Luận văn thạc sĩ: Thiết kế và sử dụng sơ đồ, bảng biểu trong dạy học chương 1 Sinh học 12

• Tác giả: Nguyễn Quỳnh Mai
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thế Hưng
• Trường học: Trường đại học giáo dục - Đại học quốc gia hà nội
• Chuyên ngành: Sư phạm sinh học
• Đề tài: Thiết kế và sử dụng sơ đồ, bảng biểu để nâng cao chất lượng dạy học “chương 1: cơ chế di truyền và biến dị” - sinh học 12, trung học phổ thông
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• CÁC CHỮ VIẾT TẮT DÙNG TRONG LUẬN VĂN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Khái niệm về sơ đồ, bảng biểu và sơ đồ, bảng biểu dạy học
• 1.2. Vai trò của sơ đồ, bảng biểu trong dạy học Sinh học ở trường THPT
• 1.3. Những ưu điểm của phương pháp dạy học bằng sơ đồ, bảng biểu
• 1.4. Một số yêu cầu khi sử dụng sơ đồ, bảng biểu trong dạy học Sinh học THPT
• 1.5. Cơ sở thực tiễn
• 1.6. Thực trạng dạy và học chương “Cơ chế di truyền và biến dị” – Sinh học 12 THPT
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC
• 2.1. Phân tích cấu trúc, nội dung chương “Cơ chế di truyền và biến dị” – Sinh học 12 THPT
• 2.2. Về cấu trúc
• 2.3. Về nội dung
• 2.4. Các dạng sơ đồ, bảng biểu được xây dựng cho phần kiến thức “Chương 1: Cơ chế di truyền và biến dị” – Sinh học 12 THPT
• 2.5. Cơ sở để xác lập sơ đồ, bảng biểu
• 2.6. Các loại sơ đồ, bảng biểu sử dụng trong dạy học Sinh học ở trường THPT
• 2.7. Nguyên tắc xây dựng sơ đồ, bảng biểu để dạy học kiến thức mới và ôn tập chương
• 2.8. Nguyên tắc thống nhất giữa mục tiêu – nội dung – phương pháp dạy học
• 2.9. Nguyên tắc thống nhất giữa toàn thể và bộ phận
• 2.10. Nguyên tắc thống nhất giữa cụ thể và trừu tượng
• 2.11. Nguyên tắc thống nhất giữa dạy và học
• 2.12. Nguyên tắc phát huy tính tích cực của học sinh, nâng dần khả năng hệ thống hóa kiến thức từ dễ đến khó
• 2.13. Nguyên tắc đảm bảo tính logic trong chương Cơ chế di truyền và biến dị - Sinh học 12 THPT
• 2.14. Quy trình thiết lập các sơ đồ, bảng biểu để dạy học chương “Cơ chế di truyền và biến dị” – Sinh học 12 THPT
• 2.15. Quy trình thiết lập sơ đồ, bảng biểu
• 2.16. Các kiến thức cần được lập sơ đồ, bảng biểu trong “Chương 1: Cơ chế di truyền và biến dị” – Sinh học 12 THPT
• 2.17. Nguyên tắc sử dụng sơ đồ, bảng biểu vào dạy kiến thức mới và ôn tập chương
• 2.18. Nguyên tắc thống nhất giữa mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học
• 2.19. Nguyên tắc thống nhất giữa sơ đồ, bảng biểu nội dung và sơ đồ, bảng biểu hoạt động
• 2.20. Quy trình và biện pháp sử dụng sơ đồ, bảng biểu để dạy học bài mới “Chương 1: Cơ chế di truyền và biến dị” – Sinh học 12 THPT
• 2.21. Quy trình sử dụng. Biện pháp sử dụng
• 2.22. Thiết kế một số giáo án “Chương 1: Cơ chế di truyền và biến dị” – Sinh học 12 THPT dựa trên việc sử dụng các dạng sơ đồ, bảng biểu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích của thực nghiệm
• 3.2. Nội dung thực nghiệm
• 3.3. Phương pháp thực nghiệm
• 3.4. Thời gian thực nghiệm
• 3.5. Chọn trường, chọn lớp thực nghiệm
• 3.6. Bố trí thực nghiệm
• 3.7. Các bước thực nghiệm
• 3.8. Xử lí số liệu
• 3.9. Về mặt định lượng
• 3.10. Về mặt định tính
• 3.11. Kết quả thực nghiệm
• 3.12. Phân tích định lượng các bài kiểm tra
• 3.13. Phân tích định tính các bài kiểm tra
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao chất lượng dạy học Sinh học 12

Chất lượng dạy học Sinh học 12 đang là một vấn đề quan trọng trong giáo dục hiện nay. Việc nâng cao chất lượng này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển tư duy và khả năng giải quyết vấn đề. Sử dụng sơ đồ và bảng biểu là một trong những phương pháp hiệu quả để đạt được mục tiêu này. Các phương pháp dạy học truyền thống thường không đáp ứng được nhu cầu học tập của học sinh, do đó cần có sự đổi mới trong cách thức giảng dạy.

