CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM XUẤT KHẨU THỦY SẢN VÀ LÝ DO LỰA CHỌN ĐỀ TÀI 1. Tính thiết thực và lý do lựa chọn đề tài Tổ tiên con người đã biết tới săn bắt, hái lượm và đánh bắt thủy sản từ rất sớm. Đó là công cụ mưu sinh cũng như phục vụ con người phòng chống bệnh tật, đói rét. Bởi vậy các ngành trên song song phát triển càng ngày càng đóng vị trí quan trọng trong cuộc sống của con người.
Thủy sản ngoài việc làm thực phẩm còn có thể chế biến dược liệu. Bởi thế nhu cầu tiêu thụ thủy hải sản là rất lớn trên toàn thế giới Kinh tế nước ta đang phát triển khá ổn định với tỉ lệ tăng trưởng khá cao. Đó là một dấu hiệu đáng mừng. Để có được như ngày hôm nay đó là sự phấn đấu nỗ lực của tất cả các ngành kinh tế quốc dân đặc biệt là các ngành đi đầu, có vị thế cao như xuất khẩu gạo, cafe, chè, thủy sản.
Vì vậy xuất khẩu thủy sản là một vấn đề then chốt, quan trọng được đảng và nhà nước quan tâm, nhắc tới rất nhiều trong các đề án, các nghiên cứu khoa học. Tuy đây là đây là vấn đề cũ nhưng tính cần thiết của nó không hề cũ tí nào bởi tầm quan trọng của nó. Báo cáo tình hình hoạt động ngành nông nghiệp 5 tháng đầu năm cũng cho biết, các thị trường xuất khẩu hàng đầu của Việt Nam đều tăng trưởng ổn định từ 15-25%, như Nhật Bản tăng 17,8%, Hoa Kỳ là 16,5%, Hàn Quốc tăng đến 19,7% về kim ngạch… Kết quả là xuất khẩu thuỷ sản 5 tháng đầu năm 2010 đạt kim ngạch 1,62 tỷ USD, tăng 17,3% so với cùng kỳ năm trước. Với kết quả này, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu thủy sản đứng đầu ngành nông nghiệp (nông sản tăng 7%; lâm sản tăng 9,5 %) Nước ta có bờ biển dài với bề mặt, địa chất ổn định nên nghề đánh bắt, nuôi và chế biến thủy sản đã phát triển từ khá sớm khắp các tỉnh thành.
Hiện tại một số tỉnh đạt sản lượng thủy sản khai thác khá như Quảng Ninh đạt 19.385 tấn, Hải Phòng 19.900 tấn; Phú Yên 21.897 tấn, (trong đó cá ngừ đạt 4.285 tấn, tăng 17,4% so với cùng kỳ); Bình Định 56.000 tấn, (cá ngừ là 2.630 tấn); Quảng Ngãi ước đạt 35.728 tấn; Trà Vinh 26.605 tấn… Điều đó khẳng định ngành thuỷ sản giữ một vai trò quan trọng trong cơ cấu tổng sản phẩm quốc nội của Việt Nam. Ngoài ra ngành thuỷ sản còn góp phần quan trọng trong việc giải quyết công ăn việc làm cho hàng triệu ngư dân, đảm bảo an ninh xã hội cho đất nước cũng như góp phần thoả mãn nhu cầu thực phẩm ngày Phạm Đức Nhật Lớp: Công nghiệp 50B MSV: CQ503448 Đề án môn học càng tăng của thị trường nội địa. Và cũng giống như bất cứ một quốc gia nào, ngành thuỷ sản là một trong những ngành kinh tế “nhạy cảm” nên vai trò của quản lý nhà nước là không thể thiếu. Với những thuận lợi trên mà nước ta đã có được vị trí thứ 3 về nuôi trồng thủy sản, là nước xuất khẩu đứng thứ 6 thế giới.
