Giáo Trình Lắp Đặt Hệ Thống Cấp Thoát Nước Trong Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp

Giáo trình lắp đặt hệ thống cấp thoát nước cho công trình xây dựng dân dụng và công nghiệp, cung cấp kiến thức chuyên sâu và thực tiễn.

• Trường học: Trường Cao Đẳng Cơ Điện Xây Dựng Việt Xô
• Chuyên ngành: Xây Dựng
• Đề tài: Hướng Dẫn Lắp Đặt Hệ Thống Cấp Thoát Nước Trong Xây Dựng Dân Dụng và Công Nghiệp
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Ninh Bình

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: LẮP ĐẶT ĐƯỜNG ỐNG CẤP NƯỚC
• 1.1. Bài 1: Đọc bản vẽ (Nghiên cứu hồ sơ thiết kế)
• 1.1.1. Những ký hiệu thường dùng trong bản vẽ cấp nước
• 1.1.2. Hình chiếu và hình không gian của hệ thống cấp nước
• 1.1.3. Bản vẽ chi tiết
• 1.1.4. Lập bảng thống kê vật liệu và nhân công
• 1.1.5. Bài tập thực hành
• 1.2. Bài 2: Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị, nguyên vật liệu
• 1.2.1. Ống dẫn nước
• 1.2.2. Phụ tùng nối ống
• 1.3. Bài 3: Đo, lấy dấu và định vị tuyến ống
• 1.4. Bài 4: Tạo đường đặt ống
• 1.5. Bài 5: Gia công ống
• 1.6. Bài 6: Lắp đặt ống
• 1.7. Bài 7: Lắp đặt đồng hồ đo nước
• 2. CHƯƠNG 2: LẮP ĐẶT ĐƯỜNG ỐNG THOÁT NƯỚC
• 2.1. Bài 1: Đọc bản vẽ thoát nước khu vệ sinh
• 2.2. Bài 2: Công tác chuẩn bị trước khi lắp đặt
• 2.3. Bài 3: Xẻ rãnh đặt ống
• 2.4. Bài 4: Lắp đặt đường ống

Tóm tắt

I. Hướng Dẫn Lắp Đặt Hệ Thống Cấp Thoát Nước Đúng Cách

Hệ thống cấp thoát nước là một phần quan trọng trong xây dựng dân dụng và công nghiệp. Việc lắp đặt đúng cách không chỉ đảm bảo hiệu quả sử dụng mà còn giúp tiết kiệm chi phí và thời gian bảo trì. Bài viết này sẽ cung cấp hướng dẫn chi tiết về quy trình lắp đặt hệ thống cấp thoát nước, từ việc đọc bản vẽ đến thực hiện lắp đặt.

1.1. Tổng Quan Về Hệ Thống Cấp Nước Trong Xây Dựng

Hệ thống cấp nước trong xây dựng bao gồm các thành phần chính như ống dẫn nước, van, và thiết bị lấy nước. Việc hiểu rõ cấu trúc và chức năng của từng thành phần là rất cần thiết để thực hiện lắp đặt hiệu quả.

1.2. Các Ký Hiệu Thường Dùng Trong Bản Vẽ Cấp Nước

Bản vẽ cấp nước thường sử dụng nhiều ký hiệu để biểu thị các thiết bị và mối nối. Việc nắm rõ các ký hiệu này giúp người thực hiện dễ dàng hơn trong việc đọc và hiểu bản vẽ.

II. Những Thách Thức Khi Lắp Đặt Hệ Thống Cấp Thoát Nước

Lắp đặt hệ thống cấp thoát nước không phải là một công việc đơn giản. Có nhiều thách thức mà người thực hiện có thể gặp phải, từ việc xác định vị trí lắp đặt đến việc đảm bảo độ kín của các mối nối. Những vấn đề này cần được giải quyết để đảm bảo hệ thống hoạt động hiệu quả.

2.1. Vấn Đề Về Áp Lực Nước Trong Hệ Thống

Áp lực nước không ổn định có thể gây ra nhiều vấn đề trong hệ thống cấp nước. Cần phải có các biện pháp để điều chỉnh áp lực, đảm bảo nước được cung cấp đầy đủ đến các thiết bị.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đọc Bản Vẽ

Việc đọc và hiểu bản vẽ cấp thoát nước có thể gặp khó khăn, đặc biệt với những người mới vào nghề. Cần có thời gian và kinh nghiệm để nắm vững các ký hiệu và quy trình.

III. Phương Pháp Lắp Đặt Hệ Thống Cấp Nước Hiệu Quả

Để lắp đặt hệ thống cấp nước hiệu quả, cần tuân thủ một số phương pháp và quy trình nhất định. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi lắp đặt sẽ giúp tiết kiệm thời gian và chi phí.

3.1. Chuẩn Bị Dụng Cụ và Vật Liệu Lắp Đặt

Trước khi bắt đầu lắp đặt, cần chuẩn bị đầy đủ dụng cụ và vật liệu như ống dẫn nước, van, và các phụ kiện nối ống. Việc này giúp quá trình lắp đặt diễn ra suôn sẻ hơn.

