phần mở đầu, phần kết luận, phần phụ lục và danh mục đề tài, Đề tài đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng, 8 tiết. 8 Chƣơng 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG SINH HOẠT CHI BỘ 1. CÁC VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHI BỘ VÀ SINH HOẠT CHI BỘ Về cơ bản, những vấn đề lý luận về chi bộ và sinh hoạt chi bộ đƣợc thể hiện qua vị trí, vai trò, chức năng nhiệm vụ của chi bộ; vai trò của sinh hoạt chi bộ và nội dung, tính chất, hình thức sinh hoạt chi bộ. Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của chi bộ Trong hệ thống tổ chức Đảng, chi bộ nằm ở cấp cơ sở nhƣng có vai trò vô cùng quan trọng.
Nói về vị trí, vai trò của chi bộ với tính cách là tổ chức nền móng của Đảng, C.Ăngghen - những ngƣời sáng lập chủ nghĩa cộng sản và chính đảng độc lập của giai cấp vô sản, cho rằng: Các chi bộ của Liên đoàn những người cộng sản đƣợc thành lập dƣới hình thức bí mật của các hiệp hội công nhân, nếu các chi bộ này bị buông lỏng về mặt tổ chức sẽ dẫn đến cắt đứt liên lạc với Ban Chấp hành Trung ƣơng, làm cho Đảng mất chỗ dựa vững mạnh và duy nhất. Vì thế các ông nhấn mạnh: phải ra sức củng cố tổ chức chi bộ, biến mỗi chi bộ thành một trung tâm hạt nhân của các hiệp hội công nhân trong đó lập trƣờng và lợi ích của của giai cấp công nhân đƣợc đƣa ra thảo luận phải độc lập với những ảnh hƣởng của giai cấp tƣ sản. Trong điều kiện Liên đoàn chuyển từ bí mật sang công khai, C.Ăngghen cũng khẳng định, phải tổ chức lại Liên đoàn mà khâu đặc biệt quan trọng là củng cố chi bộ, biến mỗi chi bộ thành trung tâm và hạt nhân của các hiệp hội công nhân, là mắt xích quan trọng, là chỗ dựa vững chắc của Đảng. 9 Kế thừa và phát triển những tƣ tƣởng của C.Ăngghen về xây dựng Đảng Cộng sản, V.Lênin đặc biệt quan tâm xây dựng tổ chức cơ sở của Đảng.
Ngƣời chỉ ra rằng, việc thành lập các tổ chức cách mạng trong các xí nghiệp, nhà máy là nhiệm vụ đầu tiên, cấp bách của Đảng Công nhân dân chủ -xã hội Nga, mỗi xí nghiệp, nhà máy phải là thành trì của Đảng; là nơi rèn luyện, phân công công tác, quản lý, sàng lọc đảng viên để họ luôn luôn là chiến sĩ tiên phong của giai cấp. Chi bộ còn là nền tảng, là hạt nhân chính trị của các tập thể lao động. Khi Đảng cầm quyền, tiến hành xây dựng CNXH, các tổ chức đảng tăng về số lƣợng, đa dạng về chức năng, nhiệm vụ, nội dung, phƣơng thức hoạt động, V. Lênin chỉ ra rằng: “Những chi bộ ấy liên hệ chặt chẽ với nhau và với Trung ƣơng đảng, phải trao đổi kinh nghiệm lẫn cho nhau, phải làm công tác cổ động, tuyên truyền, công tác tổ chức phải thích ứng với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, với tất cả các loại và mọi tầng lớp quần chúng lao động, mỗi chi bộ ấy phải thông qua công tác muôn hình muôn vẻ để mà rèn luyện bản thân mình, rèn luyện đảng, giai cấp, quần chúng một cách có hệ thống”1.
