Tổng quan nghiên cứu

Thị trường xây dựng Việt Nam ghi nhận quy mô định giá khoảng 60 tỷ USD vào năm 2021 và được dự báo đạt tốc độ tăng trưởng bình quân trên 8,71% giai đoạn 2022 - 2027. Tại tỉnh Bình Định, tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội năm 2020 đạt 38.475 tỷ đồng, tăng 10,3% so với năm 2019, mở ra không gian phát triển to lớn cho các doanh nghiệp tư vấn thiết kế và quản lý dự án xây dựng. Tuy nhiên, trước các biến động phức tạp của nền kinh tế, đại dịch Covid-19 và sức ép cạnh tranh gay gắt, nhiều doanh nghiệp trong ngành phải đối mặt với tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng và suy giảm biên lợi nhuận.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để tối ưu hóa nguồn lực nội bộ, nâng cao năng lực cạnh tranh và duy trì mức tăng trưởng bền vững cho các đơn vị tư vấn xây dựng quy mô vừa và nhỏ. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm phân tích toàn diện thực trạng hiệu quả kinh doanh của Công ty TNHH Tư vấn thiết kế và Xây dựng Huy Hoàng trong giai đoạn 2018 - 2021, từ đó xác định các điểm nghẽn vận hành và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2022 - 2025.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ hoạt động tư vấn thiết kế, giám sát và quản lý dự án của công ty trên địa bàn tỉnh Bình Định cùng các chi nhánh tại Thành phố Hồ Chí Minh và Phú Yên. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp hệ thống giải pháp giúp doanh nghiệp kiểm soát tỷ trọng chi phí quản lý bình quân đang ở mức 35% tổng chi phí, hướng tới mục tiêu phục hồi tốc độ tăng trưởng doanh thu trên 15% mỗi năm và nâng cao tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu trong chu kỳ kinh doanh mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng khung phân tích dựa trên sự tích hợp của hai trường phái lý thuyết quản trị kinh doanh hiện đại:

  1. Lý thuyết hiệu quả kinh doanh toàn diện của Santos và Brito (2012): Hiệu quả của doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở hiệu quả tài chính (sức sinh lời của vốn, hiệu suất sử dụng tài sản, vòng quay vốn lưu động) mà còn bao gồm hiệu quả phi tài chính (sự hài lòng của khách hàng, năng lực phát triển của đội ngũ nhân sự và trách nhiệm đóng góp xã hội).
  2. Lý thuyết tối ưu hóa nguồn lực kinh tế của Paul Samuelson và William Nordhaus (1997), kết hợp quan điểm của Mike Jaeger (1982) về các nhân tố cấu thành năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xây dựng như năng lực quản trị, trình độ tự động hóa và mức độ minh bạch thông tin.

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ các khái niệm then chốt gồm: Hiệu quả kinh doanh tổng hợp (tương quan giữa kết quả đầu ra và hao phí đầu vào), Năng suất lao động bình quân, Suất sinh lời của vốn chủ sở hữu (ROE), Hiệu suất sử dụng vốn lưu động và Năng lực đấu thầu qua mạng trong thời đại chuyển đổi số.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp gồm toàn bộ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo quyết toán dự án và dữ liệu nhân sự của Công ty Huy Hoàng liên tục trong 4 năm tài chính từ 2018 đến 2021. Đồng thời, tác giả thu thập dữ liệu sơ cấp từ mẫu khảo sát định lượng gồm 30 nhân sự chủ chốt, kỹ sư tư vấn và đại diện các chủ đầu tư đối tác tại thị trường Bình Định. Phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích được áp dụng nhằm lựa chọn chính xác những cá nhân có hiểu biết sâu sắc về hoạt động quản trị dự án và năng lực vận hành của doanh nghiệp.

Hệ thống phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm: Phương pháp so sánh chuỗi thời gian (so sánh ngang giữa các kỳ kế toán và so sánh dọc về tỷ trọng cơ cấu chi phí); Phương pháp phân tích tỷ số tài chính chuyên sâu (đo lường ROE, vòng quay vốn lưu động, hiệu suất sử dụng vốn cố định); và Phương pháp phân tích ma trận SWOT 4 bước nhằm kết hợp điểm mạnh, điểm yếu nội tại với cơ hội, thách thức bên ngoài. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan khoa học, lượng hóa chính xác các chỉ tiêu tài chính và phản ánh trung thực năng lực vận hành trong timeline nghiên cứu từ tháng 8/2021 đến tháng 8/2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực nghiệm hoạt động kinh doanh giai đoạn 2018 - 2021 cho thấy 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, doanh thu của công ty có bước nhảy vọt ấn tượng vào năm 2019 khi đạt 12.143 triệu đồng, tăng 32,46% so với mức 9.113 triệu đồng của năm 2018. Tuy nhiên, trong hai năm đại dịch 2020 và 2021, doanh thu có xu hướng đi ngang với mức 12.155 triệu đồng năm 2020 (tăng nhẹ 0,92%) và 12.014 triệu đồng năm 2021 (giảm 1,16%).