3.2. Quy Trình Lắp Đặt Đường Ống Cấp Nước

Quy trình lắp đặt đường ống cấp nước bao gồm các bước như đo đạc, cắt ống, và lắp đặt các mối nối. Cần thực hiện từng bước một cách cẩn thận để đảm bảo độ kín và an toàn cho hệ thống.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hệ Thống Cấp Thoát Nước

Hệ thống cấp thoát nước có nhiều ứng dụng trong thực tiễn, từ các công trình dân dụng đến công nghiệp. Việc lắp đặt đúng cách sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng và giảm thiểu sự cố.

4.1. Hệ Thống Cấp Nước Trong Các Công Trình Dân Dụng

Trong các công trình dân dụng, hệ thống cấp nước thường được thiết kế để phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày. Việc lắp đặt đúng cách sẽ đảm bảo cung cấp nước ổn định cho các thiết bị vệ sinh.

4.2. Hệ Thống Cấp Nước Trong Ngành Công Nghiệp

Trong ngành công nghiệp, hệ thống cấp nước đóng vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất. Cần có các biện pháp bảo trì định kỳ để đảm bảo hệ thống hoạt động hiệu quả.

V. Kết Luận Về Hệ Thống Cấp Thoát Nước Trong Xây Dựng

Hệ thống cấp thoát nước là một phần không thể thiếu trong xây dựng. Việc lắp đặt và bảo trì đúng cách sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng và kéo dài tuổi thọ của hệ thống. Cần có sự chú ý và đầu tư đúng mức để đảm bảo hệ thống hoạt động ổn định.

5.1. Tương Lai Của Hệ Thống Cấp Nước

Với sự phát triển của công nghệ, hệ thống cấp nước trong tương lai sẽ ngày càng hiện đại và hiệu quả hơn. Cần theo dõi các xu hướng mới để áp dụng vào thực tiễn.

5.2. Những Lưu Ý Khi Lắp Đặt Hệ Thống Cấp Thoát Nước

Cần lưu ý đến các tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định hiện hành khi lắp đặt hệ thống cấp thoát nước. Việc tuân thủ các quy định này sẽ giúp đảm bảo an toàn và hiệu quả cho hệ thống.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Lắp đặt hệ thống cấp thoát nước công trình (Mã mô đun: MĐ22) do Khoa Xây dựng thuộc Trường Cao đẳng Cơ điện Xây dựng Việt Xô (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) biên soạn và ban hành tại Ninh Bình năm 2017. Mô đun thuộc khối kiến thức chuyên môn nghề nghiệp, được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các môn học cơ sở chuyên ngành trong chương trình đào tạo ngành Xây dựng dân dụng và công nghiệp ở trình độ Trung cấp.

Về mục tiêu học tập (learning outcomes), giáo trình trang bị cho người học năng lực đọc và phân tích bản vẽ cấp thoát nước công trình dân dụng; trình bày đúng các bước và phương pháp thi công mạng lưới đường ống; làm chủ các kỹ năng thao tác gồm đo, lấy dấu, định vị tuyến ống theo tim cốt; đục rãnh, gia công cắt ren uốn các chủng loại ống kim loại và ống nhựa; lắp đặt đồng hồ đo nước, tuyến ống cấp nước, mạng lưới thoát nước khu vệ sinh; thực hiện kiểm tra độ kín và thử áp lực hệ thống. Đồng thời, mô đun hình thành thái độ cẩn thận, chính xác và khả năng hợp tác trong tổ chức thi công.

Giáo trình được thiết kế với tổng thời lượng 120 giờ, phân bổ thành 28 giờ lý thuyết, 88 giờ thực hành/thảo luận/bài tập và 4 giờ kiểm tra. Cấu trúc nội dung tiếp cận theo phương thức đào tạo theo mô đun tích hợp, lấy rèn luyện kỹ năng thực hành nghề nghiệp làm trọng tâm (thời lượng thực hành chiếm 73,3%). Tài liệu liên kết chặt chẽ giữa nguyên lý thiết kế mạng lưới đường ống với quy chuẩn định mức kinh tế kỹ thuật xây dựng hiện hành.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được chia thành hai phần chính gồm 11 bài học chuyên đề:

Phần I: Lắp đặt đường ống cấp nước (90 giờ: 20 lý thuyết, 67 thực hành, 3 kiểm tra):

