Luận văn thạc sĩ về chính sách xóa đói giảm nghèo của tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 1997-2010

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu lịch sử quá trình thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo của đảng bộ tỉnh vĩnh phúc từ năm 1997, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyên Thị Thu Hằng
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Khang
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Quá Trình Thực Hiện Chính Sách Xóa Đói, Giảm Nghèo Của Đảng Bộ Tỉnh Vĩnh Phúc Từ Năm 1997 Đến Năm 2010
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: QUÁ TRÌNH ĐẢNG BỘ TỈNH VĨNH PHÚC LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO TRONG NHỮNG NĂM 1997 - 2005
• 1.1. Cơ sở hình thành chủ trương xóa đói, giảm nghèo của Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc (1997 — 2005)
• 1.2. Chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về xoá đói, giảm nghèo (1997 — 2005)
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ TỈNH VĨNH PHÚC LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO GIAI ĐOẠN 2006 - 2010
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT CHUNG VÀ NHỮNG KINH NGHIỆM CHỦ YẾU
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chính sách xóa đói giảm nghèo tại Vĩnh Phúc 1997 2010

Chính sách xóa đói giảm nghèo tại Vĩnh Phúc từ năm 1997 đến 2010 đã được triển khai trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi. Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc đã nhận thức rõ ràng về tầm quan trọng của việc giảm nghèo và đã đưa ra nhiều chương trình xóa đói nhằm cải thiện đời sống cho người dân. Chính sách này không chỉ là một nhiệm vụ kinh tế mà còn mang tính xã hội sâu sắc, liên quan đến sự phát triển bền vững của tỉnh. Theo báo cáo, trong giai đoạn này, Vĩnh Phúc đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong việc giảm nghèo, với tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh từ 30% xuống còn 10% vào năm 2010. Những thành tựu này đã được ghi nhận và đánh giá cao bởi các tổ chức quốc tế.

1.1. Cơ sở hình thành chính sách

Chính sách xóa đói giảm nghèo tại Vĩnh Phúc được hình thành dựa trên các chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ năm 1997, Đảng bộ tỉnh đã xác định giảm nghèo là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Các chương trình hỗ trợ kinh tế được triển khai nhằm tạo điều kiện cho người dân tiếp cận các nguồn lực phát triển. Đặc biệt, việc cải thiện đời sống cho người nghèo được xem là một trong những mục tiêu hàng đầu. Các dự án phát triển nông thôn, hỗ trợ vay vốn, và đào tạo nghề đã được thực hiện để nâng cao năng lực cho người dân. Những nỗ lực này đã góp phần quan trọng vào việc giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân Vĩnh Phúc.

1.2. Tình hình kinh tế xã hội trước năm 1997

Trước năm 1997, Vĩnh Phúc là một tỉnh có nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với nhiều hộ gia đình sống trong tình trạng nghèo đói. Tình hình kinh tế của tỉnh gặp nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao, và cơ sở hạ tầng còn yếu kém. Đảng bộ tỉnh đã nhận thức rõ ràng về những thách thức này và đã quyết định triển khai các chính sách xóa đói giảm nghèo. Việc hỗ trợ người nghèo không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là nhiệm vụ của toàn xã hội. Các chương trình phát triển bền vững đã được xây dựng nhằm tạo ra cơ hội cho người dân thoát nghèo và cải thiện đời sống.

II. Quá trình thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo 1997 2010

Trong giai đoạn từ 1997 đến 2010, Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc đã triển khai nhiều chương trình xóa đói nhằm giảm nghèo hiệu quả. Các chương trình này bao gồm hỗ trợ tài chính, đào tạo nghề, và phát triển hạ tầng. Đặc biệt, việc hỗ trợ ngườ nghèo thông qua các dự án phát triển nông thôn đã giúp nhiều hộ gia đình cải thiện thu nhập. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ hộ nghèo đã giảm từ 30% xuống còn 10% vào năm 2010. Điều này cho thấy sự nỗ lực không ngừng của Đảng bộ tỉnh trong việc thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo.

2.1. Các chương trình hỗ trợ

Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ nhằm giảm nghèo. Các chương trình này bao gồm hỗ trợ vay vốn, đào tạo nghề, và phát triển hạ tầng. Việc hỗ trợ kinh tế cho người nghèo đã giúp họ có cơ hội phát triển sản xuất, từ đó nâng cao thu nhập. Các dự án phát triển nông thôn đã được thực hiện để cải thiện đời sống cho người dân. Những nỗ lực này đã góp phần quan trọng vào việc giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân Vĩnh Phúc.

