Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và nền kinh tế tri thức, nguồn nhân lực đóng vai trò là nhân tố quyết định trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững của tổ chức. Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kỹ thuật và xây lắp, nhu cầu về đội ngũ lao động vừa có trình độ chuyên môn, vừa có kinh nghiệm thực tế và tính kỷ luật luôn đặt ra cấp thiết. Công ty Cổ phần Hawee Cơ điện là doanh nghiệp hoạt động chuyên sâu trong mảng sản xuất tủ điện và tổng thầu xây lắp cơ điện (M&E). Mặc dù công tác tuyển dụng nhân lực tại đơn vị đã đạt được những kết quả nhất định phục vụ quá trình mở rộng sản xuất kinh doanh, thực tế vẫn phát sinh các tồn tại như: tuyển dụng nhân sự chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu dẫn đến phát sinh chi phí đào tạo lại, hoặc người lao động có trình độ học vấn nhưng thiếu kinh nghiệm thực tế và sự gắn bó lâu dài. Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả thực hiện khóa luận tốt nghiệp nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân lực tại đơn vị.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài gồm 3 mục tiêu cụ thể:

  1. Hệ thống hóa và làm sáng tỏ những cơ sở lý luận cơ bản về tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp.
  2. Tìm hiểu, phân tích thực trạng công tác tuyển dụng nhân lực tại Công ty Cổ phần Hawee Cơ điện.
  3. Đánh giá hiệu quả tuyển dụng, chỉ ra các ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân; từ đó đề xuất các giải pháp, khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả tuyển dụng nhân lực cho công ty.

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định qua 4 nội dung:

  1. Khái quát cơ sở lý luận về tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp, làm rõ vai trò, nguyên tắc, quy trình và các nhân tố ảnh hưởng.
  2. Phân tích thực trạng hoạt động tuyển dụng nhân lực tại Công ty Cổ phần Hawee Cơ điện.
  3. Đánh giá hiệu quả công tác tuyển dụng nhân lực tại công ty, chỉ ra các ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế.
  4. Đề xuất hệ thống giải pháp và khuyến nghị hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân lực tại đơn vị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Công tác tuyển dụng nhân lực tại Công ty Cổ phần Hawee Cơ điện.
  • Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần Hawee Cơ điện (Địa chỉ: Lô D2, khu đấu giá quyền sử dụng đất, phường Vạn Phúc, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội).
  • Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu thực tế giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2017.

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu của khóa luận gồm 5 giả thuyết:

  • Giả thuyết 1: Công tác tuyển dụng nhân lực tại Công ty Cổ phần Hawee Cơ điện còn nhiều tồn tại cần phải khắc phục.
  • Giả thuyết 2: Những thành tựu đã đạt được trong công tác tuyển dụng nhân lực tại công ty còn chưa phù hợp với các khoản chi phí công ty đầu tư cho hoạt động tuyển dụng và quản trị nhân lực.
  • Giả thuyết 3: Tồn tại hai nhóm nhân tố thuộc môi trường bên trong và môi trường bên ngoài có ảnh hưởng trực tiếp, gián tiếp đến hiệu quả tuyển dụng tại công ty.
  • Giả thuyết 4: Tuyển dụng nhân lực là bàn đạp, là yếu tố đầu vào quan trọng có tác động tích cực đến năng suất lao động và hiệu quả sản xuất kinh doanh của công ty.
  • Giả thuyết 5: Dựa vào kết quả phân tích thực trạng hiệu quả tuyển dụng nhân lực, đề tài sẽ tìm ra các giải pháp mang tính khả thi để khắc phục những hạn chế, tồn tại và nâng cao hiệu quả công tác tuyển dụng nhân lực của công ty trong thời gian tới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận hệ thống lý luận quản trị nhân lực thông qua các khái niệm nền tảng về nguồn nhân lực, tuyển dụng nhân lực, tuyển mộ và tuyển chọn nhân lực. Tác giả vận dụng khung quy trình tuyển dụng nhân lực 4 giai đoạn từ giáo trình Tuyển dụng nhân lực của PGS.TS. Mai Thanh Lan (2014), bao gồm: (1) Xây dựng kế hoạch tuyển dụng nhân lực; (2) Tuyển mộ nhân lực; (3) Tuyển chọn nhân lực; (4) Đánh giá tuyển dụng nhân lực. Đồng thời, công trình kế thừa các quan điểm học thuật từ giáo trình Quản trị nhân lực của Nguyễn Vân Điềm và Nguyễn Ngọc Quân (2014), giáo trình Quản trị nguồn nhân lực của Trần Kim Dung (2009), cùng tài liệu của các tác giả Bùi Văn Danh, Nguyễn Văn Dung, Lê Quang Khôi (2011), Vũ Thùy Dung và Hoàng Văn Hải.

