Luận văn nghiên cứu can thiệp đánh giá sau truyền thông nâng cao kiến thức thực hành phòng chống bệnh sốt xuất huyết dengue tại xã mỹ long huyện cao lãnh tỉnh đồng tháp năm 2016

Nghiên cứu can thiệp đánh giá truyền thông nâng cao kiến thức phòng chống sốt xuất huyết dengue tại xã Mỹ Long, huyện Cao Lãnh, Đồng Tháp năm 2016.

• Tác giả: Trần Thị Tuyết Hạnh
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Y Tế Công Cộng
• Đề tài: Nâng Cao Kiến Thức Phòng Chống Sốt Xuất Huyết Dengue Tại Đồng Tháp
• Loại tài liệu: luận văn chuyên khoa
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH
• TÓM TẮT NGHIÊN CỨU
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tình hình SXHD trên thế giới
• 1.2. Tình hình SXHD ở Việt Nam
• 1.3. Tình hình SXHD tại tỉnh Đồng Tháp
• 1.4. Tình hình SXHD tại huyện Cao Lãnh
• 1.5. Giới thiệu đặc điểm chung và tình hình SXHD tại địa bàn nghiên cứu
• 1.5.1. Tình hình SXHD tại xã Mỹ Long
• 1.5.2. Tình hình SXHD tại xã An Bình
• 1.6. Khái niệm chung về SXHD
• 1.6.1. Đặc điểm của bệnh SXHD
• 1.6.2. Véc tơ truyền bệnh
• 1.6.3. Kiểm soát véc tơ truyền bệnh
• 1.6.4. Giám sát bọ gậy (lăng quăng)
• 1.7. Các nghiên cứu can thiệp phòng chống SXHD trên thế giới và Việt Nam
• 1.7.1. Các nghiên cứu can thiệp phòng chống SXHD trên thế giới
• 1.7.2. Các nghiên cứu can thiệp phòng chống SXHD ở Việt Nam
• 1.7.3. Các nghiên cứu có liên quan đề tài nghiên cứu
• 1.8. Cơ sở xây dựng các giải pháp phòng chống SXHD tại 2 nghiên cứu (xã Mỹ Long và An Bình) huyện Cao Lãnh tỉnh Đồng Tháp
• 1.9. Các yếu tố liên quan và các chương trình phòng chống SXHD thực hiện tại Việt Nam
• 1.10. Khung đánh giá của chương trình can thiệp
• 1.11. Giới thiệu nghiên cứu can thiệp tại 2 xã, xã Mỹ Long (xã can thiệp), xã An Bình (xã chứng), huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4. Cỡ mẫu nghiên cứu
• 2.4.1. Điều tra phỏng vấn kiến thức, thực hành của người dân làm cơ sở để xây dựng đánh giá hiệu quả
• 2.4.2. Điều tra côn trùng làm cơ sở để xây dựng và đánh giá hiệu quả
• 2.5. Phương pháp chọn mẫu
• 2.6. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.6.1. Đối với nghiên cứu định lượng
• 2.6.2. Đối với nghiên cứu định tính
• 2.7. Các biến số, chỉ số đánh giá
• 2.8. Một số khái niệm, thước đo, tiêu chuẩn đánh giá trong nghiên cứu
• 2.9. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.10. Vấn đề đạo đức của nghiên cứu
• 2.11. Hạn chế của nghiên cứu, sai số và biện pháp khắc phục của sai số
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thông tin chung về đối tượng được nghiên cứu
• 3.2. Kiến thức của hộ gia đình về phòng chống bệnh SXHD
• 3.2.1. Kiến thức về biện pháp phòng ngừa bệnh SXHD
• 3.2.2. Kiến thức về biện pháp diệt lăng quăng
• 3.3. Thực hành tại hộ gia đình sau can thiệp qua phỏng vấn
• 3.4. Thực hành qua giám sát trực tiếp
• 3.5. Chỉ số véc tơ sau can thiệp qua giám sát tại HGĐ
• 3.6. Những thuận lợi và khó khăn sau can thiệp truyền thông phòng chống bệnh SXHD tại cộng đồng
• 3.7. Thông tin chung
• 3.8. Kiến thức, thực hành sau can thiệp
• 3.8.1. Kiến thức tại hộ gia đình sau can thiệp qua phỏng vấn
• 3.8.2. Thực hành tại hộ gia đình sau can thiệp qua phỏng vấn
• 3.8.3. Thực hành tại hộ gia đình sau can thiệp qua quan sát thực tế
• 3.9. So sánh các chỉ số BI, HI sau can thiệp
• 3.10. So sánh kiến thức đạt, thực hành đạt của người dân sau can thiệp
• 3.11. Những thuận lợi và khó khăn của can thiệp truyền thông về phòng chống bệnh SXHD tại cộng đồng
• 3.12. Những điểm mới và tính ứng dụng của đề tài
• 3.13. Thông tin chung
• 3.14. Kiến thức tại hộ gia đình sau can thiệp qua phỏng vấn
• 3.15. Thực hành tại hộ gia đình sau can thiệp qua phỏng vấn
• 3.16. Thực hành tại hộ gia đình qua giám sát trực tiếp
• 3.17. So sánh các chỉ số BI, HI sau can thiệp
• 3.18. So sánh kiến thức đạt, thực hành đạt của người dân sau can thiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Tài liệu tham khảo tiếng Việt
• Tài liệu tham khảo tiếng Anh
• Phiếu phỏng vấn
• Phiếu điều tra quan sát thực tế
• Phiếu phỏng vấn sâu phó chủ tịch ủy ban nhân dân xã
• Phiếu phỏng vấn sâu Trưởng trạm y tế xã
• Ban ngành đoàn thể và cộng tác viên
• Hướng dẫn thảo luận nhóm
• Các biến số nghiên cứu
• Dự trù kinh phí, vật tư, trang thiết bị phục vụ nghiên cứu
• Kế hoạch nghiên cứu
• Chỉ số đầu vào và quá trình can thiệp
• Thang điểm đánh giá thực hành

