CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC 1.1 Một số vấn đề chung về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực 1.1 Khái niệm Trong-mỗi-doanh nghiệp, -con người được coi là nhân tố-quyết định và nó cũng đóng-vai trò là sợi dây liên kết-các yếu tố đầu-vào với nhau nhằm tạo-ra sức mạnh tổng hợp. Do-đó, các nhà quản trị-hiện nay luôn cố-gắng đầu tư, chú trọng cho-công tác đào tạo và phát triển-nguồn nhân lực để có thể sử dụng-nguồn lực con người một cách-có hiệu quả và đáp ứng yêu-cầu phát triển của doanh nghiệp. Tuy vậy, đào tạo và phát triển-nguồn nhân lực là một phạm trù-bao hàm nhiều vấn đề và-có ý nghĩa lớn với mỗi một-tổ chức. Để hiểu rõ hơn-về vấn đề này, ta cần làm-rõ một số khái niệm-về đào tạo và phát triển nguồn-nhân lực-theo giáo trình Quản trị-nhân lực do PGS.TS Nguyễn-Ngọc Quân và ThS.
Nguyễn Vân Điềm đồng -hủ biên: Giáo dục: Được-hiểu là các hoạt-động học tập để chuẩn bị-cho con người bước vào-một nghề nghiệp hoặc chuyển sang-một nghề mới, thích hợp-hơn trong tương-lai Đào tạo: Được hiểu-là các hoạt-động học tập nhằm giúp cho-người lao động có thể thực hiện-hiệu quả hơn chức năng, -nhiệm vụ của mình. Đó chính-là quá trình học-tập làm cho-người lao động nắm-vững hơn về công việc-của mình, là những hoạt động học-tập để nâng cao trình độ, kỹ năng-của người lao động-để thực hiện-có hiệu quả hơn nhiệm-vụ được giao Phát triển: Là các hoạt động học tập vượt ra khỏi phạm vi công việc trước mắt của người lao động nhằm mở ra cho họ những công việc mới dựa trên cơ sở những định hướng tương lai của tổ chức, doanh nghiệp Tổng thể 3 hoạt động giáo dục, đào tạo và phát triển chính là hoạt động phát triển nguồn nhân lực Phát triển nguồn nhân lực (theo nghĩa rộng) là tổng thể các hoạt động học tập có tổ chức được tiến hành trong những khoảng thời gian nhất định nhằm tạo ra sự Sinh viên: Phan Lê Vân Anh MSV: 11120316 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 4 GVHD: TS. Nguyễn Vân Thùy Anh thay đổi hành vi nghề nghiệp của người lao động Đào tạo và phát triển-nguồn nhân lực là tổng-thể các hoạt động-nhằm duy trì và nâng cao-chất lượng nguồn nhân lực-của tổ chức, doanh nghiệp, -là điều kiện quyết định để-các tổ chức có thể đứng vững-và thắng lợi trong môi-trường cạnh tranh. Như vậy, công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực đóng vai trò hết sức quan trọng và cần phải được quan tâm đúng mức 1.2 Sự cần thiết của đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực đống vai trò quan trọng đối với mỗi tổ chức, mỗi doanh nghiệp.
Đầu tư cho hoạt động đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là tốn kém nhưng nó lại mang đến lợi ích không chỉ trước mắt mà còn về lâu dài cho doanh nghiệp nói chung cũng như từng nhân viên nói riêng. Có thể thấy, đào tạo là yếu tố quan trọng giúp cho tổ chức đạt được các mục tiêu và chiến lược đã đặt ra. Đào tạo giúp cho tổ chức thu hút được nguồn nhân lực tiềm năng. Đối với nhiều lao động, đặc biệt là lao động trẻ, những sinh viên mới ra trường, được cung cấp cơ hội học tập và phát triển bản thân là khao khát lớn nhất của họ.
