Luận văn: Đánh giá thực hiện tiêu chí môi trường nông thôn mới ở huyện Vũ Thư, Thái Bình

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích vnua đánh giá thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện vũ thư, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Mai Lan Phương
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Đánh giá thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC BẢNG
• 3. DANH MỤC HỘP
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 6. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 7. THESIS ABSTRACT
• 8. TÍNH CẤP THIẾT
• 9. MỤC TIÊU TỔNG QUÁT VÀ CỤ THỂ
• 9.1. Mục tiêu tổng quát
• 9.2. Mục tiêu cụ thể
• 10. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 11. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 12. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 13. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN TIÊU CHÍ MÔI TRƯỜNG TRONG XÂY DỰNG NTM
• 13.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN TIÊU CHÍ MỚI TRƯỜNG TRONG XÂY DỰNG NTM
• 13.1.1. Một số khái niệm cơ bản

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Tiêu Chí Môi Trường Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới

Đánh giá tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới là một phần quan trọng trong việc phát triển bền vững. Tại huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình, việc thực hiện tiêu chí này không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân mà còn bảo vệ môi trường. Chương trình xây dựng nông thôn mới được triển khai nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân, đồng thời bảo vệ môi trường sinh thái.

1.1. Khái Niệm Về Tiêu Chí Môi Trường Trong Nông Thôn Mới

Tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới bao gồm nhiều chỉ tiêu như tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sạch, các cơ sở sản xuất đạt tiêu chuẩn môi trường, và việc thu gom chất thải. Đây là những yếu tố quan trọng để đảm bảo môi trường sống an toàn cho cộng đồng.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Tiêu Chí Môi Trường

Đánh giá tiêu chí môi trường giúp xác định những vấn đề tồn tại và đưa ra giải pháp khắc phục. Việc này không chỉ nâng cao nhận thức của người dân mà còn tạo điều kiện cho các chính sách bảo vệ môi trường được thực hiện hiệu quả hơn.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Đánh Giá Tiêu Chí Môi Trường Tại Vũ Thư

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu trong việc thực hiện tiêu chí môi trường, huyện Vũ Thư vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Ô nhiễm môi trường, thiếu cơ sở hạ tầng và nhận thức của người dân là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Ô Nhiễm Môi Trường Tại Huyện Vũ Thư

Ô nhiễm môi trường do chất thải sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp đang là vấn đề nghiêm trọng. Việc xử lý chất thải chưa được thực hiện đồng bộ, dẫn đến tình trạng ô nhiễm nguồn nước và không khí.

2.2. Thiếu Cơ Sở Hạ Tầng Bảo Vệ Môi Trường

Cơ sở hạ tầng phục vụ cho việc thu gom và xử lý chất thải còn hạn chế. Nhiều khu vực chưa có bãi rác tập trung, gây khó khăn trong công tác quản lý môi trường.

III. Phương Pháp Đánh Giá Tiêu Chí Môi Trường Tại Huyện Vũ Thư

Để đánh giá hiệu quả thực hiện tiêu chí môi trường, huyện Vũ Thư đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc thu thập dữ liệu từ các nguồn khác nhau giúp có cái nhìn tổng quan và chính xác hơn.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập từ các cuộc khảo sát, phỏng vấn và tài liệu từ các cơ quan chức năng. Việc này giúp đảm bảo tính chính xác và khách quan trong đánh giá.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Đánh Giá

Dữ liệu sau khi thu thập sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê mô tả và phân tích so sánh. Điều này giúp xác định rõ ràng tình hình thực hiện tiêu chí môi trường.

IV. Kết Quả Đánh Giá Tiêu Chí Môi Trường Tại Huyện Vũ Thư

Kết quả đánh giá cho thấy huyện Vũ Thư đã đạt được nhiều thành tựu trong việc thực hiện tiêu chí môi trường. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều chỉ tiêu cần cải thiện để đạt yêu cầu đề ra.

4.1. Tình Hình Sử Dụng Nước Sạch

Tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sạch hợp vệ sinh đạt 100%. Điều này cho thấy nỗ lực trong việc cung cấp nước sạch cho người dân đã được thực hiện hiệu quả.

4.2. Hoạt Động Bảo Vệ Môi Trường

Các cơ sở sản xuất kinh doanh đạt tiêu chuẩn về môi trường đạt 72,4%. Tuy nhiên, cần tăng cường hơn nữa các hoạt động bảo vệ môi trường để giảm thiểu ô nhiễm.

