CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE THU VIEN TRƯỜNG HỌC VA MÔ HÌNH THƯ VIỆN TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN 1.1 Cơ sở lý luận về thư viện trường học.1 Khai niệm thư viện trường học: Thư viện trường học là thư viện trong một trường học, nơi đảm bảo học sinh, nhân viên, giáo viên, các bậc phụ huynh có thể truy cập đến nguồn tai nguyên của thư viện. (Theo Wikipedia) Thư viện trường học là một bộ phận cơ sở vật chất trọng yếu, trung tâm sinh hoạt văn hóa — khoa học trong các trường phố thông nhằm mở rộng kiến thức, góp phần nâng cao hiệu quả dạy — học của giáo viên, học sinh.2 Vai trò, nhiệm vụ của thư viện trường học: 1.1 Vai trò của thư viện trường học. Thư viện trường học là một trong những nhân tố quan trọng quyết định chất lượng giáo dục phố thông, góp phan nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, tao cơ sở thay đổi phương pháp dạy và học. Bên cạnh đó, thư viện cũng tham gia tích cực vào việc giáo dục tư tưởng chính trị và xây dựng nếp sống văn hóa mới, giáo dục văn hóa đọc, xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu cho giáo viên và học sinh trong nhà trường.
Nguyễn Ngọc Anh - K53 Thông tin - Thư viện 5 Đề tài : Mô hình thư viện trường học thân thiện và việc triển khai tại một số trường tiểu học trên địa ban các quận thành Hà Nội Thư viện trường học giữ vi trí cực kỳ quan trọng trong viéc chuẩn bị cho thế hệ trẻ hướng tới tương lai. Thư viện là nơi khuyến khích sự ham hiểu biết của học sinh, hoàn thiện kỹ năng đọc và nói, giúp học sinh tiếp cận tới các thông tin, hướng dẫn cách tìm kiếm và sử dụng thông tin, biết đánh giá và tích lũy thông tin. Sự cộng tác của cán bộ thư viện trường học với các thầy cô giáo nhăm xây dựng kế hoạch học và kế hoạch đọc cho học sinh nhằm mục đích gây thói quen tìm kiếm thông tin cả bên trong lẫn bên ngoài thư viện chính là sự chuẩn bị cho khả năng khai thác các nguồn thông tin phong phú trong tương lai. Ngoài ra thế hệ trẻ cần được chuẩn bị khả năng năm bắt công nghệ hiện đại và thích nghi với thế giới công nghệ thường xuyên biến đổi nhanh chóng.
Vì vậy các thư viện trường học ở nhiều nước được trang bi máy vi tính va tạo lập các cơ sở dữ liệu cho chương trình học tập của học sinh, mở ra một thế giới những khái niệm và các kinh nghiệm thực tế đa dạng với sự giúp đỡ của sách báo tư liệu.2 Nhiệm vụ của thư viện truong hoc. = Cung ứng cho giáo viên và học sinh day đủ các loại sách giáo khoa, sách tham khảo, sách nghiệp vụ, các loại từ điển, tác phẩm kinh điển để tra cứu và các sách báo cần thiết khác nhằm góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, học tập và tự bồi dưỡng thường xuyên của giáo viên và học sinh. " Sưu tầm và giới thiệu rộng rãi trong cán bộ giáo viên và học sinh những sách báo cần thiết của Đảng, Nhà nước và của ngành giáo dục đào tạo, phục vụ giảng dạy, học tập, nghiên cứu khoa học giáo dục bố sung kiến thức của các bộ môn khoa học, góp phần vào việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. = Tổ chức thu hút toàn thé giáo viên và học sinh tham gia sinh hoạt thư viện thông qua các hoạt động phù hợp với chương trình và kế hoạch dạy Nguyễn Ngọc Anh - K53 Thông tin - Thư viện 6 Đề tài : Mô hình thư viện trường học thân thiện và việc triển khai tại một số trường tiểu học trên địa ban các quận thành Hà Nội học, tìm hiểu nhu cầu của giáo viên và học sinh, giúp học chọn sách, đọc sách có hệ thống, biết cách sử dụng bộ máy tra cứu sách, tra cứu thư mục nhằm sử dụng triệt để kho sách, nhất là các sách nghiệp vụ và sách tham khảo.
