CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG 1.1 Khái niệm về tuyển dụng nhân lực Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm, thu hút và tuyển chọn từ nhiều nguồn khác nhau những nhân viên đủ khả năng đảm nhận những vị trí mà doanh nghiệp cần tuyển (Trần Kim Dung, giáo trình quản trị nguồn nhân lực, Nhà xuất bản thống, xuất bản năm 2005 ). Nguồn lao động là bộ phận dân cư gồm những người trong độ tuổi lao động không kể những người mất khả năng lao động) và những người ngoài tuổi lao động nhưng trên thực tế có thể tham gia lao động. Nguồn lao động bao gồm những người từ 15 tuổi trở lên, (PGS.TS Nguyễn Tiệp Giáo trình quan hệ lao động, Nhà xuất bản: Lao động - Xã hội- 2011). Nguồn nhân lực là sức lực nằm trong mỗi con người, để con người có thể hoạt động.
Sức lực đó ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể con người. Cho đến một mức độ nào đó, con người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động hay còn gọi là con người có sức lao động. Tuyển dụng nhân lực là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng nhân lực xã hội và lực lượng nhân lực bên trong tổ chức. Mọi tổ chức đều phải có đầy đủ khả năng để thu hút đủ số lượng và chất lượng nhân lực để nhằm đạt được các mục tiêu của mình.
Quá trình tuyển dụng lao động sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả của quá trình tuyển chọn. Trong thực tế sẽ có người nhân lực có trình độ cao nhưng họ không được tuyển chọn vì họ không được biết các thông tin tuyển dụng, hoặc không có các cơ hội nộp đơn xin việc. Mai Thanh Lam (8/2015), Giáo trình tuyển dụng nhân lực). Tuyển dụng nhân sự là một quá trình lựa chọn và tìm kiếm nhân sự để thỏa mãn nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp nhằm bổ sung lực lượng lao động cần thiết để thực hiện mục tiêu chung của doanh nghiệp.
4 Tuyển dụng lao động là một quá trình tuyển chọn và sử dụng lao động của các cơ quan Nhà nước, các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, Các tổ chức và cá nhân do Nhà nước quy định, tăng đáp ứng Đau cầu sử dụng lao động của mình. (Theo Bộ luật lao động 2019) Để tuyển được đúng người đòi hỏi các doanh nghiệp đầu tư thời gian, kinh phí và có một quy trình rõ ràng, bao gồm 2 khâu cơ bản là tìm kiếm và lựa nhân lực Tìm kiếm nhân lực là quá trình thu hút các ứng cử viên từ bên ngoài doanh nghiệp và lực lượng bên trong doanh nghiệp. Mọi tổ chức phải có đầy đủ khả năng để thu hút đủ số lượng và chất lượng, nhằm đạt được mục tiêu của mình. Tìm kiếm và lựa chọn là hai quá trình diễn ra riêng biệt chúng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tìm kiếm là cơ sở cho việc tuyển chọn một khi công tác tìm kiếm được thực hiện tốt sẽ thu hút được lực lượng lao động phù hợp hơn, tạo điều kiện cho việc tuyển chọn diễn ra nhanh chóng dễ dàng qua đó cũng lựa chọn được đúng người, giảm thời gian công sức và chi phí cho công tác tuyển dụng nhân lực.
Tuyển chọn nhân lực cũng là quá trình đánh giá các các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau, dựa vào các yêu cầu và tính chất công việc qua đó tìm ra các ứng viên phù hợp nhất với yêu cầu mà doanh nghiệp đặt ra. Do vậy tuyển chọn cũng là khâu quan trọng giúp cho các nhà quản lý đưa ra các quyết định về nhân lực một cách đúng đắn nhất làm tiền đề cho sự phát triển của doanh nghiệp trong tương lai.2 Nguyên tắc tuyển dụng Hiện nay tại nhiều doanh nghiệp việc tìm kiếm, phát hiện và thu hút những nhân tài có tâm huyết với công việc luôn được đặt lên hàng đầu. Để có được như vậy, một quá trình tuyển dụng hợp lý và hiệu quả sẽ là hết sức quan trọng. Đầu tiên, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng một quy chế tuyển chọn nhân lực hợp lý, dựa trên các tiêu chí chọn người vẫn yêu tin người có đạo đức sau đó là tài chứ không cần câu nệ vào bằng cấp , không quan trọng xuất xuất 5 thân, và thời gian cống hiến cho công ty (ưu tiên chọn người có đức có tài) .Một quy trình tuyển dụng hiệu quả không thể thiếu những yếu tố dưới đây: Tuyển dụng theo nhu cầu thực tiễn Nhu cầu cần phải xuất phát từ chiến lược dài hạn từ công ty, chính sách công nhân viên của công ty,và kế hoạch tuyển dụng của từng bộ phận trong công ty để đảm bảo có nguồn nhân lực ổn rong quá trình hoạt động và kinh doanh.
Dân chủ và công bằng Tất cả mọi người đều có quyền và có điều kiện được bộc lộ phẩm chất tài năng của mình. Đối với một vị trí bất kỳ, cương vị nào đang tuyển dụng, các yêu cầu cần thiết, tiêu chuẩn như thế nào, điều kiện cần thiết đều cần được công bố rộng rãi để mọi người đều được bình đẳng trong việc tham gia ứng cử vào vị trí. Lãnh đạo công ty cần kiên quyết khắc phục tư tưởng “ con ông cháu cha khắc phục tình trạng ô dù, cảm tình, ê kíp, bè phái, cục bộ ”. nếu không khắc phụ kịp thời thì doanh nghiệp dần thiếu đi những ngươi tài giỏi lâu dần công ty dần đi xuống.