V. Giải Pháp Đẩy Nhanh Tiến Độ Thực Hiện Tiêu Chí Môi Trường

Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện tiêu chí môi trường, huyện Vũ Thư cần triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Việc nâng cao nhận thức của người dân và tăng cường quản lý môi trường là rất cần thiết.

5.1. Tăng Cường Công Tác Tuyên Truyền

Nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường thông qua các chương trình tuyên truyền, giáo dục. Điều này sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường.

5.2. Cải Thiện Cơ Sở Hạ Tầng Bảo Vệ Môi Trường

Đầu tư xây dựng các bãi rác tập trung và hệ thống thu gom chất thải. Việc này sẽ giúp cải thiện tình hình ô nhiễm môi trường tại địa phương.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Tiêu Chí Môi Trường Tại Vũ Thư

Kết luận cho thấy việc thực hiện tiêu chí môi trường tại huyện Vũ Thư đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, cần tiếp tục nỗ lực để hoàn thiện hơn nữa các chỉ tiêu môi trường.

6.1. Đánh Giá Chung Về Kết Quả Thực Hiện

Huyện Vũ Thư đã có 19/29 xã đạt tiêu chí môi trường, chiếm 65,5%. Đây là một kết quả đáng khích lệ, nhưng vẫn cần cải thiện thêm.

6.2. Định Hướng Tương Lai

Trong tương lai, huyện Vũ Thư cần tiếp tục triển khai các giải pháp đồng bộ để hoàn thành tiêu chí môi trường, góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình Mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010–2020 theo Quyết định số 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ là bước đi chiến lược nhằm chuyển đổi căn bản diện mạo nông thôn Việt Nam. Trong hệ thống 19 tiêu chí quốc gia, tiêu chí số 17 về môi trường được đánh giá là một trong những tiêu chí phức tạp, khó hoàn thành và khó duy trì bền vững nhất. Thực tiễn tại huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình – một địa bàn thuần nông thuộc đồng bằng châu thổ sông Hồng với quy mô dân số 249.956 người và 160.018 lao động năm 2016 – phản ánh rõ nét những áp lực kép giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường sinh thái. Mặc dù tổng giá trị sản xuất toàn huyện năm 2016 đạt 8.353 tỷ đồng (tăng 644,3 tỷ đồng so với năm 2015), song quá trình công nghiệp hóa làng nghề, mở rộng chăn nuôi quy mô hộ và gia tăng rác thải sinh hoạt đã tạo ra những tác động tiêu cực đến môi trường sống.

Tính đến tháng 12 năm 2016, toàn huyện Vũ Thư mới ghi nhận 19 trên tổng số 29 xã hoàn thành tiêu chí môi trường, đạt tỷ lệ 65,5%. Vấn đề đặt ra là 10 xã còn lại đang gặp những lực cản lớn về hạ tầng xử lý chất thải rắn, hệ thống thoát nước khu dân cư và kiểm soát ô nhiễm tại các cơ sở tiểu thủ công nghiệp. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Phát triển nông thôn của tác giả Nguyễn Thị Thanh Huyền tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam tập trung giải quyết mục tiêu: đánh giá toàn diện tình hình thực hiện tiêu chí môi trường, phân tích sâu các yếu tố cấu thành và nhân tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm đẩy nhanh tiến độ hoàn thành tiêu chí số 17 tại địa phương. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2011–2015 và dữ liệu sơ cấp điều tra thực địa năm 2016 trên địa bàn 4 xã đại diện. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng, cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng phục vụ mục tiêu đưa 100% số xã của huyện Vũ Thư về đích nông thôn mới theo đúng lộ trình.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết phát triển nông thôn bền vững kết hợp với lý thuyết quản lý môi trường dựa vào cộng đồng (Community-Based Environmental Management). Khung lý thuyết này khẳng định rằng sự cân bằng giữa phát triển kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ tài nguyên chỉ đạt được khi có sự đồng thuận, tham gia chủ động của người dân nông thôn cùng với sự định hướng, hỗ trợ từ chính quyền các cấp. Bên cạnh đó, đề tài vận dụng mô hình đánh giá bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới theo Quyết định số 491/QĐ-TTg và Quyết định số 04/2015/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình về quy định đánh giá, xét công nhận xã đạt chuẩn giai đoạn 2015–2020.