2.2. Đánh giá kết quả thực hiện

Kết quả thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo tại Vĩnh Phúc trong giai đoạn 1997-2010 đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh, từ 30% xuống còn 10%. Các chương trình hỗ trợ người nghèo đã giúp nhiều hộ gia đình cải thiện thu nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần khắc phục. Việc cải thiện đời sống cho người nghèo vẫn cần được tiếp tục và mở rộng hơn nữa trong giai đoạn tiếp theo.

III. Nhận xét chung và những kinh nghiệm

Chính sách xóa đói giảm nghèo tại Vĩnh Phúc trong giai đoạn 1997-2010 đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận những hạn chế trong quá trình thực hiện. Việc hỗ trợ người nghèo cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả hơn. Các kinh nghiệm từ quá trình thực hiện chính sách này có thể được áp dụng cho các giai đoạn tiếp theo. Đặc biệt, việc cải thiện đời sống cho người nghèo cần được coi là một nhiệm vụ hàng đầu trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

3.1. Những thành tựu đạt được

Trong giai đoạn 1997-2010, Vĩnh Phúc đã đạt được nhiều thành tựu trong việc xóa đói giảm nghèo. Tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh, từ 30% xuống còn 10%. Các chương trình hỗ trợ kinh tế đã giúp nhiều hộ gia đình cải thiện thu nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống. Những thành tựu này đã được ghi nhận và đánh giá cao bởi các tổ chức quốc tế, góp phần nâng cao vị thế của tỉnh trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo.

3.2. Những hạn chế và bài học kinh nghiệm

Bên cạnh những thành tựu, vẫn còn tồn tại một số hạn chế trong quá trình thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo. Việc hỗ trợ người nghèo cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả hơn. Các bài học kinh nghiệm từ quá trình thực hiện chính sách này có thể được áp dụng cho các giai đoạn tiếp theo. Đặc biệt, việc cải thiện đời sống cho người nghèo cần được coi là một nhiệm vụ hàng đầu trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2010, tỉnh Vĩnh Phúc đã trải qua một quá trình chuyển đổi kinh tế - xã hội sâu sắc, trong đó công tác xóa đói, giảm nghèo được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Khi tái lập tỉnh năm 1997, Vĩnh Phúc là một tỉnh có nền kinh tế xuất phát điểm thấp, tỷ lệ hộ nghèo và đói cao, với 26,4% hộ nghèo và đói vào năm 1994. Tỷ lệ hộ nghèo năm 1998 là 12,71%, trong đó hộ đói chiếm 2,95%. Qua các giai đoạn 1997-2000, 2001-2005 và 2006-2010, tỉnh đã triển khai nhiều chính sách và chương trình nhằm giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 10% vào năm 2000 và tiếp tục giảm trong các năm tiếp theo.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm sáng tỏ quá trình lãnh đạo và chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc trong thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo, đánh giá thành tựu và hạn chế, đồng thời rút ra kinh nghiệm và đề xuất giải pháp cho giai đoạn tiếp theo. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chủ trương, chính sách và thực tiễn triển khai trên địa bàn tỉnh trong khoảng thời gian 1997-2010.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học, tư liệu lịch sử phong phú, góp phần nâng cao hiệu quả công tác xóa đói, giảm nghèo, đồng thời hỗ trợ hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương. Các chỉ số kinh tế như tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đạt khoảng 17% trong giai đoạn nghiên cứu, cùng với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp - dịch vụ - nông nghiệp, cho thấy sự phát triển tích cực song song với công tác giảm nghèo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển kinh tế - xã hội và công bằng xã hội, đặc biệt nhấn mạnh quan điểm về xóa đói, giảm nghèo như một nhiệm vụ chiến lược của cách mạng xã hội chủ nghĩa. Các khái niệm chính bao gồm:

• Nghèo đói: Tình trạng không đáp ứng được các nhu cầu cơ bản tối thiểu về lương thực, vật chất và phi vật chất, được phân thành nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối.
• Chuẩn nghèo: Tiêu chí xác định mức thu nhập tối thiểu để phân biệt người nghèo và không nghèo, có tính động theo thời gian và không gian.
• Chính sách xóa đói, giảm nghèo: Các biện pháp, chương trình nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người nghèo, bao gồm hỗ trợ y tế, giáo dục, tín dụng, phát triển sản xuất.
• Mô hình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh: Tập trung vào vai trò chỉ đạo, tổ chức, huy động nguồn lực và phối hợp các tổ chức đoàn thể trong thực hiện chính sách giảm nghèo.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử kết hợp với các phương pháp phân tích thống kê, tổng hợp, so sánh và lập biểu đồ. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các báo cáo, văn kiện, nghị quyết của Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc và các cơ quan liên quan trong giai đoạn 1997-2010, cùng với số liệu điều tra hộ nghèo, các báo cáo tổng kết hàng năm.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn mẫu toàn bộ tài liệu có liên quan và số liệu thống kê chính thức của tỉnh. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng cách so sánh tỷ lệ hộ nghèo qua các năm, đánh giá hiệu quả các chính sách và chương trình, đồng thời đối chiếu với các nghiên cứu trong nước và quốc tế về xóa đói, giảm nghèo.

Timeline nghiên cứu tập trung vào ba giai đoạn chính: 1997-2000, 2001-2005 và 2006-2010, tương ứng với các kế hoạch 5 năm và chương trình mục tiêu quốc gia về xóa đói, giảm nghèo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Giảm tỷ lệ hộ nghèo và đói đáng kể: Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ khoảng 26,4% năm 1994 xuống còn 12,71% năm 1998, tiếp tục giảm xuống 12,26% năm 2001 và phấn đấu dưới 10% vào năm 2005. Tỷ lệ hộ đói cũng giảm từ 2,8% năm 1996 xuống còn dưới 1% vào cuối giai đoạn nghiên cứu.

2. Tăng trưởng kinh tế ổn định và chuyển dịch cơ cấu: GDP tỉnh tăng bình quân 17,8% giai đoạn 1997-2000, 15,3% giai đoạn 2001-2005 và 17,4% giai đoạn 2006-2010. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp - dịch vụ - nông nghiệp, góp phần tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

3. Huy động nguồn lực đa dạng và hiệu quả: Tổng nguồn kinh phí huy động cho chương trình xóa đói, giảm nghèo giai đoạn 1997-2000 đạt khoảng 305.865 triệu đồng, giai đoạn 2001-2005 đạt 565.600 triệu đồng, trong đó ngân sách Trung ương chiếm 22,4%, ngân sách địa phương 38%, vốn vay tín dụng 20,5% và đóng góp cộng đồng 19,1%.

4. Phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể: Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Hội Nông dân và Đoàn Thanh niên đã tích cực tham gia các phong trào xóa đói, giảm nghèo, quản lý và cho vay vốn hiệu quả, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo trong các nhóm đối tượng này.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân thành công chủ yếu là do sự lãnh đạo quyết liệt, đồng bộ của Đảng bộ tỉnh, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và tổ chức đoàn thể, cùng với việc huy động đa dạng nguồn lực tài chính và xã hội hóa công tác giảm nghèo. Việc điều chỉnh chuẩn nghèo theo từng giai đoạn phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội đã giúp xác định chính xác đối tượng thụ hưởng chính sách.

So sánh với các nghiên cứu trong nước, kết quả của Vĩnh Phúc được đánh giá là điểm sáng trong công tác giảm nghèo, thể hiện qua tốc độ giảm nghèo nhanh và bền vững hơn nhiều địa phương khác. Biểu đồ thể hiện tỷ lệ hộ nghèo qua các năm cho thấy xu hướng giảm rõ rệt, đồng thời bảng phân tích nguồn vốn đầu tư minh chứng cho sự tăng cường đầu tư có trọng điểm.

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại hạn chế như tỷ lệ nghèo tập trung ở vùng nông thôn, miền núi, nguyên nhân chủ yếu do điều kiện tự nhiên khó khăn và hạn chế về trình độ lao động. Việc tái nghèo vẫn xảy ra do thiếu đồng bộ trong chính sách hỗ trợ và sự phụ thuộc quá nhiều vào nguồn vốn vay.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư phát triển hạ tầng vùng nghèo: Ưu tiên xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông, y tế, giáo dục tại các xã nghèo và đặc biệt khó khăn trong vòng 5 năm tới, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển sản xuất và nâng cao chất lượng cuộc sống.