Vì vậy, khi thấy được bản thân có cơ hội được tạo điều kiện phát triển bản thân, trải nghiệm những thử thách sẽ giúp tổ chức lôi kéo được những người trẻ có tiềm năng Không chỉ vậy, đào tạo còn bù đắp cho tổ chức những thiếu hụt về nhân lực. Thị trường lao động luôn luôn biến động và có khoảng cách lớn giữa cung – cầu nhân lực. Về lâu dài, khi mà nhà lãnh đạo phát triển nhân tài cho chính doanh nghiệp của mình, tạo ra cho tổ chức một lực lượng lao động có trình độ đáp ứng được những yêu cầu công việc hiện tại và trong tương lai. Nhờ đó, các doanh nghiệp không cần lo lắng tìm kiếm những biện pháp thay thế để thu hút nguồn nhân lực từ nơi khác vào tổ chức để lấp vào những thiếu hụt về số lượng cũng như chất lượng nhân lực Đầu tư cho đào tạo và phát triển nguồn nhân lực sẽ có tác dụng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực hiện có.
Thông qua việc cung cấp đầy đủ các kiến thức, kỹ năng cho người lao động, vừa giúp họ có thể thực hiện công việc một cách có hiệu quả hơn, vừa tạo ra sự thoả mãn trong công việc. Nhờ vậy, động lực làm việc của người lao động tăng cao và từ đó tăng hiệu suất làm việc một cách đáng kể. Sinh viên: Phan Lê Vân Anh MSV: 11120316 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 5 GVHD: TS. Nguyễn Vân Thùy Anh 1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực 1.1 Các nhân tố thuộc môi trường bên trong 1.1 Mục tiêu, chiến lược hoạt động của tổ chức Mỗi tổ chức đều xây dựng những mục tiêu, chiến lược trong ngắn hạn và dài hạn.
Ở từng giai đoạn cụ thể, những mục tiêu, chiến lược đó sẽ định hướng cho toàn bộ hoạt động của tổ chức, trong đó có công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Nó đặt ra yêu cầu về trình độ, năng lực của nguồn nhân lực cần phải có để có thể đáp ứng được yêu cầu công việc trong tương lai. Do vậy, các hoạt động đào tạo và phát triển nguồn nhân lực phải phù hợp với mục tiêu, chiến lược chung của tổ chức để có kế hoạch về nhân sự 1.2 Quan điểm đào tạo của nhà quản trị Mỗi nhà quản trị lại có những quan điểm khác nhau về đào tạo. Điều này cũng có ảnh hưởng không hề nhỏ tới công tác đào tạo và phát triển của tổ chức.
Khi mà nhà quản trị quan tâm và đánh giá được đúng tầm quan trọng của đào tạo, họ sẽ chú trọng đầu tư cho hoạt động này. Đồng thời, các nhà quản trị sẽ nhanh chóng đưa ra những chính sách khuyến khích người lao động trong quá trình đào tạo như hỗ trợ học phí, tăng lương… Điều này cũng tạo động lực học tập cho người lao động, giúp nâng cao hiệu quả đào tạo Tuy vậy, nếu một tổ chức mà chưa chú trọng đến việc đào tạo cho nguồn nhân lực thì người lao động sẽ không được cập nhật những kiến thức, kỹ năng mới một cách thường xuyên và dẫn đến sự tụt hậu về tư duy, cách thức làm việc. Điều này có thể gây ra sự hạn chế khi cạnh tranh với các doanh nghiệp khác trên thị trường 1.3 Khả năng tài chính Khả năng tài chính là nhân tố có ảnh hưởng rất lớn đến công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong mqaỗi tổ chức. Nó quyết định trực tiếp đến quy mô và loại hình đào tạo mà các doanh nghiệp lựa chọn.