Hệ thống khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

1. Môi trường và Tiêu chuẩn môi trường: Theo Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014, tiêu chuẩn môi trường là các giới hạn thông số kỹ thuật bắt buộc nhằm kiểm soát nồng độ chất gây ô nhiễm trong chất thải và môi trường xung quanh.
2. Tiêu chí môi trường nông thôn mới: Thước đo tích hợp gồm 5 chỉ tiêu cụ thể: tỷ lệ hộ sử dụng nước sạch hợp vệ sinh đạt từ 90% trở lên (theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 02:2009/BYT của Bộ Y tế); tối thiểu 90% cơ sở sản xuất kinh doanh đạt chuẩn môi trường; tỷ lệ thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải đạt từ 95% trở lên; không có hoạt động gây suy giảm môi trường và duy trì tổng vệ sinh tối thiểu 3 lần/tháng; nghĩa trang được xây dựng, quản lý theo đúng quy hoạch.
3. Đánh giá thực hiện: Quá trình so sánh có hệ thống giữa các chỉ số thực tế đạt được so với khung tiêu chuẩn ban hành nhằm xác định mức độ hoàn thành và tính bền vững của chính sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận hỗn hợp, kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Niên giám thống kê huyện Vũ Thư giai đoạn 2011–2015, báo cáo định kỳ của Phòng Tài nguyên và Môi trường, Chi cục Thống kê và văn kiện của Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới huyện.

Đối với dữ liệu sơ cấp, tác giả tiến hành điều tra khảo sát với tổng quy mô mẫu là 140 đối tượng thông qua bảng hỏi cấu trúc trong năm 2016. Phương pháp chọn mẫu phân tầng được áp dụng để chọn ra 4 xã nghiên cứu điển hình đại diện cho 2 nhóm: nhóm xã đã đạt chuẩn tiêu chí môi trường (xã Việt Hùng, xã Hòa Bình) và nhóm xã chưa hoàn thành tiêu chí môi trường (xã Việt Thuận, xã Tự Tân). Cụ thể, mẫu điều tra bao gồm:

• 4 cán bộ cấp huyện (thuộc Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp, Phòng Tài chính).
• 16 cán bộ cấp xã (4 cán bộ/xã phụ trách nông thôn mới, môi trường, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên).
• 120 hộ gia đình nông thôn (30 hộ/xã) được lựa chọn ngẫu nhiên có phân tầng theo ngành nghề sản xuất và điều kiện kinh tế.

Lý do lựa chọn phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh và phân tổ thống kê xử lý qua phần mềm Excel là nhằm lượng hóa rõ nét sự chênh lệch giữa các nhóm xã, xác định các điểm nghẽn kỹ thuật và làm nổi bật mối quan hệ giữa nhận thức cộng đồng với tỷ lệ hoàn thành từng chỉ tiêu thành phần. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt từ việc thu thập hồ sơ lưu trữ năm 2011 đến hoàn thiện phân tích thực địa vào cuối năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực chứng tại huyện Vũ Thư làm sáng tỏ 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, chỉ tiêu cấp nước sạch và nước hợp vệ sinh ghi nhận bước tiến lớn khi 100% hộ dân trên địa bàn toàn huyện đã được tiếp cận nguồn nước hợp vệ sinh. Toàn huyện phát triển hệ thống 13 nhà máy cấp nước sạch phục vụ cho 30 xã và thị trấn. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ gia đình sử dụng trực tiếp nguồn nước máy đạt chuẩn QCVN 02:2009/BYT còn có sự phân hóa rõ rệt giữa các xã vùng ven đô thị và các xã thuần nông xa trung tâm.

Thứ hai, công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt đạt tỷ lệ trung bình toàn huyện là 79,3%. Tại các xã đạt chuẩn như Việt Hùng và Hòa Bình, tỷ lệ thu gom rác thải sinh hoạt đạt trên 90% nhờ vận hành hiệu quả các tổ vệ sinh môi trường thôn xóm với tần suất thu gom từ 2 đến 3 lần/tuần. Ngược lại, tại các xã chưa đạt chuẩn như Việt Thuận và Tự Tân, tình trạng vứt bao bì thuốc bảo vệ thực vật bừa bãi ngoài đồng ruộng và tập quán đốt rơm rạ sau thu hoạch vẫn chiếm tỷ lệ trên 35% số hộ được khảo sát.

Thứ ba, tỷ lệ cơ sở sản xuất kinh doanh đạt tiêu chuẩn môi trường là chỉ tiêu có kết quả thấp nhất, chỉ đạt 72,4% trên quy mô toàn huyện. Khảo sát tại các cụm công nghiệp và làng nghề cho thấy nhiều cơ sở chế biến thực phẩm, dệt may quy mô vừa và nhỏ chưa đầu tư hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn, dẫn đến tình trạng nước thải sản xuất xả thẳng ra hệ thống kênh mương tưới tiêu.

