nghiên cứu nghiên cứu về tổng thể của hội như Lễ Trung Vũ (0i Thánh Gióng). Nguyễn Thụy Loan (Af6t "Tuyên ngôn giữ nước ` bằng lễ hội œ đầu thôi 1., hoặc nghiên cứu về một trong cụm lễ hội về Thánh Gióng như Vũ Kiểm Ninh ( Hội lằng Đông Xuyên - Gióng Mốt). Nguyễn Thủ Phương (Hội dền Sụ. Hội đến Thanh Nhàn), Tễ Uyên (Hội đền Xuân Lai), Văn Hậu (Hội Chêm).
một số nhà khoa học lại nghiên cửu về một phan trong cau trúc hội Gióng: Nguyễn Huy Hồng (Diễn xướng anh hùng cá Dóng). Chủ Hà (Hat cita đình và hội trận ở Phù Đông), Nguyễn Thể [ong (Đình va dén Hà Nội. thậm chí ơcấp độ hẹp hơn còn có ca sự mỉnh định tên danh nhân. người anh hùng làng Giỏng nên viết là “Gióng” hay “Dóng” của Kiểu Thu Hoạch.
Chưa kể tới những truyền thuyết, huyền thoại về Thanh Gióng còn lưu truyền trang dân gian và nhiều văn văn chữ Hán trong thời kì phang kiến ghi chép về sự tích Thánh Giỏng (Fiệt điện u lình, Lĩnh Nam chích quái, Đại Việt sử ki toàn thự, Đại Nai nhất thông chi.) cing lam sang to nhiều giá trị văn hóa của hội Giảng từ các góc độ tiếp cận khác nhau của nhân học văn hóa. văn hóa dân gian, liên ngành, liên văn bản. Trên cơ sở lí luận về di sản văn hóa. chúng ta có thể xác định hướng nghiên cứu giá trị "đi sản” của hội Giáng.
Đỏ lả lịch sử được kế thừa. là sinh thái văn hỏa. các nghĩ thức lễ và hình thức hội, giao lưu và quảng bá của lễ hội. Tuy nhiên nghiên cứu hội Gióng từ góc độ khách thê, không chỉ lả miêu tả sự kiện, nhân vật mà quan trọng là giái thích và lí giai những yếu tô của hội, Ở đây có mỗi quan hệ tương hỗ giữa các chủ thể đi sản văn hóa và hội Gióng.
Bên cạnh dó, thông qua việc khảo sát hội Gióng, lảm cho ta có thể nhận thức sâu hơn về lí luận đi sán văn hóa, từ đó mới có hướng triển khai cầu trủc nghiên cứu. Mặt khác dù lí luận hay như thể nào cũng cần thông quá kiểm nghiệm từ thực tiễn sống động và phong phủ; tức là nhà nghiêu cứu sẽ có được những nhận thức mới sau khí đi sâu vào thực tiễn bằng điền đã, từ đó vận dụng lí luận vào khảo sát ¡ Gióng. cũng vì vậy mà nhận thức sẽ được cấu trúc lại với li luận mới cao hơn. Như vậy nhận thức về dĩ sản văn hóa cùng tiên thêm được một bước.
Trước hết là khảo sát hội Gióng từ thuộc tính thời gian của đi sân văn hóa Di sản văn hóa là một loại di sản của quá khứ, nhưng trước hết nó có tính hiện tại, bởi lẽ bất kì một loại văn hóa nào cũng đều có tính thực tại thì mới có thể trở thành di sản. Cái pọi là “đi sản” chính là một tồn tại nao đó tử trong quá khứ được chuyển di tới hôm nay. Khi Haidoge ban về “sự tốn tại của cái chết”, ông đã chỉ ra: “Người chết dù không còn ở trên thể gian, song vẫn là một loại tổn tại, ý nghĩa của nớ là linh hồn, hình bóng của thân thẻ vẫn tồn tại”. Vậy thì vì sao người chết vốn “không tân tại” lại vẫn là “tồn tại"? Điều này có nguyên nhân là người chết đã từng là hiện thân của “hiện tại”, đã đi vào trong ảnh mắt và tâm khảm của con người hiện tại, cho nên trở thành sự tôn tại của thực tại.
