CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ XUẤT KHẨU GỖ VÀ THỊ TRƯỜNG ĐỒ GỖ TẠI MỸ 1.1 Khái niệm xuất khẩu Hoạt động xuất khẩu hàng hóa được hiểu là hoạt động bán hàng hóa của thương nhân Việt Nam với thương nhân nước ngoài theo các hợp đồng mua bán hàng hóa, bao gồm cả hợp đồng tạm nhập tái xuất và chuyển khẩu hàng hóa. Xuất khẩu là hàng hóa và dịch vụ được sản xuất ở một công ty trong một đất nước và được đưa sang nước khác. Nói cách khác, xuất khẩu là một hoạt động kinh doanh thu lợi bằng cách bán sản phẩm hoặc dịch vụ ra thị trường nước ngoài và sản phẩm hay dịch vụ ấy phải di chuyển ra khỏi biên giới một quốc gia. Xuất khẩu chủ yếu phụ thuộc vào những gì đang diễn biến tại quốc gia khác vì xuất khẩu phụ thuộc vào nhập khẩu của quốc gia khác.
Hoạt động xuất khẩu diễn ra trên mọi lĩnh vực, trong mọi điều kiện từ xuất khẩu hàng hóa tiêu dùng, máy móc thiết bị và cả công nghệ cao. Tất cả hoạt động buôn bán trao đổi này đều nhằm mục đích đem lại lợi nhuận cho các quốc gia tham gia. Đây là một hoạt động kinh tế cơ bản và là động lực thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Một số yếu tố chính ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu: Thứ nhất là lợi thế so sánh của nước xuất khẩu so với lợi thế của các nước nhập khẩu do điều kiện thiên nhiên, khí hậu, đất đai, tài nguyên…mà giúp cho sản phẩm xuất khẩu của nước đó có chất lượng tốt và giá thành cạnh tranh với sản phẩm cùng loại của nước xuất khẩu khác.
Thứ hai là các chính sách khuyến khích xuất khẩu của nhà nước như giảm thuế xuất khẩu, cấp tín dụng ưu đãi với lãi xuất thấp cho công ty xuất khẩu, có sự hỗ trợ của các cơ quan nghiên cứu thị trường nước ngoài và phổ biến các thông tin cần hiết về sản phẩm và thị trường cho nhà xuất khẩu trong nước… 5 Thứ ba là tỷ giá giữa đồng nội tệ và đồng ngoại tệ. Nếu đồng nội tệ mất giá so với đồng ngoại tệ (thường nhà xuất khẩu và nhập khẩu dùng đồng đô la Mỹ) thì sẽ có lợi cho nhà xuất khẩu vì hàng hóa bán ra nước ngoài với giá thấp nên có tính cạnh tranh cao. Cuối cùng chính là các cơ hội đặc biệt trong thị trường xuất khẩu có thể kể đến như là cơ hội đột xuất giúp cho công ty xuất khẩu được nhiều hàng hóa hơn do thị trường nhập khẩu đột nhiên cấm nhập khẩu sản phẩm cùng loại từ một nước xuất khẩu khác…Tuy nhiên, những cơ hội này thường xuất hiện không nhiều trong kinh doanh ngoại thương.2 Những phương thức xuất khẩu hiện có * Xuất khẩu tại chỗ: Đây là hình thức mà doanh nghiệp xuất khẩu ngay tại chính đất nước của mình để thu ngoại tệ thông qua việc giao hàng cho các doanh nghiệp khác đang hoạt động ngay tại chính lãnh thổ của quốc gia đó và theo sự chỉ định của phía nước ngoài hoặc cũng có thể bán hàng qua khu chế xuất hoặc các xí nghiệp chế xuất đang hoạt động ngay tại chính lãnh thổ nước đó. * Xuất khẩu gia công: Gia công xuất khẩu là một phương thức sản xuất hàng xuất khẩu.