Thứ tư, chỉ tiêu quy hoạch và quản lý nghĩa trang nhân dân đạt 82,7% số xã. Tổng diện tích đất dành cho nghĩa trang, nghĩa địa toàn huyện là 237,5 ha năm 2016. Mặc dù các địa phương đã quy hoạch được quỹ đất lâu dài nhưng việc ban hành quy chế quản lý nghĩa trang và tình trạng hung táng, cát táng không đúng vị trí quy định vẫn tồn tại ở 17,3% số xã chưa hoàn thành tiêu chí.

Thảo luận kết quả

Khi xem xét nguyên nhân cốt lõi dẫn đến việc 10 xã (chiếm 34,5%) chưa thể về đích tiêu chí số 17, dữ liệu cho thấy sự chi phối của 3 nhóm nhân tố chính:

1. Hạn chế về nguồn kinh phí sự nghiệp môi trường: Nguồn vốn ngân sách cấp xã dành cho sự nghiệp môi trường rất eo hẹp, chủ yếu dựa vào nguồn thu phí thu gom rác từ các hộ dân (khoảng 3.000 – 5.000 đồng/khẩu/tháng), không đủ chi trả cho việc nâng cấp bãi chôn lấp hợp vệ sinh hay lắp đặt lò đốt rác đạt chuẩn.
2. Nhận thức và tập quán của người dân: Ý thức tự phân loại chất thải tại nguồn của các hộ gia đình còn rất thấp. Thói quen sử dụng túi nilon, vứt rác thải nông nghiệp bừa bãi và chăn nuôi gia súc sát khu vực nhà ở vẫn phổ biến tại các vùng thuần nông.
3. Năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở: Cán bộ địa chính - môi trường cấp xã phần lớn phải đảm nhiệm nhiều công việc cùng lúc, thiếu trang thiết bị kiểm tra chuyên dụng và chưa được đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật giám sát chất thải.

So sánh với các nghiên cứu và kinh nghiệm thực tiễn, kết quả tại Vũ Thư có nét tương đồng với thực trạng tại huyện Lập Thạch (tỉnh Vĩnh Phúc) và huyện Phú Xuyên (thành phố Hà Nội), nơi bài toán xử lý rác thải làng nghề và nước thải sinh hoạt luôn là rào cản lớn nhất. Tuy nhiên, nếu so sánh với bài học từ phong trào Saemaul Undong của Hàn Quốc hay chiến lược giáo dục môi trường học đường của Trung Quốc, huyện Vũ Thư còn thiếu các thiết chế cộng đồng tự quản mạnh mẽ và các gói hỗ trợ kỹ thuật đồng bộ về thiết kế nhà tiêu hợp vệ sinh hay hầm biogas xử lý chất thải chăn nuôi.

Trong các báo cáo phân tích, việc mô tả dữ liệu thông qua các bảng phân tổ thống kê so sánh 4 xã khảo sát và biểu đồ cơ cấu nguồn phát sinh chất thải đã thể hiện trực quan mối tương quan giữa mức độ đầu tư hạ tầng với tỷ lệ hài lòng của người dân. Những bằng chứng này chỉ ra rằng tiêu chí môi trường không thể đạt được bền vững nếu chỉ dừng lại ở các đợt phát động phong trào ngắn hạn mà thiếu đi cơ chế tài chính và hạ tầng kỹ thuật vận hành lâu dài.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đẩy nhanh tiến độ hoàn thành tiêu chí số 17 trên toàn địa bàn huyện Vũ Thư giai đoạn 2017–2020, hệ thống 4 nhóm giải pháp trọng tâm được kiến nghị thực hiện:

Thứ nhất, tăng cường tuyên truyền và đổi mới phương thức giáo dục ý thức cộng đồng:

• Giao Ủy ban nhân dân các xã phối hợp chặt chẽ với Hội Phụ nữ và Đoàn Thanh niên tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng phân loại rác thải tại nguồn cho 100% hội viên với tần suất 1 lần/quý.
• Đẩy mạnh cuộc vận động xây dựng gia đình 5 không 3 sạch, nhân rộng mô hình đường hoa tự quản và tổ chức tổng vệ sinh đường làng ngõ xóm tối thiểu 3 lần/tháng.
• Mục tiêu: Nâng tỷ lệ hộ gia đình chủ động phân loại rác hữu cơ tại nguồn lên trên 80% trước năm 2020.

