HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN THỊ THU HÀ XÂY DỰNG MÔ HÌNH NUÔI CÁ NHEO MỸ (ICTALURUS PUNCTATUS, RAFINESQUE, 1818) TRONG AO ĐẤT TẠI HƯNG YÊN Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản Mã số: 60 62 03 02 Người hướng dẫn khoa học: TS. Kim Văn Vạn NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Trần Thị Thu Hà i c LỜI CẢM ƠN Sau một thời gian học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài tốt nghiệp, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi còn nhận được rất nhiều sự quan tâm giúp đỡ quý báu của nhà trường, các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Kim Văn Vạn, người thầy đã động viên, hướng dẫn và chỉ bảo tận tình cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Tôi xin cảm ơn chân thành tới Ban Giám đốc, các đồng nghiệpthuộc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hưng Yên đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới các cán bộ địa phương và các hộ tham gia mô hình nuôi các Nheo Mỹ trên địa bàn 04 huyện: Văn Giang, Yên Mỹ, Khoái Châu, Phù Cừ thuộc tỉnh Hưng Yên, nơi đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.
Để hoàn thành luận văn này, tôi còn nhận được sự động viên, khích lệ của những người thân trong gia đình và bạn bè.Tôi xin chân thành cảm ơn những tình cảm cao quý đó. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Trần Thị Thu Hà ii c MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC BẢNG.
v DANH MỤC HÌNH ẢNH. vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN. viii THESIS ABSTRACT.
TÍNH CẤP THIẾT. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN. TỔNG QUAN TÀI LIỆU.
TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÁ NHEO MỸ TRÊN THẾ GIỚI. Đặc điểm phân loại, phân bố, sinh học. Đặc điểm sinh học sinh sản cá Nheo Mỹ. Tình hình nuôi, các hình thức nuôi và quản lý bệnhcá Nheo Mỹ.
NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ CÁ NHEO MỸ TẠI VIỆT NAM. Kết quả đề tài “Nghiên cứu khả năng phát triển nuôi cá Nheo Mỹ Ictalurus punctatus (Rafinesque, 1818) ở miền Bắc Việt Nam" của Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản I. Tình hình nuôi ở nước ta. TIỀM NĂNG VÀ HIỆN TRẠNG NUÔI TRỒNG THỦY SẢN CỦA TỈNH HƯNG YÊN.
Tổng quan về nuôi trồng thủy sản tỉnh Hưng Yên. Tình hình nuôi trồng thủy sản của 04 huyện Văn Giang, Yên Mỹ, Khoái Châu, Phù Cừ thuộc tỉnh Hưng Yên. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU.
Đối tượng/ vật liệu nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. MỤC TIÊU, NỘI DUNG, CƠ SỞ NGHIÊN CỨU.
Mục tiêu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Cơ sở xây dựng mô hình. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Phương pháp điều tra chọn hộ. Quy trình thử nghiệm nuôi đơn cá Nheo Mỹ thương phẩm trong ao tại Hưng Yên. Theo dõi biến động các yếu tố môi trường ao nuôi. Phương pháp thu thập các số liệu sinh trưởng.
Đánh giá hiệu quả kinh tế. Phương pháp xử lý số liệu. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. ĐIỀU TRA CHỌN HỘ XÂY DỰNG MÔ HÌNH.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THEO DÕI THỰC ĐỊA. Kết quả theo dõi một số yếu tố môi trường. Kết quả theo dõi sinh trưởng cá. Kết quả theo dõi tỷ lệ sống.
Kết quả theo dõi thức ăn và dự tính hệ số tiêu tốn thức ăn. Kết quả theo dõi sức khỏe cá. Hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi cá Nheo Mỹ trong ao. HOÀN THIỆN QUY TRÌNH KỸ THUẬT NUÔI ĐƠN CÁ NHEO MỸ THƯƠNG PHẨM TRONG AO.
Chuẩn bị ao nuôi. Chuẩn bị cá giống và thả cá giống. Chăm sóc và quản lý. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
52 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 53 iv c DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Một số chỉ số về chất lượng nước yêu cầu cho nuôi cá Nheo Mỹ (Tucker and Robinson, 1990). Danh sách các hộ được lựa chọn xây dựng mô hình nuôi cá Nheo Mỹ trong ao đất tại Hưng Yên.
Kết quả theo dõi các yếu tố môi trường ao nuôi cá Nheo Mỹ. Khối lượng cá Nheo Mỹ qua các tháng (n = 30). Chiều dài cá Nheo Mỹ qua các tháng (n = 30). Kết quả theo dõi tỷ lệ sống của cá Nheo Mỹ.
Kết quả theo dõi thức ăn ở các ao nuôi đơn cá Nheo Mỹ. Hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi cá Nheo Mỹ. 45 v c DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2. Cá Nheo Mỹ Ictalurus punctatus (Rafinesque, 1818).
Bản đồ di nhập cá Nheo Mỹ trên thế giới (FAO, 2006). Phân biệt giới tính cá thông qua quan sát hình thái ngoài (Morris, 1993). Ổ đẻ tự nhiên và nhân tạo của cá Nheo Mỹ (Simon, 1999). Sản lượng nuôi cá Nheo Mỹ trên thế giới (FAO, 2011).
Bản đồ tỉnh Hưng Yên. Bản đồ các huyện được chọn tham gia xây dựng mô hình nuôi cá Nheo Mỹ của tỉnh Hưng Yên. Ao nuôi cá Nheo Mỹ. Sự biến động nhiệt độ, pH, oxy hòa tan trong ao nuôi cá Nheo Mỹ.
