Khóa luận: Mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế tại Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) giai đoạn 2020 - 2022

Ngân hàng TMCP Á Châu ACB mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế, mang đến giải pháp tài chính tiện lợi và nhanh chóng cho khách hàng.

• Tác giả: Hồ Lê Mỹ Thanh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu Trang
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Mở Rộng Dịch Vụ Thanh Toán Quốc Tế Tại Ngân Hàng ACB: Nghiên Cứu Hiệu Quả Giai Đoạn 2020-2022
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỞ RỘNG DỊCH VỤ THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
• 1.1. Lý luận về hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng thương mại
• 1.2. Khái niệm thanh toán quốc tế tại Ngân hàng thương mại. Đặc điểm, một số nguồn luật và vai trò của thanh toán quốc tế trong Ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Đặc điểm dịch vụ thanh toán quốc tế của Ngân hàng thương mại
• 1.2.2. Hệ thống các văn bản pháp lý dùng để điều chỉnh hoạt động Thanh toán quốc tế
• 1.2.3. Vai trò của dịch vụ Thanh toán quốc tế tại Ngân hàng thương mại
• 1.3. Các phương thức Thanh toán quốc tế trong Ngân hàng thương mại
• 1.3.1. Phương thức chuyển tiền (Remittance Remise)
• 1.3.2. Phương thức thanh toán nhờ thu (Collection of Payment)
• 1.3.3. Phương thức tín dụng chứng từ (Documentary credit)
• 1.3.4. Phương thức đổi chứng từ trả tiền ngay – Cash Against Document (CAD) hay còn gọi là giao hàng trả tiền ngay – Cash On Delivery (COD)
• 1.4. Khái quát vấn đề mở rộng dịch vụ Thanh toán quốc tế tại Ngân hàng thương mại
• 1.4.1. Các chỉ tiêu đánh giá mở rộng dịch vụ Thanh toán quốc tế tại Ngân hàng thương mại
• 1.4.1.1. Tiêu chí đánh giá quy mô
• 1.4.1.2. Tiêu chí đánh giá sự đa dạng của dịch vụ thanh toán quốc tế
• 1.4.1.3. Tiêu chí đánh giá chất lượng dịch vụ thanh toán quốc tế
• 1.4.1.4. Tiêu chí tăng trưởng thu nhập
• 1.4.1.5. Tiêu chí kiểm soát rủi ro thanh toán quốc tế
• 1.4.2. Nhân tố ảnh hưởng đến việc mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế tại Ngân hàng thương mại
• 1.4.2.1. Nhân tố khách quan
• 1.4.2.2. Nhân tố chủ quan
• 1.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG MỞ RỘNG DỊCH VỤ THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN Á CHÂU
• 2.1. Giới thiệu chung về Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu
• 2.2. Lịch sử hình thành và phát triển Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu
• 2.3. Một số đặc điểm về cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của các phòng ban tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu
• 2.4. Nghiệp vụ kinh doanh chủ yếu của Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu
• 2.5. Tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu trong ba năm 2020 - 2022
• 2.5.1. Hoạt động huy động vốn
• 2.5.2. Hoạt động cho vay
• 2.5.3. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.5.4. Kinh doanh ngoại tệ
• 2.5.5. Các thành tích đạt được trong quá trình phát triển của ACB
• 2.5.6. Định hướng phát triển của ACB trong tương lai
• 2.6. Thực trạng mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu
• 2.6.1. Thực trạng mở rộng quy mô Thanh toán quốc tế giai đoạn 2020 - 2022
• 2.6.2. Thực trạng đa dạng hóa dịch vụ Thanh toán quốc tế tại ACB
• 2.6.3. Thực trạng chất lượng dịch vụ thanh toán quốc tế tại ACB
• 2.6.4. Thực trạng tăng trưởng dịch vụ thanh toán quốc tế tại ACB
• 2.6.5. Thực trạng kiểm soát rủi ro dịch vụ thanh toán quốc tế
• 2.7. Nhận xét chung về thực trạng hoạt động dịch vụ Thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu
• 2.7.1. Kết quả đạt được
• 2.7.2. Một số hạn chế và nguyên nhân
• 2.8. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM MỞ RỘNG DỊCH VỤ THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN Á CHÂU
• 3.1. Mục tiêu mở rộng dịch vụ Thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu
• 3.2. Giải pháp mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu
• 3.2.1. Mở rộng quy mô khách hàng
• 3.2.2. Đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ thanh toán quốc tế
• 3.2.3. Kiểm soát rủi ro thông qua việc nâng cao trình độ của cán bộ nhân viên
• 3.2.4. Nâng cao trình độ trang thiết bị, công nghệ và hệ thống thông tin quản lý
• 3.3. Kiến nghị với Chính phủ và Bộ tài chính
• 3.4. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 3.5. Hạn chế của đề tài
• 3.6. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• 3.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan về Dịch Vụ Thanh Toán Quốc Tế ACB Hiện Nay

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, hoạt động giao thương giữa các quốc gia ngày càng trở nên quan trọng, tạo điều kiện cho Việt Nam phát huy năng lực trên thị trường toàn cầu. Thanh toán quốc tế đóng vai trò then chốt, bảo vệ quyền lợi của khách hàng. ACB, với vai trò là một trong những ngân hàng thương mại cổ phần hàng đầu tại Việt Nam, đang nỗ lực mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của doanh nghiệp và cá nhân. Khóa luận tốt nghiệp của Hồ Lê Mỹ Thanh (2023) đã nhấn mạnh tầm quan trọng và xem xét hiệu quả của việc mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế tại ACB giai đoạn 2020-2022. Hoạt động thanh toán quốc tế tại ACB không chỉ mang lại doanh thu mà còn góp phần xây dựng thương hiệu và bán chéo các sản phẩm khác.

1.1. Tầm quan trọng của Thanh Toán Quốc Tế trong Thương Mại

Thanh toán quốc tế là yếu tố then chốt trong các giao dịch xuất nhập khẩu, đảm bảo an toàn và minh bạch cho cả người mua và người bán. Nó giúp các doanh nghiệp Việt Nam dễ dàng tiếp cận thị trường quốc tế, mở rộng hoạt động kinh doanh và nâng cao khả năng cạnh tranh. ACB nhận thức rõ điều này và không ngừng cải tiến dịch vụ thanh toán quốc tế để hỗ trợ khách hàng một cách tốt nhất. Dịch vụ thanh toán quốc tế đang là một trong những hoạt động kinh doanh cốt lõi, mang lại lợi nhuận thông qua việc thu phí cung cấp dịch vụ và mua bán ngoại tệ.