Về cơ sở pháp lý, khóa luận căn cứ vào:

  • Bộ luật Lao động năm 2012 (đặc biệt là Điều 28 quy định về tiền lương thử việc phải đạt ít nhất 85% mức lương chính thức).
  • Luật Việc làm và các văn bản hướng dẫn thi hành.
  • Nghị định số 153/2016/NĐ-CP của Chính phủ quy định về mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp 5 phương pháp:

  1. Phương pháp quan sát: Quan sát trực tiếp các khâu tác nghiệp của bộ phận nhân lực trong quá trình thực tập tại công ty, bao gồm cách thức tổ chức phỏng vấn và các bước tiến hành tuyển dụng.
  2. Phương pháp phỏng vấn: Xây dựng mẫu câu hỏi phỏng vấn cán bộ quản lý và nhân viên tại các phòng ban nhằm ghi nhận thông tin thực tế về quy trình, tiêu chí và các khó khăn trong tuyển dụng.
  3. Phương pháp thu thập, thống kê và phân tích số liệu: Tập hợp dữ liệu định lượng thứ cấp từ phòng Hành chính - Nhân sự, xử lý và phân loại theo các tiêu chí (quy mô, nguồn tuyển, cơ cấu trình độ, giới tính, tỷ lệ trúng tuyển).
  4. Phương pháp so sánh - tổng hợp: So sánh chuỗi số liệu tuyển dụng giai đoạn 2015 - 2017 để nhận diện xu hướng biến động, đối chiếu giữa lý luận học thuật và thực tiễn áp dụng tại doanh nghiệp.
  5. Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu giáo trình, bài báo khoa học, các văn bản nội bộ của công ty và dữ liệu thống kê dân số - lao động từ Tổng cục Thống kê (năm 2015).

Nguồn dữ liệu:

  • Dữ liệu thứ cấp nội bộ do Phòng Hành chính - Nhân sự Công ty Cổ phần Hawee Cơ điện cung cấp (báo cáo nhân sự, danh sách trúng tuyển, cơ cấu lao động giai đoạn 2015 - 2017).
  • Dữ liệu thống kê vĩ mô từ Tổng cục Thống kê (tính đến ngày 31/12/2015).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về công tác tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp

Chương này tập trung hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về tuyển dụng nhân lực:

  • Khái niệm: Tuyển dụng nhân lực được xác định là quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn nhân lực nhằm thỏa mãn nhu cầu sử dụng và bổ sung lực lượng lao động cần thiết để thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp. Quá trình này gồm hai phân hệ chính: tuyển mộ (thu hút ứng viên) và tuyển chọn (đánh giá, sàng lọc và ra quyết định tiếp nhận).
  • Vai trò và vị trí: Làm rõ vai trò của tuyển dụng đối với ba chủ thể: doanh nghiệp (bổ sung nhân lực đầu vào, nâng cao năng lực cạnh tranh, tối ưu hóa chi phí), người lao động (tạo cơ hội việc làm, thăng tiến và khẳng định năng lực bản thân), và xã hội (giảm tỷ lệ thất nghiệp, điều tiết nguồn lao động và định hướng quy hoạch đào tạo).
  • Nguyên tắc tuyển dụng: Phân tích 6 nguyên tắc cốt lõi gồm: Đúng pháp luật; Tuyển dụng theo nhu cầu thực tiễn; Tuyển dụng phù hợp; Công khai, minh bạch, khách quan; Đảm bảo tính cạnh tranh; Linh hoạt trong tuyển dụng.
  • Quy trình tuyển dụng: Chi tiết hóa 4 bước tác nghiệp:
    1. Xây dựng kế hoạch: Xác định nhu cầu tuyển dụng (thay thế, dự án, thường niên...), xây dựng chính sách và lập kế hoạch chi tiết.
    2. Tuyển mộ nhân lực: Xác định nguồn tuyển mộ (nguồn bên trong và nguồn bên ngoài với các ưu, nhược điểm riêng) và triển khai thông báo tuyển dụng.
    3. Tuyển chọn nhân lực: Tiếp nhận và xử lý hồ sơ, thi tuyển, phỏng vấn, thẩm tra thông tin, thử việc, ra quyết định tuyển dụng và hội nhập nhân viên mới.
    4. Đánh giá tuyển dụng: Đo lường kết quả dựa trên các chỉ tiêu định lượng và định tính nhằm điều chỉnh quy trình.
  • Các nhân tố ảnh hưởng: Hệ thống hóa các nhân tố bên trong (uy tín, chính sách nhân sự, tiềm lực tài chính, phong cách lãnh đạo, văn hóa tổ chức) và các nhân tố bên ngoài (quan hệ cung - cầu lao động, sự cạnh tranh của đối thủ, môi trường kinh tế, khung pháp lý, hệ thống giáo dục - đào tạo).

