Xây Dựng Mô Hình Nuôi Cá Nheo Mỹ (Ictalurus Punctatus) Trong Ao Đất Tại Hưng Yên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xây dựng mô hình nuôi cá nheo mỹ ictalurus punctatus rafinesque 1818 trong ao đất tại hưng yên, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Trần Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: TS. Kim Văn Vạn
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản
• Đề tài: Mô Hình Nuôi Cá Nheo Mỹ Tại Hưng Yên
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC BẢNG
• 3. DANH MỤC HÌNH ẢNH
• 4. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 7. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 8. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 8.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÁ NHEO MỸ TRÊN THẾ GIỚI
• 8.1.1. Đặc điểm phân loại, phân bố, sinh học
• 8.1.2. Đặc điểm sinh lý
• 9. TIỀM NĂNG VÀ HIỆN TRẠNG NUÔI TRỒNG THỦY SẢN CỦA TỈNH HƯNG YÊN
• 9.1. Tổng quan về nuôi trồng thủy sản tỉnh Hưng Yên
• 9.2. Tình hình nuôi trồng thủy sản của 04 huyện Văn Giang, Yên Mỹ, Khoái Châu, Phù Cừ thuộc tỉnh Hưng Yên
• 10. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 10.1. ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 10.1.1. Đối tượng/ vật liệu nghiên cứu
• 10.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 10.1.3. Thời gian nghiên cứu
• 10.2. MỤC TIÊU, NỘI DUNG, CƠ SỞ NGHIÊN CỨU
• 10.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 10.2.2. Nội dung nghiên cứu
• 10.2.3. Cơ sở xây dựng mô hình. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 10.3. Phương pháp điều tra chọn hộ
• 10.4. Quy trình thử nghiệm nuôi đơn cá Nheo Mỹ thương phẩm trong ao tại Hưng Yên
• 10.5. Theo dõi biến động các yếu tố môi trường ao nuôi
• 10.6. Phương pháp thu thập các số liệu sinh trưởng
• 10.7. Đánh giá hiệu quả kinh tế
• 10.8. Phương pháp xử lý số liệu
• 11. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 11.1. ĐIỀU TRA CHỌN HỘ XÂY DỰNG MÔ HÌNH
• 11.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THEO DÕI THỰC ĐỊA
• 11.2.1. Kết quả theo dõi một số yếu tố môi trường
• 11.2.2. Kết quả theo dõi sinh trưởng cá
• 11.2.3. Kết quả theo dõi tỷ lệ sống
• 11.2.4. Kết quả theo dõi thức ăn và dự tính hệ số tiêu tốn thức ăn
• 11.2.5. Kết quả theo dõi sức khỏe cá
• 11.2.6. Hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi cá Nheo Mỹ trong ao
• 11.3. HOÀN THIỆN QUY TRÌNH KỸ THUẬT NUÔI ĐƠN CÁ NHEO MỸ THƯƠNG PHẨM TRONG AO
• 11.3.1. Chuẩn bị ao nuôi
• 11.3.2. Chuẩn bị cá giống và thả cá giống
• 11.3.3. Chăm sóc và quản lý
• 12. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mô Hình Nuôi Cá Nheo Mỹ Tại Hưng Yên

Cá Nheo Mỹ (Ictalurus punctatus) là đối tượng nuôi tiềm năng tại Hưng Yên, nhờ khả năng thích nghi tốt và giá trị dinh dưỡng cao. Loài cá này có nguồn gốc từ Bắc Mỹ, đã du nhập và nuôi thành công ở nhiều quốc gia trên thế giới. Thịt cá Nheo Mỹ không xương dăm, giàu protein, ít mỡ, được thị trường ưa chuộng. Hưng Yên có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho nuôi cá nước ngọt, với diện tích mặt nước lớn và kinh nghiệm nuôi trồng thủy sản. Việc phát triển mô hình nuôi cá Nheo Mỹ tại đây hứa hẹn mang lại hiệu quả kinh tế cao, đa dạng hóa đối tượng nuôi, và đáp ứng nhu cầu thị trường. Nghiên cứu này tập trung vào xây dựng và đánh giá mô hình nuôi cá Nheo Mỹ trong ao đất tại Hưng Yên, nhằm hoàn thiện quy trình kỹ thuật và nhân rộng mô hình.

1.1. Tiềm Năng Phát Triển Nuôi Cá Nheo Mỹ Ở Hưng Yên

Hưng Yên có tiềm năng lớn để phát triển mô hình nuôi cá Nheo Mỹ. Tỉnh có diện tích mặt nước lớn, phù hợp cho nuôi trồng thủy sản. Người dân có kinh nghiệm nuôi cá nước ngọt truyền thống. Cá Nheo Mỹ có giá trị kinh tế cao, thị trường tiêu thụ rộng lớn. Việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào nuôi cá Nheo Mỹ sẽ nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Mô hình nuôi cá Nheo Mỹ góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, tăng thu nhập cho người dân.

1.2. Lợi Ích Kinh Tế Và Xã Hội Từ Mô Hình Nuôi Cá Nheo

Mô hình nuôi cá Nheo Mỹ mang lại nhiều lợi ích kinh tế và xã hội cho Hưng Yên. Tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế cao, tăng thu nhập cho người dân. Tạo việc làm cho lao động địa phương, góp phần giảm nghèo. Góp phần đa dạng hóa sản phẩm thủy sản, đáp ứng nhu cầu thị trường. Thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống người dân. Cá Nheo Mỹ có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon, phục vụ du lịch.

II. Thách Thức Và Giải Pháp Nuôi Cá Nheo Mỹ Tại Hưng Yên

Bên cạnh tiềm năng, mô hình nuôi cá Nheo Mỹ tại Hưng Yên cũng đối mặt với một số thách thức. Kỹ thuật nuôi cá Nheo Mỹ còn mới mẻ, người dân chưa có nhiều kinh nghiệm. Nguồn cá Nheo Mỹ giống chất lượng chưa ổn định, giá thành còn cao. Dịch bệnh có thể xảy ra, gây thiệt hại cho người nuôi. Thị trường tiêu thụ cá Nheo Mỹ chưa được tổ chức tốt. Để giải quyết những thách thức này, cần có các giải pháp đồng bộ về kỹ thuật, giống, phòng bệnh, và thị trường. Cần tăng cường tập huấn kỹ thuật cho người dân, xây dựng hệ thống cung cấp cá Nheo Mỹ giống chất lượng, và phát triển thị trường tiêu thụ ổn định.

