Ch¬ng I: Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ ®Çu t vµ thÈm ®Þnh dù ¸n ®Çu t I. Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ ®Çu t, ®Çu t tÝn dông vµ dù ¸n ®Çu t. kh¸i niÖm vµ b¶n chÊt cña ®Çu t 1.1 Kh¸i niÖm Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh bÊt cø mét doanh nghiÖp, mét tæ chøc hay mét c¸ nh©n nµo ®ã muèn ho¹t ®éng ®îc th× cÇn ph¶i héi tô ®ñ ba yÕu tè c¬ b¶n cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®ã lµ t liÖu s¶n xuÊt, vèn vµ søc lao ®éng, ®©y lµ ba yÕu tè c¬ b¶n cÇn thiÕt ban ®Çu ®Ó tiÕn hµnh mét ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. ThËt vËy khi mét doanh nghiÖp s¶n xuÊt dù kiÕn sÏ ®i vµo ho¹t ®éng th× doanh nghiÖp ®ã cÇn ph¶i cã vèn, cã ®Þa ®iÓm s¶n xuÊt, cã nhµ x- ëng m¸y mãc thiÕt bÞ, nguyªn vËt liÖu cÇn thiÕt ®Ó s¶n xuÊt, cã c«ng nh©n lµm viÖc míi cã thÓ ®¶m b¶o cho sù ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp nh»m ®¹t ®îc nh÷ng môc ®Ých cô thÓ mµ doanh nghiÖp ®· ®Ò ra.
HoÆc khi mét doanh nghiÖp th¬ng m¹i ho¹t ®éng ®ßi hái doanh nghiÖp ®ã cÇn ph¶i cã ®Þa ®iÓm b¸n hµng, ph¬ng tiÖn b¸n hµng, cã vèn lu ®éng ban ®Çu ®Ó mua hµng ho¸vµ thuª nh©n viªn b¸n hµng. Qu¸ tr×nh sö dông c¸c nguån lùc trªn ®©y ®îc coi lµ qu¸ tr×nh ®Çu t. §Çu t lµ mét ph¹m trï kinh tÕ vµ ®· cã nhiÒu c¸ch hiÓu vÒ nã nhng xÐt theo nghÜa chung nhÊt th× cã thÓ ®Þnh nghÜa ho¹t ®éng ®Çu t nh sau:” §Çu t lµ sù hy sinh c¸c nguån lùc ë hiÖn t¹i ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng nµo ®ã nh»m thu vÒ cho ngêi ®Çu t nh÷ng kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh trong t¬ng lai lín h¬n c¸c nguån lùc ®· bá ra ®Ó ®¹t ®îc c¸c kÕt qu¶ ®ã”. Nh÷ng kÕt qu¶ ë ®©y cã thÓ lµ sù t¨ng lªn cña tµi s¶n tµi chÝnh ( tiÒn vèn ), tµi s¶n vËt chÊt ( nhµ xëng, cña c¶i vËt chÊt kh¸c ), tµi s¶n tÝ tuÖ ( tr×nh ®é v¨n ho¸, chuyªn m«n) nguån nh©n lùc cã ®ñ kh¶ n¨ng lµm viÖc víi n¨ng suÊt cao h¬n trong nÒn s¶n xuÊt x· héi, nh vËy chØ cã ®Çu t míi ®em l¹i sù ph¸t triÓn cho x· héi.2 B¶n chÊt cña ®Çu t Trong nÒn kinh tÕ quèc d©n cã ba lÜnh vùc ®Çu t: ®Çu t tµi chÝnh, ®Çu t th¬ng m¹i, ®Çu t ph¸t triÓn 1 -§Çu t tµi chÝnh lµ ®Çu t trong ®ã ngêi cã tiÒn bá tiÒn ra cho vay hoÆc mua c¸c chøng chØ cã gi¸ ®Ó hëng l·i suÊt ®Þnh tríc hoÆc l·i suÊt tuú thuéc vµo kÕt qu¶ kinh doanh cña doanh nghiÖp - §Çu t th¬ng m¹i lµ ®Çu t trong ®ã ngêi cã tiÒn bá tiÒn ra ®Ó mua hµng ho¸ sau ®ã b¸n l¹i víi gi¸ cao h¬n nh»m thu lîi nhuËn do chªnh lÖch gi¸khi mua vµ khi b¸n C¶ ®Çu t tµi chÝnh vµ ®Çu t th¬ng m¹i nÕu kh«ng xÐt ®Õn yÕu tè quan hÖ quèc tÕ th× kh«ng t¹o ra tµi s¶n míi cho nÒn kinh tÕ mµ chØ lµm t¨ng gi¸ trÞ tµi s¶n tµi chÝnh cña chñ ®Çu t.