Vi vay, gid trị của di sản văn hóa sẽ không chỉ là gia tri lich st, ma quan trọng lả giá trị hiện tại của nó. Nhận thức được thuộc tỉnh thời gian của đi sản văn hóa còn có thé đem lại cho chúng ta những hiểu biết mới về nó. Trước hết những nhận thức mới nảy sẽ chỉ cho chúng ta thấy kết cầu thời gian liên tục của di sân văn hỏa. Mặc dù chúng ta có thể cường điệu những nhận thức về giá trị thực tại của đi sản văn hóa, song về cơ ban chú yêu vẫn xuất phát từ nhụ cu, lập trường, quan niệm của con người hiện tại để xác định laại nội hàm văn hóa và đối tượng cần được bảo hộ hâm nay.
Nhưng sự cường điệu hiện tại đổng thời cũng cần vượt lên hiện tại. Vì sao vậy? Bởi lẽ nội hàm của hiện tại đã bao quái cá hiện tại và tương lai, chúng cùng tồn tại. Cách nhận thức này đã được để cập tới trong giáo lí nhà Phật: Muốn biết nguyên nhãn đời trước, hãy nhìn những thụ hưởng ngày hôm nay; muốn biết kết quả trong tương lai, hãy xem những hành vi hiện tại. Hiện tại của chúng ta chính là kết quả cua quá khứ, tương lai của chúng ta chính là kết quả của hiện tại, Chỗ đứng ở hiện tại đã ngầm chứa cá ba giai đoạn quá khử, hiện tại và tương lai.
Cho nên chúng ta không những phải nhận thức tính hiện tại của đi sản văn hóa từ thời điểm hiện tại, mà còn phải khẳng định giá trị lịch sử của di sản vần hóa, còn phải nhận thức di sản văn hóa từ hiện tại hướng về ! Haidơgg, Tôn tại và thời gian, Trần Gia Ảnh dịch, Thượng Hải, Tam liên thư điểm, 2000,. Haiđơgơ cũng cỏ quan điểm cho. rằng: nếu như hiện tại chúng 1a đang sử dụng một văn vật nào đó. làm sao ta lại gọi nó là di sản? Chủ yếu là vì những thứ này đã được thời đại quá khử sơi chiêu (đồng dẫu) vào: "là quá khứ” chính lá những văn vật lịch sử được bảo lưu liên tục cho tới nay.
Cải gọi là “quá khứ" là thế giới tổn tại của nó, và trong thế giới mà văn vật tồn tại ấy lại có vô vàn mếi liên hệ: một sự vật hiện tượng của quả khú, hiện tai van đang sử dụng, liệu có còn là lịch sử không? Cho dù có còn được sử dụng hay không còn sử dụng, thì chúng cũng cũng không còn là những cái ma chúng đã từng thẻ hiện. Cái gì là *quá khứ”? không phải là những cải tồn tại trong thế giới, mà nó đã từng lä những công cụ liên hệ nao đó trong thế giới”. Trong quá trình khảo sát hội Gióng, sự thực là chúng ta xuất phát từ hiện tại, mở rộng khung thời gian về quá khứ và cả về tương lai. Cái gọi là “hiện tại” lại trờ thành hiện tại của “chủ thể”, vì vậy, từ một truyền thuyết bé Giống sỉnh ra ba năm không nói, khi có An xâm lược, câu nói đầu tiên của cậu là đòi được đánh giặc.
Nhờ chăm sóc của nhân dân. cậu vươn vai thành chẳng trai khỏe mạnh cùng nhân dân lên đường giết giặc. Đánh tan giặc cậu cười ngựa bay lên đình núi Sóc sau khi cời bỏ áo giáp. Vì sao một sự kiện và nhân vật huyền thoại như Gióng vẫn được bảo tổn cho tới nay? Điều này là do chúng ta từ điểm xuất phát * ên tại” hướng vẻ "quá khứ" theo dòng lịch sử tìm thấy những giá trị văn hóa từ truyền thuyết về nhân vật Giỏng mà “thiêng hóa” những yếu tô sao cho phủ hợp với tâm thức của con người - chủ thể thực tại mỗi giai đoạn lịch sử.