Chương 2: Thực trạng tuyển dụng nhân lực tại Công ty Cổ phần Hawee Cơ điện

Chương 2 trình bày tổng quan về đơn vị khảo sát và phân tích toàn diện số liệu thực tế giai đoạn 2015 - 2017:

  • Khái quát đơn vị: Công ty Cổ phần Hawee Cơ điện (HAWEE ME., JSC) thuộc Tập đoàn Hawee, thành lập theo Giấy phép ngày 29/03/2004, hoạt động chính thức từ ngày 10/04/2004. Công ty là tổng thầu cơ điện của nhiều công trình lớn (Gold Mark City, Fivestar, Imperia, Tràng An Complex...), sở hữu nhà máy sản xuất thiết bị cơ điện quy mô khoảng 10.000 m² và đội ngũ hơn 300 kỹ sư, 1.000 chuyên gia kỹ thuật.
  • Cơ cấu tổ chức: Gồm Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc, Trợ lý Tổng Giám đốc, Ban kiểm soát, cùng các Giám đốc khối chức năng (GĐ Kỹ thuật phụ trách Phòng Dự toán kinh tế và Phòng Thiết kế; GĐ Kinh doanh phụ trách Phòng Kinh doanh và Phòng Dịch vụ sau bán hàng; GĐ Truyền thông phụ trách Phòng Truyền thông). Phòng Tài chính và Phòng Hành chính - Nhân sự hoạt động độc lập dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Tổng Giám đốc.
Chỉ tiêu quy mô nhân lực Năm 2015 Năm 2016 Năm 2017
Nguồn nhân lực toàn Tập đoàn Hawee (người) 565 817 1.569
Nguồn nhân lực Công ty Cổ phần Hawee Cơ điện (người) 329 523 1.024
Tỷ trọng nhân sự Hawee Cơ điện / Toàn tập đoàn (%) 58,23% 64,01% 65,26%
  • Quy trình tuyển dụng tại công ty:
    • Xác định nhu cầu: Nhu cầu tuyển dụng tăng nhanh qua các năm nhằm đáp ứng quy mô mở rộng dự án: năm 2015 cần 64 người, năm 2016 cần 75 người, năm 2017 tăng vọt lên 126 người.
    • Tuyển mộ: Đơn vị kết hợp cả hai nguồn tuyển dụng:
Phân loại nguồn tuyển dụng Năm 2015 Năm 2016 Năm 2017
Tổng số lao động cần tuyển (người) 64 75 126
Tuyển từ nguồn nội bộ (người) 21 30 58
Tỷ lệ nguồn nội bộ (%) 32,8% 40,0% 46,1%
Tuyển từ nguồn bên ngoài (người) 43 45 68
Tỷ lệ nguồn bên ngoài (%) 67,2% 60,0% 53,9%
  • Tuyển chọn nhân lực: Quá trình sàng lọc ứng viên diễn ra chặt chẽ qua các vòng:
Giai đoạn tuyển chọn Năm 2015 Năm 2016 Năm 2017
Số lượng hồ sơ ứng tuyển (hồ sơ) 59 64 72
Số hồ sơ lọt vào phỏng vấn (người) 24 28 35
Số lượng ứng viên thử việc (người) 17 19 21
Số nhân viên tiếp nhận chính thức (người) 9 11 15
Tỷ lệ tuyển chọn chính thức / Tổng hồ sơ (%) 15,3% 17,2% 20,8%
  • Kết quả tuyển dụng tổng hợp:
Tiêu chí phân loại lao động trúng tuyển Năm 2015 Năm 2016 Năm 2017
Tổng số lao động tuyển dụng (người) 49 56 108
1. Theo tính chất lao động
- Lao động trực tiếp 34 44 86
- Lao động gián tiếp 15 12 22
2. Theo giới tính
- Nam 32 34 74
- Nữ 17 22 34
3. Theo trình độ chuyên môn
- Thạc sĩ 08 10 14
- Đại học 10 14 22
- Cao đẳng, trung cấp 39 32 72
  • Chính sách thử việc và hợp đồng: Thời gian thử việc là 02 tháng đối với lao động có trình độ cao đẳng, trung cấp và 01 tháng đối với lao động có trình độ đại học trở lên. Lương thử việc được chi trả đúng quy định (không thấp hơn 85% lương chính thức). Sau thử việc đạt yêu cầu, người lao động ký hợp đồng xác định thời hạn 01 năm, tiếp tục tái ký 01 năm trước khi xem xét ký hợp đồng không xác định thời hạn.
  • Đánh giá chung: Đơn vị có ưu điểm là xây dựng được quy trình tuyển dụng rõ ràng, gắn kết giữa các phòng ban, tận dụng tốt nguồn tuyển nội bộ và tuân thủ pháp luật lao động. Tuy nhiên, vẫn còn hạn chế trong việc đa dạng hóa kênh tuyển mộ bên ngoài, số lượng hồ sơ nộp vào một số vị trí kỹ sư chất lượng cao còn hạn chế, và công tác đánh giá hiệu quả tuyển dụng sau hội nhập chưa được lượng hóa chi tiết.