Trong đó người đặt gia công ở nước ngoài cung cấp: máy móc, thiết bị, nguyên phụ liệu hoặc bán thành phẩm theo mẫu và định mức cho trước. Người nhận gia công trong nước tổ chức quá trình sản xuất sản phẩm theo yêu cầu của khách. Toàn bộ sản phẩm làm ra sẽ được người nhận gia công giao lại cho người đặt gia công để nhận tiền công. Đây là hình thức xuất khẩu mang lại kim ngạch ngoại tệ cho Việt Nam cả tỷ USD dưới dạng gia công hàng may mặc, giày dép, đồ da,… * Xuất khẩu ủy thác: Đây là hình thức doanh nghiệp xuất khẩu kinh doanh dịch vụ thương mại thông qua nhận xuất khẩu hàng hóa cho một doanh nghiệp khác và được hưởng phí trên việc xuất khẩu đó.
6 * Xuất khẩu tự doanh: là hình thức doanh nghiệp tự tạo ra sản phẩm và tự tìm kiếm khách hàng để xuất khẩu. * Xuất khẩu qua đại lý nước ngoài: là hình thức doanh nghiệp có hàng xuất khẩu thuê doanh nghiệp nước ngoài làm đại lý bán hàng của mình và thu ngoại tệ về.3 Đặc điểm và vai trò của xuất khẩu Trong nền kinh tế mở cửa hiện nay, xuất khẩu có vai trò rất lớn trong sự tăng trưởng và là một phương tiện hữu hiệu để đạt mục tiêu phát triển kinh tế. Xuất khẩu tạo điều kiện khai thác tối đa lợi thế so sánh, tiềm năng sẵn có trong nước nhằm sử dụng phân công lao động một cách có lợi nhất. Đối với những quốc gia có nền kinh tế còn thấp như Việt Nam, các yếu tố tiềm năng là tài nguyên thiên nhiên và lao động.
Trong khi đó, những yếu tố bị thiếu hụt là vốn, kỹ thuật, thị trường và kỹ năng quản lý. Xuất khẩu là giải pháp mở cửa nền kinh tế nhằm tranh thủ vốn và kỹ thuật nước ngoài, đồng thời kết hợp với tiềm năng trong nước về lao động và tài nguyên thiên nhiên để tạo sự tăng trưởng mạnh cho nền kinh tế. Xuất khẩu tạo nguồn vốn cho nhập khẩu, đặc biệt là nguồn vốn lớn để nhập khẩu máy móc, thiết bị và công nghệ hiện đại nhằm thúc đẩy sản xuất trong nước. Xuất khẩu giúp gia tăng khả năng tiếp thu những kỹ thuật, công nghệ mới.
Từ đó góp phần nâng cao năng suất lao động, hiệu quả lao động làm cho hàng hóa của quốc gia xuất khẩu theo được chuẩn quốc tế và giúp khả năng cạnh tranh. Chỉ có xuất khẩu mới là hoạt động hiệu quả nhất để tạo ra nguồn vốn và sự tự chủ trong nguồn vốn cho nhập khẩu. Trong thực tiễn, xuất khẩu và nhập khẩu có mối quan hệ rất mật thiết, chúng vừa là kết quả, vừa là tiền đề cho nhau, đẩy mạnh xuất khẩu là để tăng cường nhập khẩu, thúc đẩy nhập khẩu là để mở rộng và nâng cao khả năng xuất khẩu. Xuất khẩu góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hóa, giải phóng thặng dư cung hàng hóa, đem lại thêm nhiều công ăn việc làm, cải thiện đời sống, tăng phúc lợi xã hội cho người dân, đem lại thu nhập cho doanh nghiệp và cả chính phủ.
Thực tế cho thấy, thị trường trong nước nhỏ hẹp, không đảm bảo cho sự phát triển công nghiệp với quy mô hiện đại, sản xuất hàng loạt. Hoạt động xuất khẩu giúp đưa hàng hóa ra khỏi 7 biên giới một quốc gia, mở rộng thị trường với nhu cầu đa dạng và nhiều hơn. Sản xuất luôn gắn với thị trường. Thị trường được mở rộng là yếu tố quan trọng thúc đẩy sản xuất hàng xuất khẩu được mở rộng trên quy mô lớn và tận dụng được lợi thế kinh tế theo quy mô.
