HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TẠ VĂN LÂN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC CHO CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TỈNH BẮC NINH Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 60.02 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đỗ Văn Viện NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nêu trong luận văn " Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh" là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Bắc Ninh, ngày 10 tháng 05 năm 2016 Tác giả luận văn Tạ Văn Lân i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự giúp đỡ của Ban Giám hiệu, Khoa Kế toán - Quản trị Kinh doanh, Viện Đào tạo Sau đại học, các thầy cô giáo, các nhà khoa học Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội, UBND tỉnh Bắc Ninh, Sở Lao động Thương binh & xã hội, Cục thống kê tỉnh Bắc Ninh, phòng Quản lý lao động, các phòng ban, đơn vị của Ban quản lý các KCN Bắc Ninh, các trường đào tạo, đơn vị dạy nghề và các doanh nghiệp trong các KCN Bắc Ninh và sự giúp đỡ tận tình của tập thể các thầy, cô giáo hướng dẫn. Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới tất cả các đơn vị và các cá nhân đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn. Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn PGS. Đỗ Văn Viện đã trực tiếp và tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này.
Vì nhiều lý do khách quan và chủ quan, luận văn còn có những hạn chế, tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, các thầy cô giáo và các đồng nghiệp. Xin cảm ơn sự động viên, hỗ trợ của gia đình, đồng nghiệp và bạn bè đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này Tôi xin chân thành cảm ơn. Bắc Ninh, ngày 10 tháng 05 năm 2016 Tác giả luận văn Tạ Văn Lân ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.
iii Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt. vi Danh mục các bảng biểu. vii Danh mục đồ thị, hình. viii Trích yếu luận văn.
ix Thesis Abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung.
Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
Cơ sở lý luận và thực tiễn. Một số khái niệm cơ bản. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực. Vai trò của nhân lực và chất lượng nguồn nhân lực trong phát triển kinh tế - xã hội.
Kinh nghiệm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong các khu công nghiệp của các nước trên thế giới và của Việt Nam. Kinh nghiệm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong các khu công nghiệp trên thế giới. Kinh nghiệm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong các khu công nghiệp của một số địa phương trong nước. Bài học kinh nghiệm để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đối với các KCN tỉnh Bắc Ninh.
Các công trình nghiên cứu liên quan. Đặc điểm địa bàn và phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội.
Quá trình phát triển các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh. Phương pháp nghiên cứu.1 Chọn vùng nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp xử lý thông tin.
Phương pháp phân tích thông tin. Phương pháp chuyên gia. Các tiêu chí đánh giá chất lượng nhân lực. Tổng hợp các chỉ tiêu đánh giá chất lượng nguồn nhân lực trong các KCN Bắc Ninh.
Kết quả và thảo luận. Thực trạng chất lượng nguồn nhân lực trong các KCN tỉnh Bắc Ninh. Tình hình sử dụng nguồn nhân lực trong các khu công nghiệp. Tình hình phân bổ nhân lực trong các khu công nghiệp.
Tình hình chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động trong khu công nghiệp. Tình hình đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực trong các Khu công nghiệp. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực trong các khu công nghiệp Bắc Ninh. Các yếu tố bên trong khu công nghiệp.
Các yếu tố bên ngoài khu công nghiệp. Đánh giá chung chất lượng nguồn nhân lực trong các khu công nghiệp Bắc Ninh. Kết quả đạt được. Hạn chế, tồn tại.
Nguyên nhân hạn chế. Định hướng và giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho các KCN Bắc Ninh trong thời gian tới. Định hướng và mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong các KCN của tỉnh Bắc Ninh trong thời gian tới. Giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho các KCN tỉnh Bắc Ninh trong thời gian tới.
Kết luận và kiến nghị. 79 Danh mục tài liệu tham khảo. 83 v DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BHXH Bảo hiểm Xã hội BHYT Bảo hiểm y tế BIZA Ban quản lý các Khu công nghiệp Bắc Ninh CLNNL Chất lượng nguồn nhân lực CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa DN Doanh nghiệp KCN Khu công nghiệp KCNC Khu công nghệ cao KCX Khu chế xuất KKT Khu kinh tế KT - XH Kinh tế - Xã hội NLĐ Người lao động NNL Nguồn nhân lực UBND Uỷ ban nhân dân WTO Tổ chức Thương mại Thế giới vi DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 3. Các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đến hết năm 2015.