Chương 3: Một số giải pháp và khuyến nghị về tuyển dụng nhân lực tại Công ty Cổ phần Hawee Cơ điện

Trên cơ sở phân tích thực trạng, chương 3 đề xuất phương hướng, giải pháp và khuyến nghị cụ thể:

  • Mục tiêu và phương hướng: Xây dựng đội ngũ nhân sự vững chuyên môn, nâng cao tỷ lệ nhân sự có kỹ năng ngoại ngữ, làm chủ công nghệ hiện đại và thích ứng với văn hóa doanh nghiệp.
  • Các nhóm giải pháp đề xuất:
    1. Nâng cao chất lượng ứng viên tuyển dụng nội bộ: Xây dựng lộ trình quy hoạch cán bộ nguồn rõ ràng, tiêu chuẩn hóa khung năng lực cho các vị trí quản lý và kỹ thuật chuyên sâu để tạo động lực phấn đấu nội bộ.
    2. Đa dạng hóa kênh tuyển mộ: Mở rộng hợp tác liên kết với các trường đại học, cao đẳng kỹ thuật chuyên ngành; tham gia các ngày hội việc làm; nâng cao hiệu quả truyền thông tuyển dụng trên nền tảng số và mạng xã hội chuyên nghiệp.
    3. Xây dựng kế hoạch tuyển dụng hiệu quả: Hoàn thiện công tác phân tích công việc và mô tả vị trí việc làm; dự báo nhu cầu nhân sự dài hạn thay vì chỉ tập trung giải quyết nhu cầu phát sinh đột xuất theo dự án.
    4. Các giải pháp bổ trợ: Hoàn thiện bộ công cụ đánh giá, tiêu chí phỏng vấn có tính phân loại cao; nâng cao chuyên môn cho hội đồng tuyển dụng; chuẩn hóa chương trình đào tạo hội nhập nhân sự mới.
  • Khuyến nghị:
    • Đối với Ban lãnh đạo: Phê duyệt kịp thời ngân sách cho công tác tuyển dụng và đào tạo; đầu tư nâng cấp hệ thống phần mềm quản lý dữ liệu ứng viên.
    • Đối với Phòng Hành chính - Nhân sự: Chủ động theo dõi biến động thị trường lao động, rà soát định kỳ thang bảng lương theo quy định pháp luật và nâng cao chất lượng thẩm tra thông tin ứng viên.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể gắn liền với dữ liệu thực nghiệm tại doanh nghiệp:

  • Hệ thống hóa toàn bộ diễn biến quy mô nhân sự của Công ty Cổ phần Hawee Cơ điện trong giai đoạn tăng trưởng nóng 2015 - 2017, ghi nhận sự gia tăng nhân lực từ 329 người lên 1.024 người.
  • Phản ánh chính xác kết quả sàng lọc tuyển dụng qua các năm: tổng số lao động tuyển dụng thực tế đạt 49 người (2015), 56 người (2016) và 108 người (2017); trong đó lực lượng lao động trực tiếp chiếm tỷ trọng chủ đạo (từ 69,38% đến 79,63%).
  • Chứng minh sự chuyển dịch trong cơ cấu nguồn tuyển mộ: tỷ trọng tuyển dụng từ nguồn nội bộ tăng từ 32,8% (2015) lên 46,1% (2017), cho thấy chính sách ưu tiên phát triển nhân sự nội bộ của đơn vị.
  • Đóng góp học thuật và thực tiễn: Khóa luận là công trình nghiên cứu hoàn chỉnh đầu tiên phân tích chuyên sâu về công tác tuyển dụng nhân lực tại Công ty Cổ phần Hawee Cơ điện, cung cấp bức tranh dữ liệu xác thực về hoạt động quản trị nhân lực tại một doanh nghiệp tổng thầu M&E tư nhân tại Việt Nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Phạm vi nghiên cứu của đề tài giới hạn tại Công ty Cổ phần Hawee Cơ điện trong mốc thời gian từ năm 2015 đến năm 2017. Các dữ liệu định lượng chủ yếu phản ánh số liệu tổng hợp từ Phòng Hành chính - Nhân sự và các phương pháp quan sát, phỏng vấn nội bộ, chưa thực hiện khảo sát diện rộng bằng bảng hỏi chuẩn hóa đối với toàn thể người lao động.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu đánh giá mối tương quan định lượng giữa chi phí tuyển dụng với năng suất lao động thực tế sau thời gian thử việc; nghiên cứu chuyên sâu về xây dựng thương hiệu nhà tuyển dụng trong ngành xây lắp kỹ thuật cơ điện.

Giá trị tham khảo

  • Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Quản trị nhân lực, Quản trị kinh doanh khi thực hiện các đề tài tốt nghiệp về thực trạng và giải pháp tuyển dụng trong doanh nghiệp.
  • Cung cấp khung phân tích quy trình tuyển mộ, tuyển chọn và các biểu mẫu tổng hợp số liệu thực tế cho các cán bộ quản lý nhân sự đang công tác tại các doanh nghiệp xây lắp, cơ điện và sản xuất kỹ thuật.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy mô nhân sự của Công ty Cổ phần Hawee Cơ điện chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong toàn Tập đoàn Hawee giai đoạn 2015 - 2017?

Theo số liệu thống kê trong khóa luận, năm 2015 nhân sự Hawee Cơ điện là 329/565 người (chiếm 58,23% toàn tập đoàn); năm 2016 là 523/817 người (chiếm 64,01%); năm 2017 đạt 1.024/1.569 người (chiếm 65,26% toàn tập đoàn).

2. Tỷ lệ tuyển dụng từ nguồn nội bộ tại công ty biến động như thế nào qua các năm?

Tỷ lệ lao động được tuyển dụng từ nguồn nội bộ tại công ty tăng trưởng liên tục qua các năm: đạt 32,8% (21/64 người) vào năm 2015; tăng lên 40,0% (30/75 người) vào năm 2016; và đạt 46,1% (58/126 người) vào năm 2017.

3. Quy định về thời gian thử việc và mức lương thử việc tại Hawee Cơ điện được áp dụng như thế nào?

Công ty áp dụng thời gian thử việc 01 tháng đối với ứng viên có trình độ đại học trở lên và 02 tháng đối với ứng viên có trình độ cao đẳng, trung cấp. Mức lương trong thời gian thử việc được đảm bảo không thấp hơn 85% mức lương chính thức của vị trí chức danh đó, tuân thủ đúng Điều 28 Bộ luật Lao động 2012.

4. Cơ cấu trình độ chuyên môn của nhân sự được tuyển dụng tại công ty giai đoạn 2015 - 2017 có đặc điểm gì?

Lao động có trình độ cao đẳng và trung cấp chiếm số lượng lớn nhất trong tổng số lao động được tuyển dụng (39 người năm 2015, 32 người năm 2016 và 72 người năm 2017); trình độ đại học lần lượt là 10 người (2015), 14 người (2016), 22 người (2017); trình độ thạc sĩ chiếm số lượng nhỏ nhất với 8 người (2015), 10 người (2016) và 14 người (2017).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Yến đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tuyển dụng nhân lực và phản ánh chi tiết thực trạng công tác tuyển mộ, tuyển chọn tại Công ty Cổ phần Hawee Cơ điện giai đoạn 2015 - 2017. Thông qua việc phân tích chuỗi số liệu thứ cấp và các phương pháp nghiên cứu thực tiễn, tác giả đã chỉ rõ các thành tựu về gia tăng quy mô nhân sự cũng như những mặt hạn chế trong công tác tuyển dụng của đơn vị. Hệ thống giải pháp và khuyến nghị được đề xuất bám sát đặc thù của doanh nghiệp xây lắp cơ điện, có giá trị ứng dụng thực tế đối với công tác quản trị nguồn nhân lực tại công ty.