Chương 1: C¢ sá lý luÁn và thăc hián chính sách giÁm nghèo bÃn vāng; Chương 2: Thăc tr¿ng thăc hián chính sách giÁm nghèo bÃn vāng trên đåa bàn huyán Ea Súp, tãnh ĐÃk LÃk; Chương 3: Quan điÅm và giÁi pháp bÁo đÁm thăc hián chính sách giÁm nghèo bÃn vāng trên đåa bàn huyán Ea Súp, tãnh ĐÃk LÃk. 8 Ch°¢ng 1: C¡ Sà LÝ LUÀN VÀ THĂC HIÆN CHÍNH SÁCH GIÀM NGHÈO BÀN VĀNG 1. Khái niÇm, chủ thÃ, đßi t°ÿng thăc hiÇn chính sách giÁm nghèo bÁn vāng 1. Khái niệm thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững Khái niệm nghèo Hián nay có nhiÃu cách hiÅu khác nhau và khái niám nghèo trên thÁ giới.
Theo Liên hiáp quốc (UN), nghèo đ°ÿc hiÅu theo cách khá toàn dián, thÅ hián qua các v¿n đà nh° sau: Nghèo có nghĩa là thiÁu năng lăc tối thiÅu đÅ tham gia hiáu quÁ vào các ho¿t động xã hội; Nghèo tức là không đă ăn, đă mặc, không đ°ÿc đi học, không đ°ÿc khám bánh, không có đ¿t đai đÅ trồng trọt cũng nh° không có nghà nghiáp đÅ nuôi sống bÁn thân, không đ°ÿc tiÁp cÁn tín dāng; Nghèo có nghĩa là să không an toàn, không có quyÃn và bå lo¿i trừ căa các cá nhân, gia đình, cộng đồng; Nghèo có nghĩa là dß bå b¿o hành, phÁi sống bên là xã hội hoặc trong các điÃu kián dß gặp răi ro, không đ°ÿc tiÁp cÁn với viác sÿ dāng n°ớc s¿ch hay công trình vá sinh an toàn (Tuyên bố Liên hiáp quốc, tháng 6/2008, đ°ÿc lãnh đ¿o căa các tổ chức UN thông qua). à n°ớc ta cũng có nhiÃu quan niám và nghèo, mỗi cách tiÁp cÁn khác nhau s¿ có quan niám và nghèo khác nhau. ĐiÅm chung căa các quan niám cho rằng: nghèo là tình tr¿ng một bộ phÁn dân c° chã có điÃu kián thỏa mãn một phÁn nhu cÁu tối thiÅu căa cuộc sống, có mức sống th¿p h¢n mức sống trung bình căa cộng đồng xét trên mọi ph°¢ng dián. Trong điÃu kián, hoàn cÁnh nghèo, ng°ßi nghèo luôn phÁi vÁt lộn với viác m°u sinh hằng ngày và kinh tÁ, vÁt ch¿t, biÅu hián trăc tiÁp nh¿t qua bāa ăn hàng ngày.
Khái niám nghèo á n°ớc ta đ°ÿc xác đånh nh° sau: Nghèo là bộ phÁn dân c° có mức sống d°ới ng°ỡng quy đånh căa cái nghèo. Ng°ỡng nghèo phā thuộc vào đặc điÅm cā thÅ 9 căa từng đåa ph°¢ng, từng thßi kỳ, từng giai đo¿n phát triÅn kinh tÁ, xã hội căa từng đåa ph°¢ng hay từng quốc gia. à n°ớc ta, nghèo đ°ÿc chia thành 3 mức độ: nghèo tuyát đối, nghèo t°¢ng đối, nghèo đa chiÃu [29]. Từ các quan niám và phân tích trên, chúng tôi cho rằng: Nghèo là khái niệm chỉ tình trạng mà thu nhập thực tế của người dân thấp hơn mức tối thiểu của một địa phương, một quốc gia trong một giai đoạn nhất định, dành hầu như toàn bộ thu nhập cho nhu cầu ăn, thậm chí không đủ chỉ cho ăn, hầu như không có tích lũy.
Khái niệm giảm nghèo GiÁm nghèo đồng nghĩa với viác làm cho bộ phÁn dân c° nghèo đ°ÿc nâng cao mức sống, từng b°ớc thoát khỏi tình tr¿ng nghèo, biÅu hián á tỷ lá phÁn trăm và số l°ÿng ng°ßi nghèo giÁm dÁn xuống. Hay nói cách khác, giÁm nghèo là chuyÅn từ tình tr¿ng thiÁu điÃu kián lăa chọn sang tình tr¿ng có đÁy đă điÃu kián lăa chọn h¢n đÅ cÁi thián mọi mặt đßi sống căa con ng°ßi. Nói đÁn giÁm nghèo, trong đó luôn bao hàm công viác xóa đói và cũng nh° khái niám nghèo, khái niám giÁm nghèo chã mang tính ch¿t t°¢ng đối. Bái v¿n đà nghèo có thÅ tái sinh hoặc khi khái niám nghèo và chuẩn nghèo có să thay đổi.
