Lêi c¶m ¬n Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c thÇy c« gi¸o trong Khoa LuËt ®· cung cÊp cho nh÷ng kiÕn thøc quý b¸u vÒ chuyªn ngµnh luËt kinh tÕ trong qu¸ tr×nh häc tËp. Lª ThÞ Ch©u - gi¸o viªn h-íng dÉn ®· cung cÊp tµi liÖu, tËn t×nh h-íng dÉn em thùc hiÖn luËn v¨n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan luËn v¨n lµ c«ng tr×nh khoa häc cña m×nh sau qu¸ tr×nh häc tËp t¹i Khoa LuËt - §¹i häc Quèc gia Hµ Néi d-íi sù chØ b¶o tËn t×nh cña c¸c thÇy c« gi¸o, ®Æc biÖt lµ c¸c thÇy c« ë Bé m«n Ph¸p luËt kinh doanh. LuËn v¨n lµ kÕt qu¶ cña viÖc nghiªn cøu lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ m« h×nh c«ng ty mÑ vµ c«ng ty con t¹i ViÖt Nam trªn c¬ së tham kh¶o c¸c tµi liÖu khoa häc ®· ®-îc c«ng bè vµ sù h-íng dÉn tËn t×nh cña T.
Ngoµi c¸c tham kh¶o, trÝch dÉn ®· ®-îc chó thÝch ®Çy ®ñ, luËn v¨n kh«ng sao chÐp bÊt cø c«ng tr×nh nµo. Hµ Néi, ngµy 29 th¸ng 9 n¨m 2006 Häc viªn: NguyÔn ThÞ Hång Nhung -1- Môc lôc Trang Lêi cam ®oan. 1 Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t cña luËn v¨n. 4 Danh môc c¸c h×nh vÏ cña luËn v¨n.
6 Ch-¬ng I: C¬ së lý luËn vÒ m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con. Sù h×nh thµnh C«ng ty mÑ - c«ng ty con. TÊt yÕu kh¸ch quan cña sù h×nh thµnh quan hÖ C«ng ty mÑ - c«ng ty con. Con ®-êng h×nh thµnh m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con.
B¶n chÊt vµ ®Æc ®iÓm cña m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con. Liªn kÕt kinh tÕ - b¶n chÊt cña m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con. Kh¸i niÖm C«ng ty mÑ, c«ng ty con. C¸c ®Æc ®iÓm c¬ b¶n cña m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con.
Ých lîi vµ h¹n chÕ cña m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con. Mét sè kinh nghiÖm quèc tÕ vÒ m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con. Mét sè tËp ®oµn doanh nghiÖp lín tæ chøc theo m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con. Mét sè kinh nghiÖm tõ c¸c tËp ®oµn kinh tÕ nªu trªn.28 Ch-¬ng II: Thùc tr¹ng ph¸p luËt cña viÖc chuyÓn ®æi Tæng c«ng ty theo m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con.
C¬ së chuyÓn ®æi tæng c«ng ty theo m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con. Sù kh¸c biÖt cña m« h×nh Tæng c«ng ty víi m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con. Nh÷ng h¹n chÕ ®Ó c¸c Tæng C«ng ty Nhµ n-íc chuyÓn ®æi thµnh c¸c tËp ®oµn kinh tÕ m¹nh. C¬ héi cho c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam ph¸t triÓn thµnh c¸c tËp ®oµn doanh nghiÖp tæ chøc theo m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con.
C¸c quy ®Þnh vÒ viÖc chuyÓn ®æi tæng c«ng ty theo m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con. Chñ tr-¬ng cña §¶ng vµ Nhµ n-íc. C¸c quy ®Þnh ph¸p luËt. Thùc tÕ thµnh lËp TËp ®oµn DÇu khÝ ViÖt Nam.
Mét sè nhËn xÐt vÒ qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¸c TCT theo m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con. Mét sè kÕt qu¶ b-íc ®Çu. Nh÷ng h¹n chÕ, yÕu kÐm.61 Ch-¬ng III: Ph-¬ng h-íng hoµn thiÖn c¸c quy ®Þnh ph¸p LuËt vÒ chuyÓn ®æi c¸c tæng c«ng ty theo m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con. C¸c yÕu tè hoµn thiÖn m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con.
Sù ®a d¹ng ho¸ së h÷u trong c¸c doanh nghiÖp nhµ n-íc. Xu thÕ ph¸t triÓn cña c¸c tæ chøc kinh doanh theo h×nh thøc tËp ®oµn kinh doanh. Sù cÊp thiÕt trong ho¹t ®éng ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý ë c¸c Tæng C«ng ty 90 vµ 91. Nh÷ng ®Þnh h-íng chung trong viÖc hoµn thiÖn c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt vÒ C«ng ty mÑ - c«ng ty con.
Mét sè kiÕn nghÞ cô thÓ nh»m hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con. 79 tµi liÖu tham kh¶o. 81 -3- Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t cña luËn v¨n 1. CTCP : C«ng ty cæ phÇn 2.