Chúng ta càng ngày càng khẳng định vị thế của mình khi lần lượt xâm nhập, chiếm lĩnh một số thị trường lớn như Mỹ, EU, Đông Âu…Bởi tính chất chủ lực của ngành xuất khẩu thủy hải sản mà đảng và nhà nước rất quan tâm tới vấn đề sống còn của ngành. Đặc biệt chăm chút cho uy tín của các sản phẩm của chúng ta khi tham gia vào các thị trường lớn. Đang xây dựng một số thương hiệu quốc gia từ các công ty đầu ngành Theo số liệu thu được Với tổng kim ngạch xuất khẩu thủy hải sản đạt 190,5 triệu USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ năm ngoái, Việt Nam tiếp tục đứng vị trí thứ 6 trong số 10 nước xuất khẩu thủy sản chủ yếu sang Mỹ. Còn riêng với Việt Nam thì hiện nay Mỹ là nhà nhập khẩu thủy sản lớn thứ ba trên thế giới, chỉ đứng sau EU và Nhật Bản.
Nhập khẩu thủy sản của Mỹ đã tăng liên tục trong hơn thập kỷ qua, từ 5 tỉ USD năm 1990 lên 11,3 tỉ USD năm 2004, trong khi đó XK thủy sản của Mỹ hầu như không tăng trong cùng kỳ. Trong số nhóm hàng này, cá tra và basa tăng cao trong tháng 4, đạt 3.342 tấn với kim ngạch đạt 44,3 triệu USD (tăng 18,7%). Thị trường Mỹ đầy sôi động nhưng cũng đầy rẫy khó khăn bởi tính cạnh tranh và sự khó tính của chính khách hàng. Nhất là vấn đề chất lượng cũng như an toàn thực phẩm họ rất chú ý, trong khi đó một số doanh nghiệp của chúng ta lại chưa xem trọng về điều này khiến cho chúng ta luôn bị thua thiệt trong các vụ kiện cáo.
Không chiếm được lòng tin của khách hàng. Vì vậy, theo tôi Việt Nam không thể chỉ nhìn vào thành tích đứng Top của mình mà chủ quan, xem nhẹ tính sống còn của ngành thủy sản. Có thế thì ta mới tiếp tục tăng trưởng. Không những giữ chặt vị trí của mình mà ta có thể bứt phá đưa doanh thu của ngành thủy sản càng tăng mạnh.
Chiếm tỷ trọng lớn trong các ngành xuất khẩu. Nhất là với thị trường lớn như Mỹ. Sau bài học luật chống phá giá, cá basa, cá da trơn. Chúng ta đã thu được nhiều bài học đắng cay có thể trả giá bằng chính xương máu của mình.
Bởi thế tự mình các doanh nghiệp cần tìm ra lối đi riêng của mình. Trong lúc đó chính phủ bằng các chính sách của mình có thể hỗ trợ các doanh nghiệp về vấn đề pháp lý, hỗ trợ vốn… Tôi đã đọc rất nhiều bài báo, sách nói về vấn đề then chốt này. Nên cũng có một trăn trở là làm sao các sản phẩm của chúng ta khi bán ra nước ngoài không bị ép giá, mang chính thương hiệu Việt, được Phạm Đức Nhật Lớp: Công nghiệp 50B MSV: CQ503448 Đề án môn học các khách hàng nồng nhiệt chào đón bởi vì sản phẩm của chúng ta vừa rẻ vừa tốt. Bởi vậy tôi đã lựa chọn đề tài “ Đẩy mạnh xuất khẩu thủy hải sản sang thị trường Mỹ ” để nghiên cứu kỹ hơn về tình hình sản xuất, xuất khẩu thủy hải sản ở nước ta.
Đồng thời xem xét các mặt ưu và nhược điểm của sản phẩm hải sản ta trên thị trường Mỹ- thị trường lớn được xem là thị trường khó khăn nhất của các công ty Việt Nam. Từ đó đề xuất một số ý kiến với mong mỏi phát triển ngành thủy hải sản Việt Nam. Và tương lai hy vọng vị trí của chúng ta không phải là thứ 6 mà là một thứ bậc cao hơn như thứ 4, thứ 3… khiến tỷ trọng đóng góp cho kinh tế quốc dân của ngành càng ngày càng lớn. Khái niệm và lợi ích của xuất khẩu: 2.1 Khái niệm xuất khẩu.