Do đó, viác đánh giá mức độ giÁm nghèo cÁn đ°ÿc đánh giá trong một khoÁng thßi gian, không gian nh¿t đånh. GiÁm nghèo còn là ph¿m trù mang tính låch sÿ, chính vì vÁy, trong giai đo¿n hián nay, chúng ta chã có thÅ từng b°ớc giÁm nghèo chứ ch°a thÅ xóa s¿ch nghèo. Chã khi nào xã hội loài ng°ßi đ¿t tới trình độ xã hội Cộng sÁn nh° Chă nghĩa Mác - Lênin dă đoán, khi đó hián t°ÿng nghèo s¿ không còn tồn t¿i và t¿t nhiên cũng không cÁn phÁi thăc hián công tác giÁm nghèo. Chính bái có nhiÃu cách đánh giá và nhìn nhÁn và nghèo khác nhau, t¿t yÁu có nhiÃu quan niám và giÁm nghèo khác nhau.
NÁu chúng ta hiÅu nghèo là d¿ng đình đốn căa ph°¢ng thức sÁn xu¿t đã l¿c hÁu nh°ng v¿n còn tồn t¿i thì 10 giÁm nghèo là quá trình chuyÅn đổi sang ph°¢ng thức mới tiÁn bộ h¢n. NÁu nghèo đ°ÿc hiÅu với nghĩa là do phân phối giá trå thặng d° trong xã hội một cách b¿t công đối với ng°ßi lao động, hay do chÁ độ sá hāu t° bÁn chă nghĩa thì giÁm nghèo là quá trình xóa bỏ chÁ độ sá hāu và chÁ độ phân phối. NÁu nghèo đ°ÿc hiÅu theo nghĩa là hÁu quÁ căa tình tr¿ng chă nghĩa thăc dân đÁ quốc kìm hãm să phát triÅn á các n°ớc thuộc đåa, phā thuộc thì giÁm nghèo là quá trình các n°ớc thuộc đåa, phā thuộc giành l¿i độc lÁp dân tộc. Khi nghèo đ°ÿc hiÅu là do tình tr¿ng th¿t nghiáp gia tăng hoặc r¢i vào tình tr¿ng khăng hoÁng kinh tÁ thì giÁm nghèo chính là t¿o ra công ăn viác làm, t¿o ra xã hội ổn đånh và phát triÅn.
Nh° chúng ta đã biÁt, thăc tißn á n°ớc ta hián nay, nghèo đói không phÁi là do bóc lột căa giai c¿p t° sÁn và đåa chă đối với lao động nh° tr°ớc đây, mà do nÃn kinh tÁ đang trong quá trình chuyÅn đổi từ nÃn kinh tÁ l¿c hÁu, kém phát triÅn sang nÃn kinh tÁ thå tr°ßng, đånh h°ớng xã hội chă nghĩa - một nÃn kinh tÁ tồn t¿i và đan xen nhiÃu trình độ sÁn xu¿t khác nhau. Hián t¿i trình độ sÁn xu¿t cũ, l¿c hÁu v¿n còn tồn t¿i, trong khi đó trình độ sÁn xu¿t mới, tiên tiÁn ch°a đóng vai trò chă đ¿o, ch°a thay thÁ hoàn toàn trình độ sÁn xu¿t cũ. Do đó, d¿n đÁn să chênh lách giàu nghèo trong các tÁng lớp dân c°. Nh° vÁy, có thÅ hiÅu giÁm nghèo chính là từng b°ớc thăc hián quá trình chuyÅn đổi trình độ sÁn xu¿t cũ, l¿c hÁu còn tồn t¿i trong xã hội sang trình độ sÁn xu¿t mới cao h¢n, phát triÅn h¢n.
Nhìn với góc độ ng°ßi nghèo: GiÁm nghèo là quá trình t¿o điÃu kián giúp đỡ cho ng°ßi nghèo có khÁ năng tiÁp cÁn các nguồn lăc căa să phát triÅn một cách nhanh nh¿t, hiáu quÁ nh¿t, trên c¢ sá đó ng°ßi nghèo có nhiÃu khÁ năng, c¢ hội lăa chọn, giúp họ từng b°ớc thoát khỏi tình tr¿ng nghèo. 11 Khái niệm giảm nghèo bền vững GiÁm nghèo bÃn vāng là quá trình chuyÅn một bộ phÁn ng°ßi nghèo từ trình tr¿ng có ít điÃu kián lăa chọn sang trình tr¿ng có đÁy đă điÃu kián lăa chọn nhằm cÁi thián đßi sống mọi mặt căa hộ nghèo. GNBV là viác t¿o điÃu kián cho ng°ßi nghèo có khÁ năng tiÁp cÁn với 5 nội dung c¢ bÁn là: y tÁ, giáo dāc, điÃu kián sống, viác làm và tiÁp cÁn thông tin. Chã có thÅ GNBV khi giÁi quyÁt đ°ÿc các v¿n đà trên, giúp ng°ßi nghèo có nhiÃu c¢ hội tiÁp cÁn với văn hóa, xã hội, thông tin, từng b°ớc nâng cao đßi sống vÁt ch¿t.