Thứ hai, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và siết chặt công tác thanh tra, kiểm tra:

• Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Vũ Thư chủ trì, phối hợp cùng Công an huyện tổ chức kiểm tra định kỳ 2 lần/năm đối với 100% cơ sở sản xuất kinh doanh, trang trại chăn nuôi và các cơ sở trong cụm công nghiệp.
• Xử phạt nghiêm các hành vi xả nước thải, chất thải rắn chưa qua xử lý ra sông Trà Lý và hệ thống kênh mương nội đồng; kiên quyết đình chỉ hoạt động các cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng.
• Mục tiêu: Đưa tỷ lệ cơ sở sản xuất kinh doanh đạt quy chuẩn môi trường từ 72,4% lên trên 90% vào năm 2019.

Thứ ba, ưu tiên phân bổ ngân sách và đa dạng hóa nguồn lực đầu tư hạ tầng kỹ thuật:

• Ủy ban nhân dân huyện Vũ Thư cần bố trí tối thiểu 1,5% đến 2,0% tổng chi ngân sách hàng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường.
• Triển khai xây dựng các trạm trung chuyển rác thải kiên cố, hỗ trợ kinh phí đầu tư lắp đặt 5 đến 7 lò đốt rác chuyên dụng công nghệ cao tại các cụm liên xã để chấm dứt tình trạng chôn lấp rác lộ thiên gây ô nhiễm nguồn nước ngầm.
• Mục tiêu: Đảm bảo tỷ lệ thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt toàn huyện đạt trên 95% trước năm 2020.

Thứ tư, hoàn thiện thể chế quản lý quy hoạch nghĩa trang và xã hội hóa dịch vụ môi trường:

• Ủy ban nhân dân các xã khẩn trương ban hành quy chế quản lý nghĩa trang nhân dân đồng bộ cho 29 xã, kiểm soát 100% việc an táng theo đúng phân lô quy hoạch.
• Xây dựng cơ chế ưu đãi về thuế và quỹ đất để thu hút các doanh nghiệp, hợp tác xã dịch vụ môi trường tham gia vào chuỗi thu gom, tái chế chất thải rắn nông thôn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Cán bộ quản lý nhà nước và Ban chỉ đạo xây dựng Nông thôn mới các cấp:

• Lợi ích: Cung cấp khung đánh giá chi tiết, bộ chỉ tiêu đo lường thực tế và các bài học kinh nghiệm sâu sắc trong việc tháo gỡ điểm nghẽn về tiêu chí số 17.
• Trường hợp sử dụng: Vận dụng làm căn cứ thực tiễn để xây dựng kế hoạch hành động, phê duyệt đề án bảo vệ môi trường nông thôn cấp huyện, xã và chỉ đạo lộ trình về đích nông thôn mới nâng cao.

2. Nhà nghiên cứu, giảng viên chuyên ngành Phát triển nông thôn và Quản lý tài nguyên môi trường:

• Lợi ích: Nguồn tài liệu tham khảo giá trị với 140 mẫu khảo sát thực chứng, hệ thống lý luận chặt chẽ và các luận điểm khoa học về phát triển bền vững khu vực đồng bằng sông Hồng.
• Trường hợp sử dụng: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy, phát triển các bài báo khoa học hoặc mở rộng đề tài nghiên cứu liên ngành về kinh tế sinh thái nông thôn.

3. Học viên cao học và sinh viên đại học khối ngành Nông nghiệp, Kinh tế và Khoa học xã hội:

• Lợi ích: Nắm bắt phương pháp luận nghiên cứu chuẩn mực, kỹ năng thiết kế bảng hỏi khảo sát phân tầng và phương pháp phân tích số liệu thống kê mô tả trên Excel.
• Trường hợp sử dụng: Định hình cấu trúc đề cương, tham khảo phương pháp xử lý dữ liệu thực địa cho luận văn thạc sĩ hoặc khóa luận tốt nghiệp.

4. Các Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực môi trường:

• Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng phát sinh chất thải rắn, nhu cầu sử dụng nước sạch và mức độ sẵn sàng chi trả của cộng đồng 249.956 người dân huyện Vũ Thư.
• Trường hợp sử dụng: Lập phương án kinh doanh, thiết kế mô hình tổ đội thu gom rác tự chủ và tham gia đấu thầu các dự án xã hội hóa dịch vụ vệ sinh môi trường nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

Tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới gồm những chỉ tiêu thành phần nào?