Kết quả hoạt động của các KCN Bắc Ninh. Số lượng lao động trong các KCN theo năm. Phân bố nhân lực tại các KCN tỉnh Bắc Ninh. Phân bổ lao động nữ tại các KCN Bắc Ninh.
Tình hình nhà ở cho lao động trong KCN Bắc Ninh. Hoạt động khám sức khoẻ cho người lao động trong các KCN Bắc Ninh. Thu nhập bình quân của lao động qua các năm. Đánh giá của các DN về chất lượng nguồn nhân lực trong các KCN.
Đánh giá của các DN về vấn đề đào tạo nhân lực. Đánh giá của các trường đào tạo, đơn vị dạy nghề. Định hướng xây dựng các Khu công nghiệp đến 2020. Dự báo trình độ nhân lực theo yêu cầu các KCN Bắc Ninh đến năm 2020.
70 vii DANH MỤC ĐỒ THỊ, HÌNH Đồ thị 3. Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2013 - 2015. Trình độ học vấn của lao động ở các KCN Bắc Ninh. Bản đồ các Khu công nghiệp Bắc Ninh.
23 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Tạ Văn Lân Tên luận văn: “Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho các khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh” Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 62.03 Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam 1. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở đánh giá thực trạng chất lượng nguồn nhân lực trong các KCN tỉnh Bắc Ninh, từ đó đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho các KCN tỉnh Bắc Ninh. Phương pháp nghiên cứu - Chọn điểm nghiên cứu. - Phương pháp thu thập số liệu + Số liệu thứ cấp + Số liệu sơ cấp - Phương pháp xử lý số liệu: Làm sạch số liệu điều tra, đưa số liệu vào phần mềm exel phân loại, tổng hợp số liệu điều tra - Phương pháp phân tích - Phương pháp thống kê: Tập hợp số liệu theo từng lĩnh vực, địa bàn và từ các doanh nghiệp theo trình tự thời gian.
Việc thu thập số liệu kết hợp giữa tài liệu và thực tế đang được sử dụng phân tích để dự báo nguồn nhân lực. - Phương pháp so sánh: Mô tả sự biến động các chỉ tiêu, các vấn đề liên quan đến nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong các KCN tỉnh Bắc Ninh - Phương pháp chuyên gia 3. Kết quả chính - Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn nguồn nhân lực, chất lượng nguồn nhân lực trong các Khu công nghiệp; - Đánh giá thực trạng chất lượng nguồn nhân lực, những nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực trong các KCN tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2013 - 2015; ix - Đưa ra một số định hướng và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phù hợp với chiến lược phát triển sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong các KCN tỉnh Bắc Ninh đến năm 2020. Kết luận Con người là trung tâm của mọi sự phát triển, NNL là một trong những nguồn lực quan trọng nhất đối với sự phát triển của bất kỳ một tổ chức, một địa phương hay bất kỳ một quốc gia nào.
Tỉnh Bắc Ninh nói chung, các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh nói riêng cũng không phải ngoại lệ. NNL đã góp phần quan trọng vào sự phát triển các KCN Bắc Ninh trong thời gian qua, đưa Bắc Ninh trở thành một trong những tỉnh có tốc độ phát triển công nghiệp và thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) lớn nhất cả nước. Như trên đã phân tích và khẳng định, để các KCN phát triển bền vững, tiếp tục là đầu tàu thúc đẩy phát triển Kinh tế - Xã hội của tỉnh Bắc Ninh, thì việc nâng cao chất lượng NNL đáp ứng yêu cầu phát triển các KCN là việc làm cấp bách và cần có sự chung tay của toàn xã hội. Đề tài đã góp phần hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về nguồn nhân lực và chất lượng nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp, đánh giá thực trạng chất lượng nguồn nhân lực trong các KCN tỉnh Bắc Ninh và phát hiện ra những nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng NNL trong các KCN.
Từ đó, đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phù hợp với chiến lược phát triển sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong các KCN tỉnh Bắc Ninh. Là một Cán bộ trong Ban quản lý các KCN Bắc Ninh, ý thức được tầm quan trọng của chất lượng NNL đối với quá trình thu hút đầu tư phát triển các KCN trong thời gian tới. Tôi xây dựng Luận văn này với mong muốn, Luận văn được áp dụng vào thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng NNL đáp ứng nhu cầu phát triển của các KCN, góp phần hoàn thành mục tiêu phát triển Kinh tế - Xã hội của tỉnh nhà.