CHƯƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VE HIỆU QUÁ HỌAT ĐỘNG KINH DOANH VÀ SU CAN THIẾT PHAI NÂNG CAO HIỆU QUA KINH DOANH XUẤT KHẨU TRONG DIEU KIỆN VIỆT NAM GIA NHẬP WTO 1.1 Tổng quan về hoạt động kinh doanh xuất khẩu 1. Khái niệm hoạt động kinh doanh xuất khẩu Đề tìm hiểu khái niệm về hoạt động kinh doanh xuất khẩu, ta hãy cùng tìm hiểu một số khái niệm có liên quan. Trước hết là khái niệm xuất khẩu. Xét dưới dưới giác độ kinh doanh, xuất khẩu là việc bán các hàng hoá, dịch vụ từ quốc gia này sang quốc gia khác.
Dưới giác độ phi kinh doanh thì xuất khẩu là việc lưu chuyên hàng hoá và dich vụ qua biên giới quốc gia như làm quà tặng, hoặc viện trợ phi thương mại Có nhiều cách hiểu và dién đạt khác nhau về kinh doanh, nếu loại bỏ các phần khác nhau nói về phương tiện, phương thức, kết quả cụ thé của hoạt động kinh doanh thì có thể hiểu kinh doanh là việc thực hiện các hoạt động kinh tế nhằm mục tiêu kiếm lời của các chủ thé kinh doanh trên thi trường Theo đó, hoạt động kinh doanh thương mại quốc tế là hình thức mua bán hàng hoá, dịch vụ giữa các cá nhân, tập thé, doanh nghiệp ở các quốc gia khác nhau nhằm thu được lợi nhuận. Đối với doanh nghiệp, hoạt động kinh doanh thương mại quốc tế chủ yếu thông qua hoạt động kinh doanh xuất khâu và nhập khẩu các hàng hoá, dịch vụ. Trên cơ sở nghiên cứu khái niệm về xuất khâu, kinh doanh, ta có thé đưa ra khái niệm về kinh doanh xuất khẩu như sau: Đây là hình thức bán hàng hoá hoặc dịch vụ giữa các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp ở quốc gia này cho các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp ở một quốc gia khác nhằm thu được lợi nhuân. Vai trò của hoạt động kinh doanh xuất khẩu 1.1 Vai trò đối với nên kinh tế quốc dân Hoạt động kinh doanh xuất khẩu có vai trò đặc biệt quan trong đối với nên kinh tế của mỗi quốc gia.
Trước hết, hoạt động kinh doanh xuất khẩu sẽ góp phần thu về một lượng ngoại tệ đáng ké cho mỗi quốc gia, tăng tích luỹ vốn, tăng ngân sách nhà nước, mở rộng sản xuất trong nước, góp phần vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đây sản xuất phát triển, tạo việc làm, tăng thu nhập, từng bước cải thiện đời sống nhân dân Ngoài ra hoạt động này cũng góp phần tạo nguồn thu để đây mạnh hoạt động nhập khâu những hàng hoá dịch vụ mà trong nước còn khan hiếm, tạo nguồn ngoại tệ dé đầu tư ra nước ngoài, mua sắm máy móc trang thiết bị tiên tiễn hiện đại của thé giới, góp phần công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Mặt khác, thông qua hoạt động kinh doanh xuất khâu các nước sẽ có cơ hội khai thác triệt để lợi thế so sánh của mình, thúc đây những ngành thế mạnh, làm tiền dé phát triển đồng bộ các ngành sản xuất khác Ngoài ra, kinh doanh xuất khẩu còn là cơ hội để mở rộng, tăng cường và thúc đây sự hợp tác quốc tế giữa các quốc gia trên toàn thế giới. Tạo điều kiện cho các nước mở rộng quan hệ trên nhiều lĩnh vực cả về kinh tế, chính trị, lẫn văn hoá — xã hội, góp phan rút ngăn khoảng cách giầu nghèo giữa các nước đang phát triển và phát triển, tạo cơ hội giao lưu văn hoá giữa các nền văn hoá khác nhau, quảng bá hình ảnh của đất nước, nâng cao vị thế của quốc gia.2 Vai trò đối với các doanh nghiệp 1.