CHƯƠNG 1 NHU CẦU LAO ĐỘNG VÀ VIỆC XÁC ĐỊNH NHU CẦU TẠI CÁC KHÁCH SẠN Ở THÀNH PHỐ VĨNH LONG 1.1 ĐẶC ĐIỂM CỦA LAO ĐỘNG KHÁCH SẠN NÓI CHUNG VÀ THÀNH PHỐ VĨNH LONG NÓI RIÊNG Kinh doanh khách sạn là hoạt động kinh doanh trên cơ sở cung cấp các dịch vụ lưu trú, ăn uống và dịch vụ bổ sung cho khách nhằm đáp ứng nhu cầu ăn, nghỉ, và giải trí của họ tại các điểm du lịch nhằm mục đích có lãi. Trong kinh doanh khách sạn quá trình sản xuất và tiêu thụ các dịch vụ thường đi liền nhau. Do đặc điểm này đã hình thành nên đặc điểm riêng biệt trong lao động khách sạn. - Sản phẩm của khách sạn là dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn, vì vậy lao động khách sạn chủ yếu là lao động trong lĩnh vực dịch vụ, chất lượng dịch vụ chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi người lao động.
Ví dụ: Nhân viên không dọn vệ sinh sạch sẽ, tiếp tân không ân cần, ảnh hưởng ngay đến lượng khách đến và thời gian lưu trú của khách. - Tính chuyên môn hóa cao đòi hỏi người lao động có trình độ kỹ năng, kỹ xảo cao dẫn đến khó thay thế lao động. Đặc biệt hơn là lĩnh vực này đòi hỏi nhiều nhân viên biết ngoại ngữ, không phải một hoặc vào thứ tiếng mà phải thật nhiều thứ tiếng trên thế giới. - Khó có khả năng cơ khí hóa, tự động hóa dẫn đến số lượng lao động nhiều trong cùng một thời gian và không gian (chưa kể sự có mặt của người tiêu dùng), nhiều loại chuyên môn nghề nghiệp dẫn đến việc khó khăn trong tổ chức quản lý điều hành.
- Thời gian làm việc hầu hết của các bộ phận trong khách sạn kinh doanh 10 lưu trú và ăn uống phụ thuộc vào thời gian tiêu dùng của khách. - Cường độ lao động không đồng đều mang tính thời điểm cao, đa dạng và phức tạp. - Các đặc điểm về độ tuổi, giới tính, hình thức, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, ngoại ngữ. - Các đặc điểm của quy trình tổ chức lao động (giờ trong ngày, ngày trong tuần, tuần trong tháng, tháng trong năm).
- Đặc biệt đây là lĩnh vực phục vụ cho con người nên rất nhạy cảm. Tất cả các đặc điểm trên đặt ra cho công tác quản lý nguồn nhân lực của khách sạn phải đáp ứng được các yêu cầu sau: Thứ nhất, vừa tiết kiệm lao động vừa đảm bảo chất lượng lao động trong khi lao động khách sạn có hệ số luân chuyển cao, có xu hướng tăng và lớn hơn so với các lĩnh vực khác. Thứ hai, định mức lao động, xác định nhiệm vụ cụ thể chính xác cho từng chức danh, bảo đảm tính hợp lý công bằng trong phân phối lợi ích cả về vật chất và tinh thần. * Đặc điểm cơ cấu lao động trong khách sạn - Đặc điểm về cơ cấu dân cư Lực lượng lao động trong ngành khách sạn đa số là các lao động trẻ, chiếm tỷ lệ lớn trong độ tuổi lao động của dân cư, lao động khách sạn thường tập trung ở các khu đô thị nhiều hơn là khu vực nông thôn.
