nếu năng lực, quản lý điều hành kém thì chi phí quản lý trong giá thành sản phẩm cao và đương nhiên lợi nhuận của doanh nghiệp giảm xuống, chi phí quản lý cao chứng tỏ tổ chức bộ máy cồng kềnh. Chi phí quản lý là một trong những thước đo năng lực quản lý của doanh nghiệp của TĐKT. Để giảm chi phí quản lý đều quan trọng là sắp xếp, tổ chức lại bộ máy một cách hợp lý, áp dụng công nghệ quản lý tiên tiến, có chính sách cán bộ hợp lý thu hút được nhiều cán bộ quản lý giỏi.

Nói tóm lại là phải tiến hành công cuộc cải cách hành chính ngay trong nội bộ của doanh nghiệp, của các TĐKT.  Chi phí nghiên cứu, phát triển (R&D) Chi phí nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới là chi phí quan trọng trong nền kinh tế hiện đại, bởi lẽ các doanh nghiệp, các TĐKT muốn tồn tại trong một môi trường cạnh tranh khốc liệt như hiện nay, có sức cạnh tranh, thắng được đối thủ cạnh tranh không có con đường nào khác là phải tự đổi mới mình. Đẩy mạnh đầu tư nghiên cứu, phát triển là cách thức tốt nhất để tự đổi mới mình. Vì vậy, trong hầu hết các doanh nghiệp, các TĐKT trên thế giới ngày nay, chi phí nghiên cứu, phát triển chiếm tỷ trọng khá lớn trong tổng chi phí của doanh nghiệp nhằm đầu tư nghiên cứu, áp dụng các công nghệ kỹ thuật mới nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm hoặc tạo ra sản phẩm mới độc đáo, hiện đại đáp ứng nhu cầu của khách hàng - một tiêu thức quan trọng đánh giá năng lực cạnh tranh của các TĐKT.

 Trình độ công nghệ: Trình độ công nghệ là một trong những thước đo quan trọng về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, của các TĐKT, là chỉ tiêu đánh giá năng lực sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, của các TĐKT. Trình độ công nghệ quyết định hàm lượng chất xám trong cơ cấu giá thành sản phẩm, là cơ sở để tăng năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm. Tuy 17 nhiên, đầu tư để nâng cao trình độ công nghệ của doanh nghiệp của các TĐKT là một khoản đầu tư lớn, cũng chứa đựng nhiều rủi ro, nhưng đó là khoản đầu tư tạo ra hiệu quả trong tương lai và hết sức cần thiết nếu doanh nghiệp, TĐKT muốn nâng cao năng lực cạnh tranh của mình, muốn chiến thắng được đối thủ cạnh tranh.  Nguồn nhân lực: Nguồn nhân lực của doanh nghiệp được coi là tiêu chí xem xét đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Khi nói đến nguồn nhân lực là tiêu chí xem xét năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp người ta thường nghiêng về khía cạnh chất lượng của nguồn nhân lực. Một doanh nghiệp có nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ tạo ra được năng suất, chất lượng sản phẩm, nâng cao vị thế của mình đối với đối thủ cạnh tranh. Tóm lại, có nhiều tiêu chí khi xem xét đến năng lực cạnh tranh của TĐKT. Tám tiêu chí mà bản luận án đề cập trên đây là một cách tiếp cận.

Năng lực cạnh tranh của một TĐKT không phải là một yếu tố bất biến mà nó luôn chịu sự chi phối bởi nhiều nhân tố.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của TĐKT Thứ nhất, các nhân tố bên ngoài Các nhân tố bên ngoài chi phối đến năng lực cạnh của các TĐKT có thể kể đến là:  Xu hướng toàn cầu hóa, mở cửa hội nhập với nền kinh tế thế giới Ngày nay toàn cầu hóa, mở cửa, hội nhập với nền kinh tế thế giới là xu hướng tất yếu của quá trình phát triển kinh tế, xã hội ở mọi quốc gia. Mở cửa, hội nhập vừa đặt ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra nhiều khó khăn, thách thức đối với quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, của TĐKT: Cơ hội để các TĐKT nâng cao năng lực cạnh tranh của mình có thể là: 18 - Mở rộng liên doanh, liên kết với nước ngoài, tạo điều kiện thu hút nguồn vốn, học hỏi kinh nghiệm quản lý, chuyển giao công nghệ để từ đó mở rộng sản xuất kinh doanh, cải tiến quy trình sản xuất, đổi mới công nghệ, làm ra nhiều sản phẩm mới đáp ứng nhu cầu của khách hàng. - Xâm nhập thị trường tiềm năng, có nhiều cơ hội để mở rộng thị trường, để gia tăng năng lực sản xuất của TĐKT. - Mở rộng đầu tư ra ngoài biên giới, tiết kiệm chi phí do thụ hưởng về chủ trương giảm thuế quan của các nước.

Tuy nhiên, mở cửa, hội nhập cũng đặt ra nhiều thách thức đối với quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, của TĐKT. Thách thức lớn nhất có thể là sự gia tăng mức độ cạnh tranh không chỉ trên thị trường quốc tế mà ngay cả trên sân nhà. Tất nhiên, cạnh tranh là yếu tố tích cực thúc đẩy việc nâng cao năng lực cạnh tranh của TĐKT.