Đối với bên xuất khẩu Trước hết, kinh doanh xuất khẩu là chìa khoá mở ra các giao dich quốc tế, giúp cho các doanh ngiệp tăng doanh số bán, tăng doanh thu nhờ mở rộng thị trường tiêu thụ, tìm được bạn hàng mới, tạo được lợi nhuận lớn hơn nhằm tích luỹ vốn quay vòng dé mở rộng, phát triển sản xuất Mặt khác, kinh doanh xuất khẩu tạo điều kiện cho doanh nghiệp sử dụng tốt các nguồn lực bằng cách tận dụng nguồn lực sản xuất dư thừa trong doanh nghiệp, đồng thời tăng cường năng lực sản xuất, mở rộng sản xuất đạt được hiệu quả kinh tế nhờ quy mô. Đôi khi các công ty sản xuất nhiều hàng hoá và dịch vụ nhiều hơn mức tiêu thụ của thị trường điều đó cho thấy nguồn lực của công ty đang bị dư thừa. Nhưng nếu công ty tìm kiếm được nhu cầu tiêu thụ quốc tế thi chi phí sản xuất được phân bố cho nhiều sản phẩm hon, giảm bớt chi phí cho mỗi sản phẩm và tăng lợi nhuận Kinh doanh xuất khẩu, nghĩa là tìm kiếm những thị trường mới, đồng nghĩa với việc đa dạng hoá sản phẩm, điều này làm cho các doanh nghiệp xuất khâu phân tán được rủi ro ra nhiều thị trường khác nhau, tạo lập được hệ thống sản xuất và phân phối hợp lý.
Bên cạnh đó, kinh doanh xuất khâu mang lại cho các doanh nghiệp cơ hội khắc phục được quy mô nhỏ bé của thị trường nội địa, tình trạng trì trệ và giảm sút của nên kinh tế trong nước tại các giai đoạn kinh doanh nhất định, mặt khác mở rộng kinh doanh các sản phẩm mang tính thời vụ. Hơn thé nữa, thông qua hoạt động xuất khâu, công ty sẽ từng bước nghiên cứu và thu thập thông tin về cầu của sản phẩm tiến tới việc đầu tư trực tiếp vào nước xuất khẩu, xây dựng các cơ sở, nhà máy sản xuất trực tiếp Cuối cùng, thông qua hoạt động xuất khẩu, doanh nghiệp sẽ tạo dựng được kinh nghiệm tổ chức sản xuất hiệu quả, cơ cấu sản xuất tối ưu theo hướng thích nghỉ với thị trường quốc tế để từng bước thông hiểu về thị trường quốc tế, tạo đà mở rộng hoạt động xuất khẩu hơn nữa trong tương lai.2 Đối với bên nhập khẩu Hoạt động kinh doanh xuất khâu không những chỉ mang lại những lợi ich lớn đối với nước xuất khẩu, mà còn dem lại những giá trị không nhỏ đối với nước nhập khâu hàng hoá đó. Hoạt động xuất khẩu là hoạt động mang lại lợi ích cho cả đôi bên, cả bên xuât khâu và bên nhập khâu. Trước hết, việc tiếp nhận hàng hoá từ bên xuất khẩu giúp cho các doanh nghiệp bên nhập khẩu có cơ hội kinh doanh những mặt hàng tại nước mình chưa có.
Điều này góp phan tạo việc làm, tăng thu nhập cho người cho cá nhân người nhập khâu và lao động tại doanh nghiệp nhập khâu nói riêng và nước nhập khẩu nói chung. Bên cạnh đó, nhập khâu các mặt hàng từ các nước khác sẽ giúp nước nhập khâu sử dụng có hiệu quả nguồn lực của minh phân bổ vào những ngành có lợi thế so sánh hơn nhằm thúc đây sản xuất đạt được hiệu quả tối ưu. Mặt khác, hoạt động này cũng góp phần tăng cường giao lưu buôn bán trao đối quốc tế với các bạn hàng nước ngoài, tạo cơ hội thu thập thông tin thi trường nước bạn, tiễn tới các hoạt động trao đôi, buôn bán hoặc đầu tư khác trong tương lai.3 Đối với người tiêu dùng. Không chỉ doanh nghiệp thu được lợi ích từ hoạt động xuất khẩu, mà chính người tiêu dùng cũng được hưởng lợi từ hoạt động này.