• Bài 1: Đọc bản vẽ (Nghiên cứu hồ sơ thiết kế) (4 giờ): Cung cấp hệ thống ký hiệu thiết bị lấy nước (vòi nút, vòi chậu rửa mặt, vòi gạt, vòi bi), thiết bị đóng mở (van 2 chiều kiểu ngàm/cầu/chốt, van 1 chiều kiểu bản lề/nâng, van an toàn), ký hiệu mối nối; phân tích 4 sơ đồ cấp nước tổng quát (hệ thống đơn giản; hệ thống có két nước trên mái; hệ thống có két nước và máy bơm; hệ thống có két nước, trạm bơm và bể chứa ngầm); đọc bản vẽ mặt bằng, mặt cắt và ký hiệu chuyển chú phóng to (vòng tròn chi tiết, mã bản vẽ KT02); phương pháp lập bảng thống kê vật tư và áp định mức nhân công.
• Bài 2: Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị, nguyên vật liệu (4 giờ): Phân loại vật liệu ống (ống thép mạ kẽm fi15–fi100 chịu áp 10–25 at, ống thép không gỉ, hợp kim nhôm, đồng, chì, gang đúc ly tâm phủ men và vữa xi măng, ống nhựa PVC, PE, PB); phụ tùng nối (măng sông, côn thu, rắc co, thông tứ, cút, đầu nối loe, đầu nối lèn độn); dụng cụ gia công (cưa sắt, dao cắt bánh lăn, bàn ren thủ công, máy ren động cơ 1500 vòng/phút, máy cắt N258).
• Bài 3: Đo, lấy dấu và định vị tuyến ống (8 giờ): Kỹ thuật xác định tim trục, cao độ cốt (ký hiệu $a$), xác định độ dốc tiêu chuẩn $i = 0,002 \div 0,005$ bằng ni vô, quả dọi, máy trắc đạc.
• Bài 4: Tạo đường đặt ống (14 giờ): Quy trình vận hành máy cắt bê tông trục ngang quay ngược chiều kim đồng hồ, kỹ thuật cắt rãnh ống đứng từ trên xuống, ống ngang lùi dần và đục tẩy từ dưới lên.
• Bài 5: Gia công ống (24 giờ): Thao tác cưa tay nghiêng góc (bước 1-2-3-4), dao cắt con lăn (siết sau mỗi 2 vòng quay), máy cắt ống, kỹ thuật uốn ống (uốn nóng đệm cát, uốn cao tần, uốn nguội) và cắt ren ống (bàn ren thủ công các dải ren 1/2" đến 2", máy ren tự động).
• Bài 6: Lắp đặt ống (20 giờ): Thi công tuyến ống dẫn vào nhà, đường ống trục đứng trong hộp kỹ thuật, ống nhánh và quy trình thử độ kín, thử áp lực đường ống.
• Bài 7: Lắp đặt đồng hồ đo nước (16 giờ): Cấu tạo, nguyên lý lựa chọn, quy trình kiểm tra và thao tác lắp đặt cụm đồng hồ đo lưu lượng.

Phần II: Lắp đặt đường ống thoát nước (30 giờ: 8 lý thuyết, 19 thực hành, 1 kiểm tra):

• Bài 1: Đọc bản vẽ thoát nước khu vệ sinh (6 giờ): Phân tích bản vẽ tổng thể, chi tiết và tính toán mạng lưới thoát nước thải, thoát nước mưa.
• Bài 2: Công tác chuẩn bị trước khi lắp đặt (2 giờ): Kiểm tra vật tư phụ tùng uPVC, keo dán, vị trí lỗ chừa xuyên sàn/dầm.
• Bài 3: Xẻ rãnh đặt ống (8 giờ): Xác định tọa độ đầu - cuối và vạch dấu tạo rãnh tuyến thoát nước.
• Bài 4: Lắp đặt đường ống (14 giờ): Gia công, ướm thử phụ tùng (tê 90°, tê 135°, cút 90°, cút 135°, ống cong chữ S d110), liên kết dán keo, thử kín và bàn giao công trình.

Tiến trình học tập mô đun MĐ22:
[Đọc bản vẽ & Bóc tách dự toán]
       │
       ▼
[Nhận diện vật liệu & Dụng cụ]
       │
       ▼
[Đo đạc, lấy dấu & Định vị tim cốt]
       │
       ▼
[Tạo đường đặt ống (Máy cắt & Đục)]
       │
       ▼
[Gia công ống (Cắt, Uốn, Ren ren)]
       │
       ▼
[Lắp đặt mạng lưới Cấp - Thoát nước]
       │
       ▼
[Lắp đặt thiết bị đo & Thử áp lực nghiệm thu]