Ngƣời khẳng định mỗi chi bộ và mỗi ủy ban công nhân của Đảng phải là một điểm tựa để tiến hành công tác tuyên truyền, cổ động và tổ chức thực hiện trong quần chúng, tức là nhất định phải đi đến nơi mà quần chúng đi và trong mỗi bƣớc đi phải cố gắng làm cho ý thức quần chúng hƣớng về chủ nghĩa xã hội. Vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam, Hồ Chí Minh cũng hết sức coi trọng vị trí, vai trò của chi bộ. Ngƣời viết: “Chi bộ là nền móng của 1 V.Lênin (1977), Toàn tập, tập 41, Nxb Tiến bộ, Matxcơva, tr. 232 - 233 10 Đảng, chi bộ tốt thì mọi việc sẽ tốt”2.
Chi bộ là gốc rễ của Đảng. Ngay từ khi thành lập Đảng, Điều lệ Đảng đã qui định: “Ở mỗi xƣởng máy, hầm mỏ, xí nghiệp, cơ quan, trƣờng học, đƣờng phố, đại đội - có 3 đảng viên trở lên thì lập một chi bộ. Chi bộ là đồn lũy của Đảng chiến đấu trong quần chúng”3. “Mỗi cơ sở là hạt nhân lãnh đạo của quần chúng của cơ sở, đoàn kết chặt chẽ, liên hệ mật thiết với quần chúng, phát huy trí tuệ và lực lƣợng vĩ đại của quần chúng”4.
“Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng dƣới sự lãnh đạo của Đảng, tác dụng của chi bộ là cực kỳ quan trọng vì nó là sợi dây chuyền để liên hệ Đảng với quần chúng”5. Theo Hồ Chí Minh, nhiệm vụ của chi bộ là luôn luôn tuyên truyền cho nhân dân, để thực hiện khẩu hiệu và chính sách của Đảng, luôn luôn chú ý đến tƣ tƣởng và nhu cầu của nhân dân và kịp thời báo cáo cho cấp trên biết rõ; luôn quan tâm đến đời sống kinh tế, chính trị và văn hóa của nhân dân, đồng thời giáo dục nhân dân, tổ chức nhân dân để giải quyết các vấn đề cho nhân dân. Chi bộ cần làm đầy đủ những công việc ấy thì Đảng mới liên hệ chặt chẽ với quần chúng. Nhƣ vậy, cả trong quan điểm của C.Lênin và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh đều khẳng định vị trí, vai trò cực kỳ quan trọng của chi bộ, là nền tảng của Đảng, hạt nhân chiến đấu của Đảng, nơi tuyên truyền, cổ động quần chúng, giáo dục thức tỉnh quần chúng và tổ chức cho quần chúng đấu tranh cách mạng; chi bộ là tế bào của Đảng; là cầu nối, sợi dây chuyền liên hệ giữa Đảng với quần chúng nhân dân.
Chi bộ mạnh thì Đảng mạnh, 2 Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập, tập 12, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr. 92 3 Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập, tập 7, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr. 242 4 Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập, tập 11, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr. 23 5 Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập, tập 11, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr.
23 11 chi bộ yếu thì Đảng yếu. Vì vậy, chăm lo xây dựng chi bộ đảng trong sạch, vững mạnh là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng của công tác xây dựng Đảng. Đối với Đảng ta, ngay từ thời kỳ đầu thành lập, trong Điều lệ đầu tiên của Đảng ghi rõ: “Căn bổn tổ chức của Đảng là chi bộ (lò máy, công sở, nhà buôn, trƣờng học…”6. Trong điều kiện hoạt động bí mật, Đảng ta chú trọng tổ chức, phát triển các chi bộ cộng sản ở các khu công nghiệp tập trung đông công nhân, những vùng nông thôn và trong học sinh, sinh viên, trí thức nhằm tuyên truyền, cổ động và tổ chức quần chúng đứng lên đấu tranh giành chính quyền.
