Cơ Chế Quản Lý Tài Chính Đối Với Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Xây dựng cơ chế quản lý tài chính đối với ngân hàng nhà nước, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Văn Hoá
• Trường học: Trường Đại học TCKT Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Cơ Chế Quản Lý Tài Chính Đối Với Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam
• Loại tài liệu: Đề tài khoa học
• Năm xuất bản: 1998
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Cơ Chế Quản Lý Tài Chính Ngân Hàng Nhà Nước

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế trong đổi mới, hệ thống ngân hàng Việt Nam từng bước hoàn thiện. Từ hệ thống ngân hàng một cấp, sự ra đời của hai Pháp lệnh Ngân hàng đã đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng, phân định rõ chức năng quản lý Nhà nước của Ngân hàng Nhà nước và chức năng kinh doanh của các ngân hàng thương mại. Sau gần năm hoạt động dưới sự điều chỉnh của hai Pháp lệnh ngân hàng, hệ thống ngân hàng đã đạt được những thành tựu đáng kể, đáp ứng được yêu cầu của nền kinh tế. Ngân hàng Nhà nước đã thực hiện tốt nhiệm vụ ổn định và kiểm soát lạm phát, góp phần tăng trưởng kinh tế và hội nhập quốc tế.

1.1. Vai trò và vị thế của Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam

Theo Luật Ngân hàng Nhà nước, NHNN là cơ quan của Chính phủ và Ngân hàng Trung ương của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. NHNN thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về hoạt động ngân hàng, là ngân hàng phát hành tiền, ngân hàng của các tổ chức tín dụng và ngân hàng làm dịch vụ tiền tệ cho Chính phủ. Hoạt động của NHNN nhằm ổn định giá trị đồng tiền, góp phần bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội. NHNN là một pháp nhân, có vốn pháp định thuộc sở hữu Nhà nước.

1.2. Mục tiêu hoạt động của Cơ cấu tài chính ngân hàng nhà nước

Mục tiêu chính của Ngân hàng Nhà nước là ổn định tiền tệ chứ không phải lợi nhuận. Do đó, không thể đối xử với Ngân hàng Nhà nước như một doanh nghiệp áp dụng cơ chế tài chính như đối với doanh nghiệp nhà nước. Mặt khác, dù là cơ quan quản lý Nhà nước, NHNN không giống như các đơn vị hành chính sự nghiệp thu. Do đó, không thể vận dụng hoàn toàn cơ chế quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp thu.

1.3. Sự cần thiết của Cải cách cơ chế quản lý tài chính Ngân hàng Nhà nước

Qua một chặng đường phát triển theo khuôn khổ pháp lý của Pháp lệnh Ngân hàng, hệ thống ngân hàng Việt Nam nói chung và Ngân hàng Nhà nước nói riêng đã có những thay đổi về chất và lượng. Để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế nhanh và bền vững, hoạt động của ngành ngân hàng đang hướng vào các mục tiêu nhiệm vụ mới. Từ các vấn đề nêu trên cho thấy cần thiết phải xây dựng một chế độ quản lý tài chính đối với Ngân hàng Nhà nước dưới hình thức một Nghị định của Chính phủ.

II. Phân Tích Vấn Đề Trong Quản Lý Tài Chính Ngân Hàng Hiện Nay

Pháp lệnh Ngân hàng Nhà nước cùng cơ chế quản lý tài chính cũ đã bộc lộ những điểm bất cập, không phù hợp với hệ thống ngân hàng hiện nay. Sau hai năm chuẩn bị, ngày 12/12/1997 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thay thế Pháp lệnh ngân hàng Nhà nước, văn bản pháp lý cao nhất điều chỉnh hoạt động Ngân hàng Nhà nước. Xuất phát từ yêu cầu thực tế, tháng 10/1998 khi Luật Ngân hàng bắt đầu có hiệu lực thi hành, cần phải có một hệ thống văn bản pháp quy đồng bộ hướng dẫn thực hiện.