1.2. Vai trò của ACB trong việc Hỗ trợ Thanh Toán Quốc Tế

ACB đóng vai trò trung gian quan trọng trong việc xử lý các giao dịch thanh toán quốc tế, đảm bảo luồng tiền diễn ra suôn sẻ và hiệu quả. Với mạng lưới đối tác rộng khắp và kinh nghiệm lâu năm trong lĩnh vực này, ACB cung cấp các giải pháp thanh toán quốc tế đa dạng, đáp ứng nhu cầu khác nhau của khách hàng. Việc triển khai tốt nghiệp vụ không chỉ mang lại thu nhập cho ngân hàng mà còn góp phần xây dựng thương hiệu và bán chéo sản phẩm của ngân hàng điển hình là thẻ tín dụng, huy động vốn, cho vay...

II. Thách Thức Trong Mở Rộng Dịch Vụ Thanh Toán Quốc Tế ACB

Mặc dù có nhiều tiềm năng phát triển, việc mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế tại ACB cũng đối mặt với không ít thách thức. Những thách thức này đến từ sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng khác, sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, và những yêu cầu khắt khe về tuân thủ pháp luật. Theo nghiên cứu của Hồ Lê Mỹ Thanh, một số hạn chế còn tồn tại bao gồm: sự không chắc chắn liên quan đến yếu tố công nghệ, dịch vụ hỗ trợ khách hàng và thị phần dịch vụ. Ngoài ra, việc kiểm soát rủi ro và đảm bảo an toàn trong các giao dịch thanh toán quốc tế cũng là một vấn đề quan trọng cần được quan tâm.

2.1. Cạnh Tranh từ Các Ngân Hàng Khác và Fintech trong TTQT

Thị trường thanh toán quốc tế ngày càng trở nên cạnh tranh hơn với sự tham gia của nhiều ngân hàng lớn và các công ty fintech. Các công ty fintech thường cung cấp các giải pháp thanh toán nhanh chóng, tiện lợi và chi phí thấp hơn, gây áp lực lên các ngân hàng truyền thống như ACB. ACB cần phải đổi mới và cải tiến dịch vụ của mình để giữ vững vị thế cạnh tranh.

2.2. Rủi Ro và An Toàn trong Giao Dịch Thanh Toán Quốc Tế ACB

Các giao dịch thanh toán quốc tế luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro, bao gồm rủi ro về gian lận, rửa tiền, và tuân thủ pháp luật. ACB cần phải có các biện pháp kiểm soát rủi ro hiệu quả để bảo vệ khách hàng và chính mình khỏi những tổn thất có thể xảy ra. Điều này đòi hỏi ACB phải đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để nâng cao năng lực phòng chống rủi ro.

III. Giải Pháp Mở Rộng Dịch Vụ Thanh Toán Quốc Tế ACB Hiệu Quả

Để vượt qua những thách thức và tận dụng tối đa tiềm năng phát triển, ACB cần triển khai các giải pháp mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế một cách hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm việc đầu tư vào công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng, và tăng cường kiểm soát rủi ro. Theo tác giả Hồ Lê Mỹ Thanh, cần rút gọn quy trình, các thủ tục giấy tờ rườm rà, cũng như bổ sung các công nghệ có trình độ và chất lượng hơn để tăng nguồn nhân lực có kinh nghiệm.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ trong Thanh Toán Online Quốc Tế ACB

Việc ứng dụng công nghệ là yếu tố then chốt để mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế. ACB cần đầu tư vào các nền tảng thanh toán online hiện đại, cho phép khách hàng thực hiện giao dịch một cách nhanh chóng, tiện lợi và an toàn. Việc áp dụng các công nghệ mới như blockchain và trí tuệ nhân tạo (AI) cũng có thể giúp ACB nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm chi phí.

3.2. Đa Dạng Hóa Sản Phẩm và Dịch Vụ Thanh Toán Quốc Tế ACB

Để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng, ACB cần đa dạng hóa các sản phẩm và dịch vụ thanh toán quốc tế. Điều này bao gồm việc cung cấp các phương thức thanh toán khác nhau như thanh toán bằng thẻ quốc tế, thanh toán LC (Letter of Credit), thanh toán TT (Telegraphic Transfer), và các giải pháp thanh toán tùy chỉnh cho từng đối tượng khách hàng.

3.3. Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ Hỗ Trợ Thanh Toán Quốc Tế ACB

Chất lượng dịch vụ khách hàng là yếu tố quan trọng để tạo sự khác biệt và thu hút khách hàng. ACB cần đầu tư vào đào tạo nhân viên để nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng giao tiếp. Bên cạnh đó, ACB cũng cần xây dựng hệ thống hỗ trợ khách hàng hiệu quả, giải đáp thắc mắc và giải quyết khiếu nại một cách nhanh chóng và chuyên nghiệp.

IV. Hiệu Quả của Mở Rộng Dịch Vụ Thanh Toán Quốc Tế ACB Nghiên Cứu

Nghiên cứu của Hồ Lê Mỹ Thanh đã chỉ ra rằng việc mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế tại ACB trong giai đoạn 2020-2022 đã mang lại những kết quả tích cực. Doanh số thanh toán quốc tế tăng trưởng, thị phần được cải thiện, và thu nhập từ dịch vụ thanh toán quốc tế cũng tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng vẫn còn nhiều dư địa để cải thiện, đặc biệt là trong việc ứng dụng công nghệ và nâng cao chất lượng dịch vụ.

4.1. Tăng Trưởng Doanh Số và Thị Phần TTQT tại ACB

Số liệu từ nghiên cứu cho thấy ACB đã đạt được sự tăng trưởng đáng kể về doanh số và thị phần trong lĩnh vực thanh toán quốc tế trong giai đoạn 2020-2022. Điều này cho thấy những nỗ lực mở rộng dịch vụ của ACB đã mang lại những kết quả bước đầu. Doanh số dịch vụ TTQT giai đoạn 2020 - 2022 đã cho thấy một sự tăng trưởng.

4.2. Cải Thiện Hiệu Quả Thanh Toán Quốc Tế Nhờ Công Nghệ

Việc ứng dụng công nghệ đã giúp ACB cải thiện hiệu quả hoạt động trong lĩnh vực thanh toán quốc tế. Các giao dịch được xử lý nhanh chóng hơn, chi phí giảm xuống, và khả năng kiểm soát rủi ro được nâng cao. Ứng dụng công nghệ đang là một xu thế tất yếu để có thể mở rộng và cải thiện dịch vụ.

V. Ưu Đãi và Phí Thanh Toán Quốc Tế ACB Lựa Chọn Tối Ưu

Một yếu tố quan trọng trong việc thu hút khách hàng sử dụng dịch vụ thanh toán quốc tế của ACB là chính sách ưu đãi và mức phí cạnh tranh. ACB cần xây dựng các chương trình ưu đãi hấp dẫn, giảm phí thanh toán cho các khách hàng thân thiết, và cung cấp các gói dịch vụ linh hoạt, phù hợp với nhu cầu của từng đối tượng khách hàng.

