Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ƯU ĐÃI ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG Ở ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN 1. Một số khái niệm liên quan đề tài nghiên cứu 1. Khái niệm người có công với cách mạng 1. Khái niệm người có công với cách mạng Hiện nay, căn cứ pháp lý quy định người có công với cách mạng là Khoản 1, Điều 3, Pháp lệnh số 02/2020/UBTVQH14 ngày 09 tháng 12 năm 2020 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Ưu đãi người có công (sau đây gọi là Pháp lệnh 02) và Nghị định số 131/2021/NĐ-CP ngày 30 tháng 12 năm 2021 quy định chi tiết và biện pháp thi hành Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng (sau đây gọi là Nghị định 131), quy định đối tượng hưởng chế độ ưu đãi người có công với cách mạng bao gồm người có công với cách mạng và thân nhân của người có công với cách mạng.
Trong đó, người có công với cách mạng bao gồm: “a) Người hoạt động cách mạng trước ngày 01 tháng 01 năm 1945 là người được cơ quan có thẩm quyền xem xét công nhận là người hoạt động cách mạng trước ngày 01 tháng 01 năm 1945 khi có một trong các điều kiện, tiêu chuẩn theo Khoản 1, Điều 8, Pháp lệnh 2020 và Điều 4, Nghị định 131 quy định; b) Người hoạt động cách mạng từ ngày 01 tháng 01 năm 1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 là người được cơ quan có thẩm quyền xem xét công nhận là người hoạt động cách mạng từ ngày 01 tháng 01 năm 1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 khi có một trong các điều kiện, tiêu chuẩn theo Khoản 1, Điều 11, Pháp lệnh 2020 và Điều 9, Nghị định 131 quy định; c) Liệt sĩ là người đã hy sinh vì sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế hoặc vì lợi ích của Nhà nước, 10 của Nhân dân được cơ quan có thẩm quyền xem xét công nhận là liệt sĩ và được truy tặng Bằng “Tổ quốc ghi công”; d) Bà mẹ Việt Nam anh hùng là những bà mẹ thuộc một trong các trường hợp sau đây được tặng hoặc truy tặng danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam anh hùng”: Có 2 con trở lên là liệt sĩ; Chỉ có 2 con mà 1 con là liệt sĩ và 1 con là thương binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; Chỉ có 1 con mà người con đó là liệt sĩ; Có 1 con là liệt sĩ và có chồng hoặc bản thân là liệt sĩ; Có 1 con là liệt sĩ và bản thân là thương binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; đ) Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân là cá nhân trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân hoặc những công dân khác mà trung thành với Tổ quốc, với chủ nghĩa xã hội, có đạo đức cách mạng, có ý thức tổ chức và kỷ luật, có tinh thần đoàn kết, chiến đấu dũng cảm và mưu trí, lập được thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu hoặc trong công tác phục vụ chiến đấu, góp phần thúc đẩy sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ nhân dân; được Nhà nước tặng hoặc truy tặng danh hiệu “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân” theo quy định của pháp luật; e) Anh hùng Lao động trong thời kỳ kháng chiến là cá nhân trong các ngành kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học, kỹ thuật và hành chính hoặc những công dân khác mà trung thành với Tổ quốc, với chủ nghĩa xã hội, có đạo đức cách mạng, có tinh thần đoàn kết, lao động dũng cảm và sáng tạo, lập được thành tích đặc biệt xuất sắc trong sản xuất và công tác, góp phần thúc đẩy sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội; được Nhà nước tặng hoặc truy tặng danh hiệu “Anh hùng Lao động” trong thời kỳ kháng chiến vì có thành tích đặc biệt xuất sắc trong lao động, sản xuất phục vụ kháng chiến; g) Thương binh là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, binh sĩ trong Quân đội nhân dân và sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ trong Công an nhân dân bị thương có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 21% trở lên được cơ quan, đơn vị 11 có thẩm quyền xem xét công nhận là thương binh, được cấp “Giấy chứng nhận thương binh” và “Huy hiệu thương binh”; - Thương binh loại B được công nhận trước ngày 31 tháng 12 năm 1993 là quân nhân, công an nhân dân bị thương có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 21% trở lên trong khi tập luyện, công tác đã được cơ quan, đơn vị có thẩm quyền công nhận trước ngày 31 tháng 12 năm 1993; - Người hưởng chính sách như thương binh là người không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, binh sĩ trong Quân đội nhân dân và sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ trong Công an nhân dân bị thương có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 21% trở lên được cơ quan, đơn vị có thẩm quyền xem xét công nhận là người hưởng chính sách như thương binh và cấp “Giấy chứng nhận người hưởng chính sách như thương binh”; Như vậy, thương binh, bao gồm cả thương binh loại B được công nhận