Sự biến động NH3 và NO2- trong ao nuôi. Tốc độ tăng trưởng khối lượng theo ngày của cá Nheo Mỹ. Tốc độ tăng trưởng chiều dài theo ngày của cá Nheo Mỹ. Một số loài nấm ký sinh trên cá Nheo Mỹ.
Cá Nheo Mỹ giống. 49 vi c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa đầy đủ Ctv Cộng tác viên DLG Tốc độ tăng trưởng khối lượng DO Oxy hòa tan DWG Tốc độ tăng trưởng chiều dài FAO Food and Agriculture Organization of the United Nations- Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc FCR Hệ số tiêu tốn thức ăn GAP Good Agriculture Production- Thực hành nông nghiệp tốt GDP Gross Domestic Product- Tổng sản phẩm nội địa t Thời gian nuôi L Chiều dài NASS National Agricultural Statistics Service- Dịch vụ thống kê nông nghiệp quốc gia (thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ) NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NTTS Nuôi trồng thủy sản Pr Protein TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TLS Tỷ lệ sống UBND Ủy ban nhân dân USDA United States Department of Agriculture- Bộ Nông Nghiệp Mỹ Vit C Vitamin C W Khối lượng vii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Thị Thu Hà Tên luận văn: “Xây dựng mô hình nuôi cá Nheo Mỹ (Ictalurus punctatus, Rafinesque, 1818) trong ao đất tại Hưng Yên”. Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản Mã số: 60620302 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: - Xây dựng mô hình nuôi cá Nheo Mỹ (Ictalurus punctatus, Rafinesque, 1818) theo hướng công nghiệp tạo sản phẩm hàng hoá tập trung, đạt hiệu quả kinh tế cao và hoàn thiện quy trình kỹ thuật. - Hoàn thiện quy trình công nghệ nuôi đơn cá Nheo Mỹ (Ictalurus punctatus, Rafinesque, 1818) trong ao.
Phương pháp nghiên cứu: Nội dung 1: Chọn hộ xây dựng mô hình Các tiêu chí chọn hộ: - Các hộ có tiềm lực kinh tế, có hiểu biết về kỹ thuật nuôi và loài nuôi, chịu khó lắng nghe và học hỏi, sẵn sàng tham gia xây dựng mô hình; - Ao nuôi có diện tích khoảng 2.000m², gần nguồn nước sạch, có hàm lượng oxy hòa tan cao, hệ thống cấp thoát nước chủ động. Nội dung 2: Theo dõi biến động các yếu tố môi trường ao nuôi: các yếu tố thuỷ lý và thủy hóa Phương pháp thu thập số liệu - Nhiệt độ: dùng nhiệt kế, đo ngày 2 lần (8h và 16h); - Oxy hòa tan, pH: kiểm tra bằng test kit, đo ngày 2 lần (8h và 16h); - NO2-, NH3: kiểm tra bằng test kit, đo 1 lần/tuần. Nội dung 3: Theo dõi sức khỏe và xử lý sự cố của cá nuôi trong các ao mô hình. Phương pháp thu thập số liệu: thu mẫu 30 con/ao/tháng để tiến hành cân, đo và điều chỉnh lượng thức ăn, ghi chép số con bị chết trong quá trình nuôi.
Nội dung 4: Đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình. Phương pháp thu thập số liệu: theo dõi, ghi chép toàn bộ các khoản thu, chi trong suốt quá trình xây dựng mô hình. viii c Phương pháp xử lý số liệu: các số liệu được xử lý bằng phần mềm excel 2010 Kết quả chính và kết luận: - Đề tài đã xây dựng thành công mô hình nuôi đơn cá Nheo Mỹ thương phẩm trong ao đất tại 04 điểm thuộc 04 huyện: Văn Giang, Phù Cừ, Yên Mỹ, Khoái Châu của tỉnh Hưng Yên với tổng diện tích ao 10. - Các yếu tố môi trường như: nhiệt độ dao động trong khoảng 24- 250C, giá trị pHdao động từ 7,2- 8,5, hàm lượng oxy hòa tan dao động từ 3,4- 8,8 mg/l, NO2 có hàm lượng dao động từ 0,11- 0,22 mg/l, hàm lượng NH3 dao động trong khoảng 0,02- 0,1.
Tất cả các yếu tố môi trường đều nằm trong khoảng thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển của cá. - Cá Nheo Mỹ đều có tốc độ tăng trưởng nhanh (trung bình 5,6 g/con/ngày); Tỷ lệ sống cao (trên 90%). Qua theo dõi kết quả khi kết thúc mô hình cỡ cá Nheo Mỹ trung bình đạt 1397,7 ± 7,20g/con, có thể thấy cá Nheo Mỹ có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện nuôi ở Hưng Yên. - Hệ số thức ăn (FCR) ở mức 2,5- 2,8 khi cho cá ăn 100% thức ăn công nghiệp có hàm lượng đậm 30- 35% Protein, đây là mức FCR cao hơn so với các loài cá truyền thống (cá Trắm cỏ, cá Trôi, cá Mè, cá Chép, cá Rô phi,…) - Lợi nhuận kinh tế do nuôi thương phẩm cá Nheo Mỹ mang lại sau 08 tháng nuôi dao động từ 87- 165 triệu đồng/ha.
Hiệu quả kinh tế này nhìn chung cao hơn so với các loài các cá truyền thống, đặc biệt là với cá Rô phi. Vì vậy nên nhân rộng mô hình ra toàn tỉnh. ix c THESIS ABSTRACT Mater candidate: Tran Thi Thu Ha Thesis title: “Modeling of Channel catfish (Ictalurus punctatus, Rafinesque, 1818) in the pond in Hung Yen”.