phần mở đầu và kết luận, đề tài kết cấu gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Chƣơng 2. Thực trạng năng lực cạnh tranh của công ty Cổ phần Thƣơng mại dịch vụ TNL Chƣơng 3. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ phần thƣơng mại dịch vụ TNL 9 CHƢƠNG 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp 1. Khái niệm Trong quá trình tồn tại và phát triển của mỗi sự vật, hiện tƣợng đều chứa đựng mối quan hệ biện chứng, chúng tác động qua lại lẫn nhau, làm nền tảng cho sự phát triển của nhau, đồng thời cũng phủ định, đấu tranh loại trừ lẫn nhau để đảm bảo cho sự tồn tại của bản thân. Quá trình đó đòi hỏi mỗi sự vật hiện tƣợng đều phải tự bảo vệ và hoàn thiện chính mình.
Vì thế khái niệm cạnh tranh tồn tại trong quá trình đó. Cùng với sự phát triển của lịch sử kinh tế, nó đã đƣợc khám phá, duy trì và phát triển thành lý luận. Trong giai đoạn phát triển nền kinh tế thị trƣờng, mở cửa hội nhập sâu vào nền kinh tế khu vực và thế giới, hầu hết tất cả các Quốc gia đều thừa nhận trong mọi hoạt động đều phải có cạnh tranh, cạnh tranh không những là môi trƣờng, động lực của sự phát triển nói chung, thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển, tăng hiệu quả của các doanh nghiệp nói riêng mà còn là yếu tố quan trọng làm lành mạnh hóa các quan hệ xã hội khi Nhà nƣớc đảm bảo sự bình đẳng trƣớc pháp luật của chủ thể thuộc mọi thành phần kinh tế. Nhu cầu của con ngƣời luôn luôn thay đổi và ngày càng nâng cao hơn cả về số lƣợng và chất lƣợng, trong khi các yếu tố để thõa mãn nhu cấu đó trong thế gới khách quan không phải là vô hạn, là vĩnh cữu mà là hữu hạn, thậm chí đang dần bị thu hẹp.
Để có thể tồn tại và phát triển, phải cạnh tranh và chỉ cạnh tranh. Vậy cạnh tranh là gì? Khái niệm cạnh tranh không phải là một khái niệm mới mẻ mà từ rất lâu đã đƣợc học giả của nhiều trƣờng phái kinh tế khác nhau quan tâm. Ngƣời đầu tiên đƣa ra lý thuyết tƣơng đối hoàn chỉnh về cạnh tranh là Adam Smith, một nhà kinh tế học thuộc trƣờng phái kinh tế học tƣ sản cổ điển. Adam Smith chủ trƣơng “tự do cạnh tranh” dựa trên ý tƣởng về vai trò của “bàn tay vô hình” qua sự điều chỉnh biến động của giá cả thị trƣờng và đƣợc thể hiện rõ nét qua mô hình cạnh 10 tranh hoàn hảo.
Vào những thập niên 20, 30 của thế kỷ XX, khi các nhà kinh tế nhận ra rằng, không thể tồn tại các nhân tố của cạnh tranh hoàn hảo trên thực tế và lý thuyết “cạnh tranh không hoàn hảo”, “cạnh tranh có tính độc quyền” ra đời. Tới đầu những năm 1940, lý thuyết “cạnh tranh hiệu quả” đã đƣợc xây dựng trên luận điểm nổi tiếng của nhà kinh tế học Mỹ, John Maurise Clack. Cơ sở của luận điểm này là: ngƣời ta có thể sửa chữa khuyết tật của những nhân tố không hoàn hảo khác. Lý thuyết cạnh tranh này của J.Clack, đƣợc xây dựng trên một số luận điểm của Schumpeter – nhà kinh tế học ngƣời Áo: Cạnh tranh bằng sản phẩm mới, bằng kỹ thuật mới, bằng nguồn cung ứng mới và bằng hình thức tổ chức mới.Mác, mặc dù không có lý thuyết cạnh tranh riêng, nhƣng lý luận cạnh tranh của ông giữ vai trò độc lập quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển lý luận cạnh tranh.
