phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn đƣợc kết cấu thành 03 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về nâng cao chất lƣợng đội ngũ công chức tại Sở Tài chính. Chƣơng 2: Phân tích thực trạng nâng cao chất lƣợng đội ngũ công chức tại Sở Tài chính Bình Định. Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng và giải pháp nâng cao chất lƣợng đội ngũ công chức tại Sở Tài chính Bình Định. 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ CÔNG CHỨC TẠI SỞ TÀI CHÍNH 1.
Chất lƣợng đội ngũ công chức tại Sở Tài chính 1. Khái niệm chất lượng đội ngũ công chức tại Sở Tài chính - Khái niệm công chức nói chung: Ở Việt Nam, khái niệm công chức đã đƣợc đƣa ra từ rất sớm và đƣợc chuẩn hóa theo thời gian để phù hợp hơn với điều kiện thực tế. Khái niệm gần thời điểm nghiên cứu nhất là khái niệm đƣợc đƣa ra tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật cán bộ, công chức và Luật viên chức (Luật số 52/2019/QH14 ngày 25/11/2019). Cụ thể: Công chức là công dân Việt Nam, đƣợc tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tƣơng ứng với vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nƣớc, tổ chức chính trị- xã hội ở trung ƣơng, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và hƣởng lƣơng từ NSNN.
(Quốc hội, 2019) Nói ngắn gọn hơn, công chức là những ngƣời làm việc trong các cơ quan của Đảng, Nhà nƣớc, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị- xã hội; đƣợc bầu cử, phê chuẩn hoặc thi tuyển, bổ nhiệm các chức danh trong biên chế. - Tổng quan về Sở Tài chính: Theo Thông tƣ liên tịch số 220/2015/TTLT-BTC-BNV ngày 31/12/2015 của liên Bộ Tài chính- Bộ Nội vụ (Hƣớng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Sở tài chính thuộc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng và Phòng Tài chính- Kế hoạch thuộc UBND quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh), thì Sở Tài chính là cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, thực hiện chức năng tham mƣu, giúp UBND tỉnh quản lý nhà nƣớc về tài chính; NSNN; thuế, phí, lệ phí 8 và thu khác của NSNN; tài sản nhà nƣớc; các quỹ tài chính nhà nƣớc; đầu tƣ tài chính; tài chính doanh nghiệp; kế toán; kiểm toán độc lập; lĩnh vực giá và các hoạt động dịch vụ tài chính tại địa phƣơng theo quy định của pháp luật. (Bộ Tài chính- Bộ Nội vụ, 2015) Sở Tài chính có tƣ cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng; chịu sự chỉ đạo, quản lý về tổ chức và hoạt động của UBND cấp tỉnh; đồng thời chịu sự chỉ đạo, hƣớng dẫn, thanh tra, kiểm tra về chuyên môn, nghiệp vụ của Bộ Tài chính. - Khái niệm công chức tại Sở Tài chính: Tác giả Nguyễn Thu Trang (2015) đƣa ra khái niệm về “Công chức cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh” nhƣ sau: “Công chức cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh là những công chức làm việc trong cơ quan hành chính nhà nƣớc cấp tỉnh gồm các sở, ban ngành”.
Đề tài hoàn toàn đồng ý với cách định nghĩa ngắn gọn, nhƣng đầy đủ, chính xác của tác giả Nguyễn Thu Trang. Nhƣ vậy, trong phạm vi nghiên cứu này, khái niệm đƣợc thống nhất sử dụng nhƣ sau: Công chức tại Sở Tài chính là những người được tuyển dụng và bố trí làm việc vào những vị trí, chức danh công chức tại Sở Tài chính theo quy định của Luật cán bộ, công chức và những văn bản dưới luật này. - Khái niệm chất lƣợng công chức tại Sở Tài chính: Chất lƣợng theo định nghĩa tại Từ điển bách khoa Việt Nam là một phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn định tƣơng đối của sự vật và phân biệt nó với sự vật khác. Chất lƣợng là đặc tính khách quan của sự vật, biểu thị ra bên ngoài qua các thuộc tính.
Chất lƣợng của sự vật, hiện tƣợng biểu thị trình độ phát triển của nó, chất lƣợng càng cao thì mức độ phát triển của sự vật càng lớn. Áp dụng quan điểm nêu trên vào nghiên cứu của mình, nhiều tác giả đã đƣa ra quan điểm về chất lƣợng công chức nhƣ sau: + Tác giả Nguyễn Thu Trang (2015) cho rằng, khi nghiên cứu về chất lƣợng công chức cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh, cần xét dƣới hai đặc tính: Một là, phẩm chất, giá trị của đội ngũ công chức; Hai là, khả năng hoàn thành tốt 9 chức trách, nhiệm vụ đƣợc giao. Tức là, chất lƣợng của đội ngũ công chức cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh là tổng hợp các tiêu chí về phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độ văn hóa, chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, tác phong làm việc, lối sống, tuổi tác, tình trạng sức khỏe, khả năng thích ứng. + Tác giả Vũ Thị Thu Thảo (2015) cho rằng, chất lƣợng đội ngũ cán bộ, công chức đƣợc hiểu là chỉ tiêu tổng hợp đánh giá phẩm chất đạo đức, trình độ năng lực và khả năng thích ứng thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ đƣợc giao.
