Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về công tác tuyển dụng tại các ngân hàng thương mại Chương 2: Thực trạng công tác tuyển dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Cầu Giấy Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện công tác tuyển dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Cầu Giấy 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề án 1. Những nghiên cứu về công tác tuyển dụng trong doanh nghiệp Công tác tuyển dụng là một trong những hoạt động quan trọng của quản trị NNL. Bởi vậy, nghiên cứu về công tác tuyển dụng được tìm thấy rất nhiều cả về lý luận và thực tiễn.
Về lý luận, các lý thuyết tuyển dụng được tìm thấy ở hầu hết các giáo trình như: "Giáo trình quản trị nhân lực" của Nguyễn Văn Điềm và Nguyễn Ngọc Quân (2012), "Quản trị nguồn nhân lực" của Trần Kim Dung (2011) hay "Giáo trình quản trị nhân lực căn bản" của Mai Thanh Lan và Nguyễn Thị Minh Nhà (2016)… Trong đó, tuyển dụng được mô tả là một trong những khâu quan trọng của công tác quản trị nhân sự trong doanh nghiệp. Các tác giả cung cấp đầy đủ các nội dung xoay quanh công tác tuyển dụng từ nguồn tuyển dụng đến quy trình tuyển dụng về lý thuyết để có thể áp dụng khi triển hai quá trình đảm bảo việc tạo ra, duy trì và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực. Phan Thị Thu Thuỷ (2017) đã đề cập đến những vấn đề cơ bản về nguồn nhân lực, công tác tuyển dụng nhân lực, phân tích thực tiễn tại Doanh nghiệp tư nhân may mặc và vận tải Hoa Việt để chỉ ra những thành công, hạn chế. Giải pháp đưa ra rất chú trọng vào tiêu chí trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của nhân viên trong việc chọn lựa và quyết định tuyển dụng.
Khương Thanh T ng (2019) đã hệ thống hoá một số vấn đề lý luận cơ bản về tuyển dụng nhân lực, phân tích, đánh giá thực trạng tuyển dụng nhân lực tại Công ty cổ phần dịch vụ đường cao tốc Việt Nam để phát hiện ra những hạn chế, bất cấp còn tồn tại và tìm ra nguyên nhân. Từ đó, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân lực trong thời gian tới. 6 Phạm Thanh Hoa (2020) chỉ giới hạn nghiên cứu về tuyển dụng đối với nhân lực công nghệ thông tin tại Tổng Công ty truyền thông. Nội dung công tác tuyển dụng trong khung lý thuyết bao gồm: chuẩn bị tuyển dụng, tuyển mộ nhân lực; tuyển chọn nhân lực; thử việc, đào tạo hội nhập và đánh giá mức độ phù hợp của nhân viên mới.
Nghiên cứu của tác giả đã đưa ra các hía cạnh há đầy đủ. Trần Quốc Việt (2022) đã xây dựng khung lý thuyết về nội dung công tác tuyển dụng nhân sự bao gồm 4 hoạt động: xây dựng kế hoạch tuyển dụng, tổ chức tuyển dụng, hội nhập nhân viên mới và kiểm tra đánh giá công tác tuyển dụng. Tác giả đã dựa trên lý luận về chức năng quản lý để nghiên cứu về công tác tuyển dụng. Tuy nhiên, tác giả chưa đề cập đến vấn đề nguồn tuyển dụng và xây dựng một quy trình tuyển dụng chuẩn cho doanh nghiệp.
Những nghiên cứu về công tác tuyển dụng tại các ngân hàng thương mại Có thể thấy những nghiên cứu thực tiễn về công tác tuyển dụng tại các NHTM với nhiều cách tiếp cận khác nhau. Lê Trung Hiếu (2015) đã nghiên cứu "Tuyển dụng nhân lực tại Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt" ở khía cạnh cơ sở của việc triển khai công tác tuyển dụng, phân công trách nhiệm tuyển dụng và tổ chức quy trình tuyển dụng. Đây cũng là một cách tiếp cận nghiên cứu khác biệt so với các nghiên cứu khác về tuyển dụng nhân sự trong các NHTM. Phan Thị Hà Thơ (2015) hi nghiên cứu công tác tuyển dụng nhân lực tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Hà Tĩnh đã chia thành 2 quá trình: tuyển mộ và tuyển chọn.
Việc phân tích thực tiễn diễn ra trong giai đoạn ngành ngân hàng đang vượt qua hó hăn của thời kỳ suy thoái để phát triển. Tuy nhiên, luận văn chưa đề cập đến cách thức triển khai hoạt động tuyển dụng, bộ máy thực hiện hay nguồn tuyển dụng. Trần Hữu Hảo (2016) nghiên cứu công tác tuyển dụng tại Ngân hàng cổ phần in Đông Hà. Tác giả đưa ra một quy trình tuyển dụng với các bước khá rõ ràng.
Bên cạnh đó, những nhân tố ảnh hưởng cũng được phân tích để giải thích nguyên nhân 7 cho các hạn chế được tìm thấy đối với công tác tuyển dụng. Từ đó, tác giả đề xuất một số giải pháp cải thiện những vấn đề trong công tác tuyển dụng ngân hàng. Nguyễn Phương Anh (2020) lại xác định nội dung tuyển dụng nhân lực bao gồm: xác định chỉ tiêu, xây dựng kế hoạch tuyển dụng; tuyển mộ nhân lực; tuyển chọn nhân lực; hội nhập nhân viên mới; xác định tiêu chuẩn đánh giá ứng viên trong công tác tuyển dụng. Khung lý thuyết mà tác giả đưa ra còn có chỗ chưa hợp lý bởi tiêu chuẩn đánh giá ứng viên phải được xây dựng trước khi tiến hành tuyển mộ và tuyển chọn nhân lực.