Ông cho rằng: Cạnh tranh tƣ bản chủ nghĩa là sự ganh đua, đấu tranh gay gắt giữa các nhà tƣ bản nhằm giành giật những điều kiện tốt nhất trong sản xuất và tiêu thụ nhằm thu lợi nhuận siêu ngạch. Ngày nay, một số nhà khoa học Việt Nam đã đề cập đến cạnh tranh và cho rằng: “Thực chất của vấn đề cạnh tranh là vấn đề giành giật lợi thế về giá cả hàng hóa, dịch vụ và đó là con đƣờng, là phƣơng thức để giành lấy lợi nhuận cao cho các chủ thể kinh tế”. Khái niệm này đã chỉ rõ giá cả là công cụ quan trọng, không thể thiếu của cạnh tranh – dù là cạnh tranh ở dạng thức nào. Nó cũng chỉ ra mục đích cuối cùng của bất kỳ hành vi cạnh tranh nào cũng là việc tối đa hóa lợi nhuận.
Theo từ điển Bách khoa Việt Nam, “Cạnh tranh là hoạt động tranh đua giữa những ngƣời sản xuất hàng hóa, giữa các thƣơng nhân, giữa các nhà kinh doanh trong nền kinh tế thị trƣờng, chi phối bởi quan hệ cung cầu, nhằm giành các điều kiện sản xuất, tiêu thụ và thị trƣờng có lợi nhất”. Trên góc độ đối tƣợng kinh tế chính trị: “Cạnh tranh là quá trình kinh tế mà ở đó các chủ thể kinh tế ganh đua nhau, tìm mọi biện pháp cả nghệ thuật lẫn thủ đoạn để đạt đƣợc mục tiêu kinh tế của mình, thông thƣờng là nhằm chiếm lĩnh thị trƣờng, giành lấy khách hàng cũng nhƣ các điều kiện sản xuất, tiêu thụ hàng hóa có lợi nhất”. Từ các quan niệm về cạnh tranh nêu trên, có thể thấy rằng: Để xác định khái 11 niệm cạnh tranh trƣớc hết phải xác định góc độ của ngƣời nghiên cứu cạnh tranh, tránh đƣa ra các khái niệm quá chung chung, ít ý nghĩa thực tiễn. Sau nữa, khái niệm ít nhất phải chỉ ra đƣợc chủ thể cạnh tranh, tính chất, phƣơng thức và mức độ của quá trình cạnh tranh.
Tuy có nhiều quan điểm khác nhau về cạnh tranh, nhƣng về cơ bản đều thống nhất cho rằng: “Cạnh tranh là một quá trình chạy đua kinh tế liên tục không có điểm đến của các chủ thể kinh tế, trong quá trình đó, các chủ thể kinh tế sử dụng mọi biện pháp, cả nghệ thuật và thủ đoạn, để giành ƣu thế trên cùng một loại tài nguyên, sản phẩm hoặc cùng một loại khách hàng nhằm thu lợi nhuận tối đa”. Sự ra đời và phát triển của cạnh tranh là một quy luật tất yếu của nền kinh tế thị trƣờng mà tất cả các chủ thể tham gia vào nền kinh tế đều phải tuân theo quy luật đó. Vai trò của cạnh tranh a, Vai trò của cạnh tranh đối với nền kinh tế quốc dân Cạnh tranh là động lực phát triển kinh tế nâng cao năng suất lao động xã hội. Một nền kinh tế mạnh là nền kinh tế mà các tế bào của nó là các doanh nghiệp phát triển có khả năng cạnh tranh cao.
Tuy nhiên ở đây cạnh tranh phải là cạnh tranh hoàn hảo, cạnh tranh lành mạnh, các doanh nghiệp cạnh tranh nhau để cùng phát triển, cùng đi lên thì mới làm cho nền kinh tế phát triển bền vững. Còn cạnh tranh độc quyền sẽ ảnh hƣởng không tốt đến nền kinh tế, nó tạo ra môi trƣờng kinh doanh không bình đẳng dẫn đến mâu thuẫn về quyền lợi và lợi ích kinh tế trong xã hội, làm cho nền kinh tế không ổn định. Vì vậy, Chính phủ cần ban hành lệnh chống độc quyền trong cạnh tranh, trong kinh doanh để tạo môi trƣờng cạnh tranh lành mạnh. Cạnh tranh hoàn hảo sẽ đào thải các doanh nghiệp làm ăn không hiệu quả.