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Nguyên lý phân phối áp lực thủy lực công trình: Mô hình hóa 4 giải pháp cấp nước phụ thuộc vào áp lực đường ống bên ngoài (khi áp lực mạng lưới ngoài nhỏ hơn 6m cột nước hoặc không đủ lưu lượng, bắt buộc phải thiết kế bể chứa ngầm kết hợp trạm bơm và két nước mái).
• Hệ thống định mức dự toán xây dựng: Ứng dụng quy định Định mức 1777–BXD ban hành ngày 16/8/2007 của Bộ Xây dựng kết hợp bảng giá nhân công địa phương để bóc tách định mức hao phí vật liệu ống, phụ kiện liên kết (keo, băng tan, vữa xi măng) và định mức công thợ cho từng công đoạn cắt, đục rãnh, lắp đặt đường ống và thử áp lực.
• Khoa học vật liệu đường ống: Đặc tính cơ lý, giới hạn nhiệt độ và áp suất làm việc của từng chủng loại ống (ống PE chỉ dùng cho nhiệt độ nước dưới 30°C; ống thép tráng kẽm chịu áp lực 10–25 at; ống gang đúc ly tâm phủ men chống ồn và chống ăn mòn).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Sử dụng thành thạo máy cắt bê tông, máy ren ống điện công suất lớn, máy khoan định vị; thao tác chính xác các dụng cụ thủ công như cưa sắt, dao cắt ống kim loại, bàn ren ống có các bộ dao 1/2"–3/4", 1"–1.1/2", 2", bộ cờ lê xích, mỏ lết chuyên dụng.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Đọc hiểu sơ đồ không gian mạng lưới cấp thoát nước; tra cứu và giải mã các ghi chú chuyển chú chi tiết (ký hiệu A trên bản vẽ KT02); phân tích nguyên nhân sai lệch kỹ thuật như mạch cưa bị chéo, răng ren bị cháy hoặc nứt vỡ để xử lý.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Bóc tách khối lượng và lập bảng thống kê vật tư tổng hợp; thi công chuẩn xác hệ thống đường ống chôn tường, đi sàn; lắp ráp phụ tùng tê, cút, rắc co, van một chiều, van hai chiều; lắp đặt cụm đồng hồ đo nước; kiểm tra độ kín nước và độ chịu áp lực theo quy chuẩn nghiệm thu.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng mô hình giảng dạy tích hợp lý thuyết gắn liền với thực hành xưởng. Thời lượng 120 giờ được phân bổ với 73,3% dành cho rèn luyện kỹ năng thao tác thực tế (88 giờ thực hành/thảo luận/bài tập), 28 giờ lý thuyết và 4 giờ kiểm tra đánh giá định kỳ.

Phân bổ thời lượng mô đun MĐ22 (Tổng số: 120 giờ):
┌─────────────────────────┬──────────┬──────────┬──────────┐
│ Hạng mục                │ Lý thuyết│Thực hành │ Kiểm tra │
├─────────────────────────┼──────────┼──────────┼──────────┤
│ Phần I: Cấp nước        │  20 giờ  │  67 giờ  │  3 giờ   │
│ Phần II: Thoát nước     │   8 giờ  │  19 giờ  │  1 giờ   │
├─────────────────────────┼──────────┼──────────┼──────────┤
│ Tổng cộng               │  28 giờ  │  88 giờ  │  4 giờ   │
└─────────────────────────┴──────────┴──────────┴──────────┘

Trong phần bài tập và thực hành, giáo trình cung cấp hệ thống bài tập đọc bản vẽ kỹ thuật trên khổ A3, các sơ đồ không gian cấp nước mẫu và yêu cầu lập bảng thống kê chi tiết các loại vật tư (như ống thép tráng kẽm Vinapipe các đường kính fi15, fi20, fi25, fi32; ống nhựa uPVC d42, d100; các phụ kiện tê, cút 90°, cút 135°, rắc co, van khóa đồng). Người học được giao nhiệm vụ thực hành phân chia theo trạm kỹ năng: lấy dấu định vị theo tim cốt, cắt rãnh bê tông, cắt ren đầu ống, uốn ống và lắp ráp mạng lưới ống hoàn chỉnh.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập được xây dựng theo bảng tiêu chí chấm điểm định lượng (thang điểm 10):

• Chuẩn bị, tác phong, an toàn lao động: 1,0 điểm.
• Kỹ năng đọc bản vẽ và phân tích sơ đồ: 4,0 điểm (phương pháp đọc: 1,0 điểm; phân tích mặt bằng và sơ đồ tổng quát: 1,0 điểm; phân tích chi tiết ghi chú: 1,0 điểm; xác định chủng loại thiết bị: 1,0 điểm).
• Kỹ năng bóc tách, thống kê vật liệu: 4,0 điểm (liệt kê danh mục vật liệu: 1,0 điểm; thống kê phụ tùng: 1,0 điểm; đo tính kích thước đoạn ống: 1,0 điểm; lập bảng tổng hợp: 1,0 điểm).
• Vệ sinh công nghiệp: 1,0 điểm.