5.1. So Sánh Phí Thanh Toán Quốc Tế ACB với Các Ngân Hàng Khác

Để thu hút khách hàng, ACB cần thường xuyên so sánh mức phí thanh toán quốc tế của mình với các ngân hàng khác trên thị trường. Nếu mức phí của ACB cao hơn, ACB cần có những điều chỉnh phù hợp để đảm bảo tính cạnh tranh. Cần có những chương trình ưu đãi hấp dẫn về mặt phí.

5.2. Các Chương Trình Ưu Đãi Thanh Toán Quốc Tế ACB Hấp Dẫn

ACB có thể xây dựng các chương trình ưu đãi dành cho khách hàng thường xuyên sử dụng dịch vụ thanh toán quốc tế, như giảm phí thanh toán, tặng điểm thưởng, hoặc cung cấp các dịch vụ gia tăng miễn phí. Các chương trình ưu đãi này sẽ giúp ACB giữ chân khách hàng hiện tại và thu hút khách hàng mới.

VI. Tương Lai Mở Rộng Dịch Vụ Thanh Toán Quốc Tế Tại ACB

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng hội nhập, dịch vụ thanh toán quốc tế sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của ACB. ACB cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng, và tăng cường kiểm soát rủi ro để giữ vững vị thế là một trong những ngân hàng hàng đầu trong lĩnh vực này. Đồng thời, ACB cần phải phối hợp với chính phủ để tìm phương án giúp bình ổn thị trường quốc tế.

6.1. Định Hướng Phát Triển Dịch Vụ Thanh Toán Quốc Tế ACB

Để phát triển bền vững, ACB cần xác định rõ định hướng phát triển dịch vụ thanh toán quốc tế trong dài hạn. Định hướng này cần phù hợp với chiến lược phát triển chung của ngân hàng và đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường. ACB cần đầu tư công nghệ, sử dụng ứng dụng hiện đại trong giao dịch khách hàng.

6.2. Kiến Nghị và Đề Xuất để Phát Triển TTQT tại ACB

Để hỗ trợ ACB phát triển dịch vụ thanh toán quốc tế, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng, chính phủ, và các cơ quan quản lý nhà nước. Chính phủ cần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, khuyến khích xuất nhập khẩu, và tăng cường hợp tác quốc tế. Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý về thanh toán quốc tế, đảm bảo tính minh bạch và an toàn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa thương mại, hoạt động ngoại thương giữ vai trò động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Việc tham gia Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cùng các hiệp định thương mại song phương và đa phương đã mở rộng quy mô xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp trong nước. Do sự cách biệt về mặt địa lý, rào cản ngôn ngữ và sự khác biệt về hệ thống pháp lý giữa các quốc gia, các bên tham gia mua bán quốc tế không thể thực hiện giao dịch thanh toán trực tiếp mà bắt buộc phải thông qua trung gian là các ngân hàng thương mại (NHTM). Hoạt động thanh toán quốc tế (TTQT) không chỉ đảm bảo an toàn tài chính, quyền lợi hợp pháp cho nhà xuất khẩu (NXK) và nhà nhập khẩu (NNK) mà còn là mảng nghiệp vụ cốt lõi mang lại thu nhập từ phí dịch vụ và kinh doanh ngoại tệ cho các ngân hàng. Đồng thời, đây là tiền đề để ngân hàng phát triển các dịch vụ tài trợ thương mại, quản lý dòng tiền và bán chéo các sản phẩm tín dụng, huy động vốn.

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB) là một trong những ngân hàng thương mại cổ phần có thế mạnh trong mảng dịch vụ bán lẻ và phục vụ doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam. Trước sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ hệ thống ngân hàng trong nước và các chi nhánh ngân hàng nước ngoài, việc nghiên cứu thực trạng và tìm kiếm các biện pháp mở rộng dịch vụ TTQT là yêu cầu cấp thiết đối với ACB. Do đó, tác giả Hồ Lê Mỹ Thanh đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế tại Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu (ACB)".

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

1. Mục tiêu tổng quát: Trên cơ sở phân tích và đánh giá thực trạng mở rộng dịch vụ TTQT tại Ngân hàng TMCP Á Châu giai đoạn 2020 – 2022, đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm thúc đẩy mở rộng dịch vụ TTQT tại ACB trong thời gian tới.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý luận về dịch vụ TTQT và mở rộng dịch vụ TTQT tại NHTM.
   • Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động và mức độ mở rộng dịch vụ TTQT tại Ngân hàng TMCP Á Châu giai đoạn 2020 – 2022.
   • Đề xuất hệ thống giải pháp đối với ACB và kiến nghị đối với các cơ quan quản lý nhà nước nhằm mở rộng dịch vụ TTQT.

Đề tài tập trung giải quyết hai câu hỏi nghiên cứu:

1. Thực trạng mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế tại Ngân hàng TMCP Á Châu giai đoạn 2020 – 2022 diễn ra như thế nào?
2. Những giải pháp và kiến nghị nào cần thực hiện để mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế tại Ngân hàng TMCP Á Châu trong thời gian tới?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Dịch vụ thanh toán quốc tế và hoạt động mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế tại Ngân hàng TMCP Á Châu.
• Phạm vi không gian: Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB), trong đó dữ liệu thực tế được thu thập chủ yếu từ Hội sở và Chi nhánh Sài Gòn (Phòng Khách hàng Doanh nghiệp 2 và Trung tâm Kinh doanh).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn nghiên cứu từ năm 2020 đến năm 2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận toàn diện về hoạt động thanh toán quốc tế của NHTM, bao gồm khái niệm, đặc điểm, vai trò, các phương thức thanh toán chủ yếu và khung tiêu chí đánh giá sự mở rộng dịch vụ.

Khái niệm TTQT được xác định là việc thực hiện các nghĩa vụ chi trả, chuyển đổi tiền tệ phát sinh từ các quan hệ kinh tế (thương mại/mậu dịch) và phi kinh tế (phi mậu dịch) giữa các chủ thể ở các quốc gia khác nhau qua hệ thống ngân hàng và mạng lưới viễn thông tài chính liên ngân hàng toàn cầu (SWIFT). Dịch vụ TTQT có các đặc điểm đặc thù: chịu sự điều chỉnh của luật pháp quốc gia và tập quán quốc tế; giao dịch hầu như không dùng tiền mặt mà thông qua công cụ chuyển nhượng; gắn liền với nghiệp vụ mua bán, quản lý ngoại hối và tỷ giá; sử dụng ngôn ngữ tiếng Anh làm chủ đạo.

