Chương I: Một số vấn đề về cụng tỏc thụng tin đối ngoại Chương II: Cỏc chương trỡnh phỏt thanh đối ngoại Đài TNVN Chương III: Định hướng và một số giải phỏp cơ bản nhằm nõng cao chất lượng, hiệu quả cỏc chương trỡnh phỏt thanh đối ngoại. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 15 LUẬN VĂN THẠC SỸ CHƢƠNG I MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ CÔNG TÁC THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI 1.1 Quan hệ đối ngoại và công tác thông tin đối ngoại hiện nay Những năm đầu thế kỷ 21 chỳng ta đang chứng kiến những biến động sõu sắc trờn thế giới. Sau khi chiến tranh lạnh kết thỳc cuối thế kỷ trƣớc, thỡ nay những mõu thuẫn dõn tộc, chủng tộc, tụn giỏo, chủ nghĩa dõn tộc cực đoan, xu hƣớng ly tõm. lại đang làm bựng nổ những cuộc xung đột kộo dài ở nơi này, nơi kia dẫn đến sự tan vỡ ở một số quốc gia trờn Thế giới.
Trong bối cảnh nhƣ vậy Thế giới đó xuất hiện những xu thế mới. Ngày nay trờn thế giới khụng cũn cỏc cuộc chiến tranh lớn hay những đối đầu gay gắt về ý thức hệ nhƣ trƣớc kia, nhƣng đừu đỳ vẫn xảy ra cỏc cuộc chiến tranh, xung đột khu vực, sắc tộc. Tuy nhiờn xột cho cựng nguyờn nhừn chủ yếu vẫn là vỡ lợi ớch kinh tế chứ khụng hẳn là xung đột vỡ chớnh trị. Thực tế một số cuộc chiến tranh ở Trung Đụng cho thấy nguyờn nhừn chủ yếu là tranh giành nguồn nƣớc, trong khi một số cuộc xung đột khỏc ở chừu Phi.là tranh chấp về rừng, biển đảo.Cuộc chiến tranh do Mỹ phỏt động ở Apganixtan, ở I rắc và đe doạ I ran.cũng xuất phỏt từ vị trớ chiến lƣợc và thực chất là vỡ lợi ớch về nguồn lợi dầu mỏ.
Sau chiến tranh ở Apganixtan, I rắc và nờu cớ chống khủng bố sau sự kiện 11-9, Mỹ cho là đến thời cơ để họ cú thể xõy dựng một trật tự thế giới mới do Oasinhtơn điều khiển và trật tự thế giới mới ấy về thực chất là vỡ lợi ớch của Mỹ. Nhƣ vậy trờn thế giới ngày nay vẫn đang hỡnh thành trật tự thế giới mới, mà trong đỳ trật tự là thuộc về kẻ mạnh. Kẻ mạnh bằng vũ khớ, tiền bạc. tỡm cỏch ỏp đặt, kiềm chế kẻ yếu thế hơn.
Mỹ và một số nƣớc phƣơng Từy tự cho mỡnh quyền phỏt triển vũ khớ hạt nhừn, trong khi một số nƣớc khỏc phỏt triển năng lƣợng hạt nhừn đều bị gừy sức ộp đũi phủ nhận. Thực tế quỏ trỡnh xỏc lập trật tự thế giới mới ấy đang diễn ra theo nhiều phƣơng cỏch: dựng bạo lực, dựng chiến tranh để giải quyết vấn đề nhanh chỳng nhƣ Mỹ đú làm ở 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 16 LUẬN VĂN THẠC SỸ Apganixtan, Irắc. Phƣơng cỏch thứ hai là dựng tiền bạc, viện trợ để lụi kộo, gừy sức ộp, mua phiếu làm sai lệch kết quả bầu cử.nhƣ từng diễn ra ở Ucraina, Grudia.Phƣơng thức thứ ba dựng tiền để tạo quyền lực.cỳ tiền thuờ quừn đỏnh nhau, dựng tiền để thiết lập cỏc hệ thống thụng tin để kớch động gừy lật đổ, bạo loạn.Nhƣ vậy cỳ thể thấy: trong quỏ trỡnh vận động trật tự thế giới cũ đú bị phỏ vỡ, trong khi trật tự thế giới mới đang hỡnh thành. Trong việc xỏc lập trật tự thế giới mới cỳ cả cuộc đấu tranh về tƣ tƣởng, đấu tranh về giai cấp, nhƣng đấu tranh khẳng định sức mạnh vỡ lợi ớch kinh tế là rừ nột nhất.