2.1. Các điểm bất cập của cơ chế tài chính ngân hàng cũ

Một quy định trước đây trong Pháp lệnh Ngân hàng chưa phản ánh đúng mục tiêu hoạt động của Ngân hàng Nhà nước, như Ngân hàng Nhà nước hoạt động theo nguyên tắc hạch toán kinh doanh lợi nhuận. Điều này đã được sửa đổi, xác định thành các điều khoản trong Luật. Địa vị pháp lý của Ngân hàng Nhà nước được xác định trong Luật Ngân hàng Nhà nước làm căn cứ hoạch định quy chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước.

2.2. Mối quan hệ với Chính sách tài chính Ngân hàng Nhà nước

Ngân hàng Nhà nước được giao trách nhiệm thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia, cần những hoạt động nghiệp vụ can thiệp thị trường hàng ngày để ổn định giá trị đồng tiền. Do đó, cần được chủ động trong thu và chi chính để phục vụ chức năng này. Các khoản thu gắn với chi chặt chẽ theo chế độ trang thu lấy. Ngân sách Nhà nước không thu và cấp theo từng khoản được.

2.3. Thiếu sự chủ động trong Hoạt động tài chính Ngân hàng Nhà nước

Trong khuôn khổ kế hoạch tài chính được duyệt hàng năm, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước có quyền quyết định việc chi tiêu một cách chủ động, phù hợp với kế hoạch và tuân thủ các chế độ chi tiêu hiện hành của Nhà nước. Điều này đòi hỏi cần có một cơ chế quản lý tài chính linh hoạt, phù hợp với đặc thù hoạt động của Ngân hàng Nhà nước.

III. Hướng Dẫn Cách Quản Lý Tài Chính Ngân Hàng Nhà Nước Hiệu Quả

Cơ chế quản lý tài chính đối với Ngân hàng Nhà nước phải là cơ chế quản lý đối với một cơ quan quản lý Nhà nước đặc thù. Cơ chế này được xây dựng trên cơ sở chế độ tài chính hiện hành đối với một cơ quan quản lý Nhà nước, quản lý vốn và sản phẩm Nhà nước, chế độ tiền lương, các phí quản lý và quy định riêng cho phù hợp với đặc thù hoạt động của Ngân hàng Nhà nước.

3.1. Nguyên tắc lấy thu bù chi trong quản lý tài chính

Tham khảo luật Ngân hàng Trung ương của các nước cho thấy, phương thức quản lý tài chính đối với Ngân hàng Trung ương các nước đều theo nguyên tắc thu bù chi. Một cơ quan giám sát các hoạt động thu chi tài chính của Ngân hàng Trung ương. Do đó, phương thức quản lý tài chính đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng vẫn theo nguyên tắc lấy thu bù chi, số chênh lệch thừa phải nộp Ngân sách Nhà nước, nếu thiếu được Chính phủ xem xét xử lý.

3.2. Giám sát và kiểm soát từ Bộ Tài Chính

Bộ Tài chính là cơ quan đại diện Chính phủ, được Chính phủ giao nhiệm vụ quản lý tài chính trên phạm vi cả nước. Bộ Tài chính có trách nhiệm quản lý và giám sát thu của Ngân hàng Nhà nước từ khâu kế hoạch đến khâu thực hiện và quyết toán thu chi tài chính của Ngân hàng Nhà nước. Hàng năm, Ngân hàng Nhà nước phải lập kế hoạch thu chi tài chính trình Bộ Tài chính phê duyệt.

3.3. Vai trò của Luật Ngân sách Nhà nước trong kiểm soát

Địa vị pháp lý của Ngân hàng Nhà nước được xác định trong Luật Ngân hàng Nhà nước. Là một cơ quan của Chính phủ, về phương diện quan hệ tài chính Nhà nước, Ngân hàng Nhà nước có nhiệm vụ và quyền hạn phối hợp với Bộ Tài chính trong quá trình dự toán Ngân sách Nhà nước, phân bổ Ngân sách Nhà nước, quyết toán Ngân sách Nhà nước thuộc lĩnh vực mình phụ trách.

IV. Giải Pháp Cơ Chế Tài Chính Mới Cho Ngân Hàng Nhà Nước

Trên cơ sở kế thừa những kết quả đã đạt được, phù hợp với quy định của Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Ngân hàng Nhà nước, Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng phát triển của hệ thống ngân hàng, những yêu cầu đặt ra trong công tác quản lý tài chính giai đoạn mới, kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới nhằm đề xuất các kiến nghị cho các nhà quản lý.