Chất lƣợng của cán bộ, công chức còn bao hàm tình trạng sức khoẻ của cán bộ, công chức trong thực thi nhiệm vụ. + Tác giả Vũ Kiên Quyết (2016) cho rằng, Chất lƣợng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức tại UBND cấp tỉnh là tổng hợp những phẩm chất giá trị về chính trị, đạo đức, trình độ, năng lực và kết quả hoàn thành nhiệm vụ đƣợc phân công của mỗi cán bộ, công chức, viên chức trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của UBND cấp tỉnh. Nhƣ vậy, các tác giả đều xây dựng khái niệm về chất lƣợng công chức theo các yếu tố cấu thành về trình độ chuyên môn, đạo đức, kết quả thực hiện công vụ đƣợc giao tại đơn vị. Qua việc tham khảo quan niệm của các tác giả, cùng với quá trình nghiên cứu tài liệu, đặc biệt là Nghị quyết số 26-NQ/TW Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ƣơng khoá XII về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là chiến lƣợc, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ; đề tài thống nhất sử dụng khái niệm sau đây: Chất lượng đội ngũ công chức tại Sở Tài chính là chỉ tiêu tổng hợp được biểu hiện qua các tiêu chí như: tình trạng sức khoẻ, chất lượng lao động, khả năng triển khai, hoàn thành nhiệm vụ được giao; thái độ, tinh thần phục vụ nhân dân trong quá trình thực thi nhiệm vụ; trình độ, năng lực chuyên môn; phẩm chất đạo đức, chính trị và khả năng thích ứng của đội ngũ công chức đối với yêu cầu công việc của tổ chức và đảm bảo cho tổ chức thực hiện tốt mục tiêu của mình.
Theo đó, chất lƣợng đội ngũ công chức tại Sở Tài chính là một trạng thái nhấtđịnh của đội ngũ công chức ở một thời điểm nghiên cứu. Chất lƣợng đội ngũ 1 công chức không phải là sự tập hợp giản đơn số lƣợng mà là sự tổng hợp sức mạnh của toàn bộ đội ngũ. Do đó, chất lƣợng đội ngũ công chức tại Sở Tài chính gồm: - Chất lƣợng của từng công chức, cụ thể là phẩm chất chính trị, đạo đức, trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ và khả năng hoàn thành nhiệm vụ. Chất lƣợng của từng công chức là yếu tố cơ bản tạo nên chất lƣợng của cả đội ngũ.
- Chất lƣợng của cả đội ngũ công chức thể hiện ở cơ cấu đội ngũ công chức phù hợp với yêu cầu công vụ của Sở Tài chính. Tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ công chức tại Sở Tài chính 1. Sự phù hợp về mặt cơ cấu của đội ngũ công chức Sự hợp lý về mặt cơ cấu của đội ngũ công chức tại Sở Tài chính đƣợc thể hiện ở những điểm sau: - Đủ về số lƣợng: là sự đảm bảo số lƣợng công chức với số lƣợng vị trí chức danh, công việc trong tổ chức không dƣ thừa cũng không thiếu ngƣời thực hiện. - Hợp lý về mặt cơ cấu: cơ cấu công chức hợp lý sẽ giúp cho việc xác định biên chế phù hợp và hiệu quả, từ đó giúp ngƣời đứng đầu tổ chức tiến hành hoạt động tuyển dụng, bố trí quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm, quản lý công chức phù hợp và sử dụng có hiệu quả nguồn lực này.
Sự hợp lý về mặt cơ cấu thể hiện ở sự hài hoà về độ tuổi; cân đối về giới tính; sự bố trí hợp lý về chức năng, nhiệm vụ, trình độ chuyên môn, sở trƣờng,. Trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ, kinh nghiệm công tác của đội ngũ công chức - Kiến thức chuyên môn của đội ngũ công chức: là những tri thức mà ngƣời công chức lãnh hội đƣợc trong quá trình đào tạo qua trƣờng lớp, cũng nhƣ trong quá trình công tác tại tổ chức. Sự gia tăng về kiến thức chuyên môn đội ngũ công chức Nội vụ đƣợc thực hiện thông qua 02 quá trình cơ bản, đó là: (1) Việc tuyển dụng những công chức mới có kiến thức chuyên môn cao hơn; (2) Việc đào tạo, đào tạo lại, bồi dƣỡng công chức trong quá trình họ công tác tại tổ chức. Thực tế cho thấy, đánh giá về kiến thức chuyên môn đội ngũ công chức có tính phức tạp cao, đây là tiêu chí khó có thể định lƣợng một cách chính xác nhất.
1 - Kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ công chức: là khả năng ứng xử và giải quyết công việc. Khả năng này bộc lộ thông qua sự hiểu biết, nhận thức và rèn luyện để có kỹ năng giải quyết công việc. Kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ đƣợc hình thành khi đội ngũ công chức có sự trải nghiệm trong công việc hay qua quá trình thực hiện các thao tác trực tiếp trong công việc. Công chức tại Sở Tài chính cần có những kỹ năng tƣơng ứng với nhiệm vụ đƣợc giao.