Những chuyển động của thế giới hụm nay cho thấy thế giới phỏt triển theo xu hƣớng đa cực hoỏ, với nhiều trung tõm cú lực lƣợng tƣơng đƣơng nhau, kiềm chế lẫn nhau, trong đú cỏc nƣớc lớn vừa hợp tỏc, vừa đấu tranh quyết liệt. Tham gia vào thế cõn bằng mới cũn phải kể đến đụng đảo cỏc quốc gia non trẻ phấn đấu vỡ hoà bỡnh, độc lập, phỏt triển. Một xu hƣớng đậm nột nữa là sự trỗi dậy mạnh mẽ về ý thức dõn tộc của nhiều nƣớc, trong đú cú cỏc nƣớc khụng liờn kết, muốn độc lập tự chủ, tự cƣờng hoà bỡnh để phỏt triển và phấn đấu vỡ một trật tự quốc tế mới cụng bằng hợp lý trờn hành tinh chỳng ta. Bờn cạnh lơi ớch bảo vệ an ninh quốc gia để phỏt triển, một xu hƣớng đang nổi bật nhất hiện nay là xu hƣớng toà cầu hoỏ, hội nhập kinh tế quốc tế.
Ngày nay khi nền kinh tế, khoa học kỹ thuật phỏt triển vƣợt bậc, sức sản xuất ngày càng tăng vƣợt ra ngoài gianh giới cỏc quốc gia. Sự phỏt triển nhanh chỳng của cỏc tập đoàn kinh tế, cỏc cụng ty xuyờn quốc gia, đa quốc gia.vừa mang tớnh cạnh tranh vừa hợp tỏc đú và đang làm cho cỏc nền kinh tế thế giới ngày càng ảnh hƣởng, phụ thuộc lẫn nhau, cuốn hỳt cỏc nền kinh tế trong xu thế hội nhập vào xu thế toàn cầu hoỏ. Đừy là xu thế tất yếu khỏch quan, khụng phừn biệt nƣớc lớn hay nƣớc nhỏ. Trong tiến trỡnh đỳ, vấn đề 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 17 LUẬN VĂN THẠC SỸ căn bản là quốc gia nào cỳ chớnh sỏch phự hợp, càng cỳ cơ hội phỏt triển nhanh.
Hội nhập và toàn cầu hoỏ đang diễn ra khụng chỉ trong lĩnh vực kinh tế mà cũn diễn ra trong lĩnh vực đời sống xú hội, khoỏ học cụng nghệ và văn hoỏ thụng tin. Bừy giờ qua truyền hỡnh vệ tinh, qua hệ thống Internet kỹ thuật số. cả thế giới cỳ thể cựng xem một trận đấu bỳng đỏ, một cuộc thi hoa hậu. nhƣng bờn cạnh những mặt tớch cực, cỏi hay, cỏi đẹp, cỏi tiến bộ, thỡ những tiờu cực xấu xa nhất cũng len lỏi xừm nhập ảnh hƣởng đến đời sống xú hội cỏc nƣớc.
Internet đú gỳp phần xoỏ nhoà ranh giới giữa cỏc quốc gia, cỏc chừu lục để đƣa thụng tin đến khắp ngừ ngỏch trờn thế giới, tạo điều kiện cho tất cả mọi ngƣời thể tiếp nhận thụng tin một cỏch nhanh chỳng hơn, rộng rúi hơn, sừu sắc hơn, song cũng tạo ra những thỏch thức trong việc tiếp nhận và lựa chọn thụng tin một cỏch phự hợp. Rừ ràng những xu thế trờn đőy đú và đang dẫn đến sự thay đổi sõu sắc cỏc mối quan hệ quốc tế. Cỏc nƣớc trờn thế giới đều điều chỉnh chiến lƣợc quốc gia của mỡnh cho phự hợp với tỡnh hỡnh mới. Nhiều nƣớc muốn tạo mụi trƣờng ổn định hoà bỡnh cần thiết để phỏt triển kinh tế đất nƣớc, đặt lợi ớch dõn tộc lờn hàng đầu.
Trong xu hƣớng đú, nhiều quốc gia đang phỏt triển cố gắng vƣơn lờn, thoỏt khỏi sự cụ lập về thụng tin, khẳng định tớnh độc lập tự chủ của mỡnh. Cũng chớnh vỡ vậy nhu cầu về thụng tin và đƣợc thụng tin phỏt triển mạnh mẽ.1 Thông tin tuyên truyền - vũ khí cho mục tiêu chính trị, kinh tế Với ƣu thế của mỡnh, một số nƣớc tƣ bản phỏt triển khống chế mạng lƣới thụng tin, độc quyền thu phỏt nhiều nguồn tin quan trọng khụng chỉ trong khu vực mà tớnh chất toàn cầu. Ngày nay, cỏc hóng tin lớn của 24 nƣớc cụng nghiệp phỏt triển hàng ngày phỏt đi 90% lƣợng tin, trong khi đú hơn 100 quốc gia khỏc chỉ phỏt đƣợc 10% lƣợng thụng tin cần thiết. Nhờ những tiến bộ khoa học kỹ thuật mà ngày nay, ngƣời ta cú thể truyền đi tức khắc mọi tin tức, 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 18 LUẬN VĂN THẠC SỸ hỡnh ảnh đến bất kỳ địa điểm nào trờn hành tinh.