Thứ hai, lợi nhuận sau thuế trải qua sự biến động rất lớn: tăng mạnh từ 243 triệu đồng năm 2018 lên 939 triệu đồng năm 2019 (tăng 286,4%), nhưng sau đó sụt giảm 60,91% xuống còn 367 triệu đồng năm 2020 do ảnh hưởng đình trệ của đại dịch, trước khi phục hồi 79,83% đạt 660 triệu đồng vào năm 2021.

Thứ ba, cơ cấu chi phí bộc lộ điểm nghẽn nghiêm trọng khi chi phí quản lý doanh nghiệp chiếm tỷ trọng bình quân tới 35% tổng chi phí qua các năm. Tốc độ tăng trưởng chi phí bình quân đạt 109%, tiệm cận tốc độ tăng doanh thu bình quân 113%.

Thứ tư, hiệu suất sử dụng vốn lưu động và vốn cố định chưa đạt mức tối ưu, thời gian một vòng luân chuyển vốn kéo dài do tình trạng nợ đọng thanh toán kéo dài tại một số công trình có vốn ngoài ngân sách.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân trực tiếp của sự sụt giảm lợi nhuận năm 2020 bắt nguồn từ việc gián đoạn chuỗi cung ứng vật liệu, chi phí kiểm soát dịch bệnh tăng cao và sự đình trệ của các dự án bất động sản nghỉ dưỡng. Về mặt chủ quan, việc duy trì bộ máy cồng kềnh với 3 chi nhánh và văn phòng đại diện tại Thành phố Hồ Chí Minh, An Nhơn và Phú Yên nhưng chưa ứng dụng công nghệ quản trị tinh gọn đã khiến chi phí quản lý neo ở mức cao 35%.

Kết quả này củng cố các nghiên cứu thực nghiệm của Davidson và Dutia (1991) cũng như Bùi Thu Thủy (2016) khi chỉ ra rằng quy mô doanh nghiệp vừa và nhỏ thường gặp khó khăn trong việc kiểm soát chi phí vận hành cố định khi thị trường biến động. Về mặt trực quan, chuỗi dữ liệu tài chính này có thể được trình bày thông qua biểu đồ cột kết hợp đường biểu diễn (combo chart), trong đó trục cột thể hiện tương quan Doanh thu - Chi phí qua các năm và trục đường thể hiện sự biến thiên của Lợi nhuận sau thuế, đi kèm bảng đối chiếu các chỉ số khả năng sinh lời ROE và tỷ suất lợi nhuận trên chi phí nhằm cung cấp bức tranh tài chính đa chiều cho ban lãnh đạo.

Đề xuất và khuyến nghị

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu và bối cảnh phục hồi kinh tế, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược cho giai đoạn 2022 - 2025:

  1. Tái cấu trúc bộ máy và phát triển chất lượng nguồn nhân lực: Ban Giám đốc cùng Phòng Kế hoạch tiến hành tinh gọn cơ cấu quản trị tại 3 chi nhánh; tổ chức đào tạo kỹ thuật thiết kế chuyên sâu cho 100% cán bộ kỹ thuật, phấn đấu nâng năng suất lao động bình quân tăng thêm 20% trước quý IV/2023.
  2. Đầu tư đổi mới công nghệ và chuyển đổi số quy trình: Phòng Thiết kế và Bộ phận IT chủ trì triển khai phần mềm quản trị thông tin công trình (BIM) và hệ thống ERP quản lý dự án trong giai đoạn 2022 - 2024, nhằm mục tiêu cắt giảm tỷ trọng chi phí quản lý từ mức 35% hiện tại xuống dưới 25% tổng chi phí.
  3. Tối ưu hóa quản trị tài chính và dòng vốn kinh doanh: Phòng Kế hoạch - Tài vụ thực hiện kiểm soát chặt chẽ công nợ, rút ngắn chu kỳ thu hồi vốn lưu động từ 120 ngày xuống dưới 90 ngày, nâng cao tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) đạt mức trên 18%/năm trong giai đoạn 2023 - 2025.
  4. Mở rộng thị trường và nâng cao năng lực đấu thầu điện tử: Bộ phận Đấu thầu và Marketing tăng cường tham gia hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, nâng tỷ lệ trúng thầu dự án công lên trên 45%, đồng thời mở rộng phạm vi cung cấp dịch vụ sang 2 thị trường trọng điểm lân cận tại khu vực Nam Trung Bộ trước năm 2024.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