4.1. Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về quản lý tài chính

Qua nghiên cứu mô hình chức năng, chế độ tài chính Ngân hàng Trung ương các nước cũng như những điểm khác biệt giữa Ngân hàng Trung ương các nước với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, có thể thấy Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa mang những đặc điểm phù hợp với thông lệ quốc tế, vừa có những nét đặc thù riêng. Do đó, cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước cũng có những nét riêng nhằm tuân thủ Luật Ngân sách Nhà nước, phù hợp với tính đặc thù của hoạt động Ngân hàng Nhà nước theo Luật Ngân hàng Nhà nước.

4.2. Đề xuất xây dựng Nghị định của Chính phủ

Từ các vấn đề nêu trên, cần thiết phải xây dựng một chế độ quản lý tài chính đối với Ngân hàng Nhà nước dưới hình thức một Nghị định của Chính phủ để hướng dẫn thực hiện quy định của Luật Ngân hàng Nhà nước, phù hợp với yêu cầu quản lý thống nhất về tài chính quốc gia theo Luật Ngân sách Nhà nước, phù hợp với tính chất hoạt động đặc thù của Ngân hàng Nhà nước.

4.3. Nâng cao tính chủ động và trách nhiệm giải trình

Cần nâng cao tính chủ động và chịu trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước, cũng như vai trò quản lý Nhà nước về phương diện tài chính của Bộ Tài chính. Nghị định của Chính phủ cần khắc phục được những tồn tại trong chế độ hiện hành.

V. Ứng Dụng Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Tài Chính Của NHNN

Trong lĩnh vực quản lý tài chính, Bộ Tài chính là người xây dựng, soạn thảo các văn bản pháp quy định về lĩnh vực quản lý tài chính Nhà nước (trong đó có Ngân hàng Nhà nước) để trình Chính phủ ban hành. Hoặc ban hành các văn bản pháp quy quản lý tài chính phù hợp với quy định của Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Ngân hàng Nhà nước theo thẩm quyền.

5.1. Xây dựng chế độ tiêu chuẩn định mức chi tiêu

Bộ Tài chính chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện chức năng thống nhất quản lý Ngân sách Nhà nước trong việc quản lý và chỉ đạo công tác thu nộp Ngân sách Nhà nước của các đơn vị trong nền kinh tế. Đồng thời thống nhất quản lý các khoản vay và nợ của Chính phủ, quản lý tài chính các nguồn viện trợ quốc tế.

5.2. Thanh tra kiểm tra tài chính đối với Ngân hàng Nhà nước

Bộ Tài chính hướng dẫn, kiểm tra Ngân hàng Nhà nước trong việc xây dựng dự toán Ngân sách Nhà nước hàng năm. Chủ động phối hợp với các cơ quan hữu quan dự toán Ngân sách Nhà nước, phân bổ Ngân sách Nhà nước trình Chính phủ, đề xuất các biện pháp nhằm thực hiện chính sách tăng thu, tiết kiệm chi cho Ngân sách Nhà nước.

5.3. Tổ chức quản lý kiểm tra việc sử dụng tài sản Nhà nước

Bộ Tài chính thanh tra, kiểm tra tài chính đối với Ngân hàng Nhà nước theo quy định điều điểm của Luật Ngân sách Nhà nước. Ngân hàng Nhà nước là một đơn vị hành chính sự nghiệp và có nghĩa vụ thu nộp Ngân sách Nhà nước và sử dụng Ngân sách Nhà nước. Tổ chức quản lý kiểm tra việc sử dụng tài sản của Nhà nước của Ngân hàng Nhà nước.

VI. Kết Luận Tương Lai Của Cơ Chế Quản Lý Tài Chính NHNN

Mặc dù môi trường tiền tệ Việt Nam trong những năm qua tương đối ổn định, có khả năng kiểm soát được lạm phát, song để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế nhanh, bền vững, hoạt động của ngành Ngân hàng trong những năm tới đang hướng vào các mục tiêu nhiệm vụ sau:

6.1. Cải thiện và hoàn thiện hệ thống Kiểm soát tài chính ngân hàng nhà nước

Để cơ chế quản lý tài chính phát huy hiệu quả, cần hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến hoạt động ngân hàng và tài chính. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả.