- §Çu t tµi s¶n vËt chÊt hay ®Çu t ph¸t triÓn lµ ®Çu t trong ®ã ngêi cã tiÒn bá ra ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng ®Ó t¹o ra tµi s¶n míi cho nÒn kinh tÕ, lµm t¨ng tiÒm lùc s¶n xuÊt kinh doanh vµ mäi ho¹t ®éng x· héi kh¸c, lµ ®iÒu kiÖn chñ yÕu ®Ó t¹o viÖc lµm cho ngêi lao ®éng, n©ng cao ®êi sèng cho mäi thµnh viªn cho x· héi ®ång thêi nã lµ ®éng lùc cña sù t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn. Vai trß cña ®Çu t ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi Tõ kh¸i niÖm vµ b¶n chÊt cña ®Çu t cho thÊy ®Çu t lµ nh©n tè quan träng ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ lµ ch×a kho¸ cña sù t¨ng trëng. §Çu t cã ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn sù t¨ng trëng tiÒm lùc kinh tÕ nãi chung vµ tiÒm lùc s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c c¬ së kinh doanh nãi riªng, ®iÒu ®ã ®îc thÓ hiÖn trong vai trß cña ®Çu t. XÐt trªn gãc ®é toµn bé nÒn kinh tÕ vai trß cña ®Çu t ®îc thÓ hiÖn nh sau: 2.1 §Çu t t¸c ®éng ®Õn tæng cung vµ tæng cÇu cña nÒn kinh tÕ a.VÒ mÆt tæng cÇu T¸c ®éng cña ®Çu t ®îc thÓ hiÖn th«ng qua c«ng thøc tÝnh tæng cÇu: AD = I + G +C +( X- M ) Trong ®ã AD lµ tæng cÇu, I: ®Çu t, G: chi tiªu cña chÝnh phñ, C: tiªu dïng cña d©n c, X: gi¸ trÞ xuÊt khÈu, M: gi¸ trÞ nhËp khÈu Nh vËy ®Çu t cã ¶nh hëng ®Õn tæng cÇu vµ lµ mét yÕu tè chiÕm tû träng lín trong tæng cÇu cña toµn bé nÒn kinh tÕ, ®Çu t thêng chiÕm kho¶ng 24%-28% trong c¬ cÊu tæng cÇu cña tÊt c¶ c¸c níc trªn thÕ giíi.