Ngoài ra, xuất khẩu còn giúp chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế, đặc biệt là trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Xuất khẩu làm gia tăng nhu cầu sản xuất kinh doanh ở những ngành liên quan khác, sự phát triển của một ngành hàng sẽ kéo theo sự phát triển của ngành hàng khác. Sự cạnh tranh trên thị trường thế giới là động lực cho sự cơ cấu lại sản xuất nhằm thích nghi hơn với thị trường, đây cũng là động lực buộc các doanh nghiệp phải không ngừng cải tiến sản xuất, tìm ra phương thức kinh doanh hiệu quả, giảm chi phí và tăng năng suất. Bên cạnh đó, xuất khẩu còn giúp giải quyết công ăn việc làm và cải thiện đời sống người dân.
Xuất khẩu làm tăng GDP, làm tăng nguồn thu nhập quốc dân, từ đó tác động tăng tiêu dùng nội địa. Một vai trò không nhỏ nữa chính là việc xuất khẩu còn được xem là cơ sở để mở rộng và thúc đẩy các quan hệ đối ngoại và ngược lại. Xuất khẩu là một yếu tố tác động khá lớn đến các quan hệ đối ngoại. Khi hoạt động xuất khẩu phát triển sẽ kéo theo sự phát triển của các bộ phận khác của kinh tế đối ngoại như dịch vụ, quan hệ tín dụng, đầu tư, liên doanh, hợp tác…Vì vậy đẩy mạnh xuất khẩu cũng góp phần tăng cường sự hợp tác quốc tế, nâng cao được hình ảnh và tạo sự ổn định kinh tế chính trị của một quốc gia và cũng là một trong những nhân tố góp phần thúc đẩy nền kinh tế thế giới phát triển.2 Dịch vụ xuất khẩu 1.1 Khái niệm về dịch vụ xuất khẩu Dịch vụ là một loại hình hoạt động kinh tế, không đem lại những sản phẩm cụ thể như hàng hóa.
Vì là một loại hình hoạt động kinh tế nên cũng có người bán (người cung cấp dịch vụ) và người mua (khách hàng sử dụng dịch vụ). Dịch vụ có tính vô hình, người mua không thể thấy được hình hài rõ rệt, cũng như không thể thấy trước khi tiêu dùng và cũng không thể lập kho lưu trữ như hàng hóa được. Dịch vụ ngày 8 càng đóng vai trò quan trọng và đóng góp nhiều vào cơ cấu kinh tế của một quốc gia. Sự tăng trưởng của xuất khẩu đã tạo điều kiện ra đời của dịch vụ xuất khẩu Theo thông tư 30/2008/TT-BTC ngày 16/04/2008 của Bộ Tài Chính, dịch vụ xuất khẩu được định nghĩa như sau: - Dịch vụ xuất khẩu là dịch vụ cung cấp cho doanh nghiệp chế xuất để sử dụng cho sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp chế xuất, trừ các dịch vụ sử dụng cho tiêu dùng cá nhân (dịch vụ vận chuyển đưa đón công nhân, cung cấp suất ăn cho công nhân của doanh nghiệp chế xuất…) - Dịch vụ xuất khẩu là dịch vụ cung cấp trực tiếp cho tổ chức, cá nhân ở nước ngoài và được tiêu dùng ngoài Việt Nam nếu có đủ điều kiện: cơ sở cung cấp dịch vụ phải có hợp đồng ký với người mua ở nước ngoài theo quy định của Luật Thương mại; người mua nước ngoài thanh toán tiền dịch vụ cho cơ sở cung cấp dịch vụ tại Việt Nam.2 Đặc điểm và vai trò của dịch vụ xuất khẩu đối với khách hàng và doanh nghiệp sản xuất Dịch vụ xuất khẩu đóng vai trò quan trọng góp phần thúc đẩy nền kinh tế quốc gia phát triển.
Vai trò của dịch vụ xuất khẩu ngày càng cao đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay. Thứ nhất là giúp doanh nghiệp sản xuất và cả nhà nhập khẩu giảm thiểu được rủi ro khi tiến hành thương mại quốc tế. Các công ty chuyên về dịch vụ xuất khẩu có nhiều thông tin, kinh nghiệm sẽ giúp doanh nghiệp thực hiện việc xuất khẩu hàng hóa hiệu quả hơn.