6.2. Hội nhập quốc tế và phát triển bền vững

Cần tiếp tục nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm quốc tế trong lĩnh vực quản lý tài chính ngân hàng, đồng thời phát huy nội lực, xây dựng một cơ chế quản lý phù hợp với đặc thù của Việt Nam. Mục tiêu là hội nhập sâu rộng vào thị trường tài chính quốc tế và đảm bảo phát triển bền vững.

6.3. Đảm bảo sự ổn định của Chính sách tài chính ngân hàng nhà nước

Việc đổi mới cơ chế quản lý tài chính phải hướng tới mục tiêu cao nhất là ổn định giá trị đồng tiền, góp phần đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế-xã hội bền vững. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành liên quan, đặc biệt là Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lời mở Đầu Cùng với sự phát triển của nền kính tế trong tiến trình đổi mới, hệ thống ngân hàng Việt nam cũng từng bước được hoàn thiện và phát triển. Từ hệ thống ngân hàng một cấp, với sự ra đời của hai Pháp lệnh Ngân hàng ( Pháp lệnh Ngân hàng Nhà nước; Pháp lệnh Ngân hàng, hợp tác xã tín dụng và công ty tài chính ), hệ thống ngân hàng Việt nam bước sang một giai đoạn mới, hoạt động theo mô hình của hệ thống ngân hàng hai cấp với sự phân định rõ ràng chức năng quản lý Nhà nước của Ngân hàng Nhà nước và chức năng kinh doanh của các ngân hàng thương mại. Sau gần 8 năm hoạt động dưới sự điều chỉnh của hai Pháp lệnh ngân hàng, hệ thống ngân hàng đã đạt được những thành tựu đáng kể, đáp ứng được đòi hỏi của nền kinh tế trong giai đoạn chuyển đổi. Ngân hàng Nhà nước với vai trò, vị trí mới đã thực hiện tốt hơn nhiệm vụ ổn định tiền tệ, kiểm chế lạm phát và góp phần tăng trưởng kinh tế, từng bước đưa hệ thống Ngân hàng Việt nam hội nhập với khu vực và thế giới.

Một nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự đổi mới của Ngân hàng Nhà nước là vai trò điều hành ở tầm vĩ mô của Nhà nước thông qua việc ban hành kịp thời các văn bản chế độ, tạo ra một hành lang pháp lý cho hoạt động ngân hàng. Ngay sau khi hai Pháp lệnh ngân hàng ra đời và có hiệu lực, hàng loạt các văn bản hướng dẫn thực hiện Pháp lệnh được ban hành, tạo điều kiện để Pháp lệnh nhanh chóng đi vào cuộc sống. Các quy định về quản lý tài chính đối với Ngân hàng Nhà nước oũng được cải tiến và hoàn thiện từng bước. Cơ chế quản lý tài chính theo nguyên tắc lấy thu bù chỉ phù hợp với đặc thù của Ngân hàng Nhà nước là một cơ quan quản lý Nhà nước có các hoạt động sinh lời trên cơ sỏ tuân thủ các quy định trong Pháp lệnh ngân hàng Nhà nước và các quy định của pháp luật hiện hành.

Cơ chế này, về cơ bản, đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của Ngân hàng Nhà nước, tăng cường tích luỹ cho Ngân sách nhà nước, góp phần tích vào việc đổi mới và lành mạnh hoá hệ thống tài chính - tên tệ. - Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, các hoạt động về tài chính, tiền tệ, tín dụng, ngân hàng ngày càng trở nên sôi động. Pháp lệnh Ngân hàng Nhà nước cùng với cơ chế quản lý tài chính cũ đã bộc lộ những điểm bất cập, không phù hợp với hệ thống ngân hàng hiện đại: Sau hai năm chuẩn bị, ngày 12/12/1997 Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt nam đã thông qua Luật Ngân hàng Nhà nước Việt nam thay thế Pháp lệnh ngân hàng Nhà nước, là văn bản pháp lý cao nhất từ trước đến nay điều chỉnh hoạt động Ngân hàng Nhà nước. Xuất phát từ yêu cầu thực tế, từ tháng 10/1998 khi Luật Ngân hàng bắt đầu có hiệu lực thí hành, phải có một hệ thống văn bản pháp quy đồng bộ hướng dẫn thực hiện, Bộ Tài chính với chức năng quản lý Nhà nước về mặt tài chính cần có những chuẩn bị thích hợp để đưa ra một cơ chế quản lý tài chính phù hợp với địa vị pháp lý, chức năng, vai trò của Ngân hàng Nhà nước trong giai đoạn mới.