Víi tæng cÇu t¸c ®éng cña ®Çu t lµ ng¾n h¹n khi tæng cung 2 cha kÞp thay ®æi, sù t¨ng lªn cña ®Çu t lµm cho tæng cÇu t¨ng sÏ dÉn tíi sù t¨ng lªn cña gi¸ c¶.VÒ mÆt tæng cung: Khi thµnh qu¶ cña ®Çu t b¾t ®Çu ph¸t huy t¸c dông, c¸c n¨ng lùc míi b¾t ®Çu ®i vµo ho¹t ®éng th× tæng cung sÏ t¨ng lªn, kÐo theo s¶n lîng tiÒm n¨ng t¨ng, gi¸ c¶ gi¶m cho phÐp t¨ng tiªu dïng vµ ®iÒu ®ã sÏ tiÕp tôc kÝch thÝch s¶n xuÊt h¬n l÷a.S¶n xuÊt ph¸t triÓn chÝnh lµ nguån gèc c¬ b¶n cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ.2 §Çu t cã t¸c ®éng hai mÆt ®Õn s æn ®Þnh kinh tÕ. Sù t¸c ®éng kh«ng ®ång thêi vÒ mÆt thêi gian cña ®Çu t ®èi víi tæng cÇu vµ tæng cung cña nÒn kinh tÕ lµm cho mçi sù thay ®æi cña ®Çu t dï lµ t¨ng hay gi¶m ®Òu cïng mét lóc võa lµ yÕu tè duy tr× sù æn ®Þnh nÒn kinh tÕcña mäi quèc gia. Khi t¨ng ®Çu t cÇu c¸c yÕu tè cña ®Çu t t¨ng lµm cho gi¸ c¶ hµng ho¸ cã liªn quan t¨ng ®Õn mét møc ®é nµo ®ã sÏ dÉn dÕn t×nh tr¹ng l¹m ph¸t. Khi ®ã s¶n xuÊt ®×nh trÖ, ®êi sèng cña ngêi lao ®éng gÆp nhiÒu khã kh¨n th©m hôt ng©n s¸ch lín kinh tÕ sÏ ph¸t triÓn chËm l¹i.MÆt kh¸c, khi t¨ng ®Çu t lµm cho cÇu cña c¸c yÕu tè cã liªn quan t¨ng s¶n xuÊt cña c¸c nghµnh nµy ph¸t triÓn, thu hót thªm lao ®éng n©ng cao ®êi sèng cña ngêi d©n,gi¶m tÖ n¹n x· héi sÏ t¹o ®iÒu kiÖn cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ.3 §Çu t t¸c ®éng ®Õn tèc ®é t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ.
Vai trß nµy ®îc thÓ hiÖn qua c«ng thøc tÝnh ICOR vµ tèc ®é t¨ng trëng kinh tÕ. ΔK ICOR= ΔY trong ®ã ΔK :khèi lîng vèn gia t¨ng ΔY :møc t¨ng tæng s¶n lîng quèc gia §Ó ®¸nh gi¸ tèc ®é gia t¨ng trong tæng s¶n lîng quèc gia ( Y ), c¸c nhµ kinh tÕ thêng b¾t ®Çu víi viÖc íc tÝnh tû lÖ tÝch luü vµ khèi lîng s¶n phÈm ®Çu ra thuÇn tuý ®îc t¹o ra tõ ®Çu t thuÇn. Theo Harrod- Domar tèc ®é t¨ng trëng cña nÒn kinh tÕ phô thuéc vµo tû sè vèn ®Çu t s¶n lîng vµ n¨ng suÊt cu¶ vèn ®Çu t: 3 ΔY ΔY ∗ΔK ΔY ΔK 1 I ∗ ∗ g= Y = Y ∗ΔK = ΔK Y = ICOR Y 4 Trong ®ã g : tèc ®é t¨ng trëng I : vèn ®Çu t t¨ng thªm I Y : tû lÖ vèn ®Çu t trong GDP Qua c«ng thøc trªn ta thÊy hÖ sè ICOR gãp phÇn quan träng trong viÖc x¸c ®Þnh mèi quan hÖ gi÷a tû lÖ ®Çu t trong GDP víi tèc ®é t¨ng trëng kinh tÕ. §Çu t cã ¶nh hëng tíi sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ Kinh nghiÖm c¸c níc cho thÊy con ®êng tÊt yÕu cã thÓ t¨ng trëng nhanh, ®¹t tèc ®é mong muèn lµ t¨ng cêng ®Çu t nh»m t¹o ra sù ph¸t triÓn nhanh ë khu vùc c«ng nghiÖp vµ dÞch vô.