Khóa luận tổng hợp hệ thống các văn bản pháp lý quốc tế và quốc gia điều chỉnh hoạt động TTQT:

• Văn bản pháp lý và tập quán quốc tế:
  • Công ước Viên năm 1980 của Liên Hợp Quốc về Hợp đồng Mua bán Hàng hóa Quốc tế (CISG 1980).
  • Luật Hối phiếu của Anh năm 1882 (BEA 1882), Luật Thương mại Thống nhất của Mỹ năm 1962 (UCC 1962), Luật Thống nhất về Hối phiếu Geneva năm 1930 (ULB 1930).
  • Quy tắc và Thực hành Thống nhất về Tín dụng Chứng từ (UCP 600 - ICC).
  • Quy tắc Thống nhất về Nhờ thu (URC 522 - ICC).
  • Quy tắc Thống nhất về Hoàn trả Tiền giữa các Ngân hàng theo Thư tín dụng (URR).
  • Điều kiện Thương mại Quốc tế (Incoterms do ICC ban hành).
• Văn bản pháp lý quốc gia (Việt Nam):
  • Luật Thương mại số 36/2005/QH11 ngày 14/06/2005.
  • Luật Các công cụ chuyển nhượng số 49/2005/QH11 ngày 29/11/2005.
  • Pháp lệnh Ngoại hối số 06/2013/PL-UBTVQH13 ngày 18/03/2013 (sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh Ngoại hối 2005) và Nghị định 70/2004/NĐ-CP.
  • Thông tư số 21/2014/TT-NHNN hướng dẫn về phạm vi hoạt động ngoại hối của tổ chức tín dụng.
  • Thông tư số 07/2015/TT-NHNN và Thông tư số 07/2016/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước quy định về bảo lãnh ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả áp dụng bao gồm:

• Phương pháp nghiên cứu định tính và thống kê mô tả: Thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo thường niên, báo cáo tài chính, tài liệu quản trị nội bộ của ACB giai đoạn 2020 – 2022.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp và so sánh: Tổng thuật các công trình nghiên cứu trước (Lê Thị Bảo Thoa, 2013; Lê Thị Cẩm Tú, 2013; Hà Thị Minh Châu, 2014; Trần Thị Thu và cộng sự, 2020; Ha Nguyet Dam và cộng sự, 2020), so sánh các chỉ tiêu tài chính và hoạt động của ACB qua từng năm để làm rõ quy mô, tốc độ tăng trưởng và hiệu quả mở rộng dịch vụ.

Nhóm tiêu chí đánh giá mở rộng TTQT	Chỉ tiêu thành phần	Công thức / Cách xác định
1. Tiêu chí đánh giá quy mô	Tốc độ tăng trưởng doanh số TTQT	$\frac{\text{Doanh số năm nay} - \text{Doanh số năm trước}}{\text{Doanh số năm trước}} \times 100%$
	Tốc độ tăng trưởng thị phần TTQT	$\frac{\text{Doanh số TTQT của đơn vị}}{\text{Tổng doanh số TTQT toàn địa bàn}} \times 100%$
	Tốc độ tăng trưởng số lượng khách hàng	$\frac{\text{Số lượng KH năm nay} - \text{Số lượng KH năm trước}}{\text{Số lượng KH năm trước}} \times 100%$
2. Tiêu chí đa dạng hóa	Tỷ trọng từng phương thức thanh toán	$\frac{\text{Doanh số từng phương thức}}{\text{Tổng doanh số TTQT}} \times 100%$
3. Tiêu chí chất lượng dịch vụ	Mức độ hài lòng của khách hàng	Đo lường qua thời gian xử lý, mức phí, khả năng phục vụ
4. Tiêu chí tăng trưởng thu nhập	Tốc độ tăng trưởng thu phí dịch vụ	$\frac{\text{Mức phí năm nay} - \text{Mức phí năm trước}}{\text{Mức phí năm trước}} \times 100%$
5. Tiêu chí kiểm soát rủi ro	Tỷ lệ giao dịch an toàn và khiếu nại	Thống kê số lượng khiếu nại, lỗi chứng từ, chậm trễ hệ thống

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế tại ngân hàng thương mại

Chương 1 tập trung làm rõ khái niệm, bản chất, phân loại và vai trò của TTQT đối với nền kinh tế vĩ mô, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và bản thân ngân hàng thương mại. Tác giả phân tích chi tiết quy trình nghiệp vụ, các chủ thể tham gia, ưu nhược điểm của 4 phương thức TTQT chủ yếu:

1. Phương thức chuyển tiền (Remittance): Bao gồm chuyển tiền bằng điện (T/T) và chuyển tiền bằng thư (M/T), chia thành hai hình thức là chuyển tiền trả trước và chuyển tiền trả sau (trả ngay/trả chậm). Phương thức này thủ tục đơn giản nhưng mức độ an toàn phụ thuộc lớn vào mức độ tin cậy giữa hai bên.
2. Phương thức nhờ thu (Collection of Payment): Bao gồm nhờ thu phiếu trơn (Clean Collection - rủi ro cao cho nhà xuất khẩu do chứng từ thương mại chuyển thẳng cho người mua) và nhờ thu kèm chứng từ (Documentary Collection theo điều kiện D/P hoặc D/A, tuân thủ URC 522).
3. Phương thức tín dụng chứng từ (Documentary Credit - L/C): Phương thức có tính an toàn cao nhất, được điều chỉnh bởi UCP 600. Ngân hàng phát hành cam kết thanh toán vô điều kiện khi người thụ hưởng xuất trình bộ chứng từ hợp lệ. Khóa luận phân loại các dạng L/C chuyên biệt như: L/C có thể hủy ngang, L/C không thể hủy ngang, L/C xác nhận, L/C chuyển nhượng, L/C tuần hoàn, L/C giáp lưng, L/C đối ứng, L/C dự phòng (Standby L/C), L/C điều khoản đỏ (Red Clause L/C) và L/C trả chậm.
4. Phương thức đổi chứng từ trả tiền ngay (CAD/COD): Phương thức thanh toán khi người mua mở tài khoản ký thác tại ngân hàng để thanh toán cho người bán ngay sau khi hoàn thành nghĩa vụ giao hàng và xuất trình chứng từ.