- Cơ cấu về trình độ nghiệp vụ - văn hoá Lao động trong khách sạn có trình độ nghiệp vụ cơ bản để phục vụ cho công tác chuyên môn, được đào tạo ngắn hạn và dài hạn. Đa số đội ngũ lao động có trình độ văn hóa tương đối cao so với lao động trong các lĩnh vực khác. Đội ngũ các nhà quản lý khách sạn có trình độ văn hóa và chuyên môn nghiệp vụ 11 cao. Do đó, thường có hiện tượng “nhảy việc” đối với đối tượng lao động này khi gặp môi trường làm việc chuyên nghiệp hơn và thu nhập cao hơn.2 NHU CẦU LAO ĐỘNG CỦA KHÁCH SẠN Hiện tại các khách sạn trên địa bàn thành phố Vĩnh Long chỉ đáp ứng phần nào về số lượng, chất lượng, trình độ , cơ cấu tổ chức, kiến thức và sức khỏe để đảm bảo thực hiện tốt công việc và đáp ứng cơ bản nhu cầu của khách.
Cụ thể: *Về số lượng: Bảng 1.1: Lao động làm việc trong lĩnh vực khách sạn chia theo ngành trong năm 2010 Bộ phận Nhân viên (người) Lễ tân khách sạn 267 Buồng 564 Nhà hàng/bồi bàn 480 Chuẩn bị đồ ăn 305 Kỹ sư/Bảo dưỡng 314 Bảo vệ 501 Vui chơi giải trí (mát sa, karaoke, thể thao…) 1.030 Bán hàng, tiếp thị, kế toán, nguồn nhân lực, tài 740 chính… Những lĩnh vực khác 240 Tổng cộng 4.441 Nguồn: Sở Văn hóa thể thao và du lịch Vĩnh Long Theo kết quả phỏng vấn của một số khách sạn trên địa bàn, số lượng nhân viên trong khách sạn không cố định mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: chất 12 lượng lao động, mùa vụ, trình độ nhân viên,… Tuy nhiên, đa số quản lý khách sạn đồng tình với định mức trung bình của một khách sạn 48 phòng như sau: - Ban quản lý khách sạn : 02 - Tiếp tân : 03 - Buồng : 07 - Bảo vệ : 04 - Kỹ thuật : 04 * Về chất lượng Vì là Tỉnh thuần nông nên đội ngũ nhân viên trong ngành khách sạn chưa có tác phong công nghiệp, còn nhiều yếu kém trong việc phục vụ khách hàng, tính chuyên nghiệp chưa cao, đặc biệt còn rất yếu về ngoại ngữ kể cả tiếng Anh, … * Về trình độ Chỉ có 30% Lao động trong lĩnh vực khách sạn có trình độ Đại học, Cao đẳng trong đó có 16% đúng chuyên ngành; số còn lại đa số chỉ mới tốt nghiệp Trung học phổ thông và được tham dự các lớp bồi dưỡng ngắn hạn, tiếng Anh – Pháp ở trình độ hạn chế còn tiếng các nước khác gần như không biết. * Về cơ cấu tổ chức Các khách sạn tại TP. Vĩnh Long thường có cơ cấu tổ chức như sau: Ban điều hành hoạt động của khách sạn bao gồm Giám đốc và các thành viên là trưởng các bộ phận. Tức là thành viên của ban điều hành phải là cấp dưới trực tiếp của Giám đốc.
Các thành viên này được coi là những người điều hành ở vị trí cao nhất của khách sạn. Họ là những cán bộ chủ chốt chịu sự lãnh đạo trực tiếp của giám đốc, chịu trách nhiệm về ngân sách và kế hoạch hoạt động của bộ phận mình. Kế đến là các nhân viên chuyên môn, nhân viên phục vụ khách sạn. 13 Thực tế, các khách sạn ở Vĩnh Long hoạt động có hiệu quả thường có cơ cấu tổ chức không chỉ có 1 hoặc 2 bộ phận, mà tổng hợp nhiều bộ phận lại với nhau tạo thành hai bộ phận chính, có những bộ phận trực tiếp như: Tiền sảnh, nhà hàng, bếp, sales, quản gia, Spa, buồng.