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tình Hình Sốt Xuất Huyết Dengue Tại Đồng Tháp

Sốt xuất huyết Dengue (SXHD) là một vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng quan tâm, đặc biệt ở các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long như Đồng Tháp. Bệnh do virus Dengue gây ra và lây truyền qua muỗi Aedes aegypti. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương là hai khu vực có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất. Việc nâng cao kiến thức về sốt xuất huyết và thực hành phòng chống bệnh là vô cùng quan trọng. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc cung cấp kiến thức ban đầu cho người dân về các yếu tố nguy cơ gây bệnh SXHD sẽ giúp ích rất nhiều cho công tác phòng bệnh tại cộng đồng, giúp kiểm soát dịch tễ sốt xuất huyết Đồng Tháp hiệu quả hơn. Các hoạt động tuyên truyền phòng chống sốt xuất huyết cần được tăng cường.

1.1. Dịch Tễ Học Sốt Xuất Huyết Dengue Bức Tranh Toàn Cảnh

Sốt xuất huyết Dengue lưu hành chủ yếu ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, đặc biệt là ở các quốc gia đang phát triển. Quá trình đô thị hóa làm gia tăng khả năng tiếp xúc giữa người và muỗi Aedes aegypti. Châu Á là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, bệnh SXHD là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra tử vong ở trẻ em. Theo WHO, mục tiêu của Chiến lược phòng chống SXHD toàn cầu là giảm bùng phát dịch và giảm tỷ lệ mắc và tử vong xuống mức thấp nhất vào năm 2020.