Tiếp đó, chương 1 xây dựng khung 5 tiêu chí đánh giá mở rộng dịch vụ TTQT (quy mô, sự đa dạng, chất lượng, thu nhập, kiểm soát rủi ro) và phân tích hai nhóm nhân tố ảnh hưởng:

• Nhân tố khách quan: Chính sách quản lý ngoại hối, chính sách thuế, chính sách thương mại của Nhà nước và NHNN; biến động kinh tế - chính trị của các quốc gia đối tác; đặc điểm và năng lực hiểu biết thương mại quốc tế của khách hàng; áp lực cạnh tranh từ các đối thủ trong và ngoài ngành.
• Nhân tố chủ quan: Mô hình tổ chức kinh doanh (chuyển đổi quản lý tập trung theo chiều dọc); trình độ chuyên môn và đạo đức của cán bộ TTQT; năng lực tài chính và quản trị điều hành; mức độ hiện đại hóa công nghệ ngân hàng và hệ thống thông tin; uy tín thương hiệu và các dịch vụ bổ trợ đi kèm (tài trợ thương mại, kinh doanh ngoại tệ, bảo lãnh).

Chương 2: Thực trạng mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu

Chương 2 trình bày tổng quan về ACB: Thành lập theo Giấy phép số 0032/NH-GP ngày 24/04/1993, chính thức hoạt động từ ngày 04/06/1993 với số vốn điều lệ ban đầu là 20 tỷ đồng, đến quý 3/2022 vốn cổ phần đã đạt hơn 33.774 tỷ đồng. Mạng lưới hoạt động gồm hơn 348 chi nhánh và phòng giao dịch tại 46 tỉnh thành. Cơ cấu tổ chức Hội sở gồm 9 khối nghiệp vụ chính: Khối Khách hàng Cá nhân, Khối Khách hàng Doanh nghiệp, Khối Ngân quỹ, Khối Phát triển Kinh doanh, Khối Giám sát Điều hành, Khối Quản trị Nguồn Nhân lực, Khối Công nghệ Thông tin, cùng các phòng ban trực thuộc.

Tác giả đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh tổng thể của ACB giai đoạn 2020 – 2022 thông qua các chỉ tiêu: hoạt động huy động vốn (Bảng 2.1), hoạt động cho vay (Bảng 2.2), kết quả kinh doanh tổng thể (Bảng 2.3) và doanh số mua bán ngoại tệ (Bảng 2.4).

Đi sâu vào thực trạng mở rộng dịch vụ TTQT giai đoạn 2020 – 2022, tác giả phân tích các số liệu thực tế tại ACB:

• Mở rộng quy mô: Doanh số TTQT (Bảng 2.5) duy trì đà tăng trưởng qua các năm. Thị phần dịch vụ TTQT của ACB (Bảng 2.6, Hình 2.4) được so sánh với các NHTM khác trên thị trường. Số lượng khách hàng tham gia giao dịch TTQT (Bảng 2.7) tăng lên, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp xuất nhập khẩu vừa và nhỏ.
• Đa dạng hóa dịch vụ: Phân tích cơ cấu và doanh số của từng phương thức TTQT tại ACB (Bảng 2.8), trong đó phương thức chuyển tiền (T/T) và tín dụng chứng từ (L/C) chiếm tỷ trọng chủ đạo, các phương thức nhờ thu và dịch vụ tài trợ thương mại bổ trợ từng bước được mở rộng.
• Chất lượng dịch vụ: Đánh giá mức độ hài lòng của khách hàng (Bảng 2.9) về tốc độ xử lý chứng từ, sự hỗ trợ của giao dịch viên; phân tích biểu phí dịch vụ TTQT của ACB trong mối tương quan so sánh với các ngân hàng đối thủ (Hình 2.5).
• Tăng trưởng thu nhập: Thu nhập từ phí dịch vụ TTQT (Bảng 2.10) đóng góp tích cực vào cơ cấu thu nhập ngoài lãi của ACB.
• Kiểm soát rủi ro: Đánh giá qua số liệu thống kê các vụ việc khiếu nại, tỷ lệ sai sót chứng từ và chậm trễ giao dịch (Bảng 2.11).

Chương 2 kết luận bằng việc chỉ ra các thành công đạt được cùng các hạn chế tồn tại: sự không chắc chắn và chưa đồng bộ liên quan đến yếu tố công nghệ thông tin; quy trình xử lý hồ sơ, thủ tục giấy tờ còn rườm rà; áp lực cạnh tranh thị phần gay gắt; chất lượng nguồn nhân lực chuyên môn sâu về tài trợ thương mại chưa đồng đều giữa các chi nhánh.

Chương 3: Giải pháp và kiến nghị nhằm mở rộng dịch vụ thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu

Dựa trên các hạn chế và nguyên nhân đã chỉ ra, chương 3 đề xuất định hướng phát triển và hệ thống giải pháp cụ thể:

1. Giải pháp đối với Ngân hàng TMCP Á Châu:
   • Mở rộng quy mô khách hàng: Đẩy mạnh tiếp cận các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tiềm năng, xây dựng chính sách khách hàng linh hoạt và nâng cao năng lực tư vấn giải pháp tài chính toàn diện.
   • Đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ TTQT: Kết hợp chặt chẽ dịch vụ TTQT với các sản phẩm phái sinh ngoại hối, tài trợ xuất nhập khẩu, bảo lãnh thanh toán và chiết khấu bộ chứng từ.
   • Kiểm soát rủi ro và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Thường xuyên tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về tập quán quốc tế (UCP, URC, Incoterms), kỹ năng thẩm định chứng từ, nâng cao trình độ ngoại ngữ và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ thanh toán.
   • Nâng cao trình độ trang thiết bị, công nghệ và hệ thống thông tin quản lý: Đẩy mạnh đầu tư hạ tầng công nghệ số, số hóa quy trình giao dịch, ứng dụng các phần mềm xử lý tự động nhằm rút ngắn thời gian giao dịch và giảm thiểu rủi ro tác nghiệp.
2. Kiến nghị đối với cơ quan quản lý:
   • Đối với Chính phủ và Bộ Tài chính: Tăng cường quản lý và giám sát thị trường, hoàn thiện thể chế hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và ổn định kinh tế vĩ mô.
   • Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Hoàn thiện hành lang pháp lý về quản lý ngoại hối, nâng cao hiệu quả điều hành tỷ giá, tăng cường cung cấp thông tin cảnh báo rủi ro quốc tế và giám sát an toàn hệ thống thanh toán liên ngân hàng.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và phân tích bức tranh toàn cảnh về hoạt động TTQT tại ACB giai đoạn 2020 – 2022 thông qua hệ thống các bảng biểu và dữ liệu thống kê:

Nhóm dữ liệu / Chỉ tiêu phân tích	Dữ liệu và phát hiện trong khóa luận
Hoạt động kinh doanh chung (2020 – 2022)	- Vốn điều lệ ACB tăng trưởng từ 20 tỷ đồng (1993) lên 33.774 tỷ đồng (quý 3/2022). - Tình hình huy động vốn (Bảng 2.1), dư nợ cho vay (Bảng 2.2) và kết quả kinh doanh tổng thể (Bảng 2.3) duy trì ổn định. - Doanh số mua bán ngoại tệ (Bảng 2.4, Hình 2.3) hỗ trợ đắc lực cho nguồn cung ngoại tệ trong TTQT.
Quy mô và thị phần dịch vụ TTQT	- Doanh số TTQT (Bảng 2.5) tăng trưởng qua các năm 2020, 2021, 2022. - Thị phần TTQT của ACB (Bảng 2.6, Hình 2.4) được định vị rõ nét so với các NHTM khác. - Số lượng khách hàng doanh nghiệp tham gia TTQT (Bảng 2.7) mở rộng qua từng năm.
Cơ cấu phương thức và chất lượng	- Doanh số phân theo phương thức (Bảng 2.8): Chuyển tiền (T/T) và L/C chiếm tỷ trọng chủ đạo. - Mức độ hài lòng của khách hàng (Bảng 2.9) và mức phí cạnh tranh (Hình 2.5) là điểm tựa duy trì khách hàng. - Thu nhập từ phí TTQT (Bảng 2.10) tăng trưởng đều. - Thống kê khiếu nại (Bảng 2.11) ghi nhận các vụ việc sai sót kỹ thuật và chậm trễ cần khắc phục.

Đóng góp của khóa luận:

• Về mặt lý luận: Khóa luận hệ thống hóa cơ sở lý luận về TTQT tại NHTM, phân định rõ các nguồn luật quốc tế (CISG, UCP, URC, Incoterms) và văn bản quy phạm pháp luật trong nước, đồng thời xác lập khung tiêu chí 5 thành phần để đánh giá việc mở rộng dịch vụ.
• Về mặt thực tiễn: Khóa luận phản ánh thực trạng mở rộng dịch vụ TTQT tại ACB giai đoạn 2020 – 2022, chỉ ra các nguyên nhân hạn chế về công nghệ, quy trình và nhân sự, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ có tính khả thi cho ngân hàng và các kiến nghị chính sách vĩ mô.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số hạn chế gắn liền với phạm vi và phương pháp nghiên cứu:

• Về phương pháp: Nghiên cứu chủ yếu sử dụng phương pháp định tính và thống kê mô tả dựa trên dữ liệu thứ cấp sẵn có; chưa áp dụng các mô hình kinh tế lượng hoặc hồi quy định lượng đa biến để lượng hóa chính xác mức độ tác động của từng nhân tố đến việc mở rộng dịch vụ.
• Về phạm vi thu thập dữ liệu: Nguồn dữ liệu sơ cấp về sự hài lòng của khách hàng còn hạn chế về quy mô khảo sát; dữ liệu thực tế tại chi nhánh chủ yếu phản ánh tình hình tại Chi nhánh Sài Gòn, chưa bao quát toàn diện tất cả các phân vùng chi nhánh của ACB trên toàn quốc.
• Về khung thời gian: Dữ liệu nghiên cứu dừng lại ở giai đoạn 2020 – 2022, chưa cập nhật được những biến động kinh tế - tài chính và các quy định quản lý ngoại hối mới phát sinh sau giai đoạn này.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng quy mô mẫu khảo sát khách hàng doanh nghiệp trên toàn hệ thống các chi nhánh của ACB.
• Ứng dụng các mô hình định lượng (như mô hình cấu trúc tuyến tính SEM, mô hình chấp nhận công nghệ TAM) để kiểm định các nhân tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng dịch vụ TTQT của khách hàng doanh nghiệp.
• Nghiên cứu sâu hơn về tác động của các công nghệ mới nổi (như công nghệ chuỗi khối - Blockchain, số hóa chứng từ điện tử e-UCP) đối với hoạt động thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên, học viên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kinh tế quốc tế, Thương mại quốc tế: Cung cấp tài liệu tham khảo có cấu trúc chuẩn mực về đề tài thanh toán quốc tế tại ngân hàng thương mại, đặc biệt là hệ thống hóa các tập quán thương mại quốc tế (UCP 600, URC 522, CISG 1980) và quy trình vận hành các phương thức TTQT tại Chương 1.
• Cán bộ nghiệp vụ TTQT và quản lý tại các ngân hàng thương mại: Cung cấp khung tiêu chí đánh giá mở rộng dịch vụ (về quy mô, thị phần, đa dạng hóa, chất lượng, thu nhập, rủi ro) và các giải pháp thực tế về quản trị rủi ro chứng từ, cải tiến quy trình tác nghiệp và đầu tư công nghệ ngân hàng tại Chương 2 và Chương 3.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu và phạm vi thời gian nghiên cứu của khóa luận là gì?
Khóa luận nhằm phân tích và đánh giá thực trạng mở rộng dịch vụ TTQT tại Ngân hàng TMCP Á Châu, từ đó đề xuất các giải pháp mở rộng dịch vụ trong thời gian tới. Phạm vi thời gian nghiên cứu của đề tài là giai đoạn 3 năm từ năm 2020 đến năm 2022.

2. Khóa luận sử dụng những tiêu chí nào để đánh giá việc mở rộng dịch vụ TTQT tại ngân hàng thương mại?
Khóa luận xây dựng 5 nhóm tiêu chí đánh giá: (1) Tiêu chí quy mô (tốc độ tăng trưởng doanh số, thị phần, số lượng khách hàng); (2) Tiêu chí đa dạng hóa dịch vụ (tỷ trọng doanh số từng phương thức thanh toán); (3) Tiêu chí chất lượng dịch vụ (thời gian xử lý, mức phí, mức độ hài lòng); (4) Tiêu chí tăng trưởng thu nhập (doanh số thu phí dịch vụ); (5) Tiêu chí kiểm soát rủi ro (số giao dịch thành công, tỷ lệ khiếu nại và sai sót chứng từ).

3. Hoạt động TTQT tại ACB chịu sự điều chỉnh của những văn bản pháp lý quốc tế và quốc gia chủ yếu nào?
Về mặt quốc tế, hoạt động TTQT tuân thủ CISG 1980, ULB 1930, UCP 600, URC 522, Incoterms và URR. Về mặt quốc gia, hoạt động này chịu sự điều chỉnh của Luật Thương mại 2005, Luật Các công cụ chuyển nhượng 2005, Pháp lệnh Ngoại hối sửa đổi 2013, Nghị định 70/2004/NĐ-CP, Thông tư 21/2014/TT-NHNN và các Thông tư 07/2015/TT-NHNN, 07/2016/TT-NHNN về bảo lãnh ngân hàng.

4. Khóa luận chỉ ra những hạn chế chính nào trong hoạt động mở rộng dịch vụ TTQT tại ACB giai đoạn 2020 – 2022?
Các hạn chế chính được chỉ ra gồm: sự không chắc chắn và thiếu đồng bộ trong việc ứng dụng công nghệ hiện đại; quy trình thủ tục giấy tờ còn rườm rà; áp lực cạnh tranh thị phần với các NHTM khác; trình độ chuyên môn của đội ngũ nhân sự chưa thực sự đồng đều ở các khâu tư vấn và xử lý rủi ro nghiệp vụ phức tạp.