Hoạt động xuất khẩu làm cho hàng hoá trở nên phong phú hơn rất nhiều bởi sự góp mặt của hàng hoá từ khắp nơi trên thế giới. Hàng hoá không chỉ đa dạng về kiểu đáng mà còn về chất lượng, có những mặt hàng mà tại nước sở tại không hề có. Người tiêu dùng sẽ có cơ hội lựa chọn nhiều hơn, được mua hàng hoá với chất lượng và giá cả hợp lý hơn. Những điều này thúc day cạnh tranh trên thi trường sẽ khốc liệt hơn bao giờ hết.
Các doanh nghiệp muốn dành được khách hàng thì phải tìm nhiều biện pháp dé hoàn thiện hơn về sản phẩm, giá cả, giá trị gia tăng.và người hưởng lợi trực tiếp từ hoạt động ngày đó là người tiêu dùng. Lý luận chung về hiệu quả kinh doanh 1. Khái niệm và bản chất của hiệu quả kinh doanh 1.1 Khái niệm hiệu quả kinh doanh Thực tế cho thấy hiệu quả là một phạm trù được sử dụng rộng rãi trong tat cả các lĩnh vực kinh tế, kỹ thuật, xã hội. Xét trên giác độ kinh tế học, hiéu quả kinh tế của một hiện tượng hoặc quá trình kinh tế là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn luc (nhán lực, tai lực, vật lực, tiền vốn) dé đạt được mục tiêu xác định Trên cơ sở nghiên cứu khái niệm về hiệu quả, chúng ta hãy xem xét đến hiệu quả kinh doanh.
Đây là một thuật ngữ được sử dụng rất nhiều khi đề cập đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp. Từ trước đến nay, có nhiều quan niệm khác nhau dé chi HQKD. Quan niệm thứ nhất cho rằng “HOKD là kết quả thu được trong hoạt động kinh doanh, là doanh thu tiêu thụ hàng hoá”. Quan niệm này có nhiều điểm chưa hợp lý bởi đã đồng nhất HQKD với kết quả kinh doanh và các chỉ tiêu phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Mặt khác quan niệm này chưa phan ánh hai yếu tố là chi phí bỏ ra, lợi nhuận thu được, cũng như trình độ quản lý, sử dụng các nguồn luc dé tạo ra được lợi nhuận đó. Một quan niệm khác cho rằng “HOKD là quan hệ giữa tỷ lệ tăng thêm của kết quả và phan tăng thêm của chỉ phi” Quan niệm này đã phản ánh được phần nào về mối tương quan so sánh tương đối giữa chi phí và kết quả thu được, nhưng mới chỉ dừng lại ở việc phản ánh phần tăng thêm mà chưa tính đến phan chi phí và kết quả ban đầu đạt được. Nói một cách khác, khái niệm này mới chỉ phản ánh chỉ tiêu HQKD bồ sung tại các doanh nghiệp mà chưa phản ánh được toàn bộ hiệu quả của cả quá trình kinh doanh “HOKD là một đại lượng so sánh giữa kết quả thu được và chỉ phí bỏ ra để thực hiện kết quả đó” Quan niệm này đã phản ánh được nhiều hơn về mỗi tương quan so sánh giữa kết quả và chỉ phí so với các quan niệm trước đó. Tuy nhiên, quan niệm này cũng bộc lộ một số điểm hạn chế.
Bởi lẽ, đã đồng nhất HQKD với lợi nhuận kinh doanh, mặt khác chưa phản ánh được chỉ tiêu kết qua và chi phí về mặt chất và lượng, cùng với các yếu tố thé hiện trình độ sử dụng, quản lý các nguồn lực dé tạo được kết qua đó yếu tố thời gian, quy mô.