Về quy trình tự học, giáo trình yêu cầu người học nghiên cứu trước hệ thống ký hiệu quy ước các loại van, phụ kiện; ôn luyện quy tắc an toàn khi sử dụng dụng cụ điện cầm tay và đối chiếu sản phẩm thực hành với các thông số dung sai kỹ thuật được mô tả trong từng bài học.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Gắn kết trực tiếp với định mức chuyên ngành của Bộ Xây dựng: Giáo trình tích hợp phương pháp xác định định mức vật liệu và nhân công theo văn bản số 1777–BXD ban hành ngày 16/8/2007 của Bộ Xây dựng, giúp người học nắm vững phương pháp bóc tách khối lượng và áp đơn giá thi công thực tế tại các doanh nghiệp xây dựng.
• Hệ thống hóa thiết bị thi công cơ giới hóa: Song song với dụng cụ cầm tay truyền thống (cưa sắt, bàn ren thủ công), tài liệu cập nhật chi tiết cấu tạo, nguyên lý vận hành và yêu cầu an toàn của các dòng máy chuyên dụng hiện đại: máy ren ống công nghiệp tốc độ 1500 vòng/phút trang bị mâm cặp định tâm tự động bằng quả văng, máy cắt ống N258 dải cắt 3–900 mm, máy cắt bê tông trục ngang, dao cắt xích chuyên dụng cho ống gang.
• Cập nhật công nghệ vật liệu đa dạng: Giáo trình phân tích cụ thể phạm vi áp dụng và kỹ thuật nối đối với các chủng loại ống hiện đại gồm ống nhựa PB (Polybutylen) chịu nhiệt dùng cho mạng cấp nước nóng lạnh, ống PE (Polyetylen), ống nhựa cứng uPVC, ống gang đúc ly tâm phủ men chống bám cặn và lớp vữa xi măng bảo vệ, cùng các phụ kiện đầu nối loe, đầu nối lèn độn.
• Quy trình thao tác chuẩn xác, an toàn: Cung cấp thông số thao tác cụ thể tại hiện trường như cự ly kẹp ống trên ê-tô cách mép cắt 15–20 cm để tránh va chạm, trình tự nghiêng lưỡi cưa theo 4 vị trí (1-2-3-4) nhằm tránh gãy lưỡi, quy tắc siết dao cắt con lăn sau mỗi 2 vòng quay, nguyên tắc đục rãnh đứng từ dưới lên và cắt rãnh từ trên xuống nhằm đảm bảo an toàn kết cấu chịu lực của công trình.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Học viên, sinh viên: Phục vụ trực tiếp cho học viên trình độ Trung cấp và sinh viên Cao đẳng ngành Xây dựng dân dụng và công nghiệp; người học các chương trình đào tạo nghề Lắp đặt hệ thống cấp thoát nước, Kỹ thuật cơ điện công trình (MEP).
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các môn học cơ sở chuyên ngành xây dựng trước khi tiếp cận mô đun, bao gồm: Vẽ kỹ thuật xây dựng (đọc bản vẽ kiến trúc, mặt bằng, mặt cắt), Vật liệu xây dựng (tính chất cơ lý của kim loại, bê tông, vữa, nhựa polymer), và An toàn lao động đại cương.
• Giảng viên và cơ sở đào tạo nghề: Tài liệu là căn cứ chuyên môn chuẩn để giáo viên thiết kế giáo án tích hợp, phân chia thời lượng giảng dạy lý thuyết và tổ chức các bài thực hành tại xưởng; làm cơ sở xây dựng tiêu chí chấm điểm, đề thi kiểm tra kỹ năng nghề theo thang điểm định lượng.
• Kỹ thuật viên và công nhân thi công: Cán bộ kỹ thuật hiện trường, đội trưởng thi công, thợ lắp đặt hệ thống cấp thoát nước tại các công trình xây dựng có thể sử dụng giáo trình làm tài liệu tra cứu về quy trình công nghệ lắp đặt, quy cách phụ kiện ống và phương pháp thử áp lực nghiệm thu đường ống.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này được thiết kế phục vụ cho đối tượng nào?
Tài liệu được biên soạn chính thức cho chương trình đào tạo trình độ Trung cấp ngành Xây dựng dân dụng và công nghiệp, đồng thời phù hợp làm tài liệu học tập cho các lớp đào tạo nghề công nhân kỹ thuật lắp đặt cấp thoát nước công trình.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học mô đun này?
Học viên cần có kiến thức cơ sở về đọc bản vẽ kỹ thuật xây dựng (hình chiếu, mặt bằng, sơ đồ không gian) và hiểu biết cơ bản về tính chất cơ lý của các loại vật liệu xây dựng phổ biến.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu lý thuyết cấp thoát nước thông thường là gì?
Giáo trình xây dựng theo mô hình mô đun kỹ năng nghề, dành tới 88/120 giờ (73,3%) cho thực hành thao tác máy và dụng cụ tại xưởng; nội dung gắn liền với Định mức 1777–BXD của Bộ Xây dựng về hao phí vật tư và nhân công.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?
Người học cần kết hợp việc học thuộc các ký hiệu quy ước trên bản vẽ thiết kế với việc luyện tập bóc tách bảng khối lượng vật tư, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt các bước hướng dẫn thao tác cơ khí (cắt, uốn, ren, lắp ráp) và quy tắc an toàn lao động trong xưởng.