Tuyển dụng tài năng qua thi tuyển Đây là vấn đề khá quan trọng đối với nhiều công ty. Việc tuyển dụng qua thi tuyển cần được áp dụng rộng rãi vì mục đích của việc tuyển dụng là nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ nhân lực về mọi mặt. Doanh nghiệp cần tạo điều kiện thuận lợi để thu hút thêm nhiều người tham gia thi tuyển vào một vị trí, hết sức tránh tình trạng độc diễn. Người tham gia ứng cử hoặc được đề cử vào một chức vụ nào đó phải có sự tin tưởng, phải có đề án công việc cụ thể chương trình hành động cụ thể.
Có thể áp dụng hình thức thuyết trình công khai để mọi người tham gia lựa chọn người phù hợp. Đồng thời phải tổ chức Hội đồng thi tuyển có thành phần phù hợp với việc tuyển chọn cho từng vị trí nhất định. 6 Hội đồng có quy chế làm việc chặt chẽ, đảm bảo tính công bằng, khách quan và có quyền độc lập khi đánh giá. Ý kiến của hội đồng phải được mọi người tôn trọng.
Kết hợp thi tuyển chuyên môn, sát hạch năng lực với việc đánh giá các phẩm chất đạo đức của nhân lực thông qua thăm dò tín nhiệm và sự lựa chọn công bằng của các nhân viên khác trong doanh nghiệp. Sau khi có sự thống nhất giữa kết quả thi tuyển về chuyên môn và việc đánh giá về phẩm chất chuyên môn, đạo đức mới ra quyết định tuyển dụng, tuyển chọn, bổ nhiệm. Tuyển dụng phải có điều kiện, tiêu chuẩn rõ ràng Nguyên tắc này nhằm tránh việc tùy tiện trong quá trình tuyển dụng nhân lực mang tính chủ quan, cảm tính trong quá trình nhận xét đánh giá con người. Cùng với thông tin tuyển dụng rõ ràng, chế độ thưởng phạt nghiêm minh cần phải được công bố hết sức cụ thể trước khi tuyển dụng.
Doanh nghiệp cần cho các ứng viên biết rằng khi doanh nghiệp trân trọng trao phần thưởng để động viên những nhân viên có thành tích tốt trong công việc thì cũng không thể chấp nhận những nhân viên liên tiếp không hoàn thành nhiệm được gaio hoặc làm việc cầm chừng để giữ vị trí. Tuy nhiên, việc tuyển chọn chính xác hay không tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố như nguyên tắc, tiêu chuẩn tuyển chọn, phẩm chất, đạo đức người tuyển dụng. Một quy chế tuyển dụng cách khoa học và đúng đắn sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả của quá trình tuyển dụng. Có như thế mới tập hợp được đội ngũ nhân viên có đức có tài luôn được sàng lọc, bổ sung và tăng cường để có thể vượt tăng vượt qua những thách thức trước nền kinh tế thế giới đang lâm vào khủng hoảng trầm trọng.
Ý nghĩa của quá trình tuyển dụng nhân lực Việc tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp có một ý nghĩa cực kỳ to lớn, có tính chất quyết định đến sự thành công hay thất bại của mỗi doanh 7 nghiệp. Tuyển dụng nhân lực có ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp và còn tác động đến sự phát triển nền kinh tế của đất nước.1 Đối với doanh nghiệp Tuyển dụng nhân lực sẽ bổ sung nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Doanh nghiệp sử dụng nhân lực có thể chủ động tuyển chọn, sa thải, duy trì và phát triển lực lượng nhân lực cần thiết cho đơn vị mình, nhằm hoàn thành kế hoạch sản xuất và mục tiêu của công tác đã đề ra. Tuyển dụng nhân sự tốt còn giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng về chi phí kinh doanh và sử dụng có hiệu quả nguồn ngân sách của doanh nghiệp.
Một lực lượng nhân sự tốt sẽ giúp mang lại doanh thu và lợi nhuận cho doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn và cho phép doanh nghiệp hoàn thành tốt kế hoạch kinh doanh mà công ty đã đề ra.2 Đối với lao động Tuyển dụng nhân lực giúp cho các ứng viên có thể tự do lựa chọn công việc phù hợp khả năng trình độ, sỡ trường, tích cách của bản thân, có thể lựa chọn giờ giấc khác nhau tùy vào nhu cầu của từng cá nhân. Từ đó giúp cho các ứng viên cống hiến, áp dụng những kiến thức được học vào thực tiễn. Đồng thời tuyển dụng nhân lực giúp cho tạo ra không khí thi đua và tinh thần cạnh tranh giúp nội bộ doanh nghiệp càng nâng chất lượng nguồn nhân lực vì ai cũng muốn khẳng định mình với mọi người để có chỗ đứng trong công ty và tránh khỏi sự đào thải trong sự phát triển của công ty. Từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh cho doanh nghiệp.3 Đối với xã hội Việc tuyển dụng nhân lực ở các doanh nghiệp giúp cho việc thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội như: Nguồn lao động có việc làm, có thêm thu nhập, giảm bớt gánh nặng xã hội như thất nghiệp, các tệ nạn xã hội và tăng nguồn thu cho nhà nước.
Đồng thời việc tuyển dụng nhân lực ở các doanh nghiệp còn giúp cho việc sử dụng nguồn lực của xã hội một cách hữu ích nhất.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình tuyển dụng lao động 1.