Bên cạnh đó, nguồn tuyển dụng cũng chưa được đề cập. Nghiên cứu cũng hông đưa ra hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác tuyển dụng nhân lực nhưng vẫn thực hiện khi nghiên cứu thực tiễn. Điều này làm giảm tính logic của nghiên cứu. Ngô Thị Bích Hường (2022) thì nghiên cứu "tuyển dụng nhân lực tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội" với 3 nội dung là: lập kế hoạch tuyển dụng nhân lực, thực hiện tuyển dụng và đánh giá ết quả tuyển dụng nhân lực.
Khoảng trống nghiên cứu Các nghiên cứu về công tác tuyển dụng trong các doanh nghiệp nói chung và tại các NHTM nói riêng há phong phú và đa dạng về cách tiếp cận. Có nghiên cứu dựa vào cách tiếp cận chức năng quản lý nhưng có nghiên cứu lại về quy trình tuyển dụng. Từ các phân tích ở trên, khoảng trống nghiên cứu được nhìn thấy như sau: Thứ nhất, các nghiên cứu thường chỉ tập trung vào việc triển khai các hoạt động trong công tác tuyển dụng hoặc theo chức năng quản lý mà chưa phân tích đầu vào là nguồn tuyển dụng. Thứ hai, các nghiên cứu về công tác tuyển dụng của các ngân hàng thường được chú ý trong giai đoạn năm 2015 - 2017 hi các ngân hàng đang tiến hành tái cơ cấu nền kinh tế sau giai đoạn suy thoái 2008 - 2015 mà hiếm có nghiên cứu trong giai đoạn 2022 - 2023.
Thứ ba, chưa có nghiên cứu về công tác tuyển dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Cầu Giấy. 8 Các khoảng trống ở trên đặt cơ sở cho nghiên cứu của đề án. Cơ sở lý luận về công tác tuyển dụng tại các ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm về công tác tuyển dụng Để có một đội ngũ nhân lực có chất lượng, đáp ứng yêu cầu các mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp nói chung và các NHTM nói riêng, việc đầu tiên cần phải thực hiện tốt công tác tuyển dụng.
Để tránh có sự nhầm lẫn và hiểu sâu sắc hơn về khái niệm tuyển dụng, cần phải phân biệt rõ ràng khái niệm "tuyển dụng", "tuyển mộ" và "tuyển chọn" như sau: Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm, thu hút ứng cử viên từ những nguồn khác nhau đến tham gia dự tuyển vào các vị trí còn tr ng trong t chức và lựa chọn trong s họ những ng ời đ p ứng t t yêu cầu công việc đặt ra. Tuyển dụng bao gồm 2 quá trình là: tuyển mộ và tuyển chọn (Vũ Thuỳ Dương, Hoàng Văn Hải, 2005, tr. Tuyển dụng nhân lực được coi là quá trình đầu tiên cơ bản của quá trình tổ chức lao động. Đây là hâu rất đáng quan tâm đối với các nhà quản lý, những người sử dụng nhân lực, bởi vì sự phân tích, đánh giá, phân loại nhân lực, sự cần thiết để xác lập một lực lượng nhân lực để hoàn thành các mục tiêu trong đơn vị chỉ có thể được thực hiện một cách thuận lợi và có hiệu quả khi thực hiện tốt công tác tuyển dụng.
Tuyển mộ là quá trình thu hút nhữ ời xin việc có trì độ từ lực l ng lao động xã hội (nguồn bên ngoài) và lực l lao động bên trong t chức (nguồn bên trong). Mọi tổ chức phải có đầy đủ khả năng để thu hút đủ số lượng và chất lượng lao động để nhằm đạt được các mục tiêu của mình (Nguyễn Vân Điềm và Nguyễn Ngọc Quân, 2004, tr. Quá trình tuyển mộ ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả của quá trình tuyển chọn. Trong thực tế, sẽ có trường hợp người lao động có trình độ cao nhưng họ không được tuyển chọn vì họ hông được biết các thông tin tuyển mộ, hoặc họ không có cơ hội nộp đơn xin việc.
Chất lượng của quá trình lựa chọn sẽ hông đạt được như các yêu cầu mong muốn hay hiệu quả thấp nếu như số lượng người nộp đơn xin 9 việc bằng hoặc ít hơn số nhu cầu cần tuyển chọn. Công tác tuyển mộ có ảnh hưởng lớn đến chất lượng nguồn nhân lực trong các tổ chức, các doanh nghiệp. Tuyển mộ không chỉ ảnh hưởng đến việc tuyển chọn, mà còn ảnh hưởng tới các chức năng khác của quản trị NNL như: Đánh giá tình hình thực hiện công việc, thù lao lao động, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, các mối quan hệ lao động…(Nguyễn Vân Điềm và Nguyễn Ngọc Quân, 2004, tr. Tuyển chọn là quá trìn đ i c c ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc để tì đ c nhữ ời phù h p với các yêu cầu đặt ra trong s nhữ ời đã t u út đ c trong quá trình tuyển mộ.
…(Nguyễn Vân Điềm và Nguyễn Ngọc Quân, 2004, tr. Cơ sở của tuyển chọn là các yêu cầu của công việc đã được đề ra theo bản mô tả công việc và bản yêu cầu đối với người thực hiện công việc. Quá trình tuyển chọn là khâu quan trọng nhằm giúp cho các nhà quản trị nhân lực đưa ra được các quyết định tuyển dụng một cách đúng đắn nhất.