GNBV cũng có thÅ hiÅu là kiên quyÁt không đÅ tái nghèo, là cÁn phÁi tiÁp tāc duy trì các nguồn lăc, nguồn đÁu t°, các bián pháp chã đ¿o thăc hián triÅn khai liên tāc có đånh h°ớng, māc đích, có māc tiêu đÅ đói nghèo không thÅ quay trá l¿i. GiÁm nghèo nhanh và bÃn vāng phÁi dăa trên c¢ sá các nguồn lăc đÁu t° đ°ÿc hỗ trÿ, tăng c°ßng, t¿o ra c¢ hội thuÁn lÿi cho ng°ßi nghèo và cộng đồng nghèo tiÁp cÁn đ°ÿc các c¢ hội phát triÅn sÁn xu¿t, kinh doanh, đ°ÿc h°áng thā thành quÁ căa tăng tr°áng một cách nhanh nh¿t, ổn đånh, lâu dài. Thăc tißn cho th¿y, nhß kinh tÁ tăng tr°áng, Nhà n°ớc có sức m¿nh vÁt ch¿t đÅ hình thành và triÅn khai các ch°¢ng trình hỗ trÿ vÁt ch¿t, tài chính, t¿o điÃu kián cho các đåa ph°¢ng khó khăn phát triÅn c¢ sá h¿ tÁng kinh tÁ, xã hội c¢ bÁn. Ng°ßi nghèo, cộng đồng nghèo, xã nghèo có c¢ hội v°¢n lên thoát nghèo.
ĐiÃu kián quan trọng đÅ giÁm nghèo nhanh và bÃn vāng trên quy mô rộng là phÁi đÁm bÁo nguồn lăc đă m¿nh đÅ thăc hián chính sách, ch°¢ng trình, một cách hiáu quÁ. GiÁm nghèo nhanh và bÃn vāng không chã là viác phân phối l¿i thu nhÁp một cách thā động mà mặt khác phÁi t¿o ra động lăc tăng tr°áng t¿i chỗ, chă động tă v°¢n lên thoát nghèo. Có thÅ hiÅu GNBV là thăc hián các chính sách giÁm nghèo một cách đồng bộ, hiáu quÁ, liên tāc nhằm đÁu t° có trọng tâm, trọng điÅm, có māc tiêu 12 đ°a các hộ nghèo theo chuẩn nghèo (ban hành trong một thßi kỳ nh¿t đånh) thoát nghèo một cách bÃn vāng, không đÅ tái nghèo, đồng thßi tă v°¢n lên làm giàu chính đáng. Khái niệm chính sách giảm nghèo bền vững Khái niám chính sách á đây đ°ÿc hiÅu là chính sách công.
Hián nay, trên thÁ giới có nhiÃu khái niám chính sách công khác nhau. Khái niám chính sách công đ°ÿc sÿ dāng trong luÁn văn căa chúng tôi là: <Chính sách công là một tập hợp các quyết định có liên quan lẫn nhau được ban hành bởi cơ quan Nhà nước có thẩm quyền gắn liền với việc lựa chọn các mục tiêu và giải pháp để đạt được các mục tiêu đó=. Chính sách công không phÁi là một quyÁt đånh đ¢n lẻ, mà cÁn hiÅu là một tÁp hÿp các quyÁt đånh khác nhau có liên quan với nhau trong một khoÁng thßi gian dài [11]. Các c¢ quan Nhà n°ớc là chă thÅ ban hành chính sách công, nhằm vào nhāng māc tiêu nh¿t đånh theo mong muốn căa Nhà n°ớc, đồng thßi nó bao gồm các giÁi pháp đÅ đ¿t đ°ÿc māc tiêu mà Nhà n°ớc lăa chọn.
Chính sách công là một đà xu¿t đ°ÿc thÅ chÁ hóa nhằm giÁi quyÁt các v¿n đà có liên quan vào trong thÁ giới thăc, đ°ÿc h°ớng d¿n bái một quan niám và đ°ÿc thăc hián bái các ch°¢ng trình nh° một quá trình hành động đ°ÿc t¿o ra và ban hành, th°ßng là do chính phă, đÅ đối phó với các v¿n đà xã hội. Ngoài đånh nghĩa rộng này, chính sách công cũng đ°ÿc khái niám hóa theo nhiÃu cách khác nhau.