2. Đẩy mạnh đào tạo nghề và nâng cao trình độ lao động: Tổ chức các lớp đào tạo kỹ thuật, chuyển giao công nghệ cho người nghèo, đặc biệt là lao động trẻ, nhằm tăng khả năng tiếp cận việc làm và phát triển kinh tế hộ gia đình.

3. Mở rộng và đa dạng hóa nguồn vốn tín dụng ưu đãi: Tăng cường hỗ trợ vốn vay với lãi suất thấp, đồng thời phát triển các hình thức tín dụng phi chính thức có kiểm soát để đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh của người nghèo.

4. Tăng cường công tác tuyên truyền và vận động xã hội hóa: Phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể trong việc nâng cao nhận thức, khơi dậy tinh thần tự lực tự cường của người nghèo, đồng thời huy động sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp trong công tác giảm nghèo.

5. Xây dựng hệ thống giám sát và đánh giá hiệu quả chính sách: Thiết lập cơ chế kiểm tra, đánh giá định kỳ để kịp thời điều chỉnh chính sách, đảm bảo nguồn lực được sử dụng hiệu quả và tránh tình trạng tái nghèo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách địa phương: Luận văn cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích chi tiết giúp các cấp lãnh đạo tỉnh và huyện xây dựng, điều chỉnh chính sách xóa đói, giảm nghèo phù hợp với thực tiễn địa phương.

2. Các tổ chức đoàn thể và xã hội: Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để phát triển các chương trình hỗ trợ, đào tạo và vận động người dân tham gia phong trào giảm nghèo.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành lịch sử, kinh tế xã hội: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh trong công tác giảm nghèo, đồng thời cung cấp dữ liệu thực tiễn để nghiên cứu sâu hơn về phát triển kinh tế vùng.

4. Các tổ chức quốc tế và nhà tài trợ: Các tổ chức hỗ trợ phát triển có thể dựa vào kết quả nghiên cứu để đánh giá hiệu quả các chương trình giảm nghèo, từ đó thiết kế các dự án phù hợp với điều kiện và nhu cầu của tỉnh Vĩnh Phúc.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách xóa đói, giảm nghèo của Vĩnh Phúc có điểm gì nổi bật?
   Chính sách được triển khai đồng bộ, có sự lãnh đạo chặt chẽ của Đảng bộ tỉnh, huy động đa dạng nguồn lực và phối hợp hiệu quả giữa các ngành, đoàn thể. Ví dụ, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ trên 26% xuống dưới 10% trong vòng hơn một thập kỷ.

2. Chuẩn nghèo được xác định như thế nào trong nghiên cứu?
   Chuẩn nghèo được điều chỉnh theo từng giai đoạn, dựa trên mức thu nhập tối thiểu và nhu cầu lương thực, vật chất. Ví dụ, giai đoạn 2006-2010, chuẩn nghèo vùng nông thôn là 400.000 đồng/người/tháng, vùng thành thị là 500.000 đồng/người/tháng.

3. Vai trò của các tổ chức đoàn thể trong công tác giảm nghèo ra sao?
   Các tổ chức như Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên đã quản lý vốn vay, tổ chức đào tạo, vận động nhân dân tham gia phong trào giảm nghèo, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo trong các nhóm đối tượng này.

4. Những khó khăn chính trong quá trình thực hiện chính sách là gì?
   Khó khăn gồm điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, trình độ lao động thấp, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, và sự thiếu đồng bộ trong chính sách hỗ trợ dẫn đến tình trạng tái nghèo.

5. Các giải pháp đề xuất có thể áp dụng trong bao lâu?
   Các giải pháp được đề xuất nhằm thực hiện trong vòng 5 năm tới, tập trung vào phát triển hạ tầng, đào tạo nghề, mở rộng tín dụng và tăng cường tuyên truyền để đảm bảo hiệu quả bền vững.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ quá trình lãnh đạo và chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc trong công tác xóa đói, giảm nghèo giai đoạn 1997-2010, với nhiều thành tựu nổi bật về giảm tỷ lệ hộ nghèo và tăng trưởng kinh tế.
• Đã xác định được các nguyên nhân chủ yếu dẫn đến nghèo đói và những hạn chế trong thực hiện chính sách, từ đó rút ra kinh nghiệm quý báu cho công tác lãnh đạo và tổ chức thực hiện.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể, thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo trong giai đoạn tiếp theo, tập trung vào phát triển hạ tầng, đào tạo nghề, tín dụng và tuyên truyền.
• Kết quả nghiên cứu có giá trị tham khảo cho các nhà hoạch định chính sách, tổ chức đoàn thể, nhà nghiên cứu và các tổ chức hỗ trợ phát triển.
• Khuyến nghị tiếp tục theo dõi, đánh giá và điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn để đảm bảo mục tiêu xóa đói, giảm nghèo bền vững, góp phần phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Vĩnh Phúc.

