CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI.1 Một số khái niệm cơ bản. -Ngân hàng thương mại: là một loại hình tổ chức quan trọng đối với nền kinh tế. Các ngân hàng có thể định nghĩa qua chức năng, các dịch vụ hoặc vai trò chúng thể hiện trong nền kinh tế. Theo luật Mỹ, NHTM là loại hình tổ chức tài chính cung cấp danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất, đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán.
Theo luật ngân hàng và tổ chức tín dụng Việt Nam: Ngân hàng thương mại là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh có liên quan như nhận tiền gửi, sử dụng tiền gửi để cung cấp các dịch vụ thanh toán. -Dự án đầu tư: là tập hợp các đề xuất bỏ vốn trung và dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư trên địa bàn cụ thể, trong một khoảng thời gian xác định (Luật đầu tư 2005 ) -Thẩm định dự án đầu tư : Là việc nghiên cứu, phân tích khách quan, khoa học, toàn diện tất cả nội dung kinh tế kỹ thuật của dự án, đặt trong mối tương quan với môi trường tự nhiên, Kinh tế xã hội để quyết định đầu tư, tài trợ vốn cho dự án. Đây là một quá trình kiểm tra đánh giá các nội dung cơ bản của dự án một cách độc lập, tách biệt với quá trình soạn thảo dự án. Thẩm định dự án tạo cơ sở vững chắc cho hoạt động đầu tư có hiệu quả.
Các kết luận rút ra từ quá trình thẩm định là cơ sở để các đơn vị, cơ sở, cơ quan có thẩm quyền của nhà nước ra quyết định đầu tư, cho phép đầu tư hoặc tài trợ cho dự án. - Chất lượng thẩm định dự án đầu tư: Chất lượng nói chung được hiểu là tập hợp các đặc tính của một thực thế, đối tượng tạo cho thực thể, đối tượng đó có khả năng thỏa mãn các nhu cầu đã Luan van 5 nêu ra hoặc tiềm ẩn. Đứng trên góc độ khác nhau của người thẩm định với những mục tiêu nhất định thì chất lượng thẩm định dự án đầu tư được hiểu như sau: +Với nhà đầu tư: Việc thẩm định có chất lượng có nghĩa là cung cấp cho chủ đầu tư những thông tin mang ý nghĩa cơ sở đáng tin cậy cho việc lựa chọn được dự án đầu tư (trong số các dự án hay hay là sự giới hạn nguồn lực) có hiệu quả tài chính cao nhất (mang lại lợi nhuận lớn nhất cho chủ đầu tư). +Với cơ quan quản lí Nhà nước (cơ quan có thẩm quyền thẩm định để chấp nhận cho phép đầu tư), chất lượng thẩm định dự án đầu tư là việc chấp nhận, phê duyệt những dự án có tính khả thi về mặt tài chính, mang lại lợi ích cho chủ đầu tư và góp phần thực hiện định hướng kinh tế xã hội cho đất nước trong từng thời kì (cũng như dự án được lựa chọn là dự án tốt nhất trong số các dự án xem xét đứng trên quan điểm xã hội).
+Với nhà tài trợ (cụ thể ở đây là NHTM): Chất lượng thể hiện ở việc trên cơ sở phân tích, đánh giá một cách khách quan, toàn diện sâu sắc. Ngân hàng quyết định tài trợ cho những dự án mà sau này khi đi vào thực hiện mang lại hiệu quả tài chính cũng như trả được nợ Ngân hàng như dự kiến, do đó Ngân hàng đạt được mục tiêu kinh doanh của mình, ở khía cạnh nào đó, chất lượng thẩm định tài chính dự án đầu tư được thể hiện ở chất lượng tín dụng hay bảo đảm cho dự án.2 Nội dung lý thuyết về thẩm định dự án đầu tư và chất lượng thẩm định dự án đầu tư đối với khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thương mại.1 Thẩm định dự án đầu tư Tại sao chúng ta phải thẩm định dự án đầu tư? Dự án dù được chuẩn bị, phân tích kỹ lưỡng đến đâu vẫn thể hiện tính chủ quan của nhà phân tích và lập dự án, những khiếm khuyết, lệch lạc tồn tại trong quá trình dự án là đương nhiên. Để khẳng định được một cách chắc chắn hơn mức độ hợp lý và hiệu quả, tính khả thi của dự án cũng như quyết định đầu tư thực hiện dự án, cần phải xem xét, kiểm tra Luan van 6 lại một cách độc lập với quá trình chuẩn bị, soạn thảo dự án, hay nói cách khác, cần thẩm định dự án. Thẩm định dự án giúp cho chủ đầu tư khắc phục được tính chủ quan của người soạn thảo và giúp cho việc phát hiện, bổ sung những thiếu sót trong từng nội dung phân tích của dự án.
Thẩm định dự án là một bộ phận của công tác quản lý đầu tư, nó tạo ra cơ sở vững chắc cho việc thực hiện hoạt động đầu tư có hiệu quả. Dự án có vai trò rất quan trọng đối với các chủ đầu tư, các nhà quản lý và tác động trực tiếp tới tiến trình phát triển kinh tế – xã hội. Nếu không có dựa án, nền kinh tế sẽ khó nắm bắt được cơ hội phát triển. Những công trình thế kỷ của nhân loại trên thế giới luôn là những minh chứng về tầm quan trọng của dự án.