Theo Quyết định số 491/QĐ-TTg của Chính phủ và Quyết định số 04/2015/QĐ-UBND tỉnh Thái Bình, tiêu chí số 17 gồm 5 nội dung chính: tỷ lệ hộ dùng nước hợp vệ sinh và nước sạch đạt trên 90%; tối thiểu 90% cơ sở sản xuất kinh doanh đạt chuẩn môi trường; thu gom xử lý trên 95% rác thải; bảo đảm cảnh quan xanh, sạch, đẹp không ô nhiễm; nghĩa trang được xây dựng theo quy hoạch.

Vì sao tiêu chí môi trường luôn là chỉ tiêu khó hoàn thành nhất tại huyện Vũ Thư?

Tiêu chí môi trường khó đạt do đòi hỏi nguồn vốn đầu tư hạ tầng rất lớn cho lò đốt rác và hệ thống cấp nước sạch, trong khi kinh phí sự nghiệp môi trường cấp xã rất hạn hẹp. Bên cạnh đó, chỉ tiêu cơ sở sản xuất kinh doanh đạt chuẩn chỉ đạt 72,4% vào năm 2016 do các làng nghề thiếu công nghệ xử lý nước thải.

Thực trạng cung cấp nước sạch và nước hợp vệ sinh tại huyện Vũ Thư đạt kết quả ra sao?

Toàn huyện Vũ Thư đã đạt tỷ lệ 100% hộ dân được tiếp cận nước sinh hoạt hợp vệ sinh nhờ vận hành mạng lưới 13 nhà máy cấp nước cho 30 xã, thị trấn. Tuy nhiên, chất lượng nước máy theo quy chuẩn QCVN 02:2009/BYT cần tiếp tục được kiểm định định kỳ để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người dân.

Luận văn sử dụng cỡ mẫu điều tra bao nhiêu để bảo đảm tính đại diện khoa học?

Đề tài thực hiện khảo sát trên quy mô 140 mẫu sơ cấp cấu trúc, bao gồm 4 cán bộ cấp huyện, 16 cán bộ chuyên trách cấp xã và 120 hộ gia đình tại 4 xã đại diện (Việt Hùng, Hòa Bình, Việt Thuận, Tự Tân). Cỡ mẫu này bảo đảm phản ánh khách quan tương quan giữa nhóm xã đã đạt và chưa đạt chuẩn.

Giải pháp nào mang tính đột phá để 10 xã còn lại của huyện Vũ Thư hoàn thành tiêu chí số 17?

Giải pháp then chốt là đẩy mạnh xã hội hóa công tác thu gom rác thải đạt tỷ lệ trên 95%, hỗ trợ kinh phí xây dựng lò đốt rác chuyên dụng công nghệ cao, đồng thời kiểm tra định kỳ 2 lần/năm đối với 100% cơ sở sản xuất kinh doanh để xử lý dứt điểm các nguồn gây ô nhiễm trước năm 2020.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khung chính sách pháp lý về đánh giá tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới theo các văn bản chỉ đạo của Trung ương và tỉnh Thái Bình.
• Công trình phản ánh bức tranh thực chứng sâu sắc tại huyện Vũ Thư tính đến tháng 12 năm 2016 với 19/29 xã đạt chuẩn môi trường (tỷ lệ 65,5%), chỉ ra sự chênh lệch rõ rệt giữa các chỉ tiêu thành phần.
• Nghiên cứu bóc tách chính xác các nút thắt về hạ tầng kỹ thuật xử lý rác thải, ô nhiễm nước thải sản xuất làng nghề, hạn chế về nguồn kinh phí và nhận thức cộng đồng tại 10 xã chưa đạt chuẩn.
• Tác giả đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao với phân công trách nhiệm rõ ràng, gắn liền với các mốc chỉ tiêu định lượng cụ thể cho giai đoạn 2017–2020.
• Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo khoa học có giá trị ứng dụng trực tiếp cho các nhà hoạch định chính sách, cán bộ quản lý và các nhà nghiên cứu phát triển nông thôn.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi Ủy ban nhân dân huyện Vũ Thư và các cơ quan ban ngành cần khẩn trương hiện thực hóa các khuyến nghị, tăng cường nguồn vốn đầu tư công và đẩy mạnh phong trào toàn dân chung tay bảo vệ môi trường sinh thái. Đây là thời điểm then chốt để cả hệ thống chính trị cùng 249.956 người dân huyện Vũ Thư tạo ra bước chuyển biến vững chắc, đưa 100% các xã về đích nông thôn mới văn minh và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ THANH HUYỀN ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN TIÊU CHÍ MÔI TRƯỜNG TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN VŨ THƯ, TỈNH THÁI BÌNH Chuyên ngành: Phát triển nông thôn Mã số: 60 62 01 16 Người hướng dẫn khoa học: TS. Mai Lan Phương NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng bảo vệ để lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin tôi trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Thanh Huyền i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong thời gian học tập tại trường, nghiên cứu viết luận văn, bản thân tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của các cơ quan, tổ chức và các cá nhân.