Vì lẽ đó, Ban chủ nhiệm Đề. tài trong gần một năm nay đã tập trung nghiên cứu hoàn thiện Đề tài nghiên cứu khoa học “Xây dựng cơ chế quản lý tài chính đối với Ngân hàng Nhà nước Việt nam”. Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng phát triển của hệ thống ngân hàng, những yêu cầu đặt ra trong công tác quản lý tài chính giai đoạn mới và kinh nghiệm của các quốc gia tiên tiến trên thế giới nhằm đề xuất ý kiến với Các nhà quản lý một cơ chế quản lý tài chính đối với Ngân ˆ hàng Nhà nước Việt nam trên cơ sở kế thừa những kết quả đã đạt được và phù hợp với quy định của Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Ngân hàng Nhà nước. Đề tài gồm 3 chương: Chương l : Cơ sd lý luận xây dựng cơ chế quản lý tài chính đối với Ngân hàng TW và kinh nghiệm của một số nước.

Chương II : Thực trạng quản lý tài chính của Nhà nước đối với Ngân hàng Nhà nước hiện nay. ˆ Chương ll| : Quan điểm, phương hướng và một số giải pháp đổi mới cơ chế quản lý tài chính đối với Ngân hàng nhà nước việt nam trong giai đoạn tới. Đề tài được hoàn thành với sự quan tâm, giúp đỡ của Lãnh đạo Vụ Tài chính Ngân hàng, Viện nghiên cứu Tài chính ( Bộ Tài chính ) và các chuyên gia về tài chính tiền tệ thuộc Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt nam. Ban chủ nhiệm Đề tài khoa học xin chân thành câm ơn các nhà khoa học, các đơn vị và cá nhân đã tận tỉnh giúp đỗ Ban chủ nhiệm hoàn thiện Đề tài này.

Hà nội, tháng 9 năm 1998 Chủ nhiệm đề tài Nguyễn Quang Dũng Phó Vụ trưởng Vụ tài chính các Ngân hàng và Tổ chức tài chính - Bộ Tài chính CHUONG I Cơ sở lý luận xây dựng cơ chế quản lý tài chính đối với Ngân hàng Trung : _ ương và kinh nghiệm của một số nước -J MỘT SỐ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG TRƯNG ƯƠNG 1/ Ngân hàng Trung ương. Nhà Kinh tế học người Mỹ Samuelson đã từng có một câu nói nổi người tiếng: “Ngân hàng trung ương là một trong ba phát minh lớn của loài điệu vai trò của bên cạnh lửa và bánh xe”. Samuelsson đã không cường của các Ngân hàng trung ương, thực tiễn lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng quốc gia đã khẳng định vai trò tất yếu và hết sức quan trọng trung ương trong nên kinh tế. Lịch sử ngân hàng bắt đâu từ xa xưa và khởi nguồn từ phương Đông.

Chaldee Vào khoảng 3000 năm trước công nguyên các ngôi đến tại xứ (thuộc nước lraq ngày nay) đã giữ vai trò có tính cách ngân hàng. Các tín đồ dâng lễ vật và gửi tài sản cho dén thờ, những người giữ đến đã dùng các kỳ tài sản ký gửi này để cho công chúng vay và được hưởng lãi suất. Thời chức ngành ngân hàng thực sự có quy mô, hoạt động đúng chức năng và tổ 17 trở lại đây. Từ thời có hệ thống phải kể đến thời kỳ cận đại từ thế kỷ thứ phát kỳ này, hàng loạt ngân hàng Ở các nước trên thế giới được thành lập và càng đa dạng và phức tạp.