2.1. Rủi Ro Về Dịch Bệnh Và Cách Phòng Tránh Cho Cá Nheo

Dịch bệnh là một trong những rủi ro lớn nhất trong nuôi cá Nheo Mỹ. Cần có biện pháp phòng bệnh chủ động, như chọn cá Nheo Mỹ giống khỏe mạnh, quản lý chất lượng nước tốt, và sử dụng thức ăn chất lượng. Khi phát hiện cá bệnh, cần cách ly và điều trị kịp thời. Cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình phòng dịch bệnh trong nuôi trồng thủy sản. Sử dụng các loại thuốc và hóa chất được phép sử dụng, đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng và môi trường.

2.2. Quản Lý Chất Lượng Nước Ao Nuôi Cá Nheo Hiệu Quả

Chất lượng nước là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cá Nheo Mỹ. Cần quản lý chất lượng nước ao nuôi tốt, bằng cách thường xuyên kiểm tra các chỉ tiêu như pH, oxy hòa tan, NH3, NO2. Duy trì mật độ nuôi cá Nheo Mỹ phù hợp, tránh quá tải. Sử dụng các biện pháp xử lý nước khi cần thiết, như sục khí, thay nước, và sử dụng chế phẩm sinh học. Đảm bảo nguồn nước cấp vào ao nuôi sạch, không bị ô nhiễm.

III. Phương Pháp Nuôi Cá Nheo Mỹ Thương Phẩm Trong Ao Đất

Phương pháp nuôi cá Nheo Mỹ thương phẩm trong ao đất là một trong những phương pháp phổ biến tại Hưng Yên. Quy trình nuôi cá Nheo Mỹ bao gồm các bước: chuẩn bị ao, chọn giống, thả giống, chăm sóc, quản lý, và thu hoạch. Cần chọn ao có vị trí thuận lợi, gần nguồn nước sạch, và có hệ thống cấp thoát nước chủ động. Cá Nheo Mỹ giống cần khỏe mạnh, không bệnh tật, và có kích thước đồng đều. Mật độ thả giống cần phù hợp với điều kiện ao nuôi và kinh nghiệm của người nuôi. Chăm sóc và quản lý bao gồm cho ăn, quản lý chất lượng nước, và phòng bệnh.

3.1. Chuẩn Bị Ao Nuôi Và Chọn Cá Nheo Mỹ Giống Chất Lượng

Chuẩn bị ao nuôi kỹ lưỡng là bước quan trọng để đảm bảo thành công của mô hình nuôi cá Nheo Mỹ. Ao cần được vét bùn, phơi đáy, và khử trùng trước khi thả giống. Bón vôi để cải tạo đất và ổn định pH. Lắp đặt hệ thống cấp thoát nước chủ động. Chọn cá Nheo Mỹ giống từ các cơ sở uy tín, đảm bảo chất lượng. Cá Nheo Mỹ giống cần khỏe mạnh, không dị tật, và có kích thước đồng đều. Kiểm tra cá Nheo Mỹ giống trước khi thả để phát hiện bệnh tật.

3.2. Chăm Sóc Và Quản Lý Ao Nuôi Cá Nheo Mỹ Hiệu Quả

Chăm sóc và quản lý ao nuôi đúng cách là yếu tố quyết định đến năng suất và chất lượng cá Nheo Mỹ. Cho cá Nheo Mỹ ăn thức ăn đầy đủ dinh dưỡng, phù hợp với từng giai đoạn phát triển. Quản lý chất lượng nước tốt, đảm bảo các chỉ tiêu nằm trong ngưỡng thích hợp. Thường xuyên kiểm tra sức khỏe cá Nheo Mỹ, phát hiện và điều trị bệnh kịp thời. Định kỳ vệ sinh ao nuôi, loại bỏ chất thải và thức ăn thừa.

3.3. Thức Ăn Và Chế Độ Dinh Dưỡng Cho Cá Nheo Mỹ

Thức ăn cho cá Nheo Mỹ cần đảm bảo đầy đủ dinh dưỡng, đặc biệt là protein. Sử dụng thức ăn công nghiệp có chất lượng tốt, hoặc tự chế biến thức ăn từ các nguyên liệu sẵn có. Cho cá Nheo Mỹ ăn đúng lượng, đúng thời điểm, tránh lãng phí thức ăn. Điều chỉnh lượng thức ăn theo giai đoạn phát triển của cá Nheo Mỹ. Bổ sung vitamin và khoáng chất vào thức ăn để tăng cường sức đề kháng cho cá Nheo Mỹ.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Mô Hình Nuôi Cá Nheo Mỹ Tại Hưng Yên

Nghiên cứu mô hình nuôi cá Nheo Mỹ tại Hưng Yên đã thu được những kết quả khả quan. Cá Nheo Mỹ sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện ao nuôi tại Hưng Yên. Tỷ lệ sống của cá Nheo Mỹ cao, đạt trên 90%. Năng suất cá Nheo Mỹ đạt mức khá, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nuôi. Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình nuôi cá Nheo Mỹ trong ao đất là khả thi và có tiềm năng phát triển tại Hưng Yên. Cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện quy trình kỹ thuật để nâng cao hiệu quả và nhân rộng mô hình.

4.1. Đánh Giá Tốc Độ Sinh Trưởng Và Tỷ Lệ Sống Của Cá Nheo

Tốc độ sinh trưởng của cá Nheo Mỹ trong mô hình nuôi được đánh giá là nhanh, trung bình đạt 5,6 g/con/ngày. Tỷ lệ sống của cá Nheo Mỹ cao, đạt trên 90%. Điều này cho thấy cá Nheo Mỹ thích nghi tốt với điều kiện ao nuôi tại Hưng Yên. Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, pH, oxy hòa tan đều nằm trong ngưỡng thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển của cá Nheo Mỹ.

4.2. Phân Tích Hiệu Quả Kinh Tế Của Mô Hình Nuôi Cá Nheo Mỹ

Phân tích hiệu quả kinh tế cho thấy mô hình nuôi cá Nheo Mỹ mang lại lợi nhuận cao cho người nuôi. Lợi nhuận dao động từ 87-165 triệu đồng/ha sau 8 tháng nuôi. Hệ số thức ăn (FCR) ở mức 2,5-2,8. Hiệu quả kinh tế này cao hơn so với các loài cá truyền thống khác. Mô hình nuôi cá Nheo Mỹ là một lựa chọn tốt cho người dân muốn tăng thu nhập từ nuôi trồng thủy sản.

