CHƯƠNG 1 CO SỞ LÝ LUẬN VÈ PHÁT TRIÉN DỊCH v ụ NGÂN HÀNG BÁN LẺ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ 1. Khái niệm Bán lẻ bao gồm tất cả những hoạt động liên quan đến việc bán hàng hóa hay dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng để họ sử dụng vào mục đích cá nhân, không kinh doanh. Đối với hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường, bán lẻ được hiểu là việc cung cấp các sản phẩm dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng, khác vói bán buôn là bán trung gian, phân phổi vói số lượng lớn.
Dịch vụ ngân hàng theo nghĩa rộng, là toàn bộ hoạt động tiền tệ, tín dụng, thanh toán, ngoại hối. của hệ thống ngân hàng đổi với khách hàng là doanh nghiệp và cá nhân nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, kinh doanh, sinh lờ i. và ngân hàng thu chênh lệch lãi suất, tỷ giá, hay phí thông qua các dịch vụ được cung cấp. Trong lĩnh vực Ngân hàng, khái niệm dịch vụ Ngân hàng bán lẻ được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau: Theo các chuyên gia kinh tế của học viện công nghệ Châu Á-AIT: Dịch vụ ngân hàng bán lẻ là việc cung ứng các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ (individual customers), các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) thông qua mạng lưới chi nhánh, hoặc khách hàng có thể tiếp cận qua các hệ thống công nghệ thông tin và điện tử viễn thông của Ngân hàng.
Theo Từ điển Tài chính - Đầu tư - Ngân hàng - Kế toán Anh Việt (Nhà xuất bản Khoa học và Kinh tế, năm 1999): Dịch vụ ngân hàng bán lẻ là các dịch vụ ngân hàng được thực hiện với khách hàng là công chúng, thường có quy mô nhỏ và thông qua các chi nhánh cung cấp các sản phẩm dịch vụ đến 6 tận tay người tiêu dùng (Retail Banking is banking services for individual consumers). Từ các quan điểm nêu trên có thể rút ra kết luận khái quát: Dịch vụ NHBL là các sản phẩm dịch vụ tài chính được cung cấp tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới chi nhánh, hoặc việc khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với sản phẩm DVNH thông qua phương tiện thông tin, điện tử viễn thông. Đậc điểm và vai trò của dịch vụ ngân hàng bán lẻ 1. Đặc điểm của dịch vụ ngân hàng bản lẻ 'r Số lượng khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng bán lẻ rất lớn Dịch vụ NHBL là những sản phẩm dịch vụ cung cấp đến tận tay khách hàng, chủ yếu là các cá nhân hộ gia đình, các doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và vừa nên số lượng rất lớn và đa dạng về hình thức phục vụ.
'r- Dịch vụ ngân hàng bán lẻ bao gồm rất nhiều món giao dịch với giá trị của moi giao dịch không lớn nên chi phí bình quân trên môi giao dịch khá cao Dịch vụ bán lẻ phục vụ cho các nhu cầu giao dịch và thanh toán thường xuyên của người dân như thanh toán tiền hàng, chuyển khoản, chuyển vốn. Do đó, để phục vụ mỗi đối tượng khách hàng của bán lẻ, ngân hàng cũng phải tốn chi phí giống như khi phục vụ một khách hàng của ngân hàng bán buôn nên chi phí bình quân trên mỗi giao dịch của dịch vụ NHBL thường lớn. Tuy nguồn vốn huy động được từ mỗi cá nhân là nhỏ nhưng nếu huy động được với số lượng lớn từ mọi tầng lóp nhân dân với các kỳ hạn khác nhau, đa dạng về sản phẩm dịch vụ, đáp ứng nhu cầu của số đông khách hàng thì đó lại là nguồn huy động chủ yếu, thường xuyên và đem lại lợi nhuận on định và phát triển bền vững cho ngân hàng. > Dịch vụ đon giản, dê thực hiện Mục tiêu của dịch vụ ngân hàng bán lẻ là các cá nhân, hộ gia đình nên 7 thường tập trung vào dịch vụ tiền gửi, thanh toán, tín dụng và dịch vụ thẻ.
> Nhu cầu sử dụng dịch vụ của khách hàng mang tính thời diêm Cùng với sự thay đổi của các điều kiện xung quanh cuộc sống và sự phát triển của xấ hội thì nhu cầu của khách hàng có thể phát sinh và thay đổi bất cứ lúc nào. Ngân hàng nào nhanh nhạy trong việc nắm bắt được nhu cầu và xu hướng của khách hàng để từ đó thỏa mãn họ thì sẽ giành được ưu thế trong cuộc cạnh tranh này. > Dịch vụ ngân hàng bán lẻ luôn được cải tiến cho phù hợp với nhu câu đa dạng của khách hàng Đối tượng sử dụng dịch vụ NHBL chủ yếu là khách hàng cá nhân khác nhau về thu nhập, trình độ dân trí, tính cách, sở thích, độ tuổi, nghề nghiệp và nhạy cảm với các chiến lược, chính sách marketing nên dê dàng thay đôi nhà cung cấp dịch vụ khi các sản phẩm cung cấp không tạo sự khác biệt, tiện lợi và có tính cạnh tranh cao, do đó sản phẩm dịch vụ ngân hàng bán lẻ cũng vô cùng phong phú, đa dạng, đổi mới liên tục để thỏa mãn nhu câu khách hàng; 'p Dịch vụ ngân hàng bản lẻ phát triển đòi hỏi hạ tâng kỹ thuật công nghệ hiện đại Trong thời đại phát triển không ngừng của ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin đã hỗ trợ triển khai các sản phẩm dịch vụ NHBL tiên tiến như chuyển tiền tự động qua máy ATM, dịch vụ ngân hàng điện tử cho phép khách hàng tiếp cận và sử dụng các dịch vụ của ngân hàng như gửi tiền, giao dịch thanh toán. một cách nhanh chóng, tiện lợi, thỏa mãn tôi ưu nhu cầu của khách hàng đồng thời rút ngắn thời gian và chi phí cho cả ngân hàng và khách hàng.