Hội nghị Ban Thƣờng vụ Trung ƣơng của Đảng Cộng sản Đông Dƣơng (25-28/2/1943) đã đề ra nhiệm vụ cần ra sức tổ chức chi bộ xí nghiệp, đó là phƣơng pháp chính làm cho cơ sở của Đảng đƣợc vững và thành phần của Đảng đƣợc tốt đẹp. Vì vậy đảng bộ nào cũng phải đƣa đồng chí của mình vào những xí nghiệp lớn nơi mình hoạt động gây ra phong trào công nhân hóa theo khẩu hiệu: "Đi vào xí nghiệp, chiếm lấy xí nghiệp”, phải làm cho các chi bộ đảng có sinh hoạt thực tế theo chỉ thị về sinh hoạt chi bộ. Đại hội Đảng lần thứ III (9/1960) quyết định hệ thống tổ chức đảng gồm 4 cấp: Trung ƣơng, tỉnh (thành phố trực thuộc Trung ƣơng), huyện (thị xã, khu) và cơ sở đảng, hệ thống đó đƣợc duy trì cho đến nay. Do đó chi bộ trở thành tổ chức đảng trực thuộc đảng ủycơ sở.
Tuy nhiên, các chi bộ trong các xí nghiệp, cơ quan, trƣờng học, khu phố và trong quân đội đã đƣợc củng cố một bƣớc, các chi bộ trở thành những đơn vị lãnh đạo và chiến đấu bảo vệ tổ quốc và xây dựng CNXH. Trong Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng Cộng sản Việt Nam đƣợc trình bày tại Đại hội lần thứ IV của Đảng đã tổng kết 5 6 Đảng Cộng sản Việt Nam (2007), Văn kiện Đảng, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr. 121 12 bài học kinh nghiệm về xây dựng tổ chức cơ sở đảng đã khẳng định phải nắm chắc khâu trung tâm của công tác củng cố cơ sở đảng là chi bộ, thƣờng xuyên giữ vững chế độ và nâng cao chất lƣợng sinh hoạt chi bộ, làm cho chi bộ, tổ chức tế bào đầu tiên của Đảng thực sự là hạt nhân lãnh đạo chính trị, là đơn vị chiến đấu ở cơ sở và là trƣờng học giáo dục, rèn luyện đảng viên. Trong các Điều lệ Đảng từ Đại hội IV đến nay đều có qui định riêng về vị trí, nhiệm vụ của chi bộ dƣới đảng ủycơ sở: Chi bộ là tổ chức tế bào cơ bản của Đảng, là hạt nhân lãnh đạo và chiến đấu của Đảng trong quần chúng, là trƣờng học giáo dục, rèn luyện mọi đảng viên, nơi kết nạp đảng viên và thi hành kỷ luật đối với đảng viên, phân công và kiểm tra công tác đảng viên.
Điều 27, Điều lệ Đảng thông qua Đại hội VII xác định: “Chi bộ là nơi trực tiếp nối liền Đảng với quần chúng, đƣợc tổ chức theo nơi làm việc hoặc nơi ở của đảng viên. Chi bộ có nhiệm vụ giáo dục, rèn luyện, quản lý, phân công và kiểm tra công tác của đảng viên, kết nạp đảng viên mới và thi hành kỷ luật đảng viên, lãnh đạo việc thực hiện nhiệm vụ trong phạm vi đơn vị”. Điểm 2 Điều 24 của Điều lệ Đảng thông qua tại Đại hội Đảng lần thứ VIII, lần thứ IX qui định: Chi bộ lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị; giáo dục, quản lý và phân công công tác cho đảng viên; làm công tác vận động quần chúng và công tác phát triển đảng viên; kiểm tra, thi hành kỷ luật đảng viên; thu, nộp đảng phí. Hiện nay, vị trí, vai trò quan trọng của chi bộ đảng vẫn đƣợc Đảng ta khẳng định.
Điều 21 Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua tại Đại hội X đã xác định: Tổ chức cơ sở đảng (chi bộ cơ sở, đảng bộ cơ sở) là nền tảng của Đảng, là hạt nhân chính trị ở cơ sở. Ở xã, phƣờng, thị trấn, cơ quan, hợp tác xã, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp, đơn vị cơ sở trong quân đội, công an và các đơn vị cơ sở khác, có từ ba đảng viên chính thức trở lên lập tổ chức cơ sở đảng.