V. Hoàn Thiện Quy Trình Kỹ Thuật Nuôi Cá Nheo Mỹ Thương Phẩm

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, quy trình kỹ thuật nuôi cá Nheo Mỹ thương phẩm trong ao đất đã được hoàn thiện. Quy trình này bao gồm các bước chi tiết về chuẩn bị ao, chọn giống, thả giống, chăm sóc, quản lý, và thu hoạch. Quy trình kỹ thuật này được xây dựng dựa trên kinh nghiệm thực tế và kết quả nghiên cứu khoa học. Quy trình này có thể áp dụng cho các hộ nuôi cá Nheo Mỹ tại Hưng Yên và các tỉnh lân cận. Cần tiếp tục cập nhật và cải tiến quy trình kỹ thuật để phù hợp với điều kiện thực tế và nâng cao hiệu quả nuôi cá Nheo Mỹ.

5.1. Hướng Dẫn Chi Tiết Các Bước Nuôi Cá Nheo Mỹ

Quy trình kỹ thuật nuôi cá Nheo Mỹ bao gồm các bước chi tiết: (1) Chuẩn bị ao: vét bùn, phơi đáy, khử trùng, bón vôi. (2) Chọn giống: chọn cá Nheo Mỹ giống khỏe mạnh, không bệnh tật, có kích thước đồng đều. (3) Thả giống: thả cá Nheo Mỹ giống vào thời điểm thích hợp, mật độ phù hợp. (4) Chăm sóc: cho cá Nheo Mỹ ăn thức ăn đầy đủ dinh dưỡng, quản lý chất lượng nước tốt. (5) Quản lý: thường xuyên kiểm tra sức khỏe cá Nheo Mỹ, phát hiện và điều trị bệnh kịp thời. (6) Thu hoạch: thu hoạch cá Nheo Mỹ khi đạt kích thước thương phẩm.

5.2. Lưu Ý Quan Trọng Trong Quá Trình Nuôi Cá Nheo Mỹ

Trong quá trình nuôi cá Nheo Mỹ, cần lưu ý một số vấn đề quan trọng: (1) Quản lý chất lượng nước tốt, đảm bảo các chỉ tiêu nằm trong ngưỡng thích hợp. (2) Phòng bệnh chủ động, sử dụng các biện pháp phòng bệnh hiệu quả. (3) Cho cá Nheo Mỹ ăn thức ăn đầy đủ dinh dưỡng, phù hợp với từng giai đoạn phát triển. (4) Thường xuyên kiểm tra sức khỏe cá Nheo Mỹ, phát hiện và điều trị bệnh kịp thời. (5) Tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về nuôi trồng thủy sản.

VI. Triển Vọng Và Đề Xuất Phát Triển Nuôi Cá Nheo Mỹ Ở Hưng Yên

Mô hình nuôi cá Nheo Mỹ có triển vọng phát triển lớn tại Hưng Yên. Cần có các chính sách hỗ trợ để khuyến khích người dân tham gia nuôi cá Nheo Mỹ. Cần xây dựng hệ thống cung cấp cá Nheo Mỹ giống chất lượng, giá cả hợp lý. Cần phát triển thị trường tiêu thụ cá Nheo Mỹ ổn định, đảm bảo đầu ra cho sản phẩm. Cần tăng cường nghiên cứu và chuyển giao khoa học kỹ thuật về nuôi cá Nheo Mỹ. Cần nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích và tiềm năng của nuôi cá Nheo Mỹ.

6.1. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Nuôi Cá Nheo Mỹ Bền Vững

Để phát triển nuôi cá Nheo Mỹ bền vững, cần có các chính sách hỗ trợ từ nhà nước: (1) Hỗ trợ vốn vay cho người dân đầu tư nuôi cá Nheo Mỹ. (2) Hỗ trợ kỹ thuật, tập huấn cho người dân về kỹ thuật nuôi cá Nheo Mỹ. (3) Hỗ trợ xây dựng hệ thống cung cấp cá Nheo Mỹ giống chất lượng. (4) Hỗ trợ phát triển thị trường tiêu thụ cá Nheo Mỹ. (5) Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nuôi cá Nheo Mỹ.

6.2. Giải Pháp Mở Rộng Thị Trường Tiêu Thụ Cá Nheo Mỹ

Để mở rộng thị trường tiêu thụ cá Nheo Mỹ, cần có các giải pháp: (1) Xây dựng thương hiệu cá Nheo Mỹ Hưng Yên. (2) Quảng bá sản phẩm cá Nheo Mỹ trên các phương tiện truyền thông. (3) Tổ chức các hội chợ, triển lãm giới thiệu sản phẩm cá Nheo Mỹ. (4) Liên kết với các nhà hàng, siêu thị để tiêu thụ sản phẩm cá Nheo Mỹ. (5) Phát triển các sản phẩm chế biến từ cá Nheo Mỹ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Hưng Yên sở hữu tiềm năng thủy sản rộng lớn với hơn 5.000 ha mặt nước có khả năng nuôi trồng và hơn 4.400 ha đất trũng cấy lúa kém hiệu quả phù hợp chuyển đổi cơ cấu sản xuất. Mặc dù tổng sản lượng thủy sản nuôi trồng của tỉnh đạt trên 16.500 tấn mỗi năm với tốc độ tăng trưởng bình quân trên 13%/năm, ngành thủy sản địa phương vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn. Các đối tượng cá nước ngọt truyền thống như cá Mè, Trôi, Trắm, Chép và Rô phi đang dần bão hòa, tỷ suất sinh lời giảm sút và rủi ro dịch bệnh trên các mô hình nuôi lồng bè ven sông ngày càng phức tạp. Trước thực tế đó, cá Nheo Mỹ (Ictalurus punctatus, Rafinesque, 1818) – loài cá nước ngọt có giá trị thương phẩm cao từ 70.000 đến 100.000 đồng/kg và hàm lượng dinh dưỡng vượt trội (16,3 g protein và 6,9 g lipid trên 100 g thịt cá) – đã được đưa vào khảo nghiệm nhằm tìm kiếm hướng đi đột phá.