= Phối hợp hoạt động với các thư viện trong ngành (thư viện các viện nghiên cứu giáo dục, các trường đại học, cao đăng, trung học chuyên nghiệp) và các thư viện địa phương (thư viện xã, phường, thị trấn, quận, huyện, thị xã, tỉnh thành phố) để chủ động khai thác, sử dụng vốn sách báo, trang thiết bị chuyên dùng, giúp đỡ kinh nghiệm, tổ chức hoạt động đào tao và bồi dưỡng về nghiệp vụ; liên hệ với các cơ quan phát hành trong và ngoài ngành, các tổ chức chính trị, kinh tế, xã hội, các nhà tài trợ. nhằm huy động các nguồn kinh phí ngoài ngân sách và các loại sách báo tap chí tư liệu dé bảo đảm nguồn bồ sung làm phong phú nội dung kho sách va tăng cường co sở vật chất kỹ thuật thư viện. = Tô chức quản lý theo đúng nghiệp vụ thư viện, có số sách quản lý chặt chẽ, bảo quản giữ gìn sách báo tránh hư hỏng, mất mát, thường xuyên thanh lọc sách báo cũ, rách nát, lac hậu, kip thời bồ sung các loại sách, tài liệu, tư liệu mới (kế cả băng hình, băng tiếng, đĩa CD-Rom, tranh ảnh và bản đồ giáo dục); sử dụng và quản lý chặt chẽ kinh phí thư viện thu được theo đúng mục đích; có kế hoạch chủ động đón đầu tiếp thu sự phát triển của mạng lưới thông tin - thư viện điện tử, từng bước đưa các trang thiết bị hiện đại phục vụ công tác quản lý thư viện phục vụ bạn đọc.2 Mô hình thư viện trường học thân thiện. Thư viện trường học thân thiện là hình thức tổ chức lay hoc sinh lam trung tâm cho moi hoạt động nhằm đáp ứng quyền trẻ em đặc biệt là quyền Nguyễn Ngọc Anh - K53 Thông tin - Thư viện 7 Đề tài : Mô hình thư viện trường học thân thiện và việc triển khai tại một số trường tiểu học trên địa ban các quận thành Hà Nội tiếp cận thông tin, được hưởng một nền giáo dục có chất lượng và tôn vĩnh văn hóa địa phương.
Thư viện trường học thân thiện còn được hiểu là một không gian học tập mở và: «Tao cơ hội cho học sinh tiếp cận thông tin, xây dựng thói quen đọc sách và tích cực tham gia các hoạt động của thư viện. " Hỗ trợ cho việc dạy và học tích cực. " Tăng cường sự tham gia của các cấp lãnh đạo, giáo viên, cha mẹ học sinh và thành viên cộng đồng. = Phát triển mỗi quan hệ thân ái, cởi mở, tích cực giữa thủ thư và học sinh, giáo viên - học sinh, học sinh và học sinh, giáo viên và giáo viên, thủ thư và giáo viên.
= Đến với người sử dụng một cách linh hoạt, hiệu quả.2 Sự ra đời của mô hình thư viện trường học thân thiện. Thư viện trường học thân thiện đầu tiên tại Việt Nam thuộc dự án " Cộng đồng dân tộc vì trẻ em" được xây dựng tại huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai do Tổ chức trẻ em và phát triển ( E&D) hỗ trợ trong giai đoạn 2004-2007. Đây là một mô hình tốt được nhiều tổ chức, dự án quan tâm học tập, trong đó có Dự án Việt- Bi. Sau chuyến tham quan học tập tại huyện Bắc Hà, Dự án đã quyết định nhân rộng mô hình này trên địa bàn 42 trường thực hành của 14 tỉnh miền núi phía Bắc.
