CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TUYỂN DỤNG NGUỒN NHÂN LỰC 1. Một số khái niệm liên quan 1. Nguồn nhân lực Theo Trần Kim Dung (2018), nguồn nhân lực của một tổ chức được hình thành trên cơ sở của các cá nhân có vai trò khác nhau và được liên kết với nhau theo những mục tiêu nhất định. Nguồn nhân lực khác với các nguồn lực khác của doanh nghiệp do chính bản thân con người.
Nhân viên có các năng lực, đặc điểm cá nhân khác nhau, có tiềm năng phát triển, có khả năng hình thành các nhóm hội, các tổ chức công đoàn để bảo vệ quyền lợi của họ. Hơn trên hết thì quản trị nguồn nhân lực là hệ thống các triết lý, chính sách và hoạt động chức năng về thu hút, đào tạo-phát triển và duy trì con người của một tổ chức nhằm đạt được kết quả tối ưu cho cả tổ chức lẫn nhân viên. Ngoài ra, theo Phạm Minh Hạc (2001) thì nguồn nhân lực đề cập đến tất cả các tiềm năng lao động có sẵn trong một quốc gia hoặc một vùng địa lý cụ thể. Nó bao gồm những người lao động đã được chuẩn bị, ở các cấp độ khác nhau, để tham gia vào các công việc lao động.
Trong thời đại toàn cầu hóa hiện nay, tuyển chọn và tuyển dụng là một trong những thành phần cơ bản của thực tiễn quản lý nguồn nhân lực tổ chức thực hiện để phát triển và nâng cao năng lực của nhân viên nhằm giúp họ đạt được cả mục tiêu cá nhân và tổ chức (Ogedegbe 2014; Selase 2018). Những thực hành như vậy nên được thực hiện song song với chiến lược tổ chức tổng thể và đảm bảo rằng tổ chức có đủ số lượng nhân sự, ở đúng nơi vào đúng thời điểm và làm đúng việc theo đúng cách. Armstrong (2009) thừa nhận rằng các hoạt động quản lý nguồn nhân lực hỗ trợ các mục tiêu và mục tiêu của tổ chức và cần được thích ứng với những thay đổi trong môi trường tổ chức. Hơn nữa, vai trò của nguồn nhân lực bộ phận trong một tổ chức hoạt động giống như một cường quốc vì họ phải thuê những người phù hợp nhất theo nhu cầu của tổ chức (Ogedegbe, 2014).
Vì nguồn nhân lực có tầm quan trọng rất lớn đối với tổ chức nên nó có thể được nhận thấy trong quá trình tuyển dụng cũng như trong lĩnh vực bố trí nhân 6 sự có tầm quan trọng rất lớn cho hiệu quả chung của tổ chức. Điều quan trọng cần lưu ý là những nhân viên giỏi có thể chịu trách nhiệm tổ chức đạt tới đỉnh cao thành công, trong khi một lựa chọn tồi có thể khiến doanh nghiệp bị phá sản. Tuyển dụng và tuyển chọn là bước đầu tiên để chọn đúng người, đúng việc và phát triển của tổ chức phụ thuộc trực tiếp vào nó vì nó bao gồm việc lập kế hoạch, nhắm mục tiêu, xác định, lập danh sách rút gọn và lựa chọn những tài năng phù hợp nhất cho công việc cụ thể. Nghiên cứu hiện tại xem xét việc sử dụng rộng rãi thực hành tuyển dụng và tuyển chọn để giúp làm mới các khái niệm và hiểu biết của các nhà nghiên cứu về chủ đề này.