Một tổ chức mà có nguồn lực tài chính vững chắc có thể lựa chọn nhiều chương trình đào tạo khác nhau, phù hợp với người lao động. Trong khi một tổ chức có khả năng tài chính hạn chế, họ sẽ phải cân nhắc một cách cẩn thận và có ít sự lựa chọn hơn khi xây dựng kế hoạch đào tạo. Do vậy, các tổ chức phải xem xét sự phù hợp giữa hoạt động đào tạo với khả năng tài chính của mình Sinh viên: Phan Lê Vân Anh MSV: 11120316 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 6 GVHD: TS. Nguyễn Vân Thùy Anh 1.2 Các nhân tố thuộc môi trường bên ngoài 1.1 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội Sự phát triển của nền kinh tế mỗi quốc có tác động mạnh đến từng doanh nghiệp.
Khi nền kinh tế tăng trưởng và phát triển, các tổ chức có xu hướng mở rộng sản xuất kinh doanh, đem về doanh thu cao hơn. Như vậy, khi sản xuất kinh doanh đạt kết quả tốt, các tổ chức sẽ có nguồn kinh phí để đầu tư cho hoạt động đào tạo và ngược lại. Khi mà nền kinh tế lâm vào tình cảnh suy thoái, kết quả sản xuất kinh doanh cũng bị ảnh hưởng xấu. Trong hoàn cảnh đó, các tổ chức buộc phải cắt giảm các chi phí, trong đó có chi phí đào tạo.
Do đó, công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực không được chú trọng đầu tư và giảm hiệu quả trong quá trình thực hiện 1.2 Thị trường lao động Khi nghiên cứu thị trường lao động, ta cần xem xét sự biến động giữa cung cầu trên thị trường. Với thị trường mà cung lớn hơn cầu, lúc này, các tổ chức thu hút được những người lao động phù hợp và tuyển họ vào các vị trí đáp ứng được yêu cầu công việc. Do vây, tổ chức không cần phải tốn thêm chi phí đào tạo để bù đắp sự thiếu hụt về chất lượng nguồn nhân lực. Ngược lại, khi mà cung lao động trên thị trường lại nhỏ hơn cầu, các tổ chức sẽ gặp hạn chế trong công tác tuyển dụng để tìm được người có thể đáp ứng các yêu cầu công việc ở hiện tại và trong tương lai.
Điều này khiến các doanh nghiệp sẽ phải đầu tư nhiều hơn cho công tác đào tạo và sẽ tốn kém nhiều chi phí. Đồng thời, việc đào tạo sẽ đem lại hiệu quả thấp và cần thời gian dài cho việc này 1.3 Sự tiến bộ của khoa học công nghệ Sự phát triển không ngừng của khoa học công nghệ hiện đại đòi hỏi người lao động phải liên tục trau dồi kiến thức, kỹ năng để bắt kịp với sự thay đổi đó. Khi đó, nhu cầu đào tạo xuất hiện như một điều tất yếu. Do đó, hoạt động đào tạo phải được thực hiện thường xuyên để người lao động được bồi dưỡng nâng cao trình độ, kỹ năng và nhanh chóng bắt kịp với sự phát triển của công nghệ.
Tốc độ phát triển của khoa học công nghệ càng lớn thì công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực càng cần được quan tâm 1.4 Đối thủ cạnh tranh Nguồn nhân lực chính là một trong những yếu tố tạo ra lợi thế cạnh tranh cho các doanh nghiệp trên thị trường. Để tạo ra nó, các tổ chức cần tập trung đầu Sinh viên: Phan Lê Vân Anh MSV: 11120316 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 7 GVHD: TS. Nguyễn Vân Thùy Anh tư cho con người, đặc biệt là thông qua hoạt động đào tạo. Sự cạnh tranh trên thị trường ngày càng gay gắt bao nhiêu thì đào tạo càng cần được chú trong và thúc đẩy mạnh mẽ.3 Quy trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực 1.1 Xác định nhu cầu đào tạo Xác định nhu cầu đào tạo là giai đoạn đầu tiên và đóng vai trò quan trọng trong quá trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.