Nghiên cứu được triển khai với mục tiêu trọng tâm là xây dựng thành công mô hình nuôi đơn cá Nheo Mỹ thương phẩm trong ao đất theo hướng công nghiệp hóa, tạo ra khối lượng sản phẩm hàng hóa tập trung, đạt hiệu quả kinh tế cao và hoàn thiện quy trình kỹ thuật chuẩn hóa phù hợp với điều kiện sinh thái vùng Đồng bằng sông Hồng. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại 4 huyện trọng điểm của tỉnh Hưng Yên gồm Văn Giang, Phù Cừ, Yên Mỹ và Khoái Châu trên tổng quy mô 10.000 m² ao đất, diễn ra trong 11 tháng (từ tháng 02/2016 đến tháng 01/2017) với thời gian nuôi thực tế kéo dài 8 tháng (từ tháng 05/2016 đến tháng 01/2017). Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi xác lập tỷ lệ sống của cá đạt trên 90%, khối lượng thu hoạch bình quân đạt 1.397,7 ± 7,20 g/con và lợi nhuận ròng đạt từ 87 đến 165 triệu đồng/ha, mở ra triển vọng nhân rộng mô hình kinh tế thủy đặc sản bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết sinh thái học và đặc tính sinh học của bộ cá Nheo Siluriformes, cụ thể là loài cá Nheo Mỹ (Ictalurus punctatus). Về mặt sinh lý thích ứng, cá Nheo Mỹ là loài thủy sản rộng nhiệt, có khả năng sinh tồn trong biên độ nhiệt độ từ 0 đến 40°C và duy trì hoạt động bắt mồi, tăng trưởng tích cực trong khoảng 8 đến 35°C với nhiệt độ tối ưu từ 26 đến 30°C. Về mặt dinh dưỡng, mô hình chuyển hóa năng lượng thủy sản chỉ ra rằng cá Nheo Mỹ có tính ăn tạp thiên về động vật nhưng đáp ứng hoàn hảo với thức ăn công nghiệp có hàm lượng đạm từ 30% đến 35% protein, giúp tích lũy 116 đến 128 kcal/100g thịt cá mà không làm dư thừa lượng mỡ nội tạng.

Mô hình chất lượng nước ao nuôi thâm canh của Tucker và Robinson (1990) cùng mô hình cân bằng sinh thái thủy vực của Hargreaves và Tucker (2004) được tích hợp để kiểm soát môi trường sống. Hệ thống lý thuyết này xác định các ngưỡng sinh thái tối ưu bao gồm: hàm lượng oxy hòa tan (DO) ≥ 5 mg/l (ngưỡng giới hạn không dưới 2 mg/l), độ pH từ 6,5 đến 9,0, hàm lượng khí độc NH3 dưới 0,2 mg/l và NO2- dưới 0,5 mg/l. Khung nghiên cứu bao quát 4 khái niệm khoa học then chốt: nuôi đơn thâm canh trong ao đất (mono-aquaculture in earthen ponds), tốc độ tăng trưởng khối lượng tuyệt đối theo ngày (DWG), hệ số tiêu tốn thức ăn (FCR) và tỷ lệ sống tích lũy (TLS).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập dữ liệu sơ cấp trực tiếp từ 4 ao nuôi đại diện tại 4 huyện: Yên Mỹ (2.900 m²), Phù Cừ (2.750 m²), Khoái Châu (2.900 m²) và Văn Giang (1.450 m²), với tổng số lượng giống thả là 15.000 con cá Nheo Mỹ khỏe mạnh (kích cỡ ban đầu >12 cm, khối lượng 20 đến 30 g/con, mật độ đồng nhất 1,5 con/m²). Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích dựa trên 6 tiêu chí nghiêm ngặt: tiềm lực kinh tế hộ gia đình, kinh nghiệm thâm canh, diện tích ao chuẩn hóa từ 1.500 đến 3.000 m², độ sâu mực nước chủ động 1,5 đến 2,0 m, chất đáy bùn cát hoặc đất thịt pha cát dày 20 đến 30 cm và nguồn nước cấp sạch giàu oxy.

Quy trình theo dõi môi trường tuân thủ nghiêm ngặt Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5994-1995 và cẩm nang phân tích nước quốc tế APHA (1985). Nhiệt độ, độ pH và oxy hòa tan được đo 2 lần/ngày (vào lúc 08h00 và 16h00) bằng nhiệt kế tiêu chuẩn và test kit chuyên dụng của hãng Sera; độ trong được đo hàng ngày lúc 14h00 bằng đĩa Secchi; các chỉ số khí độc NH3 và NO2- được phân tích định kỳ 1 lần/tuần. Về sinh trưởng, phương pháp thu mẫu ngẫu nhiên định kỳ n = 30 con/ao/tháng được thực hiện bằng lưới kéo để cân khối lượng và đo chiều dài chuẩn xác, làm căn cứ điều chỉnh lượng thức ăn hàng ngày bằng 5% đến 7% khối lượng thân.

Toàn bộ dữ liệu số đo sinh học và thông số môi trường được xử lý thống kê bằng phần mềm Microsoft Excel 2010. Phương pháp phân tích thống kê mô tả (tính giá trị trung bình Mean và độ lệch chuẩn SD) kết hợp các công thức tính toán kinh tế học thủy sản (DWG, DLG, FCR, doanh thu, tổng chi phí và lợi nhuận ròng) được lựa chọn vì tính chính xác cao, phản ánh đúng thực chất mối tương quan giữa biến động môi trường và hiệu quả tăng trưởng thực địa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Mô hình thực nghiệm tại Hưng Yên đã mang lại 4 phát hiện khoa học và kỹ thuật nổi bật:

Thứ nhất, các chỉ số thủy lý và thủy hóa trong 4 ao nuôi duy trì sự ổn định tối ưu cho cá sinh trưởng. Nhiệt độ nước trung bình cả chu kỳ dao động trong khoảng 24,48 ± 9,37°C đến 25,02 ± 9,24°C (biên độ thực tế từ 14,4°C trong đợt rét tháng 12 đến 35,0°C vào mùa nắng nóng tháng 7). Giá trị pH trung bình ổn định ở mức 7,54 ± 0,31 đến 8,02 ± 0,47 (dao động từ 7,2 đến 8,5). Hàm lượng oxy hòa tan trung bình luôn duy trì mức cao từ 6,1 ± 2,7 mg/l đến 6,5 ± 2,1 mg/l (thấp nhất 3,4 mg/l và cao nhất đạt 8,8 mg/l). Hàm lượng khí độc được khống chế ở mức an toàn tuyệt đối với NO2- từ 0,11 đến 0,22 mg/l và NH3 từ 0,02 đến 0,10 mg/l.