Hãy tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các bài học kinh nghiệm từ luận văn để nâng cao hiệu quả công tác xóa đói, giảm nghèo tại địa phương và các vùng tương tự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: QUÁ TRINH DANG BỘ TINH VĨNH PHÚC LANH ĐẠO THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO TRONG NHỮNG NĂM 1997 - 2005 1. Cơ sở hình thành chủ trương xóa đói, giảm nghèo của Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc (1997 — 2005) 1. Chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về xoá đói, giảm nghèo (1997 — 2005) * Quan niệm về nghèo đói và nhận dạng nghèo đói Có nhiều quan niệm khác nhau về nghèo doi, song, cô thể nói, về cơ bản, nó được coi là tình trạng không được hưởng những nhu cầu cơ bản tối thiểu nào đó. Nói cách khác, đó là “sự thiếu hụt” - xét trên ba khía cạnh: 1.

Không được hưởng thụ những nhu cầu cơ bản ở mức tối thiểu dành cho con người; 2. Có mức sống thấp hon mức sống tối thiểu dành cho con người; 3. Thiếu cơ hội được lựa chọn tham gia vào các quá trình phát triển cộng đồng. Liên Hiệp Quốc đã đưa ra hai khái niệm chính về nghèo đói: Nghéo tuyệt doi, là tinh trạng không được hưởng những nhu cầu cơ bản tối thiểu dé duy trì cuộc sống.

Nghèo tương đối, là tình trạng không được hưởng những nhu cầu cơ bản tối thiểu như ăn, ở, mặc, vệ sinh, y tế và giáo dục. Nghéo tương đối được xem như là việc cung cấp không day đủ các tiềm lực vật chat và phi vật chất cho những người thuộc về một số tầng lớp xã hội nhất định so với sự sung túc của xã hội đó. Ở Việt Nam, khái nghiệm nghèo, đói được tách riêng. Mghẻo là tình trạng chỉ được thỏa mãn một phần các nhu cầu cơ bản tối thiểu của cuộc sông và có mức sống thấp hơn so với mức sống trung bình của cộng đồng xét trên mọi phương diện.

Pdi là tình trạng có mức sống dưới mức sống tối thiêu và thu nhập không đủ bảo đảm nhu cầu về vật chat dé duy trì cuộc sống. Những hộ đói thường thiếu ăn, đứt bữa từ 1 - 2 tháng/năm. 12 Còn đối với người dân thì quan niệm của họ rất đơn giản và thực tế: “Nghèo đói là gì w? Là hôm nay con tôi ăn khoai, ngày mai không biết con tôi ăn gì? Bạn nhìn nhà ở của tôi thì biết, ngôi trong nhà cũng thấy mặt trời, khi mưa thì trong nha cũng như ngoài sân ”[38, 17]. Như vậy, có thé hiểu và đưa ra một khái niệm chung về nghèo đói như sau: Nghéo đói là một phạm trù chỉ nức sống của một cộng dong hay một nhóm dân cư là thấp, không dam bảo những nhu câu toi thiểu của con người mà những nhu cầu này theo một tiêu chuẩn xã hội da được thừa nhận.

Chuẩn nghèo (hay ngưỡng nghèo, tiêu chí nghèo) là công cụ để phân biệt người nghèo và người không nghèo, là chuẩn mực tối thiểu cho một cá nhân đáp ứng được nhu cầu cơ bản của họ về lương thực thực phẩm và yếu tố phi lương thực thực phẩm. Những người được coi là người nghèo khi mức sống của họ được do qua thu nhập thấp hơn một mức sống tối thiểu chấp nhận được, tức là thấp hơn chuẩn nghèo. Những người có thu nhập ở trên chuẩn này là người không nghèo hoặc đã vượt nghèo, thoát nghẻo. Chuẩn nghèo là một khái niệm “động”, thay đôi theo không gian và thời gian.