Xuất khẩu là việc bán hàng hoá hoặc dịch vụ cho nước ngoài trên cơ sở dùng tiền tệ làm phương tiện thanh toán. Cơ sở của hoạt động xuất khẩu là hoạt động mua bán trao đổi hàng hoá( bao gồm cả hàng hoá hữu hình và hàng hoá vô hình ) trong nước. Khi sản xuất phát triển và trao đổi hàng hoá giữa các quốc gia có lợi , hoạt động này mở rộng phạm vi ra ngoài biên giới của quốc gia hoặc thị trường nội địa và khu chế xuất ở trong nước. Xuất khẩu là một hoạt động cơ bản của hoạt động ngoại thương, nó đã xuất hiện từ lâu đời và ngày càng phát triển.
từ hình thức cơ bản đầu tiên là trao đổi hàng hoá giữa các nước, cho đến nay nó đã rất phát triển và được thể hiện thông qua nhiều hình thức. Hoạt động xuất khẩu ngày nay diễn ra trên phạm vi toàn cầu, trong tất cả các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế, không chỉ là hàng hoá hữu hình mà cả hàng hoá vô hình với tỷ trọng ngày càng lớn.2 Lợi ích của xuất khẩu. Xuất khẩu hàng hoá là một hoạt động nằm trong lĩnh vực phân phối và Lưu thông hàng hoá của một qúa trình tái sản xuất hàng hoá mở rộng, mục đích liên kết sản xuất với tiêu dùng của nước này với nước khác. Hoạt động đó không chỉ diễn ra giữa các cá thể riêng biệt , mà là có sự tham ra của toàn bộ hệ thống kinh tế với sự điều hành của nhà nước.
Xuất khẩu hàng hoá là hoạt động kinh doanh buôn bán trên phạm vi quốc tế.Xuất khẩu hàng hoá có vai trò to lớn đối với sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia. Nền sản xuất xã hội của một nước phát triển như thế nào phụ thuộc rất lớn vào hoạt động xuất khẩu. Thông qua xuất khẩu có thể làm gia tăng ngoại tệ thu được, cải thiện cán cân thanh toán, tăng thu ngân sách, kích thích đổi mới công nghệ, cải biến cơ cấu kinh tế, tạo công ăn việc làm và nâng cao mức sống Phạm Đức Nhật Lớp: Công nghiệp 50B MSV: CQ503448 Đề án môn học của người dân. Đối với những nước có trình độ kinh tế còn thấp như nước ta, những nhân tố tiềm năng là tài nguyên thiên nhiên và lao động, còn những yếu tố thiếu hụt như vốn, thị trường và khả năng quản lý.
Chiến lược hướng về xuất khẩu thực chất là giải pháp mở của nền kinh tế nhằm tranh thủ vốn và kỹ thuật của nước ngoài, kết hợp chúng với tiềm năng trong nước về lao động và tài nguyên thiên nhiên dể tạo ra sự tăng trưởng mạnh cho nền kinh tế, góp phần rút ngắn khoảng cách với nước giầu. Xuất khẩu có một vai trò quan trọng + Xuất khẩu tạo nguồn vốn cho nhập khẩu và tích luỹ phát triển sản xuất, phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Công nghiệp hoá đất nước theo những bước đi thích hợp là con đường tất yếu để khắc phục tình trạng nghèo nàn và chậm phát triển của nước ta. để thực hiện đường lối công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước thì trước mắt chúng ta phải nhập khẩu một số lượng lớn máy móc thiết bị hiện đại từ bên ngoài, nhằm trang bị cho nền sản xuất.
Nguồn vốn để nhập khẩu thường dựa vào các nguồn chủ yếu là: đi vay, viện trợ, đầu tư nước ngoài và xuất khẩu. Nguồn vốn vay rồi cũng phải trả, còn viện trợ và đầu tư nước ngoài thì có hạn, hơn nước các nguồn này thường bị phụ thuộc vào nước ngoài. Vì vậy, nguồn vốn quan trọng nhất để nhập khẩu chính là xuất khẩu. Thực tế là nước nào gia tăng được xuất khẩu thì nhập khẩu theo đó sẽ tăng theo .