Khi hệ thống tín triển với các chức năng ngày như kỳ đụng thương mại phát triển, các loại công cụ lưu thông tín dụng phiếu thương mại, kỳ phiếu ngân hàng xuất hiện ngày càng nhiều. Kỳ phiếu ngân hàng với những ưu điểm của nó trở nên thông dụng và đã dần dần thay thế kỳ phiếu thương mại. Lúc đầu kỳ phiếu ngân hàng do nhiêu ngân từng hàng thương mại phát hành, những kỳ phiếu này chỉ lưu thông trong địa phương nên không đáp ứng được yêu cầu của nền kinh tế. Nền kinh tế và hàng hoá đòi hỏi có những kỳ phiếu lưu thông trên thị trường toàn quốc rãi mới phát hành được quốc tế.

Chỉ có những ngân hàng lớn, có uy tín rộng _ loại kỳ phiếu này. Ở một số nước kinh tế phát triển hơn, đã xuất hiện một vài ngân hàng thương mại lớn nhất, tách ra khỏi hệ thống ngân hàng thương mại, chuyên hàng phát hành kỳ phiếu ngân hàng để cho các doanh nghiệp và các ngân gọi là ngân hàng phát thương mại khác vay vốn. Những ngân hàng này ngân hàng hành. Trong một thời gian khá dài, ở nhiều nước, mặc dù đã có tiếp tục sử dụng quyền phát hành nhưng các ngân hàng thương mại vẫn này là một trong phát hành kỳ phiếu ngân hàng tại địa phương vì kỳ phiếu nổi với kỳ những nguồn vốn để cho vay, nhưng về sau do không cạnh tranh phiếu ngân hang phát hành nên phạm vi sử dụng thu hẹp và cuối cùng bị loại ra khỏi lưu thông.

Sau này cùng với sự phát triển của nên kinh tế, xu hướng chuyên môn hoá các ngân hàng ngày càng rõ rệt đến mức hình thành xu hướng tập trung nghiệp vụ phát hành kỳ phiếu vào tay các ngân hàng phát hành. Để dễ dàng vay được nhiều tiền hệ trợ cho ngân sách, các Nhà nước tư sản trước đây ủng hộ và khuyến khích thành lập các ngân hàng phát hành. Nhiều Nhà nước đã ban hành những đạo luật hạn chế, đình chỉ việc phát hành kỳ phiếu của các ngân hàng thương mại; cho phép ngân hàng phát hành được độc quyền phát hành kỳ phiếu ngân hang. Ngân hàng phát hành giảm dần và đi đến ngừng hẳn việc giao dich cho vay vốn đối với các doanh nghiệp.

Ngân hàng phát hành chỉ nhận tiền gửi của các ngân hàng thương mại, các tổ chức tín dụng, của ngân sách Nhà nước và phát hành kỳ phiếu ngân hàng, một loại tiền tín dựng để cho các ngân hàng thương mại vay và cho Nhà nước vay. Dần dần ngân hàng này trở thành ngân hàng phát hành trung ương của Nhà nước. Việc chuyển hoá này được tiến hành bằng nhiều con đường, trong đó có con đường quốc hữu hoá. Tất nhiên việc quốc hữu hoá được thực hiện bằng cách Nhà nước bỏ tiền ra mua lại ngân hàng phát hành.

Ngân hàng trung ương là một ngân hàng được luật pháp tách ra khỏi các ngân hàng khác thành ngân hàng đứng đầu trong hệ thống ngân hàng. Ngân hàng trung ương không giao dịch, trực tiếp với các nhà kinh doanh và công chúng, mà giữ vai trò ngân hàng của các ngân hàng, bảo quản quỹ dự trữ tiền của các ngân hàng, cho các ngân hàng vay vốn khi cần thiết, thực hiện chính sách tiền tệ tín dụng của Nhà nước, làm nghiệp vụ thanh toán và tín dụng quốc tế với Ngân hàng trung ương các nước khác, làm cơ quan cấp tiền cho Ngân sách khi cần và làm một số nghiệp vụ cho Kho bạc Nhà nước. 2/ Chức năng, nhiệm vụ cơ bản của Ngân hàng trung trơng : Tuy thuộc vào địa vị pháp lý mà Ngân hàng trung ương ở các nước có những chức năng và nhiệm vụ cụ thể.