Ở mỗi quốc gia khác nhau, mỗi giai đoạn khác nhau thì chuẩn nghèo lại khác nhau. Ở Việt Nam, do xuất phát từ một nước nông nghiệp, nên chuẩn nghèo đói ở Việt Nam, thời gian từ năm 1996 về trước tính theo mức chỉ tiêu bằng lương thực (quy gạo) là chính, về sau mới được tính theo giá trị bằng tiền. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu thực tế, Bộ Lao động - TB&XH đã công bố chuẩn nghèo đói quốc gia như sau: Thời kỳ trước năm 1997: H6 đói là hộ có mức thu nhập bình quân đầu người trong một hộ trong một tháng quy ra gạo là dưới 13kg, tính cho mọi vùng. H6 nghèo là hộ có thu nhập dưới 15kg/ngudi/thang đối với vùng nông thôn, miền núi, hải đảo; đưới 20kg/người/tháng đối với nông thôn vùng đồng băng trung du; dưới 25kg/người/tháng đối với thành thi.

13 Giai đoạn 1997 - 2000: Bộ Lao động - TB&XH đã ra công văn số 1751/LDTB&XH ngày 20/5/1997 quy định lại chuan nghèo: - Hộ đói: dưới 13kg gạo/người/tháng tương đương với 45.000đ - Hộ nghèo: là hộ có thu nhập dưới 15kg gạo/ngườitháng tương đương với 55.000đ đối với vùng nông thôn miền núi và hải đảo; dưới 20kg gạo/người/tháng tương đương với 70.000đ đối với nông thôn đồng bằng trung du; dưới 25kg gạo/người/tháng tương đương với 90.000đ đối với vùng thành thi. Giai đoạn 2001 - 2005: Theo Quyết định số 1143/2000/QD-LDTBXH của Bộ Lao động - TB&XH về việc điều chỉnh chuẩn hộ nghéo giai đoạn 2001 - 2005 thì chuẩn nghèo được tính theo mức thu nhập bình quân đầu người trong hộ cho từng vùng. Cụ thể: - Vùng nông thôn miền núi, hải đảo: 80.000đ/năm) - Vùng nông thôn đồng băng: 100.000đ/người/tháng (1. - Vùng thành thị: 150.000đ/người/tháng (1.

Những hộ có mức thu nhập bình quân đầu người dưới mức quy định trên được xác định là hộ nghèo. Giai đoạn 2006 — 2010, chuẩn nghèo được quy định như sau: - Vung nông thôn: 400.000 đồng/người/tháng. - Vùng thành thị: 500.000 đồng/người/tháng. Xã nghèo là xã có tỷ lệ hộ đói nghèo trên 40%, không có hoặc còn thiếu các hạng mục cơ sở hạ tầng như trạm y tẾ, trường tiêu học, điện sinh hoạt, đường ô tô tới trung tâm xã, chợ xã hoặc liên xã, nước sạch sinh hoạt.

Xã ĐBKK là xã có 5 tiêu chí sau đây: - Địa bàn cư trú gồm các xã vùng sâu, vùng xa, vùng cao hẻo lánh, vùng biên giới, hải đảo. Khoảng cách từ các xã đến các khu động lực phát triển lớn hơn 20 km. - Cơ sở hạ tầng chưa được xây dựng hoặc còn tạm bợ. 14 - Các yếu tố xã hội chưa đạt mức tối thiêu, dân trí thấp, tỷ lệ mù chữ và thất học trên 60%, tập tục lạc hậu.

- Điều kiện sản xuất khó khăn, thiếu thốn, sản xuất mang tính tự nhiên, hái lượm, chủ yếu là phát rừng làm nương rẫy, du canh du cư - Số hộ nghèo đói trên 60% số hộ của xã. Đời sống khó khăn, nạn đói thường xuyên xảy ra. Mức quy định xã nghèo và xã ĐBKK áp dụng chung cho các giai đoạn từ 1997 đến nay. Như vậy, theo từng giai đoạn, chuẩn nghèo ở nước ta đã được điều chỉnh sao cho phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng giai đoạn đó.

