Đặt vấn đề - Lý do nghiên cứu đề tài Công ty TNHH Điện Thành An là một công ty gia đình đã có lịch sử hoạt động gần 30 năm (từ năm 1990) từ đời bố mẹ. Hiện nay có rất nhiều cạnh tranh đến từ các công ty non trẻ mới thành lập, do vậy, để giữ vững và phát huy được những thế mạnh mà bố mẹ đã để lại, em muốn có một giải pháp mới, toàn diện để có thể định hướng và nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty gia đình mình trước nhưng đối thủ mới trong thời gian tới. Trong thời kỳ toàn cầu hóa và nền kinh tế thị trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt như hiện nay, mỗi doanh nghiệp phải không ngừng tự hoàn thiện mình và tìm ra hướng đi riêng mới có thể tồn tại và phát triển. Với ngành nghề kinh doanh của công ty TNHH Điện Thành An và những yêu cầu ngày càng cao của xã hội thì cần phải không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, đồng thời có các biện pháp hạ thấp chi phí để nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty.
Cơ chế kinh tế thị trường đã làm cho nền kinh tế Việt Nam có những chuyển biến mạnh mẽ, từ đó tạo điều kiện cho ngành Cơ - Điện phát triển. Thực tế hiện nay, thị trường ngành điện đang tăng trưởng mạnh, thu hút nước ngoài gia tăng đã kéo theo phát triển cơ sở hạ tầng, xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp, giao thông, thủy điện. Đây là cơ hội lớn nhất cho ngành, và đặc biệt là cho Công ty TNHH Điện Thành An. Với mục tiêu mở rộng thị trường trên toàn quốc và các nước lân cận, công ty đang đối mặt với nhiều sự cạnh tranh gay gắt từ các nhà thầu trong nước và một số nhà thầu nước ngoài.
Doanh thu công ty tăng trưởng nhưng tăng chậm, tỉ lệ lợi nhuận/doanh thu có dấu hiệu giảm và có nguy cơ không thực hiện được mục tiêu đề ra. Làm thế nào có thể giữ vững được vị thế cạnh tranh, hoàn thành được mục tiêu đề ra là vấn đề cấp thiết nhất mà công ty phải giải quyết. Đây cũng chính là lý do nghiên cứu đề tài của học viên. Học viên: Nguyễn Thành Nam | Viện kinh tế và quản lý 1 Luận văn thạc sĩ QTKD Trƣờng ĐH Bách Khoa Hà Nội 2.
Mục tiêu nghiên cứu Đánh giá rõ thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty TNHH Điện Thành An trong những năm qua, từ đó tác giả đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty với các đối thủ khác trong thời gian tới. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Bài toán cạnh tranh là vấn đề sống còn của các doanh nghiệp ngành Điện nói chung và của các doanh nghiệp xây lắp điện các công trình dân dụng/điện nhẹ và công nghiệp, tự động hóa nói riêng. Hạn chế trong năng lực và hiệu quả cạnh tranh là nguyên nhân chính làm giảm thị phần công ty. Lời giải hữu hiệu cho bài toán này là nâng cao năng lực cạnh tranh cho công ty.
Để giúp lãnh đạo có cái nhìn chính xác về tình hình cạnh tranh, thực trạng doanh nghiệp mình, và các giải pháp có thể có từ đó đưa ra các chiến lược hoạt động hiệu quả cho công ty, vấn đề được đặt ra cho đề tài này là: “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty TNHH Điện Thành An” Kết quả nghiên cứu có tính ứng dụng thực tiễn cao, cấp thiết phục vụ trực tiếp cho công ty. Ngoài ra còn giúp chúng ta nhận diện được thực trạng của doanh nghiệp trong ngành Điện, đặc biệt là các doanh nghiệp đang hoạt động ở thị trường trong nước. Để giải quyết vấn đề nghiên cứu trên, luận văn này nhằm trả lời một số câu hỏi cơ bản như: - Những yếu tố chính nào quyết định năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Điện? - Năng lực chủ đạo, năng lực khác biệt của Công ty Điện Thành An là gì? - Lợi thế cạnh tranh của Công ty Điện Thành An là gì? Có bền vững không? - Tính cấp thiết phải đưa ra giải pháp cạnh tranh hữu hiệu và khả năng ứng dụng của công ty hiện nay ra sao? - Làm thế nào để nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp? 4. Phƣơng pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn gồm: Học viên: Nguyễn Thành Nam | Viện kinh tế và quản lý 2 Luận văn thạc sĩ QTKD Trƣờng ĐH Bách Khoa Hà Nội - Phương pháp tổng hợp, kết hợp các phương pháp thống kê, nghiên cứu tương quan, hệ thống hóa phân tích tổng hợp để rút ra bản chất từng vấn đề diễn ra trong thực tiễn ngành, công ty.
- Xây dựng ma trận SWOT, ma trận hình ảnh cạnh tranh nhằm xác định năng lực chủ đạo, năng lực khác biệt, lợi thế cạnh tranh của công ty Điện Thành An. - Và cuối cùng và cũng là quan trọng nhất, đề tài sẽ đề xuất: “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty TNHH Điện Thành An” Học viên: Nguyễn Thành Nam | Viện kinh tế và quản lý 3 Luận văn thạc sĩ QTKD Trƣờng ĐH Bách Khoa Hà Nội CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Cạnh tranh và vai trò của cạnh tranh trong nền kinh tế 1. Khái niệm về cạnh tranh Hiện nay, có nhiều khái niệm khác nhau về cạnh tranh trong các lĩnh vực kinh tế và xã hội.