5. Giáo trình có tích hợp hướng dẫn thử nghiệm và kiểm định chất lượng sau lắp đặt không?
Có. Giáo trình có nội dung riêng biệt (Bài 6 Phần I và Bài 4 Phần II) hướng dẫn quy trình kiểm tra độ kín nước, phương pháp thử độ chịu áp lực thủy tĩnh của hệ thống đường ống cấp nước và kiểm tra chất lượng tuyến ống thoát trước khi bàn giao.

---

Kết luận

Giáo trình Lắp đặt hệ thống cấp thoát nước công trình (MĐ22) cung cấp hệ thống kiến thức kỹ thuật và kỹ năng tay nghề thi công cơ bản trong ngành Xây dựng dân dụng và công nghiệp. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở cấu trúc mô đun thực hành rõ ràng, liên kết chặt chẽ giữa hồ sơ thiết kế, thiết bị gia công cơ khí chuyên dụng và định mức xây dựng quy chuẩn.

Lộ trình học tập được định hình khoa học: bắt đầu từ kỹ năng nghiên cứu hồ sơ thiết kế bản vẽ và lập bảng dự toán vật tư $\rightarrow$ công tác chuẩn bị thiết bị dụng cụ $\rightarrow$ đo đạc định vị tim cốt $\rightarrow$ tạo đường đặt ống $\rightarrow$ gia công cơ khí $\rightarrow$ lắp đặt hoàn thiện mạng lưới cấp thoát nước và kiểm định thử áp lực.

Để củng cố chuyên môn, người học có thể tham khảo bổ sung hệ thống Tiêu chuẩn Xây dựng Việt Nam (TCVN) về cấp thoát nước trong nhà, hồ sơ thiết kế kiến trúc - kết cấu công trình thực tế và các văn bản cập nhật định mức chuyên ngành của Bộ Xây dựng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN XÂY DỰNG VIỆT XÔ KHOA: XÂY DỰNG GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN 22: LẮP ĐẶT HỆ THỐNG CẤP THOÁT NƯỚC CÔNG TRÌNH NGHÀNH: XÂY DỰNG DÂN DỤNG VÀ CÔNG NGHIỆP TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP M¸Y B¥M BÓ CHøA §¦êNG èNG DÉN N¦íC VµO NHµ Ninh Bình, năm 2017 2 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Lắp đặt hệ thống cấp thoát nước công trình Mã mô đun: MĐ22 Thời gian thực hiện mô đun: 120 giờ; (Lý thuyết: 28 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 88 giờ; Kiểm tra 4 giờ) I. Vị trí, tính chất của mô đun - Vị trí: Mô đun lắp đặt hệ thống cấp thoát nước công trình được học sau khi học các môn học cơ sở chuyên ngành. - Tính chất: Mô đun trang bị cho người học các kiến thức, kỹ năng thực hiện công việc liên quan trong ngành Xây dựng dân dụng và công nghiệp. Giúp cho việc thực hiện công việc chính của nghề hoàn thiện và có chất lượng cao, trang bị kiến thức, kỹ năng cho người học thực hiện được các công việc liên quan đáp ứng được yêu cầu của công việc.

Mục tiêu mô đun: - Về kiến thức: + Đọc được bản vẽ cấp thoát nước trong nhà; + Trình bày được các bước lắp đặt đường ống cấp thoát nước trong nhà; + Trình bày được phương pháp lắp đặt đường ống cấp thoát nước. - Về kỹ năng: + Đo, lấy dấu định vị tuyến ống; + Gia công, lắp đặt được các mối nối ống, đo được độ kín của đường ống; + Lắp đặt được đồng hồ đo nước; + Gia công, lắp đặt được đường ống thoát nước khu vệ sinh cũng như kiểm tra được chất lượng của đường ống. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Thái độ cẩn thận, chính xác. Hợp tác tốt với người khác để hoàn thành được công việc.

Nội dung mô đun: 1. Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Thời gian (giờ) Thực Số hành, thí Kiể Tên chương, mục Tổng Lý TT nghiệm, m số thuyết thảo luận, tra bài tập 90 20 67 3 Phần I: Lắp đặt đường ống cấp 3 nước Bài 1: Đọc bản vẽ (Nghiên cứu hồ 4 2 2 1 sơ thiết kế) 1. Những ký hiệu thường dùng 0,5 0,5 trong bản vẽ cấp nước. Hình chiếu và hình không gian 0,5 0,5 của hệ thống cấp nước.

Bản vẽ chi tiết 0,5 0,5 4. Lập bảng thống kê vật liệu và 0,5 0,5 nhân công 5. Bài tập thực hành 2 2 Bài 2: Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị 4 2 2 2 nguyên vật liệu 1. Ống dẫn nước 0,1 0,2 2.

Phụ tùng nối ống 0,2 0,4 3. Dụng cụ cắt ống 0,1 0,2 4. Bàn ren ống 0,2 0,4 5. Dụng cụ thiết bị phục vụ cho 0,2 0,4 việc lắp đặt 6.