§èi víi c¸c ngµnh n«ng, l©m ng nghiÖp do h¹n chÕ vÒ ®Êt ®ai vµ c¸c kh¶ n¨ng sinh häc nªn ®¹t ®îc tèc ®é t¨ng trëng cao lµ rÊt khã, viÖc ®Çu t vµo c¸c lÜnh vùc c«ng nghiÖp vµ dÞch vô sÏ t¨ng cêng tû träng cña c¸c ngµnh nµy trong GDP. MÆt kh¸c ®Çu t cã t¸c dông gi¶i quyÕt nh÷ng mÊt c©n ®èi vÒ sù ph¸t triÓn gi÷a c¸c vïng l·nh thæ, ®a nh÷ng vïng kÐm ph¸t triÓn tho¸t khái t×nh tr¹ng ®ãi nghÌo, ph¸t huy tèi ®a c¸c lîi thÕ cña nh÷ng vïng cã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn nhanh h¬n, lµm bµn ®¹p thóc ®Èy nh÷ng vïng kh¸c cïng ph¸t triÓn. Nh vËy chÝnh s¸ch ®Çu t ®óng ®¾n sÏ quyÕt ®Þnh qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ nh»m ®¹t ®îc tèc ®é t¨ng trëng nhanh cña toµn bé nÒn kinh tÕ. §Çu t sÏ t¨ng cêng kh¶ n¨ng khoa häc c«ng nghÖ cña ®Êt níc §Çu t lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt cho sù ph¸t triÓn vµ t¨ng cêng kh¶ n¨ng khoa häc c«ng nghÖ ë níc ta hiÖn nay.
Cã hai con ®êng c¬ b¶n ®Ó cã ®îc c«ng nghÖ ®ã lµ tù nghiªn cøu ph¸t minh vµ nhËn chuyÓn giao c«ng nghÖ. C¶ hai con ®êng nµy ®Òu cÇn cã vèn ®Çu t. Mäi ph¬ng ¸n ®Çu t ®æi míi c«ng nghÖ sÏ lµ kh«ng kh¶ thi nÕu nh chóng ta kh«ng g¾n liÒn víi nguån vèn ®Çu t. §Çu t tÝn dông §Çu t tÝn dông lµ ho¹t ®éng tµi trî vèn trung vµ dµi h¹n cho c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n.
Hay nãi c¸ch kh¸c ®Çu t tÝn dông lµ ho¹t ®éng sö dông vèn tÝn dông nh»m tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng t¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n vµ t¸i s¶n xuÊt më 5 réng c¸c c¬ së vËt chÊt kü thuËt nh»m duy tr× c¸c tiÒm lùc s½n cã, lµm t¨ng tµi s¶n míi vµ n¨ng lùc s¶n xuÊt míi cho c¸c c¬ së s¶n xót kinh doanh nãi riªng vµ nÒn kinh tÕ nãi chung.Vèn tÝn dông ®îc huy ®éng tõ c¸c nguån vèn nhµn rçi trong nÒn kinh tÕ th«ng qua hÖ thèng ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông.Nguån vèn nµy ®îc vay ®Ó cho vay ®Çu t ph¸t triÓn, ®Çu t cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. C¸c doanh nghiÖp khi vay vèn tÝn dông cña ng©n hµng ®Ó triÓn khai thùc hiÖn dù ¸n cña m×nh ®ßi hái dù ¸n trong qu¸ tr×nh vËn hµnh cÇn ph¶i thu håi ®ñ vèn vµ ®em l¹i lîi Ých cho chñ ®Çu t.1§Æc ®iÓm cña ®Çu t tÝn dông -§Çu t tÝn dông cã sù tham gia cña ng©n hµng vµo dù ¸n ®Çu t: Khi doanh nghiÖp muèn vay vèn tÝn dông ®Ó ®Çu t hä ph¶i cã dù ¸n ®Çu t, dù ¸n ®ã ph¶i ®îc ng©n hµng thÈm ®Þnh vÒ c¸c mÆt nh hiÖu qu¶ tµi chÝnh, hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi , thÞ trêng .