1.2. Tình Hình Sốt Xuất Huyết Tại Việt Nam Thực Trạng Đáng Lo Ngại

Tại Việt Nam, SXHD là một bệnh truyền nhiễm đã và đang tái nổi. Bệnh tập trung nhiều nhất ở khu vực phía Nam, đặc biệt là các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long, nơi thường xuyên xuất hiện bệnh quanh năm. Tuy số ca tử vong không cao bằng các bệnh truyền nhiễm khác, nhưng số ca mắc bệnh hàng năm là không nhỏ. Chi phí cho công tác phòng chống dịch là rất lớn. Chu kỳ dịch thường xảy ra từ 3 đến 5 năm một lần. Công tác phòng chống sốt xuất huyết được đưa vào chương trình mục tiêu y tế quốc gia.

II. Thách Thức Trong Phòng Chống Sốt Xuất Huyết Dengue Ở Đồng Tháp

Đồng Tháp là một trong những tỉnh có tỷ lệ mắc SXHD khá cao. Tỷ lệ mắc trung bình giai đoạn 2011-2015 là 45,1-280,9/100.000 dân. Huyện Cao Lãnh, đặc biệt là xã Mỹ Long và xã An Bình, có số ca mắc cao so với các địa phương khác. Nghiên cứu chỉ ra rằng người dân chưa có nhiều kiến thức về sốt xuất huyết Dengue Đồng Tháp và thực hành tốt trong công tác phòng chống bệnh tại cộng đồng. Việc kiểm soát các chỉ số BI (Breteau Index) và HI (House Index) vẫn còn nhiều khó khăn. Nguồn kinh phí cho hoạt động diệt muỗi và diệt lăng quăng còn hạn chế.

2.1. Thực Trạng Bệnh Sốt Xuất Huyết Dengue tại Huyện Cao Lãnh

Huyện Cao Lãnh là một trong những huyện có số ca mắc SXHD cao trong toàn tỉnh, đặc biệt là năm 2012 và 2015. Tỷ lệ mắc trung bình từ 35,8-207,1/100.000 dân. Xã Mỹ Long và xã An Bình là hai xã khá tương đồng về tình hình kinh tế - văn hóa xã hội và địa lý. Cuộc sống người dân chủ yếu là làm nghề nông, lao động chân tay và có thói quen dự trữ nước cho sinh hoạt hàng ngày.

2.2. Khó Khăn Trong Công Tác Phòng Chống Sốt Xuất Huyết tại Xã

Tại xã Mỹ Long, việc sử dụng rác thải và phế liệu, dụng cụ chứa nước chưa được thu gom xử lý tốt và xung quanh trong nhà chưa gọn gàng, tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi Aedes aegypti đẻ trứng và phát triển nhanh. Tỷ lệ mắc trung bình 5 năm gần đây cao hơn so với chỉ tiêu mắc trung bình của xã. Tại xã An Bình, tỷ lệ mắc cũng có chiều hướng tăng nhanh trong những năm gần đây.

III. Giải Pháp Nâng Cao Kiến Thức Phòng Chống Sốt Xuất Huyết Tại Đồng Tháp

Nâng cao kiến thức phòng chống sốt xuất huyết là yếu tố then chốt để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh tại Đồng Tháp. Các hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe cần tập trung vào việc cung cấp thông tin chính xác về nguyên nhân sốt xuất huyết Dengue, triệu chứng sốt xuất huyết Dengue, và cách phòng tránh sốt xuất huyết. Cần tăng cường tuyên truyền phòng chống sốt xuất huyết đến từng hộ gia đình, trường học và cộng đồng. Sự tham gia tích cực của cộng đồng là yếu tố quyết định sự thành công của các chương trình phòng chống bệnh. Cần tập trung vào đối tượng học sinh THCS vì đối tượng này có nhiều sáng kiến.

3.1. Tăng Cường Truyền Thông Giáo Dục Sức Khỏe Về Sốt Xuất Huyết

Truyền thông giáo dục sức khỏe (TT-GDSK) đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của người dân. Các hình thức TT-GDSK có thể bao gồm: phát tờ rơi, tổ chức nói chuyện chuyên đề, chiếu video clip, sử dụng loa phát thanh... Nội dung truyền thông cần tập trung vào các biện pháp phòng chống SXHD hiệu quả, dễ thực hiện và phù hợp với điều kiện địa phương.