Vật tư phục vụ lắp đặt 0,2 0,4 7. Bài tập thực hành 2 2 Bài 3: Đo, lấy dấu và định vị tuyến 8 2 5 1 3 ống 1. Tầm quan trọng của việc lấy 0,2 0,2 dấu, định vị tuyến ống 2. Những điều chú ý khi lấy dấu 0,2 0,2 3.

Dụng cụ đo, lấy dấu 0,1 0,1 4. Trình tự và phương pháp đánh 1,5 1,5 dấu 5 5 5. Bài tập thực hành 1 1 4 Kiểm tra 4 Bài 4: Tạo đường đặt ống 14 2 12 1. Dụng cụ thủ công tạo đường đặt 0,5 0,5 ống 2.

Yêu cầu kỹ thuật đối với đường 0,5 0,5 đặt ống 3. Tạo đường đặt ống bằng máy 1 1 cắt bê tông 4.Bài tập thực hành 11 12 5 Bài 5: Gia công ống 24 4 19 1 1. Cắt ống bằng cưa tay 2 0,4 1,6 2. Cắt ống bằng dụng cụ cắt 2 0,4 1,6 3.

Cắt ống bằng máy 2 0,5 1,5 4. Sửa mép ống 1 0,2 0,8 6. Ren ống bằng bàn ren thủ công 8 1 7 7. Ren ống bằng máy ren ống 6 1 5 8.

Kiểm tra 1 1 6 Bài 6: Lắp đặt ống 20 4 15 1 1. Thi công đường ống dẫn nước 4 1 3 vào nhà 2. Thi công đường ống dẫn nước 13 2 11 trong nhà 3. Thử độ kín và độ chịu áp lực 2 1 1 đường ống 4.

Kiểm tra 1 1 7 Bài 7: Lắp đặt đồng hồ đo nước 16 4 12 1. Giới thiệu đồng hồ đo nước 1 1 2. Chọn đồng hồ đo nước 2 1 1 5 3. Chuẩn bị đồng hồ trước khi lắp 1 1 đặt 4.

Lắp đặt đồng hồ 4 1 3 5. Bài tập thực hành 8 8 Phần II: Lắp đặt đường ống thoát 30 8 19 1 nước Bài 1: Đọc bản vẽ thoát nước khu 6 2 4 8 vệ sinh 1. Đọc bản vẽ tổng thể 0,5 0,5 2. Đọc bản vẽ chi tiết 0,5 0,5 3.

Lập bảng thống kê vật liệu, phụ 2 0,5 1,5 tùng 4. Tính toán mạng lưới thoát nước 3 0,5 2,5 trong nhà Bài 2: Công tác chuẩn bị trước khi 2 2 9 lắp đặt 1. Chuẩn bị vật liệu, phụ tùng và 1 1 vật liệu liên kết ống 2. Chuẩn bị máy và dụng cụ 0,5 0,5 3.

Kiểm tra vị trí lỗ chừa đặt ống 0,5 0,5 10 Bài 3: Xẻ rãnh đặt ống 8 2 6 1. Xác định vị trí đầu và cuối rãnh 1 0,5 0,5 2. Vạch dấu đường bao rãnh 1 0,5 0,5 3. Bài kiểm tra thực hành 4 4 11 Bài 4: Lắp đặt đường ống 14 2 8 1.

Gia công cắt ống 1 0. Ướm thử phụ tùng nối ống 1 0. Uớm thử đường ống vào vị trí 2 1 1 và tiến hành lắp đặt 6 4 Kiểm tra chất lượng đường ống 1 0. Bàn giao công trình 1 0.

Bài tập thực hành 7 7 1 1 Kiểm tra Cộng 120 28 88 4 2. Nội dung chi tiết: Phần I: LẮP ĐẶT HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CÔNG TRÌNH Bài 1: Mã mô đun: 22 - 01 Đọc bản vẽ (Nghiên cứu hồ sơ thiết kế) Mục tiêu của bài: - Đọc được bản vẽ cấp nước trong nhà. - Trình bày được các ký hiệu các loại thiết bị. Nội dung của bài: 1.

Những ký hiệu thường dùng trong bản vẽ cấp nước 1. Ký hiệu các loại thiết bị Thiết bị lấy nước Hình 1: Cấu tạo vòi nước kiểu nút 8 Hình 2: Vòi và chậu rửa mặt 9 Hình 3: Vòi kiểu đơn có nắp vặn Hình 4: Vòi kiểu ổ bi * Thiết bị đóng mở nước Van là thiết bị đóng mở nước khi cần thiết. Có 3 loại van: van 2 chiều, van 1 chiều, van an toàn - Van 2 chiều: Là loại van mà nước có thể chảy theo 2 chiều. Van 2 chiều có các loại: Van ngàm; Van cầu; Van chốt - Van 1 chiều: 10 Chỉ cho nước chảy theo 1 chiều nhất định.