  1. Ban lãnh đạo các doanh nghiệp tư vấn xây dựng vừa và nhỏ: Cung cấp giải pháp thực tế để tái cơ cấu bộ máy quản lý, kiểm soát trần chi phí vận hành 35% và thiết lập lộ trình số hóa thiết kế nhằm nâng cao biên lợi nhuận.
  2. Giám đốc tài chính và kế toán trưởng ngành xây lắp: Vận dụng hệ thống chỉ tiêu phân tích dòng tiền, tối ưu hóa vòng quay vốn lưu động và kiểm soát tỷ suất sinh lời ROE trong bối cảnh lạm phát và biến động giá vật liệu.
  3. Kỹ sư tư vấn, trưởng phòng quản lý dự án và chuyên viên đấu thầu: Tiếp cận quy trình nâng cao năng lực hồ sơ dự thầu qua mạng và kỹ năng quản lý rủi ro dự án xây dựng dân dụng, công nghiệp.
  4. Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu ngành Quản trị kinh doanh: Sử dụng làm tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu điển hình (case study) với chuỗi số liệu tài chính thực tế kéo dài 4 năm tại thị trường Nam Trung Bộ.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn đo lường hiệu quả kinh doanh theo khung chỉ tiêu nào? Luận văn kết hợp cả hiệu quả tài chính và hiệu quả phi tài chính theo mô hình Santos và Brito (2012). Cụ thể, nghiên cứu đánh giá 4 nhóm chỉ tiêu tài chính cốt lõi gồm hiệu quả sử dụng lao động, vốn cố định, vốn lưu động và tỷ suất ROE, kết hợp với các tiêu chí phi tài chính như mức độ đóng góp ngân sách nhà nước và thu nhập của người lao động.

Nguyên nhân chính khiến lợi nhuận sau thuế của công ty giảm mạnh trong năm 2020 là gì? Lợi nhuận sau thuế năm 2020 sụt giảm 60,91% xuống mức 367 triệu đồng do tác động kép của đại dịch Covid-19 làm đình trệ tiến độ thi công nhiều dự án tại Bình Định và chi phí quản lý vận hành của 3 chi nhánh vẫn ở mức cao chiếm tới 35% tổng chi phí.

Tại sao công ty cần chú trọng nâng cao năng lực đấu thầu qua mạng? Đấu thầu qua mạng là xu hướng bắt buộc theo Luật Đấu thầu và chính sách công khai hóa đầu tư công. Việc nâng cao năng lực đấu thầu điện tử giúp công ty tiếp cận nguồn vốn đầu tư công hơn 50 nghìn tỷ đồng của Bộ Giao thông Vận tải và nâng tỷ lệ trúng thầu lên trên 45%.

Giải pháp trọng tâm nào giúp công ty cắt giảm chi phí quản lý giai đoạn 2022 - 2025? Giải pháp trọng tâm là tái cấu trúc tinh gọn bộ máy tại các chi nhánh và đầu tư phần mềm chuyển đổi số quản trị dự án, giúp hạ tỷ trọng chi phí quản lý từ 35% xuống dưới 25% và rút ngắn chu kỳ thu hồi vốn xuống dưới 90 ngày.

Luận văn đóng góp ý nghĩa gì cho sự phát triển của ngành xây dựng tại Bình Định? Luận văn cung cấp khung giải pháp thực chứng giúp các doanh nghiệp xây dựng địa phương nắm bắt cơ hội từ nguồn vốn đầu tư phát triển 38.475 tỷ đồng của tỉnh, đồng thời nâng cao tiêu chuẩn kỹ thuật thiết kế cho các dự án đô thị và du lịch nghỉ dưỡng cao cấp.

Kết luận

  • Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về hiệu quả kinh doanh, kết hợp chặt chẽ giữa hiệu quả kinh tế tài chính và hiệu quả xã hội phi tài chính cho doanh nghiệp tư vấn xây dựng.
  • Đánh giá thực chứng bức tranh kinh doanh giai đoạn 2018 - 2021 của Công ty Huy Hoàng, phản ánh doanh thu đỉnh điểm đạt 12.143 triệu đồng và đà phục hồi lợi nhuận đạt 660 triệu đồng năm 2021.
  • Làm rõ nguyên nhân cốt lõi kìm hãm hiệu quả kinh doanh là chi phí quản lý chiếm tỷ trọng cao 35% và chu kỳ luân chuyển vốn lưu động còn chậm.
  • Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược khả thi giai đoạn 2022 - 2025 gắn liền với các chỉ số mục tiêu: tăng năng suất 20%, giảm chi phí quản lý xuống dưới 25% và duy trì ROE trên 18%.
  • Đóng góp luận cứ khoa học và thực tiễn vững chắc giúp ban lãnh đạo doanh nghiệp hoạch định chính sách thích ứng linh hoạt trong kỷ nguyên số.

Đóng góp chính của luận văn là hoàn thiện mô hình quản trị hiệu quả kinh doanh cho doanh nghiệp tư vấn xây dựng tại thị trường địa phương. Về kế hoạch tiếp theo từ quý IV/2022 đến năm 2025, doanh nghiệp cần khẩn trương thực thi lộ trình chuyển đổi số và tinh gọn bộ máy để nắm bắt trọn vẹn cơ hội tăng trưởng trong giai đoạn phục hồi kinh tế.