3.2. Huy Động Cộng Đồng Tham Gia Phòng Chống Sốt Xuất Huyết

Cần huy động sự tham gia của tất cả các thành viên trong cộng đồng vào công tác phòng chống SXHD, từ chính quyền địa phương, các ban ngành đoàn thể, đến từng hộ gia đình. Cần xây dựng các mô hình cộng đồng tự quản về phòng chống SXHD, khuyến khích người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh tại gia đình và khu dân cư. Tiếp tục duy trì các mô hình truyền thông và thường xuyên lồng ghép trong các hoạt động TT-GDSK.

3.3. Kết Nối Với Học Sinh Trung Học Cơ Sở Để Phòng Chống Sốt Xuất Huyết

Học sinh trung học cơ sở có thể đóng vai trò quan trọng trong công tác phòng chống SXHD. Thông qua các hoạt động ngoại khóa, các em có thể tìm hiểu về bệnh SXHD và tuyên truyền cho gia đình, bạn bè. Đối tượng này có nhiều sáng kiến để phát hiện và diệt lăng quăng. Cần có các chương trình giáo dục chuyên biệt cho học sinh THCS về SXHD.

IV. Phương Pháp Phòng Chống Sốt Xuất Huyết Dengue Hiệu Quả Tại Đồng Tháp

Để phòng chống sốt xuất huyết hiệu quả cần kết hợp nhiều biện pháp đồng bộ. Diệt muỗi và diệt lăng quăng là biện pháp quan trọng hàng đầu. Cần chú trọng vệ sinh môi trường, loại bỏ các vật chứa nước đọng. Sử dụng các biện pháp phòng tránh muỗi đốt như mặc quần áo dài tay, ngủ màn. Khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời. Phòng bệnh hơn chữa bệnh là phương châm cần được quán triệt.

4.1. Các Biện Pháp Diệt Muỗi Và Lăng Quăng Hướng Dẫn Chi Tiết

Các biện pháp diệt muỗi và lăng quăng bao gồm: phun hóa chất diệt muỗi, thả cá vào các dụng cụ chứa nước, đậy kín các dụng cụ chứa nước, lật úp các vật chứa nước không cần thiết. Cần thực hiện diệt muỗi và lăng quăng định kỳ tại các khu vực có nguy cơ cao. Cần sử dụng các loại hóa chất an toàn, được Bộ Y tế cho phép.

4.2. Vệ Sinh Môi Trường Loại Bỏ Nơi Sinh Sản Của Muỗi

Vệ sinh môi trường là biện pháp quan trọng để loại bỏ nơi sinh sản của muỗi. Cần thường xuyên dọn dẹp nhà cửa, phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh. Loại bỏ các vật chứa nước đọng như lốp xe cũ, chai lọ vứt bừa bãi.

V. Nghiên Cứu Đánh Giá Hiệu Quả Can Thiệp Phòng Chống SXHD tại Đồng Tháp

Nghiên cứu can thiệp tại xã Mỹ Long (xã can thiệp) và xã An Bình (xã chứng) cho thấy sau can thiệp, kiến thức và thực hành của người dân về phòng chống sốt xuất huyết đã được cải thiện đáng kể. Chỉ số BI và HI ở xã can thiệp thấp hơn so với xã chứng. Nghiên cứu cũng chỉ ra những thuận lợi và khó khăn trong quá trình triển khai các hoạt động phòng chống bệnh tại cộng đồng. Cần có sự quan tâm sâu sát của chính quyền địa phương hỗ trợ nhân lực và kinh phí để thực hiện tốt chương trình phòng chống SXHD tại địa phương.