Thứ hai, tốc độ sinh trưởng của cá Nheo Mỹ đạt mức ấn tượng. Từ kích cỡ ban đầu 20 đến 30 g/con, sau 8 tháng nuôi dưỡng bằng thức ăn công nghiệp chứa 30% đến 35% protein, cá đạt khối lượng trung bình 1.397,7 ± 7,20 g/con (tăng trọng ròng hơn 1.370 g/con). Tốc độ tăng trưởng khối lượng bình quân (DWG) đạt 5,6 g/con/ngày.

Thứ ba, tỷ lệ sống của đàn cá trong cả 4 mô hình đều vượt mức 90%. Khả năng kháng bệnh của cá Nheo Mỹ trong môi trường ao đất rất tốt, không xuất hiện các ổ dịch nguy hiểm do vi khuẩn Edwardsiella ictaluri hay virus Ictalurid herpesvirus. Hệ số tiêu tốn thức ăn (FCR) ghi nhận trong khoảng từ 2,5 đến 2,8.

Thứ tư, hiệu quả tài chính vượt trội so với các đối tượng truyền thống. Với năng suất ước tính đạt 18 đến 20 tấn/ha sau 8 tháng và giá bán tại ao từ 70.000 đến 100.000 đồng/kg, mô hình ghi nhận mức lợi nhuận thuần dao động từ 87 đến 165 triệu đồng/ha.

Thảo luận kết quả

Diễn biến tăng trưởng của cá Nheo Mỹ có thể được trực quan hóa rõ nét qua các đồ thị đường biểu diễn tốc độ tăng khối lượng (DWG) và chiều dài (DLG) theo thời gian, song song với bảng so sánh đối sánh các chỉ số môi trường theo mùa. Đồ thị sinh trưởng cho thấy cá tăng trưởng nhanh nhất từ tháng thứ 3 đến tháng thứ 6 (giai đoạn mùa hè và thu với nhiệt độ nước lý tưởng 26 đến 30°C), sau đó chậm lại khi nhiệt độ nước xuống dưới 17°C vào tháng 12.

Nguyên nhân cốt lõi giúp tỷ lệ sống đạt trên 90% và cá phát triển đồng đều là do sự kết hợp đồng bộ giữa việc duy trì mực nước sâu 1,5 đến 2,0 m giúp ổn định nhiệt tầng đáy, vận hành hệ thống máy phun mưa tạo oxy từ 24h00 đến 06h00 sáng và định kỳ thay 1/3 lượng nước ao 2 tuần/lần kết hợp bón vôi xử lý đáy (2 đến 3 kg vôi/100 m³ nước).

Khi so sánh với các nghiên cứu trước đây, hệ số FCR ở mức 2,5 đến 2,8 của cá Nheo Mỹ cao hơn so với cá Rô phi (FCR khoảng 1,4 đến 1,7) và cá Trắm cỏ (FCR khoảng 1,8 đến 2,2). Điều này bắt nguồn từ bản chất trao đổi chất của loài ăn tạp thiên về động vật đòi hỏi hàm lượng đạm cao. Tuy nhiên, giá bán thương phẩm của cá Nheo Mỹ cao gấp 2 đến 2,5 lần so với cá Rô phi thông thường, khiến tổng giá trị lợi nhuận ròng trên một đơn vị diện tích (87 đến 165 triệu đồng/ha) cao hơn từ 25% đến 40% so với nuôi cá truyền thống. Ngoài ra, hình thức nuôi trong ao đất cho thấy ưu thế vượt trội về việc giảm thiểu tỷ lệ thất thoát và kiểm soát dịch bệnh so với hình thức nuôi lồng bè trên sông tại Hải Dương và Nam Sách.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện và nhân rộng mô hình nuôi đơn cá Nheo Mỹ thương phẩm trong ao đất, 4 nhóm giải pháp kỹ thuật và tổ chức được đề xuất cụ thể:

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình xử lý ao và tuyển chọn giống thả. Các chủ hộ cần tiến hành tháo cạn nước ao, vét bùn chỉ để lại lớp dày 20 đến 30 cm, rải vôi bột khử trùng với liều lượng 7 đến 10 kg/100 m² và phơi đáy từ 5 đến 7 ngày nhằm triệt tiêu 100% mầm bệnh. Mực nước lấy vào phải qua lưới lọc mịn và duy trì ổn định ở mức 1,5 đến 2,0 m. Cá giống phải đạt kích cỡ đồng đều trên 12 cm (20 đến 30 g/con), nguồn gốc rõ ràng và bắt buộc tắm nước muối loãng nồng độ 2% đến 3% trong 10 phút trước khi thả vào tháng 4 và tháng 5 hàng năm với mật độ chuẩn 1,5 con/m². Giải pháp này do các hộ nuôi phối hợp với cán bộ khuyến nông thực hiện trong 2 tháng đầu vụ.

Thứ hai, tối ưu hóa kỹ thuật quản lý dinh dưỡng và hệ số FCR. Chủ trang trại cần sử dụng 100% thức ăn công nghiệp dạng viên nổi chuyên dụng cho cá da trơn, phân chia theo giai đoạn: dùng loại 35% protein khi cá dưới 100 g và giảm xuống 30% protein khi cá lớn. Lượng cho ăn dao động 5% đến 7% khối lượng thân/ngày, chia đều 2 bữa vào lúc 08h00 và 14h00, chủ động giảm 30% đến 50% khẩu phần khi thời tiết oi bức hoặc nhiệt độ nước xuống dưới 18°C nhằm mục tiêu kéo giảm hệ số FCR xuống dưới mức 2,5. Kỹ thuật viên trại nuôi chịu trách nhiệm giám sát xuyên suốt 8 tháng.