5. Tác giả đề xuất các nhóm giải pháp trọng tâm nào đối với ACB?
Tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp đối với ACB: (1) Mở rộng quy mô khách hàng doanh nghiệp XNK; (2) Đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ TTQT và tài trợ thương mại; (3) Nâng cao trình độ nghiệp vụ, ngoại ngữ của cán bộ để kiểm soát rủi ro; (4) Nâng cao trình độ trang thiết bị, hiện đại hóa công nghệ và hệ thống thông tin quản lý.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hồ Lê Mỹ Thanh đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về dịch vụ thanh toán quốc tế và khung tiêu chí đánh giá sự mở rộng dịch vụ tại ngân hàng thương mại. Thông qua việc phân tích thực trạng hoạt động tại Ngân hàng TMCP Á Châu giai đoạn 2020 – 2022, tác giả đã làm rõ các kết quả đạt được về quy mô doanh số, thị phần, cơ cấu phương thức thanh toán cũng như nhận diện các hạn chế về công nghệ, quy trình và nhân lực. Trên cơ sở đó, công trình đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm hoàn thiện năng lực cung ứng dịch vụ TTQT cho ACB và đưa ra các kiến nghị chính sách đối với Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính nhằm thúc đẩy hoạt động thanh toán thương mại quốc tế phát triển an toàn, hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 của khoá luận sẽ nêu các lý luận cơ bản có liên quan đến đề tài: khái niệm dịch vụ thanh toán quốc tế, đặc điểm, một số nguồn luật và vai trò của dịch vụ thanh toán quốc tế, các phương thức thanh toán quốc tế trong Ngân hàng thương mại và các yếu tố ảnh hưởng đến dịch vụ thanh toán quốc tế. Lý luận về hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm thanh toán quốc tế tại Ngân hàng thƣơng mại Trong nền kinh tế xem sự hợp tác giữa các quốc gia là quan trọng thì vấn đề về triển khai các nghiệp vụ kinh tế, chính trị, xã hội, giao lưu giữa các nước luôn được cải thiện và điều này mang lại các khoản thu, chi ngoại tệ ngày càng nhiều với đối tác. Đây sẽ là phần tạo nên sự thịnh vượng về tài chính của một quốc gia.

Tuy nhiên, trong quan hệ hợp tác sẽ có những rào cản về ngôn ngữ, cách xa nhau về mặt địa lý, lãnh thổ nên việc thanh toán sẽ không thể nào được thực hiện trực tiếp. Đó là lý do tại sao cần NHTM có mạng lưới rộng khắp để có thể triển khai nghiệp vụ đối với khách hàng có đối tác ở nước khác. Như vậy, TTQT hay còn được gọi là thanh toán xuyên quốc gia, thanh toán toàn cầu, là việc triển khai các nhiệm vụ trao đổi tiền tệ phát sinh dựa trên sự phát triển các hoạt động kinh tế và phi kinh tế giữa các doanh nghiệp với nhau, giữa cá nhân với cá nhân khác quốc gia hoặc giữa một quốc gia với một tổ chức quốc tế, giữa chính phủ các quốc gia. Thanh toán quốc tế bao gồm các khoản thanh toán đi và đến bằng loại tiền của một quốc gia và ra khỏi quốc gia đó, cũng như các khoản thanh toán ra nước ngoài bằng loại tiền này, giữa hai bên bên ngoài quốc gia đó.

Nó kết nối các công ty, cá nhân, NH và tổ chức thanh toán hoạt động ở ít nhất hai quốc gia khác nhau với các loại tiền tệ khác nhau và những loại tiền này cần được thanh toán. Sau khi tiến trình thanh toán được gửi bởi khách hàng đặt hàng (thường là công ty hoặc chủ tài khoản cá nhân tại NH), thông tin thanh toán được chuyển đến NH của khách hàng đặt hàng (tổ chức đặt hàng). Trên đường đi, NH trung gian 17 thực hiện chức năng như một đầu mối liên lạc từ tổ chức đặt hàng đến NH (tài khoản với tổ chức) của khách hàng thụ hưởng (người nhận thanh toán). Mỗi bước trong lộ trình thanh toán, từ khách hàng đặt hàng đến khách hàng thụ hưởng, đều được ghi lại và liên lạc thông qua SWIFT.

Ta có thể thấy TTQT phục vụ trong cả lĩnh vực kinh tế và phi kinh tế. Tuy nhiên, trên thực tế hai lĩnh vực này không có khoảng cách nên dễ xuất hiện nhầm lẫn. Thêm đó, do hoạt động TTQT được hình thành hoàn toàn dựa trên cơ sở hoạt động giao thương giữa các quốc gia và nó cũng phục vụ chủ yếu cho hoạt động này. Cho nên, trong các cơ cấu về thanh toán tại các NHTM, người ta phân chia thanh toán quốc tế thành hai lĩnh vực: Thanh toán trong ngoại thương (hay còn gọi là thanh toán mậu dịch) và thanh toán phi ngoại thương (tức là thanh toán phi mậu dịch).

TTQT trong ngoại thương (Thanh toán mậu dịch) là thanh toán dựa trên nền tảng các sản phẩm xuất nhập khẩu và các dịch vụ cung ứng ra nước ngoài theo mức giá chung của thương trường quốc tế. Hợp đồng ngoại thương là căn cứ để các bên tiến hành mua bán và thanh toán cho nhau. TTQT phi ngoại thương (Thanh toán phi mậu dịch) có thể hiểu là việc thanh toán không dựa trên các sản phẩm XNK. Đó là việc chi trả chi phí cho các cơ quan ngoại giao ở nước ngoài, các chi phí phát sinh thêm của các đoàn khách nhà nước, tổ chức và cá nhân, các nguồn tiền quà biếu, trợ cấp của cá nhân người nước ngoài cho cá nhân trong nước, các nguồn trợ cấp của một tổ chức từ thiện nước ngoài cho tổ chức, đoàn thể trong nước.

Hay hiểu một cách đơn giản, NHTM sẽ sử dụng nghiệp vụ thanh toán quốc tế sẽ thay khách hàng thanh toán theo những gì họ yêu cầu, bên cạnh đó NH sẽ sử dụng những cách thức như: Phương thức chuyển tiền, nhờ thu, tín dụng chứng từ (Phần này sẽ được nói rõ hơn ở phần 2) để hỗ trợ tư vấn, bảo vệ khách hàng tránh rủi ro thanh khoản. Ngoài ra, TTQT cũng là một nghiệp vụ mang lại tỷ suất lợi nhuận cao cho NH thông qua các phương thức thanh toán. 18 Từ các khái niệm trên tóm lại: Để các giao dịch thương mại, đầu tư, tài trợ,. diễn ra một cách có hiệu suất thì TTQT có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, là khâu quyết định đến sự tăng trưởng ngoại thương của một quốc gia.