Chí ít cũng có thể thây hai dang tâm thức đánh giá và sùng bái nhân vật Gióng. Dòng tâm thức dẫn gian từ tín ngưỡng nguyên thủy, từ tục thờ cúng tổ tiên và sùng bái anh hùng dân tộc, từ đạo lí cộng đồng đã ngợi ca và sing bái người anh hùng dân đã làng Gióng đã vi dân vì nước trừ bạo, điệt ác, baa gam cả hình tượng người anh hùng chống giặc ngoại xâm - giặc Ân và anh hùng chỗng thiên nhiên trừ thủy quái. Hinh lượng người anh hùng làng Gióng được sinh ra từ nhân dân, lớn lên trong sự đầm bọc của nhân dân và chiến đấu hi sinh vì nhân dân, không, hề đôi hỏi một chút công lao nào. Rõ ràng theo dòng thời gian, nhiễu ` Haidơgơ, sdd, tr.
430, 51 tước hiệu hay ba tước hiệu thi các triều đại phong kiến trong lịch sử Việt Nam đã cùng với dân gian khẳng dịnh hành trạng, công đức của người anh hùng làng Giỏng như một phúc thần lĩnh thiêng, một biểu tượng cao cả của tỉnh thần chiến đầu vì độc lập tự do của cộng đẳng dân tộc, và quan niệm này được bảo lưu Lừ thế hệ ay qua thể hệ khác. Tiếp đó là những phẩm chất của người anh hùng vến từ dân gian đã được “nhào nặn” theo những mô thức giá trị đạc đức của piai cấp phong kiến. Thông qua những chỉ tiết của truyền thuyết và những hoạt động của lễ hi ở các nơi thờ Thánh Gióng, chúng ta có thể thấy nỗi bật lên chủ đề tư tương sáng ngời ngợi ca dao li lam người toản vẹn cả Trung - Hiểu và Nhân - Nghĩa theo quan điểm đạo đức và lí tưởng của Nhả nước phong kiển đại điện cho đạo lí của cả đân tộc Việt Nam. Bên cạnh đó là mô hình hoàn chính mẫu mực về người anh hùng lí lưởng, nêu gương sáng ngời cho đời dời con cháu nơi theo.
Ý thức độc lập tự chu, tinh than chiến đấu ngoan cường, biết động v toàn dân cùng đánh giặc, lòng nhân ái bao dung. chiến đấu vì cuộc sống của nhân dan là nhân ái lớn nhất, ngay cả đói với kẻ thù đầu hàng cũng nhân ái, tha chết và cho dự tiệc khao quân. cho tới khi thắng giặc hoàn thành nhiệm vụ với nhân dân, người anh hùng về trời thật thanh thán. Tắt cả trở thành phẩm chất mẫu mực và hoàn chính về người anh hùng của dân tộc, là lắm gương sang vé chủ nghĩa anh hung Việt Nam.
Day là chưa nói tới tính khái quát của biểu tượng về người anh hùng truyền thuyết thực hiện hai chức năng: chống kẻ thù hai chân (tượng trưng kẻ địch) và bốn chân (tượng trưng thiên nhiên). Rỡ ràng cả bai loại tâm thức trên đều xuất phát từ những nhu cầu cửa con người cụ thể trong điều kiện cụ thẻ của lịch sử - xã hội, để đánh giá, khăng định và ca ngợi suy tôn người anh hùng làng Gióng và hội Giêng. Hình ảnh người anh hùng và hội Gidng trở thành di sản văn hóa cho ngày hôm nay chính là do theo dọc dài thời gian lịch sử, những chủ thể cúa thời hiện tại luôn phát hiện và làm phong phú hoàn chỉnh thêm nhiều giá trị của bản thân hình tượng người anh hùng và lễ hội. Do đấy có thể thấy, "di sân văn hóa” về mặt thời gian, không chí lä một loại tồn tại từ quá khứ nỗi dài tới hôm nay, mà còn là loại tồn tại từ hôm nay hướng về quá khứ và cả tương lai 53 “vật để khái quát.