5.1. Kết Quả Nghiên Cứu Sau Can Thiệp Sự Thay Đổi Rõ Rệt

Tại xã An Bình (xã chứng), sau can thiệp kiến thức của người dân đạt 50% và thực hành đạt 50,5%, chỉ số BI 49%, chỉ số HI 42%. Tại xã Mỹ Long (xã can thiệp), sau can thiệp tỷ lệ kiến thức đạt 78,5%, thực hành đạt 83,5%, chỉ số BI 39%, chỉ số HI 38%. Chỉ số BI, HI sau can thiệp xã chứng cao hơn xã can thiệp, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê p<0,00.

5.2. Thuận Lợi Và Khó Khăn Trong Quá Trình Can Thiệp

Can thiệp truyền thông phòng chống bệnh SXHD tại cộng đồng có những thuận lợi: được sự quan tâm hỗ trợ của chính quyền địa phương, sự hỗ trợ tích cực của cán bộ y tế, ban ngành đoàn thể và có sự đồng thuận ủng hộ tham gia nhiệt tình của người dân. Tuy nhiên, các hoạt động can thiệp có những khó khăn như nguồn kinh phí cho hoạt động truyền thông phòng chống bệnh SXHD tại phương còn hạn chế, địa bàn nông thôn đi lại khó khăn, người dân còn mang tính ỷ lại phòng chống bệnh còn trông chờ vào ngành y tế và chính quyền địa phương.

VI. Kết Luận Hướng Tới Tương Lai Phòng Chống Sốt Xuất Huyết Hiệu Quả

Việc nâng cao kiến thức về sốt xuất huyết Dengue và thực hành phòng chống bệnh là một quá trình liên tục và cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Cần tiếp tục duy trì và phát triển các mô hình truyền thông hiệu quả, đồng thời tăng cường đầu tư cho công tác phòng chống bệnh. Phòng bệnh hơn chữa bệnh, hãy cùng nhau chung tay xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh, không còn lo sợ dịch SXHD.

6.1. Tiếp Tục Duy Trì Các Mô Hình Truyền Thông Hiệu Quả

Cần tiếp tục duy trì các mô hình truyền thông đã được chứng minh là hiệu quả, đồng thời nghiên cứu và triển khai các mô hình mới phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Các hoạt động truyền thông cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và có sự đổi mới để thu hút sự quan tâm của người dân.

6.2. Tăng Cường Đầu Tư Cho Công Tác Phòng Chống Sốt Xuất Huyết

Cần tăng cường đầu tư cho công tác phòng chống SXHD, bao gồm: kinh phí cho hoạt động truyền thông, mua sắm hóa chất diệt muỗi, trang thiết bị y tế... Cần có cơ chế tài chính linh hoạt để đáp ứng kịp thời các nhu cầu phát sinh trong quá trình phòng chống dịch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tình hình SXHD trên thế giới Bệnh SXHD lưu hành chủ yếu ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới là ở các Quốc gia đang phát triển, quá trình đô thị hóa đã làm gia tăng khả năng tiếp xúc giữa người với muỗi Ae. Bệnh ảnh hưởng nặng ở các Quốc gia Châu Á là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến trẻ em phải chữa trị và tử vong.000 trường hợp mắc bệnh, đặc biệt đã thấy các trường hợp xuất huyết nặng ở người lớn. Đến năm 2007, một vụ dịch lớn đã xảy ra tại Singapore, Campuchia, Malaysia, Philippines và Việt Nam với hơn 133.000 trường hợp lâm sàng được báo cáo và 850 trường hợp tử vong [46].

Số trường hợp mắc/chết SXHD ở khu vực Tây Thái Bình Dương, giai đoạn 1991 – 2011 [47] Đến năm 2011, các nước thuộc khu vực Tây Thái Bình Dương đã xảy ra 244.880 trường hợp mắc, trong đó 839 ca tử vong, tỷ lệ chết/mắc là 0,34%. Tại Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Philippines, Marshall, Singapore và Việt Nam có hơn 1.000 trường hợp mắc vào năm 2011, số trường hợp mắc cao hơn so với năm 2010. Bên cạnh đó, có sự biến đổi lớn giữa các quốc gia trong khu vực về phân phối type huyết thanh.980 trường hợp mắc và 73 trường hợp tử vong với cao điểm dịch vào tháng 7. Riêng Philippine năm 2011 đã có số ca 6 mắc cao nhất trong khu vực với 125.975 trường hợp mắc và 654 ca tử vong, cao điểm dịch xảy ra vào tháng 8 [47].

