Chương 1 TỔNG QUAN VỀ PHÂN ĐỊNH BIỂN 1. VAI TRÒ VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA BIỂN 1. Vai trò của biển đối với kinh tế thế giới Từ xưa đến nay người ta vẫn quen gọi hành tinh của của chúng ra là trái đất nhưng thực ra 71% bề mặt trái đất là biển cả chiếm khoảng 362 triệu km2 và 29% diện tích đất còn lại chỉ là những vùng đảo giữa biển cả mênh mông. Các đại lục Á, Phi, Mỹ, Âu, Nam cực trên thế giới chỉ là những hòn đảo nổi giữa biển và đại dương.
Đó là các đại dương Thái Bình Dương, Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương, Bắc Băng Dương và Nam Băng Dương cùng với các biển rìa của chúng. Thái Bình Dương nằm giữa các khối đại lục châu Á và Châu Mỹ với diện tích là 180 triệu km2, bằng cả Ấn Độ Dương và Đại Tây Dương cộng lại. Toàn bộ diện tích đất trên thế giới có thể chứa gọn trong lòng Thái Bình Dương. Đại dương lớn thứ hai trên thế giới là Đại Tây Dương rộng khoảng 106 triệu km2 nằm giữa châu Âu, Châu Phi và Châu Mỹ.
Tiếp đó là Ấn Độ Dương nằm ở phía Nam Ấn Độ với diện tích khoảng 75 triệu km2. Điểm sâu nhất của đại dương thế giới là ở vòng cung đảo Marian trong Thái Bình Dương với độ sâu 11. Độ sâu trung bình của biển cả là 4000 m. Nói như vậy mới hình dung hết được vai trò quan trọng của biển đối với cuộc sống và phát triển của loài người.
Tuy con người không thể cư trú được ngoài biển khơi nhưng biển và đại dương lại là nơi bắt nguồn của sự sống và cũng là nơi tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc sống và sự phát triển của loài người. Biển và đại dương là nguồn tài nguyên vô tận đã từng nuôi sống loài người từ trước tới nay và nhất là trong thời gian hiện nay khi tài nguyên trên đất đã gần cạn kiệt thì tương lai phát triển của loài người lại càng phụ thuộc nhiều hơn vào việc khai thác các tài nguyên của biển phục vụ cho cuộc sống của loài người. Ngày nay, với sự phát triển nhanh chóng của nền 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khoa học hiện đại, công nghệ khai thác và sử dụng các tài nguyên của biển có những bước nhảy vọt, ta lại càng thấy rõ tầm quan trọng của biển đối với đời sống kinh tế, chính trị và xã hội của loài người. Các nhà khoa học dự đoán rằng trong một thời gian không xa nữa con người có thể khai thác được tất cả các loại tài nguyên của biển như đã từng khai thác được trên đất liền.
Khối lượng nước chiếm 97,3% toàn bộ lượng nước của hành tinh. Trong nước chứa nhiều tài nguyên sinh vật quý giá cũng như các tài nguyên không sinh vật hòa tan trong biển (trên 40 thành phần hóa chất trong nước biển). Sản phẩm lượng đánh bắt cá biển của thế giới từ năm 1989 là 90 triệu tấn năm. Sản lượng sản xuất thực vật biển khoảng 300 tỷ tấn năm trong đó các động vật "ăn cỏ" tiêu thụ 70 tỷ tấn, con người tiêu thụ trực tiếp 250 -300 triệu tấn.
Thềm lục địa chứa 90% trữ lượng dầu khí ngoài khơi. Các nhà khoa học đánh giá, đáy đại dương và thềm lục địa có tiềm năng dầu khí gấp hai lần tiềm năng trên đất liền. Từ năm 1990, thềm lục địa cung cấp trên 30% sản lượng dầu khí, và 50% sản lượng khí thế giới. Ngoài ra, còn có thể tìm thấy tại đây các tài nguyên khác của đáy biển và lòng đất dưới đáy biển như cát, sỏi, san hô, trai ngọc, than, các tài nguyên do các dòng sông và hiện tượng xói lở của bờ biển đưa ra biển như các hạt khoáng sản hoặc các bụi kim loại có nguồn gốc từ đất liền.
Đáy đại dương và các dải núi đại dương nơi chứa đựng các quặng đa kim với trữ lượng 60 000 tấn/km2 trong một số vùng của Thái Bình Dương. Các quặng này chứa đồng, coban, titan, nhưng phần lớn là sắt và mangan. Tổng giá trị các tài nguyên biển ước tính khoảng 7 ngàn tỷ USD một năm. Con số này chưa tính đến các giá trị khác của biển cả như Công nghiệp giải trí, giao thông vận tải, thông tin, điều hòa khí hậu và hấp thụ tiêu thụ chất thải.
Khoảng 90% lượng hàng hóa buôn bán quốc tế được vận chuyển bằng đường biển. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ngoài các dạng tài nguyên kể trên, biển còn cung cấp cho con người nguồn tài nguyên khổng lồ khác là nước biển và các năng lượng biển do các quá trình hoạt động và tính chất lý hóa của nước biển sản sinh ra như thủy triều sóng, chênh lệch nhiệt độ của nước biển… Biển và các đảo còn cung cấp một loại tài nguyên vô hình phong phú là tiềm năng du lịch biển. Thực tiến cho thấy nhiều nước trên thế giới đã phát triển ngành du lịch biển của mình như một ngành kinh tế chủ chốt mang lại nhiều lợi nhuận cho nền kinh tế kinh tế quốc dân. Vai trò của biển đối với chính trị thế giới Biển có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc phát triển chính trị và kinh tế thế giới, biển và đại dương thuộc về tự nhiên trước khi thuộc về luật pháp.