Thứ ba, nâng cấp hệ sinh thái ao nuôi và phòng ngừa dịch bệnh chủ động. Trang bị hệ thống máy quạt nước hoặc máy phun mưa tạo sóng vận hành liên tục từ nửa đêm đến sáng sớm nhằm giữ hàm lượng oxy hòa tan luôn trên 5,0 mg/l. Định kỳ 15 đến 30 ngày bón vôi liều 2 đến 3 kg/100 m³ nước hoặc chế phẩm vi sinh để phân hủy mùn bã hữu cơ; trộn thuốc Tiên Đắc vào thức ăn liều 1 g/5 kg cá/ngày liên tục 3 ngày mỗi tháng để phòng bệnh nội - ngoại ký sinh trùng, giữ tỷ lệ hao hụt toàn vụ dưới 8%. Chủ hộ tự thực hiện định kỳ hàng tuần.

Thứ tư, hoàn thiện chuỗi liên kết và chính sách hỗ trợ phát triển. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hưng Yên cùng Trung tâm Khuyến nông cần lồng ghép các nguồn vốn theo Nghị định 02/2010/NĐ-CP và Nghị quyết 05-NQ/TU để hỗ trợ 80% kinh phí con giống, 30% thức ăn và chế phẩm sinh học cho các vùng quy hoạch tập trung. Đồng thời, liên kết các hợp tác xã thủy sản với hệ thống siêu thị và nhà hàng tại Hà Nội, Hải Phòng nhằm bao tiêu sản lượng mục tiêu 500 tấn cá thương phẩm/năm trong lộ trình 2017 đến 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm thứ nhất là nông dân, chủ trang trại và hợp tác xã thủy sản nước ngọt tại khu vực Đồng bằng sông Hồng. Luận văn cung cấp bản hướng dẫn kỹ thuật chi tiết từ chuẩn bị ao, xử lý nước, vận hành thiết bị sục khí đến định mức cho ăn khoa học, giúp người nuôi chuyển đổi thành công diện tích ruộng trũng kém hiệu quả sang mô hình cá Nheo Mỹ thu lợi nhuận cao.

Nhóm thứ hai là cán bộ khuyến nông và kỹ thuật viên nông nghiệp cơ sở. Luận văn đóng vai trò là tài liệu chuẩn mực để xây dựng giáo trình tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nuôi cá da trơn công nghiệp và hướng dẫn nông dân tiếp cận các gói hỗ trợ kinh phí theo quy chuẩn của ngành nông nghiệp.

Nhóm thứ ba là giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Nuôi trồng thủy sản. Công trình cung cấp bộ dữ liệu thực địa chuẩn xác về các thông số sinh lý, sinh trưởng (DWG, DLG), hệ số tiêu tốn thức ăn (FCR) và động thái môi trường nước ao nuôi đối với loài Ictalurus punctatus tại miền Bắc Việt Nam.

Nhóm thứ tư là các cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách nông nghiệp tại các địa phương. Báo cáo cung cấp căn cứ khoa học và thực tiễn vững chắc để xây dựng đề án quy hoạch vùng nuôi thủy sản thâm canh hàng hóa, định hướng tái cơ cấu nông nghiệp nông thôn bền vững đến năm 2020.

Câu hỏi thường gặp

Mật độ thả giống và tiêu chuẩn cá Nheo Mỹ giống tối ưu trong ao đất là bao nhiêu? Mật độ thả khuyến nghị là 1,5 con/m² ao đất. Cá giống cần đạt chiều dài từ 12 cm trở lên, khối lượng 20 đến 30 g/con, hoạt động bơi lội nhanh nhẹn, không trầy xước hay mất nhớt. Trước khi thả, bắt buộc tắm cá bằng dung dịch nước muối loãng 2% đến 3% trong 10 phút để tiêu diệt ngoại ký sinh trùng, giúp tỷ lệ sống đạt trên 90%.

Nên lựa chọn loại thức ăn và hàm lượng protein như thế nào cho cá Nheo Mỹ? Nên sử dụng 100% thức ăn công nghiệp viên nổi chuyên dụng. Giai đoạn cá nhỏ cần sử dụng loại thức ăn có hàm lượng đạm 35% protein; khi cá tăng trưởng trên 100 g chuyển sang dùng thức ăn 30% protein. Khẩu phần ăn hàng ngày duy trì từ 5% đến 7% khối lượng thân, chia làm 2 cữ ăn vào lúc 08h00 và 14h00.

Các chỉ số môi trường nước ao nuôi cần duy trì ở ngưỡng an toàn nào? Nhiệt độ nước thích hợp nhất cho cá sinh trưởng là 24 đến 30°C, pH ổn định từ 7,2 đến 8,5 và độ sâu mực nước từ 1,5 đến 2,0 m. Hàm lượng oxy hòa tan (DO) cần giữ ở mức trên 5,0 mg/l (không để tụt dưới 3,4 mg/l), khí độc NO2- dưới 0,22 mg/l và NH3 không vượt quá 0,10 mg/l.

Hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi cá Nheo Mỹ so với các loài cá truyền thống ra sao? Sau 8 tháng nuôi, cá đạt cỡ trung bình 1.397,7 g/con, mang lại lợi nhuận ròng từ 87 đến 165 triệu đồng/ha với giá bán thương phẩm 70.000 đến 100.000 đồng/kg. Mức sinh lời này cao hơn từ 25% đến 40% so với mô hình nuôi thâm canh cá Rô phi hoặc cá Trắm cỏ truyền thống.

Cần làm gì để phòng trị các bệnh phổ biến thường gặp ở cá Nheo Mỹ trong ao đất? Người nuôi cần định kỳ 2 tuần/lần thay 1/3 lượng nước trong ao, bón vôi khử trùng đáy liều 2 đến 3 kg/100 m³ nước từ 15 đến 30 ngày/lần. Để phòng ngừa vi khuẩn và nấm, định kỳ trộn thuốc Tiên Đắc vào thức ăn liều 1 g/5 kg cá cho ăn liên tục 3 ngày mỗi tháng.