CTNN : C«ng ty nhµ n-íc 3. CTC : C«ng ty con 4. CTM : C«ng ty mÑ 5. CTM - CTC : C«ng ty mÑ - c«ng ty con 6.
DNNN : Doanh nghiÖp nhµ n-íc 7. §HC§ : §¹i héi cæ ®«ng 8. §LCT : §iÒu lÖ c«ng ty 6. H§BT : Héi ®ång Bé tr-ëng 8.
H§QT : Héi ®ång Qu¶n trÞ 9. LDK : LuËt DÇu khÝ 10. T§KT : TËp ®oµn kinh tÕ 12. TG§ : Tæng gi¸m ®èc 13.
TNHH : Tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n 14. VP§D : V¨n phßng ®¹i diÖn 17. UBND : Uû ban nh©n d©n -4- Danh môc c¸c h×nh vÏ cña luËn v¨n H×nh sè 1.1: C¸c con ®-êng h×nh thµnh m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con.1: Sù kh¸c biÖt gi÷a m« h×nh Tæng c«ng ty vµ m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con.2: M« h×nh tæ chøc tËp ®oµn dÇu khÝ ViÖt Nam.3: C¬ cÊu tæ chøc cña tËp ®oµn dÇu khÝ ViÖt Nam. TÝnh cÊp thiÕt cña viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi: M« h×nh CTM - CTC kh«ng ph¶i lµ mét vÊn ®Ò míi mÎ trong lý luËn còng nh- trong thùc tiÔn tæ chøc qu¶n lý cña c¸c tËp ®oµn kinh tÕ lín trªn thÕ giíi.
Song víi ViÖt Nam th× cã lÏ ®©y lµ mét vÊn ®Ò kh¸ míi mÎ, ®Æc biÖt lµ trong khu vùc kinh tÕ Nhµ n-íc. Khi ch-a hiÓu biÕt mét c¸ch s©u s¾c vÒ m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con ®· å ¹t chuyÓn ®æi c¸c TCT, CTNN theo m« h×nh nµy, ch¾c ch¾n sÏ m¾c nh÷ng sai lÇm khã kh¾c phôc trong mét t-¬ng lai kh«ng xa. Thùc tiÔn ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ t- nh©n cho thÊy: tuy khu vùc nµy kh«ng n¾m nh÷ng lÜnh vùc, nh÷ng nghµnh nghÒ kinh doanh träng ®iÓm song ®· cã ®iÒu kiÖn cho sù qu¶n trÞ doanh nghiÖp theo m« h×nh CTM - CTC - mét h×nh thøc liªn kÕt kh¸ phæ biÕn hiÖn nay, ®-îc rÊt nhiÒu tËp ®oµn kinh tÕ lín -a chuéng [20]. Trong khi ®ã c¸c DNNN tuy n¾m gi÷ nh÷ng ngµnh nghÒ träng ®iÓm vµ cã nhiÒu lîi thÕ trong nÒn kinh tÕ l¹i lµm ¨n thua lç liªn tôc.
Mét phÇn nguyªn nh©n lµ do c¸ch qu¶n trÞ kinh doanh, qu¶n trÞ doanh nghiÖp cña Nhµ n-íc kÐm. Chñ tr-¬ng cña §¶ng vµ Nhµ n-íc ta vÒ viÖc h×nh thµnh c¸c tËp ®oµn kinh tÕ m¹nh trªn c¬ së chuyÓn ®æi c¸c tæng c«ng ty nhµ n-íc theo m« h×nh CTM - CTC lµ mét chñ tr-¬ng ®óng ®¾n, xuÊt ph¸t tõ chÝnh yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ n-íc nhµ vµ qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. §©y lµ mét kÕ ho¹ch l©u dµi cña ViÖt Nam ®· ®-îc b¾t ®Çu tõ viÖc thµnh lËp c¸c TCT NN (TCT 90. Môc tiªu cña viÖc thµnh lËp c¸c TCT 90, 91 lµ ph¸t triÓn c¸c DN nµy cã quy m«, tËp trung tÝch tô vèn, cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh cao.