Có những bộ phận gián tiếp như: Nhân sự, kế toán, mua hàng, bảo vệ, kỹ thuật, cây xanh,. * Về kiến thức Là Tỉnh lẻ nên việc phổ cập kiến thức gặp rất nhiều khó khăn, đa số nhân viên chỉ có kiến thức cơ bản về kinh doanh khách sạn thông qua các lớp tập huấn ngắn hạn, được kèm cặp,… nên kiến thức về lĩnh vực này còn rất hạn chế. * Về sức khỏe Nhìn chung nhân viên khách sạn có tuổi đời trẻ, sức khỏe tốt, … đảm bảo được nhiệm vụ. Đây là lợi thế của Vĩnh Long, vì ở vùng sông nước, điều kiện khí hậu thuận lợi, sản vật trù phú,… Những điều này góp phần đáng kể trong việc đảm bảo sức khỏe người lao động.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI NHU CẦU LAO ĐỘNG CỦA KHÁCH SẠN 1.1 Sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương Vĩnh Long là thành phố có nhiều điều kiện thuận lợi, nằm trong vùng ảnh hưởng của địa bàn trọng điểm phía Nam; nằm giữa trung tâm kinh tế quan trọng là Thành phố Cần Thơ và Thành phố Hồ Chí Minh.
Vì thế nơi đây có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch (du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng, hội nghị, hội thảo…). Mặt khác, Vĩnh Long nằm giữa sông Tiền và sông Hậu, với thế mạnh sông nước và vườn cây ăn trái đặc sản, xuất phát từ những tiềm năng ấy, ngành du lịch Vĩnh Long bước đầu khai thác nhiều mô hình phát triển ngành du lịch.Thành phố Vĩnh Long là trung tâm chính trị, kinh tế, xã hội của tỉnh, TP. Vĩnh Long có lợi thế so sánh về nhiều mặt hơn so với các huyện khác nhất là về vị trí địa lý. Vĩnh Long nằm ở phía Bắc tỉnh Vĩnh Long, ngay tại ngã ba sông Tiền và sông Cổ Chiên, trên trục hành lang nối TP.
14 Hồ Chí Minh – thành phố Cần Thơ (Trung tâm vùng đồng bằng sông Cửu Long), Cần Thơ - Cao Lãnh ; TP. Vĩnh Long cách TP. Hồ Chí Minh 136 km về phía Tây Nam và cách TP. Cần Thơ 30km về phía Đông Bắc.
Vĩnh Long còn nằm trên các tuyến đường bộ xuyên vùng miền tây (Quốc lộ 1 A, đường cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Cần Thơ, Quốc lộ 53, 57, 80,…) giàu tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh thái. Phía Bắc giáp sông tiền, sông Cổ Chiên và 04 xã cù lao (An Bình, Đồng Phú, Bình Hòa Phứơc và Hòa Ninh) thuộc huyện Long Hồ, phía Đông giáp xã Thanh Đức, huyện Long Hồ, phía Nam giáp xã Long Phứơc, Phứơc Hậu và Tân Hạnh thụôc huyện Long Hồ, phía Tây giáp huyện Châu Thành – Đồng Tháp. Với vị trí này, TP.
Vĩnh Long có cơ hội giao thương, phát triển và khi đựơc đầu tư tốt sẽ nhanh chóng trở thành đô thị vệ tinh hiện đại có vị thế cao hơn, đóng vai trò hàng đầu trong toàn bộ mục tiêu phát triển kinh tế của Tỉnh, vùng đồng bằng sông Cửu Long và các lãnh thổ trên lưu vực sông Mê Kông. Toàn bộ lãnh thổ TP. Vĩnh Long nằm trên bờ sông Tiền Giang, có cửa ngõ ra biển, điều kiện giao thông thủy, bộ của thành phố khá thuận lợi tạo cơ hội giao thương, mở rộng quan hệ hợp tác , mở rộng thị trừơng với bên ngoài. Ngoài ra, trên địa bàn còn có các sông lớn khác chảy qua như: sông Cổ Chiên, sông Thiềng Đức, sông Cái Cam, sông Cái Đôi và sông Cái Da kết nối thành phố với các miền đất trù phú khác trong vùng.
Trên địa bàn có các quốc lộ, tỉnh lộ, các tuyến đừơng giao thông quan trọng khác chạy qua tạo cho thành phố dễ dàng trong việc giao lưu, giao thương, nối liền thành phố với các tỉnh, đô thị khác trong khu vực, toàn vùng và cả nước. Với các lợi thế về vị trí địa lý, lợi thế về nguồn nhân lực và tài nguyên, Vĩnh Long có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển ngành du lịch nói chung trong đó có kinh doanh khách sạn.