Tuyển dụng nhân sự Theo Nguyễn Quốc Tuấn (2022), tuyển dụng nhân sự là vô cùng quan trọng đối với tổ chức. Cần thực hiện một quá trình từ việc xác định nhu cầu tuyển dụng , chiêu mộ, lựa chọn và hội nhập nhân viên và đảm bảo rằng quá trình đó được thực hiện một cách hiệu quả, phù hợp với sự phát triển của tổ chức trên cơ sở dựa vào nguồn nhân lực.1: Các giai đoạn của tuyển dụng (Nguyễn Quốc Tuấn, 2022) Theo Martin Hilb (2003), “Tuyển dụng nhân sự là quá trình lựa chọn những nhân viên có trình độ học vấn và năng lực phù hợp với yêu cầu công việc, có thái độ tích cực, và khả năng đóng góp quan trọng trong nhóm. Điều này được thực hiện bằng cách sắp xếp công việc phù hợp với tầm nhìn của doanh nghiệp, vào thời điểm và địa điểm thích hợp, với mức chi phí hợp lý”. Theo Armstrong, 2009 thì tuyển dụng là quyết định của việc lập kế hoạch quản lý nguồn nhân lực về số lượng nhân viên cần thiết, khi cần thiết, cũng như các tiêu chí cho những gì cần thiết trong một tổ chức.
Đây là lần đầu tiên bước tuyển dụng nhân viên và được coi là một chức năng tích cực nhằm thu hút một lượng lớn nhân lực có trình độ ứng viên nộp đơn xin các vị trí việc làm sẵn có. Tuy nhiên, theo quan điểm của Henry và Temtime (2009), có thể nói rằng họ coi tuyển dụng là một quá trình trong đó các cá nhân tài năng có thể được phép gia nhập một tổ chức và với thời gian đào tạo theo thời gian, tính hợp lý của việc đó loại hình tuyển dụng có thể được làm chứng và xác minh. Gamage (2014) cho rằng tuyển 8 dụng là nhằm đảm bảo rằng những người có trình độ luôn sẵn sàng đáp ứng công việcnhu cầu của doanh nghiệp. Tuyển dụng không hiệu quả sẽ cản trở mọi cơ hội lựa chọn ứng viên hiệu quả vì khi tuyển dụng thiếu hụt, việc lựa chọn phải tiến hành với một nhóm ứng viên có trình độ kém.
Vì vậy, tuyển dụng nhân sự chính là quá trình chiêu mộ, lựa chọn, hội nhập nhân viên để giúp cung cấp cho tổ chức nguồn nhân sự với khả năng và phẩm chất phù hợp nhất, là nhân tố cốt yếu tạo nên lợi thế cạnh tranh cho tổ chức. Chiêu mộ nhân sự Theo (Nguyễn Quốc Tuấn, 2022), chiêu mộ nhân sự là “tiến trình định vị và thu hút các ứng viên để điền khuyết chức vụ trống cho tổ chức, là bước triển khai cho hoạch định nguồn nhân lực và liên quan chặt chẽ với tiến trình lựa chọn, qua đó tổ chức đánh giá sự phù hợp của ứng viên cho các công việc khác nhau”. Quá trình chiêu mộ nhân sự đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình tuyển chọn. Trong thực tế, có những người có trình độ cao nhưng lại không được lựa chọn vì họ không biết đến cơ hội tuyển dụng hoặc không có điều kiện để nộp hồ sơ.
Khi số lượng ứng viên bằng hoặc ít hơn nhu cầu tuyển dụng, quá trình lựa chọn sẽ không thể đạt được chất lượng như kỳ vọng hoặc trở nên kém hiệu quả. Hoạt động chiêu mộ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực cho tổ chức. Nó không chỉ ảnh hưởng đến quá trình tuyển chọn ứng viên mà còn tác động đến các hoạt động quản lý nhân sự khác như đánh giá hiệu suất, quản lý thù lao, đào tạo và phát triển, cũng như quản lý quan hệ lao động.2: Tiến trình chiêu mộ (Nguyễn Quốc Tuấn, 2022) 10 1. Các bước trong công tác tuyển dụng nhân sự 1.
Chuẩn bị tuyển dụng Quá trình chuẩn bị cho hoạt động tuyển dụng là bước đầu tiên và quan trọng nhất để đảm bảo rằng quá trình tuyển dụng diễn ra một cách trôi chảy và hiệu quả. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ giúp xác định đúng nhu cầu nhân sự, từ đó định hình các tiêu chí, phương pháp, và kế hoạch tuyển dụng. Đây là nền tảng để doanh nghiệp thu hút được những ứng viên phù hợp nhất với nhu cầu của mình. Xác định nhu cầu tuyển dụng Trước hết, việc xác định rõ ràng nhu cầu tuyển dụng là bước không thể thiếu.