Số trường hợp mắc và chết ở khu vực Đông Nam Á [38] Theo WHO, mục tiêu của Chiến lược phòng chống SXHD toàn cầu là giảm bùng phát dịch trên thế giới. Đến năm 2020, giảm tỷ lệ mắc xuống thấp nhất dưới 50% và tỷ lệ tử vong dưới 25% (tính từ năm 2010) [47]. Để làm được điều này thì hiệu quả huy động cộng đồng là một chỉ số đánh giá đã được chứng minh từ nhiều nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam về sự thay đổi hành vi của người dân. Tình hình SXHD ở Việt Nam Gánh nặng bệnh truyền nhiễm luôn là mối đe dọa lớn đối với sức khỏe cộng đồng ở các nước trên thế giới.

Tại Việt Nam, bệnh SXHD là một bệnh truyền nhiễm đã và đang tái nổi. Tuy con số tử vong do bệnh này là không cao bằng các bệnh truyền nhiễm khác như HIV/AIDS. nhưng số mắc bệnh xảy ra hàng năm là không nhỏ, khoản kinh phí hàng năm phải chi trả cho công tác phòng chống bệnh và dập dịch là rất lớn. Trong năm 2014 tại Việt Nam có 32.049 ca mắc sốt xuất huyết và 20 ca tử vong do sốt xuất huyết là ở 20 tỉnh phía Nam.

Chu kỳ dịch SXHD thường xảy ra theo chu kỳ từ 3 đến 5 năm một lần. Năm 2014, số trường hợp tử vong do SXHD ở khu vực phía Nam chiếm tỷ lệ trên 95% tổng số tử vong của cả nước [31]. Tình hình mắc và chết SXHD ở Việt Nam năm 2014 [31]. Bệnh SXHD ở Việt Nam phát triển theo mùa và cũng có sự khác biệt giữa miền Bắc và miền Nam, với 78% ca SXHD xuất hiện ở khu vực phía Nam.

Ở miền Bắc thuộc vùng khí hậu cận nhiệt đới, bệnh thường xảy ra từ tháng 4 đến tháng 11, những tháng khác bệnh ít xảy ra vì thời tiết lạnh, ít mưa, không thích hợp cho sự sinh sản và hoạt động của muỗi Aedes aegypti. Bệnh phát triển nhiều hơn từ tháng 6 đến tháng 10 và đỉnh cao vào tháng 7, 8, 9 và 10. Ở miền Nam và Nam Trung bộ bệnh SXHD xuất hiện trong suốt năm với tần số mắc nhiều hơn vào tháng 4 đến tháng 11, đỉnh cao cũng vào các tháng 7, 8, 9 và 10 Biểu đồ 4: Phân bố ca mắc SXHD theo vùng miền [31] 8 1. Tình hình SXHD tại tỉnh Đồng Tháp Tình hình SXHD tại tỉnh Đồng Tháp trong 5 năm qua cũng chưa được khả quan với tỷ lệ mắc trung bình 45,1- 280,9/100.000 dân và tử vong năm 2012 cao nhất là 6 ca.