Do đó buộc các doanh nghiệp phải lựa chọn phƣơng án kinh doanh có chi phí thấp nhất, mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Nhƣ vậy cạnh tranh tạo ra sự đổi mới mang lại sự tăng trƣởng kinh tế. b, Vai trò của cạnh tranh đối với ngƣời tiêu dùng Trên thị trƣờng cạnh tranh giữa các doanh nghiệp càng diễn ra gay gắt thì ngƣời đƣợc lợi nhất là khách hàng. Khi có cạnh tranh thì ngƣời tiêu dùng không 12 phải chịu một sức ép nào mà còn đƣợc hƣởng những thành quả do cạnh tranh mang lại nhƣ: chất lƣợng sản phẩm tốt hơn, giá bán thấp hơn, chất lƣợng phục vụ cao hơn.
Đồng thời khách hàng cũng tác động trở lại đối với cạnh tranh bằng những yêu cầu về chất lƣợng hàng hoá, về giá cả, về chất lƣợng phục vụ…. Khi đòi hỏi của ngƣời tiêu dùng càng cao làm cho cạnh tranh giữa các doanh nghiệp ngày càng gay gắt hơn để giành đƣợc nhiều khách hàng hơn. c, Vai trò của cạnh tranh đối với doanh nghiệp Cạnh tranh là điều bất khả kháng đối với mỗi doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trƣờng. Cạnh tranh có thể đƣợc coi là cuộc chạy đua khốc liệt mà các doanh nghiệp không thể tránh khỏi mà phải tìm mọi cách vƣơn nên để chiếm ƣu thế và chiến thắng.
Cạnh tranh buộc các doanh nghiệp luôn tìm cách nâng cao chất lƣợng sản phẩm, dịch vụ, thay đổi kiểu dáng mẫu mã đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Cạnh tranh khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các công nghệ mới, hiện đại, tạo sức ép buộc các doanh nghiệp phải sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của mình để giảm giá thành, nâng cao chất lƣợng, cải tiến mẫu mã, tạo ra các sản phẩm mới khác biệt có sức cạnh tranh cao. Cạnh tranh khốc liệt sẽ làm cho doanh nghiệp thể hiện đƣợc khả năng “bản lĩnh” của mình trong quá trình kinh doanh. Nó sẽ làm cho doanh nghiệp càng vững mạnh và phát triển hơn nếu nó chịu đƣợc áp lực cạnh tranh trên thị trƣờng.
Chính sự tồn tại khách quan và sự ảnh hƣởng của cạnh tranh đối với nền kinh tế nói chung và đến từng doanh nghiệp nói riêng nên việc nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp là một đòi hỏi tất yếu khách quan trong nền kinh tế thị trƣờng. Cạnh tranh là qui luật khách quan của kinh tế thị trƣờng, mà kinh tế thị trƣờng là kinh tế TBCN. Kinh tế thị trƣờng là sự phát triển tất yếu và Việt Nam đang xây dựng một nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hƣớng XHCN có sự quản lý vĩ mô của nhà nƣớc, lấy thành phần kinh tế nhà nƣớc làm chủ đạo. Dù ở bất kỳ thành phần kinh tế nào thì các doanh nghiệp cũng phải vận hành theo qui luật khách quan của nền kinh tế thị trƣờng.
Nếu doanh nghiệp nằm ngoài quy luật vận động đó thì tất yếu sẽ bị loại bỏ, không thể tồn tại. Chính vì 13 vậy chấp nhận cạnh tranh và tìm cách để nâng cao khả năng cạnh tranh của mình chính là doanh nghiệp đang tìm con đƣờng sống cho mình. Khái niệm và sự cần thiết nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp 1.