Kết luận

• Mô hình nuôi đơn cá Nheo Mỹ (Ictalurus punctatus) trong ao đất tại Hưng Yên đã đạt thành công toàn diện với tỷ lệ sống vượt trên 90% và khối lượng cá thu hoạch bình quân đạt 1.397,7 ± 7,20 g/con sau 8 tháng.
• Khẳng định các yếu tố môi trường ao đất tại 4 huyện thực nghiệm (Văn Giang, Phù Cừ, Yên Mỹ, Khoái Châu) hoàn toàn phù hợp với đặc tính sinh học của loài, duy trì DO từ 3,4 đến 8,8 mg/l, pH 7,2 đến 8,5 và nhiệt độ 24 đến 25°C.
• Quy trình cho ăn 100% thức ăn công nghiệp (30% đến 35% protein) được chuẩn hóa, ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh 5,6 g/con/ngày và hệ số FCR ở mức 2,5 đến 2,8.
• Đánh giá hiệu quả kinh tế vượt bậc với mức lợi nhuận thuần từ 87 đến 165 triệu đồng/ha, chứng minh tính ưu việt hơn hẳn so với các đối tượng thủy sản truyền thống.
• Đóng góp chính của luận văn là hoàn thiện gói quy trình kỹ thuật nuôi đơn thương phẩm cá Nheo Mỹ trong ao đất khép kín, làm cơ sở khoa học chuyển giao công nghệ cho vùng Đồng bằng sông Hồng.

Về kế hoạch phát triển tiếp theo, người nuôi có thể tiếp tục lưu cá trong ao thêm 10 đến 12 tháng để đưa trọng lượng cá thương phẩm đạt kích cỡ 2,5 đến 3,0 kg/con nhằm tối ưu hóa giá trị kinh tế. Các hộ chăn nuôi và đơn vị sản xuất nông nghiệp hãy chủ động liên hệ Trung tâm Khuyến nông địa phương để tiếp nhận quy trình chuyển giao kỹ thuật và mạnh dạn đầu tư nhân rộng mô hình nuôi cá Nheo Mỹ trong các vụ nuôi tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN THỊ THU HÀ XÂY DỰNG MÔ HÌNH NUÔI CÁ NHEO MỸ (ICTALURUS PUNCTATUS, RAFINESQUE, 1818) TRONG AO ĐẤT TẠI HƯNG YÊN Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản Mã số: 60 62 03 02 Người hướng dẫn khoa học: TS. Kim Văn Vạn NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Trần Thị Thu Hà i c LỜI CẢM ƠN Sau một thời gian học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài tốt nghiệp, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi còn nhận được rất nhiều sự quan tâm giúp đỡ quý báu của nhà trường, các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Kim Văn Vạn, người thầy đã động viên, hướng dẫn và chỉ bảo tận tình cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Tôi xin cảm ơn chân thành tới Ban Giám đốc, các đồng nghiệpthuộc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hưng Yên đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới các cán bộ địa phương và các hộ tham gia mô hình nuôi các Nheo Mỹ trên địa bàn 04 huyện: Văn Giang, Yên Mỹ, Khoái Châu, Phù Cừ thuộc tỉnh Hưng Yên, nơi đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Để hoàn thành luận văn này, tôi còn nhận được sự động viên, khích lệ của những người thân trong gia đình và bạn bè.Tôi xin chân thành cảm ơn những tình cảm cao quý đó. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Trần Thị Thu Hà ii c MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC BẢNG.

v DANH MỤC HÌNH ẢNH. vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN. viii THESIS ABSTRACT.

TÍNH CẤP THIẾT. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN. TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÁ NHEO MỸ TRÊN THẾ GIỚI. Đặc điểm phân loại, phân bố, sinh học. Đặc điểm sinh học sinh sản cá Nheo Mỹ. Tình hình nuôi, các hình thức nuôi và quản lý bệnhcá Nheo Mỹ.

NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ CÁ NHEO MỸ TẠI VIỆT NAM. Kết quả đề tài “Nghiên cứu khả năng phát triển nuôi cá Nheo Mỹ Ictalurus punctatus (Rafinesque, 1818) ở miền Bắc Việt Nam" của Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản I. Tình hình nuôi ở nước ta. TIỀM NĂNG VÀ HIỆN TRẠNG NUÔI TRỒNG THỦY SẢN CỦA TỈNH HƯNG YÊN.

Tổng quan về nuôi trồng thủy sản tỉnh Hưng Yên. Tình hình nuôi trồng thủy sản của 04 huyện Văn Giang, Yên Mỹ, Khoái Châu, Phù Cừ thuộc tỉnh Hưng Yên. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU.

Đối tượng/ vật liệu nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. MỤC TIÊU, NỘI DUNG, CƠ SỞ NGHIÊN CỨU.

Mục tiêu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Cơ sở xây dựng mô hình. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Phương pháp điều tra chọn hộ. Quy trình thử nghiệm nuôi đơn cá Nheo Mỹ thương phẩm trong ao tại Hưng Yên. Theo dõi biến động các yếu tố môi trường ao nuôi. Phương pháp thu thập các số liệu sinh trưởng.

Đánh giá hiệu quả kinh tế. Phương pháp xử lý số liệu. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. ĐIỀU TRA CHỌN HỘ XÂY DỰNG MÔ HÌNH.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THEO DÕI THỰC ĐỊA. Kết quả theo dõi một số yếu tố môi trường. Kết quả theo dõi sinh trưởng cá. Kết quả theo dõi tỷ lệ sống.

Kết quả theo dõi thức ăn và dự tính hệ số tiêu tốn thức ăn. Kết quả theo dõi sức khỏe cá. Hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi cá Nheo Mỹ trong ao. HOÀN THIỆN QUY TRÌNH KỸ THUẬT NUÔI ĐƠN CÁ NHEO MỸ THƯƠNG PHẨM TRONG AO.

Chuẩn bị ao nuôi. Chuẩn bị cá giống và thả cá giống. Chăm sóc và quản lý. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

52 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 53 iv c DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Một số chỉ số về chất lượng nước yêu cầu cho nuôi cá Nheo Mỹ (Tucker and Robinson, 1990). Danh sách các hộ được lựa chọn xây dựng mô hình nuôi cá Nheo Mỹ trong ao đất tại Hưng Yên.

Kết quả theo dõi các yếu tố môi trường ao nuôi cá Nheo Mỹ. Khối lượng cá Nheo Mỹ qua các tháng (n = 30). Chiều dài cá Nheo Mỹ qua các tháng (n = 30). Kết quả theo dõi tỷ lệ sống của cá Nheo Mỹ.

Kết quả theo dõi thức ăn ở các ao nuôi đơn cá Nheo Mỹ. Hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi cá Nheo Mỹ. 45 v c DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2. Cá Nheo Mỹ Ictalurus punctatus (Rafinesque, 1818).