Tuy năm 2015 có giảm nhưng tỷ lệ tử vong còn khá cao (xem Bảng 1) Bảng 1. Tình trạng mắc và tử vong sốt xuất huyết Dengue tại tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2011-2015 [34] Năm Số mắc Số mắc/100.000 Số tử vong TV/M ( %) 2011 2996 165,4 01 0,03 2012 5008 280,9 06 0,11 2013 1225 67,9 01 0,08 2014 823 45,1 0 0 2015 3049 166,1 03 0,098 1. Tình hình SXHD tại huyện Cao Lãnh Huyện Cao Lãnh Là một trong những huyện có số mắc SXHD cao trong toàn tỉnh năm 2012 và 2015 đứng thứ hai/12 huyện thị, tỷ lệ mắc trung bình từ 35,8- 207,1/100.000 dân, riêng tỷ lệ tử vong 0,26 năm 2012 (xem Bảng 2). Tình hình mắc và tử vong SXHD tại huyện Cao Lãnh giai đoạn 2011- 2015 [13] Năm Số mắc Số mắc/100.000 Số tử vong TV/M ( %) 2011 281 134,6 0 0 2012 379 178,4 01 0,26 2013 88 40,4 0 0 2014 79 35,8 0 0 2015 457 207,1 0 0 9 1.

Giới thiệu đặc điểm chung và tình hình SXHD tại địa bàn nghiên cứu 1. Tình hình SXHD tại xã Mỹ Long Xã Mỹ Long là một xã vùng ven nằm dọc theo Quốc lộ 30 và một phần nằm trong vùng sâu của huyện Cao Lãnh. Xã hội tụ đủ những đặc điểm về dân sinh, môi trường và sinh thái của toàn huyện, với diện tích tự nhiên 2.113 ha, dân số 11. Xã chia làm 4 ấp, có vị trí địa lý: phía Đông giáp xã Mỹ Hiệp, phía tây giáp xã Bình Hàng Tây, phía Nam giáp Sông Cái Nhỏ xã Bình Thạnh, phía Bắc giáp xã Tân Hội Trung.

Tất cả các đoạn đường liên ấp trong xã đã được pê tông hóa. Nghề nghiệp 85% sống bằng nghề nông nghiệp, 5% thương mại dịch vụ, 10% tiểu thủ công nghiệp. Trạm y tế có 1 bác sĩ, 3 y sĩ, 1 dược trung học, 1 điều dưỡng, 1 kế toán cùng 13 cộng tác viên sức khỏe cộng đồng, cùng với 17 thành viên Ban chỉ đạo chăm sóc sức khỏe nhân dân xã. Đa số người dân sống cập theo tuyến lộ và khu dân cư việc sử dụng rác thải và phế liệu, DCCN chưa được thu gom xử lý tốt và xung quanh trong nhà chưa gọn, ngăn nắp tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi Aedes agypti đẻ trứng phát triển nhanh.

Tỷ lệ mắc trung bình 5 năm gần đây từ 12,6 – 26,9/10.000 dân cao hơn so với chỉ tiêu mắc trung bình 5 năm của xã 7,5-9,2/10.000 dân và không có tỷ lệ tử vong (xem Bảng 3). Tình hình mắc và tử vong SXHD tại xã Mỹ Long năm 2011- 2015 [15] Năm Số mắc Số mắc/10.000 Số tử vong TV/M ( %) 2011 25 22,4 0 0 2012 30 26,9 0 0 2013 15 13,4 0 0 2014 14 12,6 0 0 2015 16 13,1 0 0 10 1. Tình hình SXHD tại xã An Bình Xã An Bình là một xã vùng ven nằm dọc theo Quốc lộ 30 và một phần nằm trong vùng sâu của huyện Cao Lãnh. Xã hội đủ những đặc điểm về dân sinh, môi trường và sinh thái của toàn huyện, với diện tích tự nhiên 820 ha, dân số 9.