Chuẩn nghèo tăng theo từng giai đoạn chứng tỏ nền kinh tế - xã hội đất nước ngày một phát triển và đã bước đầu phát triển với tốc độ tăng trưởng cao, đồng thời cũng chứng tỏ những thành công rất lớn của nước ta trong công tác xóa đói giảm nghèo sau hơn 20 năm tiến hành đổi mới đất nước. * Chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về xóa đói, giảm nghèo Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác — Lênin, sự phân hóa giàu nghèo bị chi phối bởi chính các qui luật phô biến của quá trình trao đổi hang hóa, trong đó có vai trò quyết định là qui luật giá trị. Chủ nghĩa Mác — Lênin khăng định: voi su mở rộng thương mai, với tiền và cho vay nặng lãi,., sự tập trung của cải vào tay giai cấp ít người đã diễn ra nhanh chóng, cùng một lúc sự ban cùng hóa ngày càng tăng của quần chúng và sự tăng thêm của đám đông dân nghèo. Trong tác pham Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, Lênin đã nhẫn mạnh cần phải xóa bỏ sự chênh lệch ay, bởi lẽ cuộc sống độc lập, tự do và không bị đói nghèo, đốt nát là những quyền cơ bản nhất của con người: Hãy xóa bỏ nan người bóc lột người, nạn dân tộc này bóc lột dân tộc khác cũng sẽ bị xóa bỏ.

Quan điểm trên đây đồng thời cũng là niềm trăn trở suốt đời của Chủ tịch Hô Chí Minh — người học trò xuât sac của Lénin. Cả cuộc đời của mình, 15 Người “chỉ có một ham muốn tột bậc là làm cho đất nước ta được hoàn toàn độc lập, nhân dân ta được tự do, đồng bao ta ai cũng có cơm ăn, do mặc, ai cũng được học hành” [27, tr. Tại Hội nghị sản xuất cứu đói được tổ chức vào thang 7 năm 1955, Người đã từng nói: Dân di thực vi tiên (nghĩa là dân lay ăn làm trời), Có thuc mới vực được đạo (nghĩa là không có ăn thì chăng làm được gì cả). Người nhân mạnh: “Chính sách của Dang và Chính phủ là phải hết sức chăm nom đến đời sống của nhân dân.

Nếu dân đói, Đảng và Chính phủ có lỗi, nếu dân rét là Dang và Chính phủ có lỗi"[29, 572]. Người cho rằng, chính sách của Đảng và Chính phủ là phải: “Làm cho người nghèo thì du ăn. Người du ăn thì khá giàu. Người khá giàu thì giàu thêm” [28, tr.

62], bởi vì: Nước lấy dân làm góc.Gốc có vững, cây mới bên. Thiết thực nhất của việc bồi dưỡng “cái gốc” ấy chính là việc thường xuyên chăm lo đời sống cho dân, chăm lo lợi ích chính đáng của dân Chính vì vậy, ngay từ những ngày đầu giành độc lập dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhắn mạnh nhiệm vụ cấp bách lúc bấy giờ là diệt giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm. Người coi “giặc đói” cũng nguy hiểm chăng khác nào “giặc ngoại xâm”, phát động phong trào toàn dân tham gia sản xuất và thực hành tiết kiệm để kiến quốc mà trước hết là diệt “giặc đói” và “giặc dốt”. Và theo Người, xã hội ngày càng tiến, vật chất ngày càng tăng phải đi liền với tinh thần ngày càng tốt, bên cạnh xóa đói, giảm nghèo về vật chất phải chú ý đến xóa đói, giảm nghèo về tỉnh thần.

Tham nhuan quan điểm của chủ nghĩa Mác — Lénin và tư tưởng Hồ Chí Minh, xuất phát từ đặc điểm thực tiễn của nền kinh tế - xã hội đất nước, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng nước ta - từ những ngày đầu mới giành được độc lập, thống nhất cũng như trong thời kì đất nước bước vào công cuộc đổi mới, day mạnh phát triển nền kinh tế - xã hội, Dang và Nhà nước ta luôn quan tâm đến chính sách an sinh xã hội, giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghẻo, nâng cao đời sông nhân dân. Việc thực hiện chính sách xóa đói, giảm 16 nghèo thực chất chính là quá trình đưa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, đặc biệt là xã nghèo, hộ nghèo trên cả nước, nhằm tiến tới thực hiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”.