Trªn c¬ së c¸c TCT nµy sÏ ®a d¹ng ho¸ së h÷u vµ chuyÓn ®æi theo m« h×nh CTM - CTC. -6- Chñ tr-¬ng trªn còng ®-îc cô thÓ ho¸ b»ng c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt cô thÓ nh- LuËt DNNN, NghÞ ®Þnh 153/2004/N§ - CP (9/8/2004) vÒ tæ chøc qu¶n lý Tæng c«ng ty nhµ n-íc vµ chuyÓn ®æi tæng c«ng ty nhµ n-íc, c«ng ty nhµ n-íc ®éc lËp theo m« h×nh CTM - CTC. NghÞ ®Þnh vÒ c«ng ty mÑ - c«ng ty con s¾p ®-îc ban hµnh ®-îc xem lµ khung ph¸p lý chung cho ho¹t ®éng cña m« h×nh C«ng ty mÑ - c«ng ty con … M« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con cã thùc sù lµ mét ph¸c ®å ®iÒu trÞ h÷u hiÖu cho c¨n bÖnh: hiÖu qu¶ thÊp, thiÕu n¨ng ®éng, thiÕu tÝnh c¹nh tranh cña c¸c tæng c«ng ty; lµm thÕ nµo ®Ó c¸c TCT, CTNN sau khi chuyÓn ®æi ho¹t ®éng mét c¸ch cã hiÖu qu¶? §iÒu nµy tuú thuéc vµo rÊt nhiÒu yÕu tè kh¸c nhau trong ®ã cã ph¸p luËt. §©y chÝnh lµ mét phÇn lý do ®Ó em lÊy ®Ò tµi: “M« h×nh c«ng ty mÑ- c«ng ty con: thùc tr¹ng ph¸p luËt vµ gi¶i ph¸p hoµn thiÖn” lµm ®Ò tµi nghiªn cøu cho luËn v¨n cña m×nh.
T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi : LuËn v¨n ®-îc nghiªn cøu trong bèi c¶nh ®· cã rÊt nhiÒu bµi viÕt, bµi nghiªn cøu vÒ CTM - CTC nh- : “ Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ chuyÓn tæng CTNN sang ho¹t ®éng theo m« h×nh CTM- CTC” cña t¸c gi¶ Lª §×nh Vinh ; “Hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ tæng CTNN ë ViÖt Nam hiÖn nay” cña t¸c gi¶ NguyÔn ThÞ Kim Thoa ; “Bµn thªm vÒ m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con tõ gãc ®é ph¸p lý ” cña PGS. Lª Hång H¹nh trªn T¹p chÝ LuËt häc sè 3/2004. Ngoµi ra cßn cã nh÷ng cuéc héi th¶o quy m« nh-: Héi th¶o vÒ TËp ®oµn kinh tÕ - c¸c vÊn ®Ò thùc tiÔn vµ ®Ò xuÊt chÝnh s¸ch do ViÖn Nghiªn cøu Qu¶n lý kinh tÕ Trung -¬ng vµ c¸c c¬ quan liªn quan tæ chøc t¹i Hµ néi ngµy 31/5 vµ ngµy 1/6/2005, Héi th¶o m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con diÔn ra t¹i Hµ néi th¸ng 3 n¨m 2004. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu ®Ò tµi: LuËn v¨n ®-îc nghiªn cøu dùa trªn c¬ së lý luËn cña Chñ nghÜa M¸c- Lªnin vµ t- t-ëng Hå ChÝ Minh vÒ Nhµ n-íc vµ ph¸p luËt; c¸c quan ®iÓm, chiÕn l-îc cña §¶ng vµ Nhµ n-íc ta vÒ qu¶n lý, ph¸t triÓn kinh tÕ còng nh- chñ tr-¬ng, chÝnh s¸ch vÒ viÖc c¶i c¸ch c¸c doanh nghiÖp thuéc thµnh phÇn kinh tÕ Nhµ n-íc vµ x©y d-ng ph¸p luËt vÒ vÊn ®Ò nµy.
Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi, ®Ó lµm s¸ng tá c¸c vÊn ®Ò cÇn nghiªn cøu, bªn c¹nh viÖc sö dông mét sè ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu khoa häc chuyªn ngµnh nh-: ph-¬ng ph¸p ®äc tµi liÖu,ph©n tÝch luËt häc, so s¸nh ®èi chiÕu, ph-¬ng ph¸p chøng minh, tæng hîp, ph-¬ng ph¸p trÝch dÉn…luËn v¨n cßn sö dông ph-¬ng ph¸p kh¶o s¸t thùc tiÔn, so s¸nh kinh nghiÖm quèc tÕ, ph©n tÝch x©y dùng m« h×nh. Môc ®Ých vµ nhiÖm vô nghiªn cøu cña ®Ò tµi: Môc ®Ých nghiªn cøu cña luËn v¨n lµ ph©n tÝch lµm s¸ng tá c¸c khÝa c¹nh ph¸p lý cña m« h×nh c«ng ty mÑ - c«ng ty con theo ph¸p luËt hiÖn hµnh còng nh- c¸c vÊn ®Ò ph¸p lý n¶y sinh tõ viÖc ¸p dông c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt ®ã. Tõ ®ã, ®-a ra mét sè ®Ò xuÊt, kiÕn nghÞ nh»m gãp phÇn hoµn thiÖn c¸c quy ®Þnh ph¸p lý liªn quan ®Õn vÊn ®Ò nµy. Víi môc ®Ých ®ã, ®Ò tµi cã nh÷ng nhiÖm vô nghiªn cøu sau: - Nghiªn cøu lµm s¸ng tá nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ m« h×nh CTM - CTC - Nghiªn cøu lµm s¸ng tá thùc tr¹ng ph¸p luËt vÒ chuyÓn ®æi TCT, CTNN sang ho¹t ®éng theo m« h×nh CTM - CTC.