Và mục đích chính của TTQT đó là làm bàn đạp hỗ trợ cho hoạt động giao thương buôn bán hàng hóa, dịch vụ giữa các quốc gia suôn sẻ và hiệu quả, giúp cho nhà xuất khẩu nhận được tiền và nhà nhập khẩu nhận được hàng. Do TTQT rất quan trọng nên không có một NH nào lại không muốn lấy nghiệp vụ TTQT để làm trọng tâm phát triển cho nghiệp vụ NH của mình. Đặc điểm, một số nguồn luật và vai trò của thanh toán quốc tế trong Ngân hàng thƣơng mại 1.1 Đặc điểm dịch vụ thanh toán quốc tế của Ngân hàng thương mại Trần Thanh Thúy (2020) cho rằng thanh toán quốc tế có một số đặc điểm như sau: Thứ nhất, luật pháp và các tập quán quốc tế liên quan đến chủ thể của các nước tác động lớn đến hoạt động TTQT. Vì thế, ngoài chịu sự ảnh hưởng của luật quốc gia, TTQT phải tuân thủ các văn bản pháp lý quốc tế.

Phòng thương mại quốc tế ban hành UCP, URC, INCOTERM. tạo ra khung pháp lý bình đẳng, công bằng cho các chủ thể khi tham gia vào hoạt động thương mại và TTQT, tránh những hiểu lầm đáng tiếc xảy ra. Thứ hai, phần lớn triển khai TTQT thông qua hệ thống NH. Trừ một số lượng rất nhỏ sản phẩm XNK được mua bán qua con đường tiểu ngạch thì kim ngạch xuất nhập khẩu của một quốc gia được phản ánh qua doanh số TTQT của hệ thống NH thương mại.

Trong thực tế, việc nhà nhập khẩu và xuất khẩu thanh toán trực tiếp với nhau là điều không được phép, mà theo luật định cả hai phải thông qua hệ thống NH thì mới có thể thực hiện thanh toán. Điều này đảm bảo cho các khoản chi trả được thực hiện một cách an toàn, nhanh chóng và hiệu quả. Thứ ba, trong TTQT tiền mặt hầu như không được sử dụng mà thường được dùng thông qua các phương tiện thanh toán trong TTQT như hối phiếu, kỳ phiếu và séc thanh toán. 19 Thứ tư, khi TTQT thì việc trao đổi ngoại tệ thường xuyên xảy ra giữa các chủ thể ở các quốc gia khác nhau.

Do đó, việc giá trị của ngoại tệ thay đổi do tỷ giá hoái đối và vấn đề về quản lý dự trữ ngoại tệ quốc gia là điều không tránh khỏi. Thứ năm, tiếng Anh là ngôn ngữ được sử dụng chủ yếu trong giao thương. Đòi hỏi phải có trình độ chuyên môn tương xứng. Thứ sáu, Luật quốc tế là luật chính để giải quyết các tranh chấp.

Song bên cạnh đó, luật pháp của nước thứ ba tham gia vào TTQT thông qua trọng tài hay tòa án để thực hiện chi phối việc này.2 Hệ thống các văn bản pháp lý dùng để điều chỉnh hoạt động Thanh toán quốc tế 1.1 Một số nguồn luật và công ước quốc tế Công ước của Liên Hợp Quốc về hợp đồng mua bán quốc tế (Công ước viên 1980) thường được gọi tắt là GISG 1980 (Contracts for the International Sale of Goods). Công ước Viên 1980 là công ước tạo thuận lợi cho giao thương và cũng là điều tất yếu của quá trình hội nhập, được phê chuẩn và sử dụng rộng rãi nhất hiện nay. Ước tính công ước viên 1980 điều chỉnh khoản ¾ giao dịch thương mại quốc tế. Ngày 18/12/2015 vừa qua, Việt Nam đã chính thức phê duyệt việc gia nhập Công ước Viên về Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế của Liên hợp quốc (“CISG”) để trở thành viên thứ 84 của Công ước này.

Điều đáng chú ý là Việt Nam đã đi trước nhiều nước ASEAN khác để trở thành thành viên thứ 2 sau Singapore gia nhập Công ước quan trọng này. Công ước Viên bắt đầu có hiệu lực ràng buộc tại Việt Nam từ ngày 1/1/2017. Công ước Viên về Hợp đồng Mua bán Hàng hoá Quốc tế của Liên hợp quốc được thông qua năm 1980, là một mô hình hữu ích cho các nước đang nổi lên đang xem xét việc ban hành luật hợp đồng và mua bán hiện đại. Công ước này áp dụng đối với các hợp đồng mua bán giữa người mua và người bán có trụ sở thương mại tại các nước là thành viên của Công ước, song Công ước có sự nhất quán trong việc 20 nhấn mạnh yếu tố tự do của hợp đồng, theo đó các bên có quyền quy định các điều khoản cụ thể theo thỏa thuận.

Việc gia nhập CISG đã đánh dấu một mốc mới trong quá trình tham gia vào các điều ước quốc tế đa phương về thương mại, tăng cường mức độ hội nhập của Việt Nam, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam về mua bán hàng hóa quốc tế và cho các doanh nghiệp việt nam một khung pháp lý hiện đại, công bằng và an toàn để thực hiện hợp đồng. Để rõ ràng việc lưu thông hối phiếu, các nước tư bản đã ra luật hối phiếu như: Luật hối phiếu của Anh 1882: “Bill of Exchange Act of 1882” (BEA), Luật thương mại thống nhất của Mỹ năm 1962 “Uniform Commercial Codes of 1962” (UCC). Đặc biệt là công ước Giơ-ne-vơ (Geneva) đuợc các nước ký kết năm 1930. Đó là luật thống nhất về hối phiếu “Uniform Law for Bills of exchange” (ULB).

ULB là hệ thống luật mang tính chất của Châu Âu. Tuy nhiên đến năm 1937 Pháp mới áp dụng luật ULB vào hệ thống. Lúc bấy giờ, Việt Nam là thuộc địa của Pháp lúc do đó chịu ảnh hưởng và cũng áp dụng luật này vào năm 1937. Đến ngày nay vẫn áp dụng, cho nên để giải thích vấn đề về hối phiếu thì nước ta sẽ áp dụng luật ULB nhiều hơn so với các luật khác.

Hiện nay, các nước dù không tham gia vào luật ULB nhưng cũng sẽ phát triển hệ thống luật giống ULB 1930.