Van 1 chiều có 2 loại: van 1 chiều kiểu bản lề và van 1 chiều kiểu nâng - Van an toàn: van có tác dụng bảo vệ hệ thống đường ống, các thiết bị khi áp lực của nước trên đường ống vượt quá qui định Hình 5: Cấu tạo của một số loại van 1. Ký hiệu mối nối ống 11 2. Hình chiếu và hình không gian của hệ thống cấp nước 2. Sơ đồ tổng quát của hệ thống 2.

Hệ thống cấp nước đơn giản Hệ thống được sử dụng khi áp lực đường ống ngoài nhà luôn được đảm bảo đưa nước đến mọi thiết bị, dụng cụ bên trong nhà kể cả các thiết bị vệ sinh ở vị Trí cao nhất của ngôi nhà. S¥ §å HÖ THèNG CÊP N¦íC §¥N GI¶N èNG NH¸NH èNG NH¸NH èNG NH¸NH èNG §øNG èNG §øNG èNG §øNG èNG CHÝNH NóT §åNG Hå §O N¦íC §¦êNG èNG DÉN N¦íC VµO NHµ 12 Hình 6: Sơ đồ hệ thống cấp nước đơn giản 2. Hệ thống cấp nước có két nước trên mái - Hệ thống được áp dụng khi áp lực đường ống nước ngoài nhà không đảm bảo thường xuyên đưa nước đến các dụng cụ, thiết bị vệ sinh trong ngôi nhà. Két nước trên mái làm nhiệm vụ trữ nước khi áp lực đường ống ngoài nhà cao và tạo áp lực cung cấp cho toàn bộ ngôi nhà khi áp lực đường ống ngoài nhà thấp.

- Trên đường ống dẫn nước từ đáy két xuống có bố trí van 1 chiều, chỉ cho nước từ đáy két xuống mà không cho nước vào đáy két để tránh làm xáo trộn cặn ở đáy két. S¥ §å HÖ THèNG CÊP N¦íC Cã KÐT N¦íC KÐT N¦íC èNG CHÝNH èNG §øNG èNG NH¸NH èNG CHÝNH NóT §åNG Hå §O N¦íC §¦êNG èNG DÉN N¦íC VµO NHµ Hình 7: Sơ đồ hệ thống cấp nước có két nước trên mái 2. Hệ thống cấp nước có két và máy bơm 13 - Hệ thống này áp dụng trong trường hợp áp lực ống ngoài nhà hoàn toàn không đảm bảo. - Máy bơm làm việc theo chu kì (chỉ chạy trong giờ cao điểm, ngoài ra vào các giờ khác, thì dùng két nước cung cấp cho ngôi nhà).

S¥ §å HÖ THèNG CÊP N¦íC Cã M¸Y B¥M vµ KÐT N¦íC KÐT N¦íC èNG CHÝNH èNG §øNG M¸Y B¥M èNG NH¸NH NóT §åNG Hå §O N¦íC §¦êNG èNG DÉN N¦íC VµO NHµ Hình 8: Sơ đồ hệ thống cấp nước có két nước và máy bơm 2. Hệ thống cấp nước có két nước, trạm bơm và bể chứa nước ngầm - Hệ thống áp dụng trong trường hợp áp lực bên ngoài nhà không đảm bảo và quá thấp, lưu lượng không đủ. - Theo tiêu chuẩn thì khi áp lực của hệ thống cấp nước bên ngoài < 6 m thì phải xây bể chứa. - Khi đường kính ống cấp nước bên ngoài quá nhỏ hoặc không cho phép hút nước trực tiếp từ đường ống cấp nước bên ngoài thì phải xây bể chứa.

14 - Để đảm bảo an toàn trong cung cấp nước cũng như ổn định chế độ làm việc của các máy bơm, ổn định chế độ hoạt động của các thiết bị vệ sinh bên trong ngôi nhà. S¥ §å HÖ THèNG CÊP N¦íC Cã BÓ CHøA, m¸y B¥M vµ KÐT N¦íC KÐT N¦íC èNG CHÝNH èNG §øNG èNG NH¸NH M¸Y B¥M BÓ CHøA NóT §åNG Hå §O N¦íC §¦êNG èNG DÉN N¦íC VµO NHµ Hình 9: Sơ đồ hệ thống cấp nước có két nước, trạm bơm và bể chứa nước ngầm 2. Mặt bằng hệ thống Mặt bằng hệ thống cấp nước thường được thể hiện theo công năng sử dụng nước theo các tầng nhà. Hệ thống cấp nước đặc trưng là các khu vệ sinh (là khu thường có nhu cầu sử dụng nước lớn nhất trong nhà) 2.

Mặt cắt hệ thống Mặt cắt hệ thống cấp nước trong nhà được thể hiện trên cơ sở sơ đồ không gian của hệ thống và căn cứ vào chiều cao các tầng của ngôi nhà. 15 Hệ thống đường ống chính theo phương đứng thường được bố trí trong hộp kỹ thuật đặt tại vị trí góc của các khu vệ sinh. Bản vẽ chi tiết 3.