Nhà quản lý cần hiểu rõ số lượng nhân sự cần thiết, các vị trí cụ thể cần tuyển dụng, cùng với yêu cầu về trình độ và kỹ năng của từng vị trí. Việc này phải dựa trên tình hình kinh doanh hiện tại và chiến lược phát triển dài hạn của doanh nghiệp. Để làm được điều này, doanh nghiệp cần tiến hành phân tích công việc kỹ lưỡng, thu thập thông tin liên quan đến từng nhiệm vụ và trách nhiệm trong công việc. Kết quả của quá trình này thường được thể hiện qua hai văn bản quan trọng: bản mô tả công việc và bản tiêu chuẩn công việc.
Bản mô tả công việc nêu rõ tên vị trí, mục tiêu, nhiệm vụ, và các trách nhiệm cụ thể của vị trí đó. Trong khi đó, bản tiêu chuẩn công việc liệt kê các yêu cầu tối thiểu mà một cá nhân cần có để hoàn thành tốt công việc, bao gồm các kỹ năng chuyên môn và kinh nghiệm cần thiết. Lập kế hoạch tuyển dụng Sau khi xác định được nhu cầu tuyển dụng, bước tiếp theo là lập kế hoạch chi tiết cho quá trình tuyển dụng. Việc lập kế hoạch không chỉ định hướng cho toàn bộ quá trình mà còn giúp tránh được những trở ngại không mong muốn.
Kế hoạch này cần xác định rõ nguồn tuyển dụng, phương pháp và hình thức tuyển dụng. • Nguồn tuyển dụng: Doanh nghiệp có thể sử dụng các nguồn tuyển dụng nội bộ như nhân viên hiện tại, chương trình phát triển nhân viên, hoặc chính sách khuyến khích nội bộ. Ngoài ra, các nguồn tuyển dụng từ bên ngoài như trang 11 web tuyển dụng trực tuyến cũng đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng phạm vi tiếp cận ứng viên. • Phương pháp tuyển dụng: Mỗi nguồn tuyển dụng sẽ yêu cầu phương pháp phù hợp.
Ví dụ, khi tuyển dụng từ nội bộ, doanh nghiệp có thể áp dụng phương pháp thăng chức hoặc di chuyển nhân viên. Còn với nguồn bên ngoài, phương pháp như quảng cáo trên phương tiện truyền thông hay tổ chức sự kiện tuyển dụng có thể được sử dụng. • Hình thức tuyển dụng: Doanh nghiệp cần xác định hình thức tuyển dụng phù hợp cho từng vị trí, bao gồm các bài kiểm tra chuyên môn, phỏng vấn trực tiếp hoặc kiểm tra kỹ năng. Thành lập hội đồng tuyển dụng Hội đồng tuyển dụng thường gồm những người có kinh nghiệm và chuyên môn trong việc đánh giá ứng viên.
Hội đồng này chịu trách nhiệm điều hành và quyết định trong suốt quá trình tuyển dụng, đảm bảo sự công bằng và minh bạch trong việc lựa chọn ứng viên phù hợp nhất cho tổ chức. Chiêu mộ nhân lực Quá trình chiêu mộ nhân lực là giai đoạn tiếp theo sau khi đã chuẩn bị kỹ lưỡng. Doanh nghiệp cần có chiến lược rõ ràng để thu hút ứng viên phù hợp (Lê Cẩm Hà, 2010). Xây dựng chiến lược chiêu mộ • Lập kế hoạch chiêu mộ: Doanh nghiệp cần xác định số lượng ứng viên cần tuyển cho mỗi vị trí, dự phòng cho trường hợp một số ứng viên không đáp ứng được yêu cầu hoặc từ chối công việc.
• Xác định nguồn chiêu mộ: Tổ chức cần xác định các nguồn chiêu mộ, từ trang web việc làm, mạng xã hội, đến các sự kiện tuyển dụng. Sử dụng đa dạng nguồn chiêu mộ giúp doanh nghiệp tiếp cận được nhiều ứng viên tiềm năng hơn.