1.1. Khái niệm về sơ đồ và bảng biểu trong dạy học

Sơ đồ và bảng biểu là những công cụ trực quan giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về kiến thức. Sơ đồ thường được sử dụng để mô tả mối quan hệ giữa các khái niệm, trong khi bảng biểu giúp hệ thống hóa thông tin một cách rõ ràng và dễ hiểu.

1.2. Vai trò của sơ đồ và bảng biểu trong dạy học Sinh học

Sử dụng sơ đồ và bảng biểu trong dạy học Sinh học không chỉ giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mà còn phát triển khả năng tư duy logic. Những công cụ này tạo điều kiện cho học sinh tự học và khám phá kiến thức một cách chủ động.

II. Vấn đề và thách thức trong dạy học Sinh học 12

Mặc dù có nhiều phương pháp dạy học hiện đại, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc nâng cao chất lượng dạy học Sinh học 12. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thụ động của học sinh trong quá trình học tập. Nhiều học sinh chỉ học thuộc lòng mà không hiểu sâu về kiến thức. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

2.1. Thực trạng dạy học Sinh học 12 hiện nay

Nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp giảng dạy truyền thống, dẫn đến việc học sinh không hứng thú với môn học. Việc thiếu các công cụ trực quan như sơ đồ và bảng biểu làm cho việc tiếp thu kiến thức trở nên khó khăn hơn.

2.2. Nguyên nhân của sự thụ động trong học tập

Sự thụ động của học sinh có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm phương pháp dạy học không phù hợp, thiếu động lực học tập, và sự thiếu hụt trong việc sử dụng các công cụ hỗ trợ học tập như sơ đồ và bảng biểu.

III. Phương pháp sử dụng sơ đồ và bảng biểu trong dạy học

Để nâng cao chất lượng dạy học Sinh học 12, việc áp dụng các phương pháp sử dụng sơ đồ và bảng biểu là rất cần thiết. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh dễ dàng tiếp cận kiến thức mà còn phát triển khả năng tư duy và sáng tạo.

3.1. Nguyên tắc thiết kế sơ đồ và bảng biểu

Khi thiết kế sơ đồ và bảng biểu, cần đảm bảo tính logic và sự liên kết giữa các thông tin. Sơ đồ cần được trình bày một cách rõ ràng, dễ hiểu, và có thể giúp học sinh hình dung được mối quan hệ giữa các khái niệm.

3.2. Quy trình sử dụng sơ đồ và bảng biểu trong dạy học

Quy trình sử dụng sơ đồ và bảng biểu bao gồm việc giới thiệu sơ đồ, hướng dẫn học sinh cách sử dụng, và khuyến khích học sinh tự tạo sơ đồ và bảng biểu để hệ thống hóa kiến thức.

IV. Ứng dụng thực tiễn của sơ đồ và bảng biểu trong dạy học

Việc áp dụng sơ đồ và bảng biểu trong dạy học Sinh học 12 đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức tốt hơn mà còn phát triển khả năng tư duy phản biện và sáng tạo.

4.1. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả sử dụng sơ đồ

Nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng sơ đồ trong dạy học giúp học sinh cải thiện điểm số và khả năng hiểu bài. Học sinh có thể dễ dàng liên kết các khái niệm và áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

4.2. Phản hồi từ học sinh về việc sử dụng sơ đồ

Học sinh thường phản hồi tích cực về việc sử dụng sơ đồ và bảng biểu trong học tập. Họ cảm thấy hứng thú hơn và dễ dàng hơn trong việc tiếp thu kiến thức.

V. Kết luận và tương lai của dạy học Sinh học 12

Việc nâng cao chất lượng dạy học Sinh học 12 thông qua sơ đồ và bảng biểu là một hướng đi đúng đắn. Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dạy học hiện đại để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.

5.1. Tương lai của phương pháp dạy học Sinh học

Trong tương lai, việc áp dụng công nghệ thông tin và các phương pháp dạy học hiện đại sẽ ngày càng trở nên quan trọng. Sơ đồ và bảng biểu sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy học.

5.2. Khuyến nghị cho giáo viên và nhà trường

Giáo viên cần được đào tạo về cách sử dụng sơ đồ và bảng biểu trong dạy học. Nhà trường cũng cần tạo điều kiện để giáo viên áp dụng các phương pháp dạy học mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.