Một trong những khó khăn là không có một sự thống nhất rộng rãi về định nghĩa khái niệm này. Lý do thuật ngữ này được sử dụng để đánh giá cho tất cả các doanh nghiệp, các ngành, các quốc gia và cả các khu vực liên quốc gia. Nhưng những mục tiêu cơ bản được đặt ra khác nhau phụ thuộc vào góc độ xem xét là của quốc gia hay doanh nghiệp. Trong khi đối với một doanh nghiệp, mục tiêu chủ yếu là tồn tại và tìm kiếm lợi nhuận trên cơ sở cạnh tranh trong môi trường quốc gia hay quốc tế thì đối với một quốc gia, mục tiêu là nâng cao mức sống vật chất và phúc lợi cho nhân dân.
Ở đây, thuật ngữ cạnh tranh được tiếp cận dưới góc độ trong lĩnh vực kinh tế, một dạng cụ thể của cạnh tranh. Từ lâu, khái niệm về cạnh tranh đã được các học giả kinh tế của các trường phái kinh tế khác nhau rất quan tâm. Các nhà kinh tế học trường phái tư sản cổ điển cho rằng: Cạnh tranh là một quá trình bao gồm các hành vi phản ứng. Quá trình này tạo ra cho mỗi thành viên một phần xứng đáng so với khả năng của mình.
Theo từ điển kinh doanh của Anh xuất bản năm 1992, cạnh tranh được xem như là sự ganh đua, sự kình địch giữa các nhà kinh doanh trên thị trường nhằm tranh giành cùng một loại tài nguyên sản xuất hoặc cùng một loại khách hàng về phía mình. Theo định nghĩa của ủy ban cạnh tranh công nghiệp Hoa Kỳ thì ở quy mô một quốc gia, cạnh tranh được hiểu là mức độ nào đó mà ở đó, dưới các điều kiện thị trường tự do và công bằng có thể sản xuất được các hàng hóa và dịch vụ đáp ứng được đòi hỏi của thị trường quốc tế, đồng thời duy trì và mở rộng thu nhập thực tế của nhân dân nước đó. Ở Việt Nam, khi đề cập đến cạnh tranh, một số nhà khoa học đã cho rằng: cạnh tranh là vấn đề giành lợi thế về giá cả hàng hóa, dịch vụ (mua và bán) và đó là con đường, phương thức để giành lấy lợi thế cao cho các chủ thể kinh tế. Từ điển Bách khoa Việt Nam [4, tập 1] định nghĩa: Cạnh tranh trong kinh doanh là hoạt động ganh đua giữa những người sản xuất hàng hóa, giữa các thương nhân, các nhà Học viên: Nguyễn Thành Nam | Viện kinh tế và quản lý 4 Luận văn thạc sĩ QTKD Trƣờng ĐH Bách Khoa Hà Nội kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, bị chi phối bởi quan hệ cung – cầu, nhằm giành được các điều kiện sản xuất, tiêu thụ, thị trường có lợi nhất.
Quan niệm này đã xác định rõ các chủ thể của cạnh tranh là các chủ thể kinh tế và mục đích của họ là nhằm giành được các điều kiện sản xuất, tiêu thụ và thị trường có lợi nhất. Giáo trình kinh tế học chính trị Mác Leenin nêu ra định nghĩa: “Cạnh tranh là sự ganh đua, sự đấu tranh về kinh tế giữa các chủ thể tham gia sản xuất – kinh doanh với nhau nhằm giành được những điều kiện thuận lợi trong sản xuất – kinh doanh, tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ để thu được nhiều lợi ích nhất cho mình. Mục tiêu của cạnh tranh là giành được lợi ích, lợi nhuận lớn nhất, bảo đảm sự tồn tại và phát triển của chủ thể tham gia cạnh tranh”. Như vậy, hiểu theo nghĩa chung nhất thì cạnh tranh trong kinh doanh được hiểu là chạy đua hay ganh đua gay gắt, quyết liệt giữa các chủ thể tham gia kinh doanh trên thị trường để giành giật những điều kiện kinh doanh thuận lợi nhất nhằm đem lại cho mình nhiều lợi ích nhất.
Kinh doanh trong nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường, các doanh nghiệp bắt buộc phải chấp nhận cạnh tranh, ganh đua với nhau, phải luôn không ngừng phát triển để giành được ưu thế tương đối so với đối thủ. Nếu như lợi nhuận là động lực thúc đẩy các doanh nghiệp tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh thì cạnh tranh bắt buộc họ phải tiến hành các hoạt động một cách có hiệu quả cao nhất nhằm thu được lợi nhuận tối đa. Kết quả cạnh tranh sẽ loại bỏ được các doanh nghiệp yếu kém và thúc đẩy các doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả. Ở Việt Nam, cùng với sự phát triển và chuyển đổi của nền kinh tế, cạnh tranh được thừa nhận là một quy luật kinh tế khách quan và được coi như là một nguyên tắc cơ bản trong tổ chức điều hành kinh doanh của các doanh nghiệp.
Vai trò của cạnh tranh trong nền kinh tế: 1. Vai trò của cạnh tranh đối với doanh nghiệp: Cạnh tranh là quy luật khách quan của nền kinh tế thị trường. Bởi vậy, bất cứ doanh nghiệp nào khi tham gia vào nền kinh tế thị trường cũng phải đối mặt với cạnh tranh và phải nâng cao năng lực cạnh tranh của mình bằng cách tạo ra những lợi thế cạnh tranh vượt trội hơn so với đối thủ như là: Nâng cao chất lượng và mẫu mã sản phẩm, giảm giá, nâng cao hiệu quả công tác quản lý và nguồn nhân lực.