Dự án là căn cứ quan trọng để quyết định bỏ vốn đầu tư, xây dựng kế hoạch đầu tư và theo dõi quá trình thực hiện đầu tư. Dự án là căn cứ để tổ chức tài chính đưa ra quyết định tài trợ , các cơ quan chức năng của nhà nước phê duyệt và cấp giấy phép đầu tư. Dự án còn được coi là công cụ quan trọng trong quản lý vốn, vật tư, lao động trong quá trình thực hiện đầu tư. Do vậy, hiểu được những đặc điểm của dự án là một trong những yếu tố quyết định sự thành công của dự án.
Thẩm định dự án đầu tư là một bộ phận của công tác quản lý nhằm đảm bảo cho hoạt động đầu tư có hiệu quả.1 Mục đích Mục đích của công tác thẩm định dự án đầu tư bao gồm : - Đánh giá tính phù hợp của dự án: Mục tiêu của dự án phải phù hợp với mục tiêu kinh tế, xã hội của đất nước, của ngành, của địa phương. - Đánh giá tính hợp pháp của các tài sản tài chính hình thành nên vốn đầu tư. - Đánh giá tính hợp pháp và thống nhất của dự án. - Đánh giá tính hiệu quả của dự án: Hiệu quả của dự án được xem xét trên hai phương diện: hiệu quả tài chính và hiệu quả kinh tế- xã hội.
Luan van 7 - Đánh giá tính khả thi, tính hiện thực của dự án : Một dự án cho dù đã đảm bảo được bốn mục đích trên nhưng kế hoạch tổ chức thực hiện không rõ ràng, cán bộ tổ chức thực hiện không có năng lực, triển khai thực hiện gặp ách tắc, môi trường pháp lý không thông thoáng thì dự án cũng có thể không hoặc khó thực thi. Thẩm định dự án đầu tư có vai trò khác nhau tùy thuộc vào đối tượng tiến hành thẩm định. Cụ thể : - Đối với chủ dự án: Kết quả thẩm định dự án là căn cứ quan trọng để quyết định đầu tư, xây dựng kế hoạch đầu tư và theo dõi quá trình thực hiện đầu tư. - Đối với các nhà tài trợ (các NHTM) : thẩm định dựa án là căn cứ quan trọng để xem xét tính khả thi của dự án, từ đó sẽ đưa ra quyết định có nên tài trợ cho dự án này hay không và nếu có tài trợ thì tài trợ ở mức độ nào để có thể hạn chế rủi ro đến mức thấp nhất.
- Đối với các cơ quan quản lý Nhà nước: DADT là tài liệu quan trọng để các cấp có thẩm quyền xét duyệt, cấp giấp phép đầu tư, đồng thời là căn cứ quan trọng để Tòa án giải quyết khi xảy ra tranh chấp giữa các bên trong quá trình thực hiện dự án.3 Yêu cầu Khi tiến hành thẩm định dự án đầu tư, cần chú ý và đảm bảo thực hiện các yêu cầu sau: -Tính khoa học và tính hệ thống: Yêu cầu này của dự án đầu tư được thể hiện trên nhiều khía cạnh khác nhau. Về số liệu thông tin, cần đảm bảo trung thực, nghĩa là phải chứng minh nguồn gốc, xuất xứ của những thông tin và số liệu đã thu thập được. Về phương pháp tính toán, cần đảm bảo tính chính xác của các số liệu, các bản vẽ kỹ thuật phải đảm bảo chính xác về kích thước, tỷ lệ. Về phương pháp lý giải, cần đảm bảo tính hợp lý, logic và chặt chẽ giữa các nội dung trong dự án.
Về hình thức, cần đảm bảo sạch đẹp, rõ ràng. Luan van 8 - Tính pháp lý: Dự án đầu tư cần có cơ sở pháp lý vững chắc, nghĩa là phù hợp với chính sách và luật pháp của Nhà nước. Muốn vậy phải nghiên cứu kỹ chủ trương, chính sách của Nhà nước, các văn bản pháp quy liên quan đến hoạt động đầu tư. - Tính khả thi: Thể hiện khả năng ứng dụng và triển khai trong thực tế.
Các nội dung của dự án đầu tư phải được nghiên cứu, xác định trên cơ sở xem xét, phân tích, đánh giá đúng mức các điều kiện và hoàn cảnh cụ thể liên quan trực tiếp và gián tiếp đến hoạt động đầu tư như: Thị trường, vốn, nguyên vật liệu… - Tính hiệu quả: Được phản ánh thông qua chỉ tiêu lợi nhuận và các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế xã hội mà dự án đầu tư mang lại. Nhà đầu tư khi bỏ vốn phải tính đến lợi nhuận mình được hưởng, song lợi ích đó chỉ thực sự có hiệu quả khi nó không gây ảnh hưởng xấu hoặc vi phạm các lợi ích xã hội.4 Quy trình và nội dung thẩm định dự án đầu tư của NHTM Công tác thẩm định dự án đầu tư trong cho vay của NHTM thông thường được tiến hành qua một số bước sau: Tiếp nhận dự án đầu Lập tờ trình Xử lí-phân tư, thu thập tài liệu, thẩm định dự án tích-đánh giá thông tin cần thiếtThu thông tin X đầu tư thập tài liệu, thông tin Bước 1: Thu thập tài liệu, thông tin cần thiết a/ Hồ sơ đơn vị: - Tài liệu chứng minh tư cách pháp nhân vay vốn: Quyết định thành lập, Giấy phép thành lập, Giấy phép kinh doanh, Quyết định bổ nhiệm ban giám đốc, kế toán trưởng, Biên bản bầu hội đồng quản trị, Điều lệ hoạt động. - Tài liệu báo cáo tình hình sản xuất kinh doanh như: Bảng cân đối tài sản , Báo cáo kết quả kinh doanh, Giấy đề nghị vay vốn.