Nhân đây, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới sự giúp đỡ, chỉ bảo tận tình của các thầy, cô giáo khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam; Đặc biệt là sự quan tâm, chỉ dẫn tận tình của TS. Mai Lan Phương đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn Phòng Tài nguyên môi trường huyện Vũ Thư, các xã và các hộ gia đình trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình đã cung cấp số liệu thực tế và thông tin cần thiết để hoàn thành luận văn này. Qua đây tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đối với gia đình và bạn bè đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Tôi xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Thanh Huyền ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lờı cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục bảng. vi Danh mục hộp.

viii Danh mục hình. ix Danh mục sơ đồ. ix Danh mục chữ vıết tắt. x Trích yếu luận văn.

xi Thesıs abstract. Tính cấp thiết. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đóng góp của đề tài. Cơ sở lý luận và thực tıễn về đánh gıá thực hıện tıêu chí môı trường trong xây dựng NTM.

Cơ sở lý luận về đánh giá thực hiện tiêu chí mới trường trong xây dựng NTM. Một số khái niệm cơ bản. Nguyên tắc, mục tiêu xây dựng nông thôn mới. Nội dung và đặc điểm về tiêu chí xây dựng nông thôn mới, nội dung tiêu chí môi trường.

Nội dung đánh giá tình hình thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới. Các yếu tố ảnh hưởng tới tình hình thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới. 13 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cơ sở thực tiễn.

Kinh nghiệm của một số nước về phát triển nông thôn với bảo vệ môi trường. Chương trình phát triển nông thôn của Việt Nam gắn với bảo vệ MT. Bài học rút ra từ việc xây dựng nông thôn mới ở các nước trên thế giới và các địa phương trong nước. Phương pháp nghıên cứu.

Đặc điểm địa bàn huyện Vũ Thư. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Vũ Thư.

Phương pháp nghiên cứu. Lựa chọn địa bàn nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp xử lý số liệu.

Phương pháp phân tích số liệu. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả nghıên cứu và thảo luận. Khái quát kết quả thực hiện chương trình ntm trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình.

Khái quát chung về tình hình thực hiện nông thôn mới của huyện Vũ Thư. Tình hình thực hiện tiêu chí môi trường. Đánh giá thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện vũ thư, tỉnh Thái Bình. Đánh giá tình hình thực hiện sử dụng nước sạch, hợp vệ sinh.

Đánh giá tình hình thực hiện bảo vệ môi trường của các cơ sở sản xuất kinh doanh. Đánh giá thực hiện thu gom xử lý chất thải,bảo vệ môi trường. Đánh giá thực hiện hoạt động bảo vệ môi trường. Đánh giá tình hình thực hiện quy hoạch quản lý nghĩa trang huyện Vũ Thư.

66 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đánh giá chung về kết quả thực hiện tiêu chí môi trường. Đánh giá hoạt động kiểm tra, giám sát thực hiện tiêu chí môi trường. Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến tình hình thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng ntm trên địa bàn huyện vũ thư, tỉnh Thái Bình.

Người dân. Về kinh phí sự nghiệp môi trường. Cơ chế chính sách. Năng lực cán bộ.

Công tác kiểm tra. Một số giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới huyện vũ thư, tỉnh Thái Bình. Về công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân. Tăng cường công tác quản lý về BVMT.

Tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm ảnh hưởng đến môi trường. Hoạt động thu gom xử lý chất thải. Cơ chế chính sách về BVMT. Kết luận, kıến nghị.

Đối với Nhà nước. Đối với tỉnh Thái Bình. Đối với cấp huyện. Đối với người dân.

83 Tàı lıệu tham khảo. 87 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Nội dung thực hiện tiêu chí 17 (môi trường) trong xây dựng NTM. Quy định đánh giá và xét công nhận xã đạt tiêu chí môi trường trên địa bàn tỉnh Thái Bình, giai đoạn 2015- 2020.

Tình hình phân bổ và sử dụng đất đai của huyện Vũ Thư. Cơ cấu lao động trong các ngành nghề ở huyện Vũ Thư năm 2016. Tổng sản phẩm trên địa bàn của huyện Vũ Thư. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp.