Xã chia làm 3 ấp, và phía Đông giáp xã Thị Trấn Mỹ Thọ, phía tây giáp Thành phố Cao Lãnh, phía Nam giáp Sông Tiền, phía Bắc giáp xã Nhị Mỹ. Tất cả các đoạn đường liên ấp, liên xã đã được lát đang, nghề nghiệp 85% sống bằng nghề nông nghiệp, 7% thương mại dịch vụ và 8% tiểu thủ công nghiệp. Trạm y tế có 1 bác sĩ, 2 y sĩ, 2 dược trung học, 1 diều dưỡng, 2 nữ hộ sinh cùng 13 cộng tác viên sức khỏe cộng đồng. Đa số người dân sống cập theo tuyến lộ và khu dân cư việc sử dụng rác thải và phế liệu, dụng cụ chứa nước chưa được thu gom xử lý tốt và xung quanh trong nhà chưa gọn, ngăn nắp tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi Aedes agypti đẻ trứng phát triển nhanh.

Tỷ lệ mắc có chiều hướng tăng nhanh từ 3 ca bệnh SXHD năm 2014 tăng lên 14 ca năm 2015 [1]. Tình hình mắc và tử vong SXHD tại xã An Bình năm 2010- 2015 Năm Số mắc Số mắc/10. Khái niệm chung về SXHD 1. Đặc điểm của bệnh SXHD Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do vi rút Dengue gây nên.

Vi rút Dengue có 4 týp thanh là DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Vi rút truyền từ người 11 bệnh sang người lành do muỗi đốt. Muỗi Aedes aegypti là trung gian truyền bệnh chủ yếu. Bệnh xảy ra quanh năm, thường gia tăng vào mùa mưa, bệnh gặp ở cả trẻ em và người lớn.

Đặc điểm của SXHD là sốt, xuất huyết và thoát huyết tương, có thể dẫn đến sốc giảm thể tích tuần hoàn, rối loạn đông máu, suy tạng, nếu không được chẩn đoán sớm và xử trí kịp thời dễ dẫn đến tử vong. Bệnh SXHD có biểu hiện lâm sàng đa dạng, diễn biến nhanh chóng từ nhẹ đến nặng. Bệnh thường khởi phát đột ngột và diễn biến qua ba giai đoạn: giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục. Phát hiện sớm bệnh và hiểu rõ những vấn đề lâm sàng trong từng giai đoạn của bệnh giúp chẩn đoán sớm, điều trị đúng và kịp thời, nhằm cứu sống người bệnh.

Ca bệnh bệnh nhân sốt đăng gơ (SD) có biểu hiện sốt cao đột ngột, sốt cao trên 38,50C, kéo dài 2 - 7 ngày, đi cùng với các triệu chứng đau đầu, đau hốc mắt, đau cơ, đau khớp, phát ban, có biểu hiện xuất huyết (dấu hiệu dây thắt dương tính) và giảm bạch cầu. Bệnh nhân SXHD có bệnh cảnh của sốt đăng gơ, có thể thêm một số triệu chứng: ban xuất huyết, đốm xuất huyết, chảy máu (chân răng, mũi, đường tiêu hóa, tại nơi tiêm, kinh nguyệt kéo dài.), giảm tiểu cầu (dưới 100. Véc tơ truyền bệnh Muỗi trưởng thành thường đẻ trứng ở bất kỳ dụng cụ chứa nước nào có thể tích trữ nước đến 7 ngày đều có thể là nơi sinh sản của muỗi truyền bệnh SXHD. Những dụng cụ chứa nước (DCCN) là nơi muỗi Aedes đẻ trừng gồm chum vại, bể, chai lọ, vỏ dừa, lốp ô tô cũ, phuy chứa nước, dụng cụ chứa nước bằng nhựa, bát kê chân tủ đựng thức ăn trong bếp, bể chứa nước trong nhà tắm, bể chứa nước không có nắp đậy, giếng nước cạn, khay nước của tủ lạnh, điều hòa nhiệt độ, lọ hoa ở trong nhà, dụng cụ chứa nước quanh nhà những nơi râm mát.

Nguồn là ổ chứa và là nguồn truyền nhiễm chủ yếu của bệnh SXHD trong chu trình "người-muỗi Aedes aegypti" ở khu vực thành thị và nông thôn. Ngoài bệnh nhân, người mang vi rút Dengue không triệu chứng cũng có vai trò truyền bệnh quan trọng.