> Rủi ro thấp và được chia sẻ Đây là đặc điểm khác biệt so với dịch vụ bán buôn. Trong khi các dịch vụ bán buôn tại các ngân hàng tập trung vào đôi tượng khách hàng là tô chức 8 kinh tế, trung gian tài chính với giá trị giao dịch lớn, độ rủi ro cao thì dịch vụ bán lẻ với số lượng khách hàng cá nhân lớn, rủi ro phân tán và rất thấp là một trong những mảng đem lại doanh thu on định và an toàn cho các NHTM. Vai trò của dịclí vụ ngân hàng bán lẻ 'r Đối với nền kinh tế Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ giúp tập trung nguồn vốn cho nên kinh tế, khơi thông các luồng vốn khác nhau, thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, tạo công ăn việc làm, cải thiện đời sống an sinh xã hội: NHTM huy động tập trung được nguồn vốn đáng kể từ nguồn tiền gửi tiết kiệm nhàn rỗi ổn định trong dân cư và cung ứng cho các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đầu tư sản xuất kinh doanh. Từ đó, thúc đẩy sản xuất, tạo công ăn việc làm, cải thiện đời sống xã hội.
Dịch vụ ngân hàng bán lẻ giúp đẩy nhanh quá trình luân chuyển tiền tệ, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, tiết kiệm chi phí: Tiện ích của các dịch vụ ngân hàng bán lẻ là thu hút các cá nhân, hộ gia đình và DNNVV thực hiện thanh toán thông qua hệ thống ngân hàng hiện đại, đay nhanh quá trình thanh toán, tăng vòng quay vốn. Nhờ đó, lưu thông tiền tệ được tăng cường, đồng thời làm giảm lượng tiền mặt trong lưu thông, thúc đấy thanh toán không dùng tiền mặt; Đồng thời góp phần làm giảm các chi phí xã hội như in ấn, bảo quản, lưu thông, tiêu hủy. Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ sẽ giúp nhiều ngành nghề khác nhau phát triển: Đóng vai trò là trung gian tài chính giữa các luồng vốn, giữa các cá nhân, các tổ chức và các doanh nghiệp, ngành Ngân hàng có thê tác động mạnh đến mọi hoạt động, mọi ngành nghề khác trong nền kinh tế. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ phát triến góp phần làm tăng nguồn dự trữ ngoại tệ quốc gia, cải thiện cán cân thanh toán: Thông qua các dịch vụ thanh toán quốc tế như chuyển tiền quốc tế, nhờ thu quốc tế hoặc dịch vụ chuyển 9 tiền kiều hối.
dịch vụ ngân hàng bán lẻ giúp Nhà nước tăng nguồn thu dự trữ ngoại tệ, cải thiện cán cân thanh toán, góp phần phát triển nền kinh tế đất nước. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ phát triển có thể hỗ trợ Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) điều hành các chính sách vĩ mô: Thông qua số dư và các giao dịch trên tài khoản, Chính phủ và NHNN có thể kiểm soát được nguồn thu ngân sách từ thuế, kiểm soát được nội lực trong dân và trong tổng thể nền kinh tế, từ đó định ra được những chính sách vĩ mô giúp kiếm soát và phát huy hiệu quả các công cụ điều hành, r" Đôi với Ngân hàng Việc phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ là một xu hướng tất yếu hiện nay của các ngân hàng thưcmg mại, là điều kiện cần thiết để các NHTM tồn tại và phát triển lâu dài, on định. Dịch vụ NHBL mang lại nguồn thu phí dịch vụ ổn định, chắc chắn, ít rủi ro cho ngân hàng, góp phần làm tăng lợi nhuận và đa dạng hóa hoạt động ngân hàng. Khi nhu cầu đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh, tiêu dùng, thanh toán.
tăng lên, thu nhập của các NHTM sẽ tăng theo đó, bởi do nhận được các khoản phí từ việc cung ứng các dịch vụ ngân hàng bán lẻ, như: các loại phí liên quan đến việc duy trì và quản lý tài khoản ngân hàng; các loại phí liên quan đến quá trình thanh toán; phí chuyển tiền; phí sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử; phí bảo lãnh, phí trả lương qua tài khoản, phí quản lý thẻ thanh toán. Không chỉ vậy, dịch vụ ngân hàng bán lẻ còn giúp các hoạt động kinh doanh khác của NHTM sinh lời một cách gián tiếp. Phát triển dịch NHBL làm thay đổi cơ cấu kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Trước đây, các ngân hàng tập trung chủ yểu vào cho vay, doanh thu từ hoạt động tín dụng chiếm tỷ trọng lớn, thu dịch vụ chiếm một tỷ trọng rất nhỏ.
Tuy nhiên, trong điều kiện kinh tế thị trường như hiện nay, hoạt động tín dụng tiềm ẩn nhiều rủi ro nên các NHTM chuyến hướng 10 đẩy mạnh phát triển dịch vụ ngân hàng đế gia tăng nguồn thu dịch vụ trong cơ cấu thu nhập của mình. Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ giúp NHTM mở rộng quy mô kinh doanh, đa dạng hóa và gia tăng tiện ích của các sản phấm và phát triến cơ sở hạ tầng.