Bản đồ di nhập cá Nheo Mỹ trên thế giới (FAO, 2006). Phân biệt giới tính cá thông qua quan sát hình thái ngoài (Morris, 1993). Ổ đẻ tự nhiên và nhân tạo của cá Nheo Mỹ (Simon, 1999). Sản lượng nuôi cá Nheo Mỹ trên thế giới (FAO, 2011).

Bản đồ tỉnh Hưng Yên. Bản đồ các huyện được chọn tham gia xây dựng mô hình nuôi cá Nheo Mỹ của tỉnh Hưng Yên. Ao nuôi cá Nheo Mỹ. Sự biến động nhiệt độ, pH, oxy hòa tan trong ao nuôi cá Nheo Mỹ.

Sự biến động NH3 và NO2- trong ao nuôi. Tốc độ tăng trưởng khối lượng theo ngày của cá Nheo Mỹ. Tốc độ tăng trưởng chiều dài theo ngày của cá Nheo Mỹ. Một số loài nấm ký sinh trên cá Nheo Mỹ.

Cá Nheo Mỹ giống. 49 vi c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa đầy đủ Ctv Cộng tác viên DLG Tốc độ tăng trưởng khối lượng DO Oxy hòa tan DWG Tốc độ tăng trưởng chiều dài FAO Food and Agriculture Organization of the United Nations- Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc FCR Hệ số tiêu tốn thức ăn GAP Good Agriculture Production- Thực hành nông nghiệp tốt GDP Gross Domestic Product- Tổng sản phẩm nội địa t Thời gian nuôi L Chiều dài NASS National Agricultural Statistics Service- Dịch vụ thống kê nông nghiệp quốc gia (thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ) NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NTTS Nuôi trồng thủy sản Pr Protein TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TLS Tỷ lệ sống UBND Ủy ban nhân dân USDA United States Department of Agriculture- Bộ Nông Nghiệp Mỹ Vit C Vitamin C W Khối lượng vii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Thị Thu Hà Tên luận văn: “Xây dựng mô hình nuôi cá Nheo Mỹ (Ictalurus punctatus, Rafinesque, 1818) trong ao đất tại Hưng Yên”. Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản Mã số: 60620302 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: - Xây dựng mô hình nuôi cá Nheo Mỹ (Ictalurus punctatus, Rafinesque, 1818) theo hướng công nghiệp tạo sản phẩm hàng hoá tập trung, đạt hiệu quả kinh tế cao và hoàn thiện quy trình kỹ thuật. - Hoàn thiện quy trình công nghệ nuôi đơn cá Nheo Mỹ (Ictalurus punctatus, Rafinesque, 1818) trong ao.

Phương pháp nghiên cứu: Nội dung 1: Chọn hộ xây dựng mô hình Các tiêu chí chọn hộ: - Các hộ có tiềm lực kinh tế, có hiểu biết về kỹ thuật nuôi và loài nuôi, chịu khó lắng nghe và học hỏi, sẵn sàng tham gia xây dựng mô hình; - Ao nuôi có diện tích khoảng 2.000m², gần nguồn nước sạch, có hàm lượng oxy hòa tan cao, hệ thống cấp thoát nước chủ động. Nội dung 2: Theo dõi biến động các yếu tố môi trường ao nuôi: các yếu tố thuỷ lý và thủy hóa Phương pháp thu thập số liệu - Nhiệt độ: dùng nhiệt kế, đo ngày 2 lần (8h và 16h); - Oxy hòa tan, pH: kiểm tra bằng test kit, đo ngày 2 lần (8h và 16h); - NO2-, NH3: kiểm tra bằng test kit, đo 1 lần/tuần. Nội dung 3: Theo dõi sức khỏe và xử lý sự cố của cá nuôi trong các ao mô hình. Phương pháp thu thập số liệu: thu mẫu 30 con/ao/tháng để tiến hành cân, đo và điều chỉnh lượng thức ăn, ghi chép số con bị chết trong quá trình nuôi.

Nội dung 4: Đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình. Phương pháp thu thập số liệu: theo dõi, ghi chép toàn bộ các khoản thu, chi trong suốt quá trình xây dựng mô hình. viii c Phương pháp xử lý số liệu: các số liệu được xử lý bằng phần mềm excel 2010 Kết quả chính và kết luận: - Đề tài đã xây dựng thành công mô hình nuôi đơn cá Nheo Mỹ thương phẩm trong ao đất tại 04 điểm thuộc 04 huyện: Văn Giang, Phù Cừ, Yên Mỹ, Khoái Châu của tỉnh Hưng Yên với tổng diện tích ao 10. - Các yếu tố môi trường như: nhiệt độ dao động trong khoảng 24- 250C, giá trị pHdao động từ 7,2- 8,5, hàm lượng oxy hòa tan dao động từ 3,4- 8,8 mg/l, NO2 có hàm lượng dao động từ 0,11- 0,22 mg/l, hàm lượng NH3 dao động trong khoảng 0,02- 0,1.

Tất cả các yếu tố môi trường đều nằm trong khoảng thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển của cá. - Cá Nheo Mỹ đều có tốc độ tăng trưởng nhanh (trung bình 5,6 g/con/ngày); Tỷ lệ sống cao (trên 90%). Qua theo dõi kết quả khi kết thúc mô hình cỡ cá Nheo Mỹ trung bình đạt 1397,7 ± 7,20g/con, có thể thấy cá Nheo Mỹ có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện nuôi ở Hưng Yên. - Hệ số thức ăn (FCR) ở mức 2,5- 2,8 khi cho cá ăn 100% thức ăn công nghiệp có hàm lượng đậm 30- 35% Protein, đây là mức FCR cao hơn so với các loài cá truyền thống (cá Trắm cỏ, cá Trôi, cá Mè, cá Chép, cá Rô phi,…) - Lợi nhuận kinh tế do nuôi thương phẩm cá Nheo Mỹ mang lại sau 08 tháng nuôi dao động từ 87- 165 triệu đồng/ha.

Hiệu quả kinh tế này nhìn chung cao hơn so với các loài các cá truyền thống, đặc biệt là với cá Rô phi. Vì vậy nên nhân rộng mô hình ra toàn tỉnh. ix c THESIS ABSTRACT Mater candidate: Tran Thi Thu Ha Thesis title: “Modeling of Channel catfish (Ictalurus punctatus, Rafinesque, 1818) in the pond in Hung Yen”.