Trước đây biển cả là một môi trường thông thương. Qua hàng thế kỷ, theo sóng biển, các tư tưởng đã được truyền bá, con người và hàng hóa đã được vận chuyển. Biển cả gắn liền với các phát hiện lớn, các cuộc truyền đạo và các cuộc chinh phục viễn chinh. Biển cả còn mang lại cho con người nguồn thức ăn quan trọng.
Từ ngàn xưa cùng với trồng trọt, hái lượm, nghề đánh cá cũng đã phát triển, đóng vai trò không thể thiếu trong hoạt động của con người, thậm chí cho đến cả ngày nay. Đặc trưng của một nền công nghiệp hiện đại là có sức sản xuất lớn trên một địa bàn tập trung hẹp, nên cần có tuyến đường vận tải thuận tiện chuyên chở nguyên vật liệu và các sản phẩm trong khu vực rộng lớn. Với sự phát triển ngày càng cao của công nghiệp hiện đại, tập trung và với một thị trường tiêu thụ sản phẩm rộng lớn, các khu vực trên thế giới cần phải gắn kết chặt chẽ với nhau bằng đường giao thông vận tải thuận lợi và liên tục. Các khu vực này bị ngăn cách bởi biển cả nên con đường giao thông thuận tiện và rẻ nhất vẫn là tuyến đường giao thông bằng đường biển.
Vận chuyển hàng hóa và nguyên vật liệu bằng đường biển có tính ưu việt hơn hẳn so với các phương thức khác: Có thể vận chuyển liên tục tới tất cả các nơi trên thế giới vì các 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com biển trên thế giới đều nối liền với nhau, giá chi phí vận tải thấp và thích hợp cho việc vận tải các loại hàng hóa cồng kềnh. Như vậy, trong sự phát triển kinh tế, chính trị của thế giới hiện đại, các mối quan hệ đều có tính chất toàn cầu, và biển đã trở thành con đường thông thương không thể thiếu được trong sự phát triển chính trị kinh tế thế giới. Biển ngày càng có một vai trò quan trọng sống còn các quốc gia ven biển, đồng thời nó cũng chứa đựng các mầm mống tranh chấp giữa các quốc gia có bờ biển tiếp liền hoặc đối diện nhau. Các quốc gia có biển ngày càng có ý thức được tầm quan trọng của các vùng biển thuộc chủ quyền, quyền tài phán quốc gia.
Điều này tất yếu sẽ dẫn tới các tranh chấp nẩy sinh giữa các quốc gia, nó đòi hỏi phải có một cơ chế pháp lý nhất định để giải quyết các tranh chấp này. Song song với việc phát triển các nguyên tắc pháp lý quốc tế, các quốc gia có liên quan cũng chủ động đàm phán giải quyết tạo thành tiền lệ, thực tiễn quốc tế quan trọng vào việc phát triển luật biển quốc tế. KHÁI NIỆM VỀ PHÂN ĐỊNH BIỂN THEO CÔNG ƯỚC LUẬT BIỂN 1982 1. Khái niệm về phân định biển trong luật quốc tế Ngay từ khi các Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển năm 1958 và 1982 còn chưa hình thành, nhiều quốc gia trên thế giới đã đưa ra các yêu sách đối với các vùng biển thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của quốc gia mình.
Với sự phát triển của Luật biển quốc tế các quốc gia ven biển lại càng lợi dụng một cách tối đa các điều khoản của Công ước để mở rộng lãnh hải, vùng tiếp giáp, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của mình. Với cách giải thích khác nhau nhằm đem lại lợi ích tối đa cho mình, yêu sách của các quốc gia về các vùng biển chồng lấn lên nhau là một điều tất yếu. Các vùng biển chồng lấn này cần được giải quyết phân định. Tuy nhiên các điều khoản của Công ước chưa đủ làm cơ sở pháp lý để các quốc gia có thể dễ dàng đi đến thỏa thuận phân định các vùng biển tranh chấp của mình.
14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo quy định của Luật biển quốc tế, tất cả các quốc gia ven biển đều được quyền hoạch định các vùng biển của mình như nội thủy, lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế,… đây không những là quyền mà ở một khía cạnh nào đó còn là nghĩa vụ của các quốc gia, đặc biệt là các quốc gia thành viên của Công ước 1982, nhằm tạo ra sự ổn định và trật tự trong việc sử dụng và quản lý biển. Trong trường hợp vùng biển của quốc gia độc lập, không có liên quan đến quyền lợi của quốc gia khác thì ranh giới của các vùng biển do các quốc gia ven biển xác định phù hợp với luật pháp và thực tiễn quốc tế. Tuy nhiên trong trường hợp vùng biển quốc gia ven biển lại nằm tiếp liền, đối diện hoặc chồng lấn với vùng biển của quốc gia khác thì việc hoạch định ranh giới biển cần phải có sự thỏa thuận của các quốc gia liên quan. Một cách tổng quát, phân định biển được hiểu là cách xác định ranh giới biên giới quốc gia trên biển và phân định giữa các vùng biển trong phạm vi chủ quyển, quyền chủ quyền của quốc gia đồng thời là quá trình hoạch định đường ranh giới phân chia các vùng biển giữa hai hay nhiều quốc gia hữu quan.
Vấn đế phân định biển được đặt ra cho các quốc gia có các vùng biển tiếp liền hoặc đối diện nhau. Việc phân định chủ quyền quốc gia hoặc xác định đường biển giới phân chia vùng biển thuộc quyền chủ quyền quốc gia. Vai trò phân định biển Phân định biển là một vấn đề quan trọng trong luật biển.