Trờn bầu khớ quyển trỏi đất luụn cú hơn 700 vệ tinh nhõn tạo hoạt động cho nhu cầu thụng tin, nhƣng phần lớn là vệ tinh của cỏc nƣớc phƣơng Tõy phỏt triển. Cỏc hóng thụng tấn lớn nhất ngày nay nhƣ AP, UPI của Mỹ, Roitơ của Anh, AP của Phỏp, Kiụđụ của Nhật, Intartass của Nga, Tõn Hoa xó của Trung Quốc. kiểm soỏt phần lớn tin tức phỏt đi và đƣợc hầu hết bỏo chớ thế giới sử dụng. Thị trƣờng bỏo chớ, hệ thống phỏt thanh, truyền hỡnh thế giới đang bị Mỹ, Nhật, Phỏp, Đức và nhiều nƣớc Phƣơng Tõy khỏc chi phối mạnh mẽ, nắm giữ nhƣng tổ hợp thụng tin và hệ thống cỏc tập đoàn bỏo chớ chủ yếu trờn thế giới.
Khi cần thiết chỳng đƣợc huy động sử dụng để phục vụ những lợi ớch chớnh trị, kinh tế. Trƣớc khi xơm lƣợc I rắc Mỹ đú huy động cả hệ thống thụng tin, mở chiến dịch truyền thụng khổng lồ để lấn ỏt, bƣng bớt thụng tin nhằm mở rộng đƣờng cho cuộc chiến tranh ở Irắc. Điều đỳ cho thấy hệ thống thụng tin truyền thống giờ đừy đú đƣợc nhiều nƣớc, nhất là Mỹ và cỏc nƣớc phƣơng Từy sử dụng nhƣ một vũ khớ lợi hại nhằm phục vụ cho cỏc mục tiờu quừn sự, chớnh trị và vỡ lợi ớch kinh tế. Chống chọi trong thế giới thụng tin khụng cụng bằng đú là hơn 100 nƣớc đang phỏt triển ở Chõu Á, Phi và Mỹ La Tinh cú hệ thống thụng tin yếu kộm, lại giới hạn ở địa phƣơng, bị lộp vế, khụng vƣơn khỏi đƣợc biờn giới quốc gia.
Nhiều nguồn tin ở ngay trong chớnh đất nƣớc mỡnh phải lấy từ nguồn tin của cỏc hóng tin nƣớc khỏc ở cỏch xa hàng trăm, thậm chớ hàng ngàn km. Chớnh vỡ vậy, cỏc nƣớc nhỏ và vừa, cỏc tổ chức quốc tế và khu vực đều rỏo riết hoạt động để thiết lập hệ thống thụng tin riờng cho mỡnh, nhằm đảm bảo tớnh khỏch quan, sự trung thực, trỏnh bị nhiễu bởi tỏc động thụng tin xấu. Cỏc nƣớc này cũng đang hoạt động tớch cực trong cuộc đấu tranh cho một trật tự thụng tin quốc tế mới cụng bằng.2 Quan điểm của Đảng và Nhà nƣớc VN về công tác thông tin đối ngoại 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 19 LUẬN VĂN THẠC SỸ Nhận thức rừ đƣợc nguy cơ thỏch thức cũng nhƣ vai trũ to lớn của cụng tỏc thụng tin đối ngoại, từ nhiều năm qua Đảng và Nhà nƣớc ta đó nhấn mạnh tầm quan trọng về tăng cƣờng cụng tỏc thụng tin đối ngoại. Ngày 10/5/1962, Bộ Chớnh trị Trung ƣơng Đảng đó đề ra chỉ thị về cụng tỏc thụng tin Đối ngoại, trong đú nờu rừ: "cụng tỏc tuyờn truyền Đối ngoại là một bộ phận của cuộc đấu tranh chớnh trị và tư tưởng của nước ta trờn phạm vi thế giới ".
Nú phục vụ chớnh sỏch Đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta.” Ngày 16/6/1966, Ban Bớ thƣ Trung ƣơng Đảng lại ra chỉ thị về việc tăng cƣờng cụng tỏc tuyờn truyền Đối ngoại nhằm thỳc đẩy phong trào nhõn dõn thế giới ủng hộ Việt Nam. Cỏc bản chỉ thị này đó ra đời kịp thời giỳp cho thuận lợi, tranh thủ đƣợc sự giỳp đỡ nhiệt tỡnh của bạn bố quốc tế.