trước ngày 31 tháng 12 năm 1993; người hưởng chính sách như thương binh được gọi chung là thương binh. h) Bệnh binh là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, binh sĩ trong Quân đội nhân dân và sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ trong Công an nhân dân bị mắc bệnh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên khi làm nhiệm vụ cấp bách, nguy hiểm mà không đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí, được cơ quan có thẩm quyền cấp “Giấy chứng nhận bệnh binh” khi thôi phục vụ trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân; i) Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học là người đã công tác, chiến đấu, phục vụ chiến đấu trong khoảng thời gian từ ngày 01 tháng 8 năm 1961 đến ngày 30 tháng 4 năm 1975 tại vùng mà quân đội Mỹ đã sử dụng chất độc hóa học ở chiến trường B, C, K và một số địa danh thuộc huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị bị nhiễm chất độc hóa học, dẫn đến mắc bệnh có liên quan đến phơi nhiễm chất độc hóa học có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 21% 12 trở lên, vô sinh hoặc sinh con dị dạng, dị tật; được cơ quan có thẩm quyền cấp “Giấy chứng nhận người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học”; k) Người hoạt động cách mạng, kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế bị địch bắt tù, đày là người trong thời gian bị tù, đày không khai báo thông tin có hại cho cách mạng, kháng chiến, không làm tay sai cho địch; được cơ quan có thẩm quyền xem xét công nhận là người hoạt động cách mạng, kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế bị địch bắt tù, đày; l) Người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế là người tham gia kháng chiến và được Nhà nước khen tặng Huân chương Kháng chiến, Huân chương Chiến thăng, Huy chương Kháng chiến, Huy chương Chiến thắng; m) Người có công giúp đỡ cách mạng là người đã có thành tích giúp đỡ cách mạng trong lúc khó khăn, nguy hiểm và được Nhà nước khen tặng; bao gồm: người được tặng hoặc người trong gia đình được tặng Kỷ niệm chương “Tổ quốc ghi công” hoặc Bằng “Có công với nước” trước cách mạng tháng Tám năm 1945, người được tặng hoặc người trong gia đình được tặng Huân chương Kháng chiến, người được tặng hoặc người trong gia đình được tặng Huy chương Kháng chiến.” [49] Ngoài ra, thì ngoài quy định về người có công với cách mạng thì tại Pháp lệnh số 02 còn quy định đối tượng-được hưởng chế độ ưu đãi là thân nhân của người có công gồm cha đẻ, mẹ đẻ, vợ hoặc chồng, con (con đẻ, con nuôi), người có công nuôi liệt sĩ, thể hiện-trách nhiệm của nhà nước; việc chính sách ưu1đãi người có công có quy định nội dung chăm sóc cho thân nhân người có-công là thể hiện-trách nhiệm của nhà nước; mang ý nghĩa sâu sắc và cũng là vì mục tiêu đảm bảo an sinh xã hội. Bởi vì thân nhân-của người có công tuy không phải là người trực tiếp đóng góp, hy sinh cho sự nghiệp cách mạng, nhưng cũng là những người chịu thiệt thòi khi có người thân hy sinh hay thương tật khi tham gia bảo vệ đất nước. Đặc điểm người có công với cách mạng: Trong lịch sử dân tộc, đất nước ta đã trải qua nhiều lần kiên cường đấu tranh chống giặc ngoại xâm, bảo vệ độc lập dân tộc và thống nhất đất nước.
Độc lập, tự do, thống nhất của dân tộc được đổi bằng máu xương của thương binh, liệt sĩ đã cống hiến hết mình cho đất nước, vì sự phồn vinh, hạnh phúc của nhân dân. Hàng triệu người dân đã-không ngại gian khổ, hy sinh, đã chiến đấu và đã hy sinh anh dũng hoặc chịu thương-tích suốt đời, kiên cường đấu tranh-bảo vệ độc lập, tự do, và sự thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Đối với người có công, họ đã mất đi tuổi thanh xuân, mất đi một phần cơ thể, máu xương, bị nhiễm chất độc hóa học, không còn điều kiện, sức khỏe để tiếp tục tham gia lao động như nhiều người khác, thậm chí trở thành người già cô đơn, không có người thân chăm sóc, nuôi nấng. Đối với gia đình thương binh, liệt sĩ, người có công thì họ đã mất đi một người con, người cha, người mẹ, người anh, người em…, mất đi tình yêu thương gia đình, mất đi những thành viên trụ cột tham gia lao động.
Chính sách đối với người có công với cách mạng Chính sách: chính sách là một công cụ quan trọng trong công tác quản lý. Công tác quản lý trong mọi tổ chức đều sử dụng các công cụ quản lý, trong đó việc sử dụng ban hành và thực thi chính sách có ý nghĩa quan trọng để các cấp quản lý tác động lên đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu mà tổ chức đã đề ra. Nói cách khác thì chính sách chính là một chương trình hành động do các nhà quản lý xây dựng nhằm mục đích giải quyết vấn đề phát sinh trong thực tế. Đối với cơ quan nhà nước thì chính sách do Nhà nước, Chính phủ, các bộ, ngành trung ương và chính quyền địa phương các cấp xây dựng, có quy mô, phạm vi ảnh hưởng trong một địa phương, một lĩnh vực hay quy mô cả nước.