Thư viện trường học thân thiện ra đời đã thay đôi cách nhìn nhận về vai trò của thư viện trường học với trọng tâm hướng tới đảm bảo sự phát triển toàn diện của trẻ em với các tai liệu học tập và môi trường học tập thân thiện. Nguyễn Ngọc Anh - K53 Thông tin - Thư viện 8 Đề tài : Mô hình thư viện trường học thân thiện và việc triển khai tại một số trường tiểu học trên địa ban các quận thành Hà Nội Thư viện trường học không chỉ là nơi đọc sách mà thư viện còn tăng khả năng tiếp cận thông tin, tôn vinh văn hóa địa phương, hỗ trợ việc học tập tích cực, tăng cường kỹ năng xã hội và phát triển ngôn ngữ cho các em học sinh. Thư viện trường học thân thiện là một cách tiếp cận mới đối với sự phát triển của ngành thư viện. Cách tiếp cận này lấy trẻ em làm trung tâm và tôn trọng các quyền cơ bản của trẻ em.3 Mục tiêu, ý nghĩa và nguyên tắc xây dựng thư viện trường học thân thiện.
Mục tiêu của thư viện trường học thân thiện là nhăm đáp ứng quyền trẻ em và sự tham gia của trẻ em trong các hoạt động của thư viện. Đồng thời nâng cao cơ hội tiếp cận thông tin, xây dựng thói quen đọc sách, cũng như phát huy mọi tiềm năng của trẻ em và hỗ trợ day - học tích cực. Góp phan cải thiện môi trường tâm lý - xã hội trong nhà trường và tăng cường sự tham gia của học sinh, giáo viên, cha mẹ hoc sinh và các thành viên trong cộng đồng. Thư viện trường học thân thiện có ý nghĩa to lớn góp phần phục vụ hiệu quả cho việc dạy và học tích cực, từ đó xây dựng cho học sinh thói quen và kỹ năng đọc sách, chủ động khám phá kiến thức; phát triển khả năng tìm kiếm thông tin, khả năng nghiên cứu, tìm tòi và khám phá.
Tạo nên một môi trường thân thiện, thoải mái, vui vẻ và hấp dẫn học sinh, khuyến khích sự sang tao VỚI nhiéu hoat động da dang do học sinh tự chọn như: vẽ tranh, chơi trò chơi, sáng tác truyện.Phát triển các kỹ năng về nhận thức sáng tạo, kỹ năng xã hội, kỹ năng cá nhân, kỹ năng cảm xúc và kỹ năng vận động. Tất cả mọi thư viện trường học đều có khả năng trở thành thư viện trường học thân thiện. Bởi lẽ yếu tố quyết định một thư viện trường học thân thiện Nguyễn Ngọc Anh - K53 Thông tin - Thư viện 9 Đề tài : Mô hình thư viện trường học thân thiện và việc triển khai tại một số trường tiểu học trên địa ban các quận thành Hà Nội là chính sách phát triển thư viện và thái độ của cán bộ, nhân viên và giáo viên trong trường đối với bạn đọc.4 Các yếu tổ xây dựng thư viện trường hoc thân thiện: Đề xây dựng thư viện trường học thân thiện đối với bạn đọc thì yếu tố quan trọng nhất là con người mà trước hết là lãnh đạo các cấp trong việc ủng hộ, hỗ trợ, khuyến khích tạo điều kiện cho thư viện và thủ thư làm tốt công tác phục vụ bạn đọc của mình. Tuy nhiên dé gan két gitta thu vién voi ban đọc lại cần có đội ngũ cán bộ có chuyên môn, yêu nghé, mén tré, tam huyét với công việc, luôn lich sự va tôn trọng độc giả.