Kế hoạch thực hiện các tiêu chí trong nông thôn mới. Kết quả tổng hợp thực hiện tiêu chí môi trường năm 2016. Hiện trạng và kế hoạch cung cấp nước sạch HVS cho các hộ dân trên địa bàn huyện giai đoạn 2010-2020. Kết quả sử dụng nước sạch hợp vệ sinh huyện Vũ Thư và các xã nghiên cứu.

Tình hình sử dụng nước sạch, nước hợp vệ sinh của hộ. Bảng ý kiến đánh giá của cán bộ về việc cung cấp và chất lượng sử dụng nước sạch, hợp vệ sinh năm 2016. Bảng ý kiến đánh giá của người dân về chất lượng sử dụng nước sạch, hợp vệ sinh năm 2016. Bảng hiện trạng và kế hoạch thực hiện các CSSXKD đạt tiêu chuẩn môi trường của huyện Vũ Thư giai đoạn 2010-2020.

Kết quả thực hiện các CSSXKD đạt tiêu chuẩn môi trường của huyện Vũ Thư giai đoạn 2010-2020. Kết quả các CSSXKD trong BVMT tại các xã nghiên cứu. Số phí bảo vệ môi trường đối với nước thải đã thu từ 2011 – 2014 trên địa bàn huyện Vũ Thư. Kế hoạch thực hiện thu gom xử lý chất thải, bảo vệ môi trường huyện Vũ Thư.

Kết quả thực hiện thu gom rác thải, bảo vệ môi trường giai đoạn 2011-2015, định hướng 2020. Tình hình thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt của hộ dân. Tình hình thu gom, xử lý rác thải sản xuất nông nghiệp của hộ dân. 59 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Hình thức quy hoạch và xử lý bãi rác trên địa bàn xã. Hình thức xử lý rác trên địa bàn xã. Các hình thức xử lý nước thải tại các xã nghiên cứu. Khối lượng chất thải rắn phát sinh tại các CCN năm 2015.

Ý thức tham gia các hoạt động vệ sinh môi trường thôn xóm tại các xã nghiên cứu. Kết quả các hộ sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh trên địa bàn huyện Vũ Thư và các xã nghiên cứu năm 2016. Hiện trạng xây dựng và quản lý nghĩa trang, nghĩa địa. Tình hình quy hoạch và quản lý nghĩa trang.

Đánh giá của người dân về thực hiện tiêu chí MT. Tình hình giám sát của người dân. Tình hình kiểm tra của các cấp. Yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện tiêu chí môi trường.

Tình trạng nguồn kinh phí cho sự nghiệp BVMT. 75 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HỘP Hộp 4. Hệ thống xử lý nước thải không đáp ứng được với công suất sản xuất của cơ sở. Tận dụng chất thải của vật nuôi cho đỡ tốn kém.

Đốt rơm rạ một công đôi việc. Ý thức của người dân trong việc giữ gìn vệ sinh. Xã phân công công việc thì tôi phải làm thôi. 76 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4.

Hình ảnh thu gom rác thải tại thôn Mễ Châu, xã Hoà Bình. Bãi rác tập trung trên địa bàn xã Việt Thuận. Lò đốt rác trên địa bàn xã Dũng Nghĩa. Tỷ lệ nguồn phát sinh rác thải.

56 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa đầy đủ BQ Bình quân BVTV Bảo vệ thực vật BVMT Bảo vệ môi trường CCN Cụm công nghiệp CNH-HĐH Công nghiệp hóa-hiện đại hóa CTR Chất thải rắn CSSXKD Cơ sở sản xuất kinh doanh ĐVT Đơn vị tính HĐND Hội đồng nhân dân HTX Hợp tác xã HTXDVNN Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp HVS Hợp vệ sinh MT Môi trường TC Tiêu chí NS-VSMT Nước sạch-vệ sinh môi trường NT Nông thôn NTM Nông thôn mới SXNN Sản xuất nông nghiệp TNMT Tài nguyên môi trường UBND Ủy ban nhân dân XHH Xã hội hoá x LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thị Thanh Huyền Tên luận văn: Đánh giá thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình Ngành: Phát triển nông thôn Mã số: 60 62 01 16 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Mục đích của đề tài nhằm đánh giá tình hình thực hiện tiêu chí môi trường và đề xuất những giải pháp góp phần hoàn thành các nội dung đánh giá trong tiêu chí này trên địa bàn huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình.