Luận văn thạc sĩ vnu ls bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động việt nam đi làm việc ở nước ngoài theo pháp luật việt nam và pháp luật của một số nước hữu quan

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích vnu ls bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động việt nam đi làm việc ở nước ngoài theo pháp luật, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Hoàng Kim Khuyên
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Trung Tín
• Trường học: Đại học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc tế
• Đề tài: Bảo Vệ Quyền Và Lợi Ích Của Ngƣời Lao Động Việt Nam Đi Làm Việc Ở Nƣớc Ngoài Theo Pháp Luật Việt Nam Và Pháp Luật Của Một Số Nƣớc Hữu Quan
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN TRONG TƯ PHÁP QUỐC TẾ VỀ BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG ĐI LÀM VIỆC Ở NƯỚC NGOÀI
• 1.1. Một số vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài
• 1.2. Lịch sử của quá trình xuất khẩu lao động ở Việt Nam
• 1.3. Quan niệm về bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài
• 1.4. Thuật ngữ xuất khẩu lao động
• 1.5. Thuật ngữ bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động đi làm việc ở nước ngoài
• 1.6. Pháp luật quốc tế về bảo vệ người lao động di cư
• 1.7. Xung đột pháp luật trong việc di chuyển lực lượng lao động từ nước này tới nước khác
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐIỀU CHỈNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM VÀ PHÁP LUẬT CỦA ĐÀI LOAN, HÀN QUỐC VỀ BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG VIỆT NAM ĐI LÀM VIỆC Ở NƯỚC NGOÀI
• 2.1. Thực trạng hoạt động xuất khẩu của Việt Nam trong giai đoạn 2006 – 6/2010
• 2.2. Chính sách, pháp luật Việt Nam điều chỉnh về hoạt động xuất khẩu lao động
• 2.3. Bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo pháp luật của Đài Loan và Hàn Quốc
• 2.3.1. Pháp luật của Đài Loan
• 2.3.2. Pháp luật của Hàn Quốc
• 2.4. Các phương thức bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động đi làm việc ở nước ngoài
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT, NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG VỀ BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG VIỆT NAM ĐI LÀM VIỆC Ở NƯỚC NGOÀI
• 3.1. Phương hướng hoàn thiện
• 3.2. Một số giải pháp nâng cao chất lượng về bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC DOANH NGHIỆP ĐƯỢC CẤP PHÉP XUẤT KHẨU LAO ĐỘNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về bảo vệ quyền lợi người lao động Việt Nam ở nước ngoài

Bảo vệ quyền lợi của người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Việc xuất khẩu lao động không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người lao động mà còn góp phần phát triển kinh tế đất nước. Tuy nhiên, nhiều thách thức vẫn tồn tại, đòi hỏi sự quan tâm từ cả chính phủ và các tổ chức liên quan.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của bảo vệ quyền lợi lao động

Bảo vệ quyền lợi người lao động bao gồm việc đảm bảo các quyền lợi hợp pháp như tiền lương, giờ làm việc, và điều kiện làm việc an toàn. Điều này không chỉ giúp người lao động cảm thấy an tâm mà còn nâng cao hiệu quả lao động.

1.2. Lịch sử xuất khẩu lao động Việt Nam

Quá trình xuất khẩu lao động của Việt Nam bắt đầu từ những năm 1980, với nhiều giai đoạn phát triển khác nhau. Mỗi giai đoạn đều có những chính sách và quy định riêng nhằm bảo vệ quyền lợi cho người lao động.

II. Những thách thức trong bảo vệ quyền lợi người lao động Việt Nam ở nước ngoài

Mặc dù có nhiều chính sách bảo vệ, nhưng người lao động Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như hợp đồng lao động không minh bạch, điều kiện làm việc không đảm bảo, và thiếu thông tin về quyền lợi là những khó khăn lớn.

2.1. Vấn đề hợp đồng lao động không minh bạch

Nhiều người lao động ký hợp đồng mà không hiểu rõ các điều khoản, dẫn đến việc bị thiệt thòi về quyền lợi. Việc thiếu thông tin và sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng cũng làm gia tăng tình trạng này.

2.2. Điều kiện làm việc không đảm bảo

Nhiều lao động Việt Nam làm việc trong điều kiện không an toàn, không được bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn đến tâm lý của người lao động.

III. Phương pháp bảo vệ quyền lợi người lao động Việt Nam ở nước ngoài

Để bảo vệ quyền lợi cho người lao động Việt Nam, cần có những phương pháp hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm việc tăng cường giáo dục về quyền lợi, cải thiện quy trình ký kết hợp đồng, và hợp tác với các tổ chức quốc tế.

3.1. Tăng cường giáo dục về quyền lợi lao động

Giáo dục người lao động về quyền lợi của họ là rất quan trọng. Điều này giúp họ nhận thức rõ hơn về các quyền lợi hợp pháp và cách bảo vệ chúng.

3.2. Cải thiện quy trình ký kết hợp đồng

Cần có quy định rõ ràng về quy trình ký kết hợp đồng lao động, đảm bảo rằng người lao động hiểu rõ các điều khoản trước khi ký. Điều này sẽ giúp giảm thiểu các tranh chấp sau này.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong bảo vệ quyền lợi người lao động Việt Nam

Việc áp dụng các chính sách bảo vệ quyền lợi cho người lao động Việt Nam đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện để đáp ứng nhu cầu thực tế.

4.1. Kết quả từ các chính sách hiện hành

Nhiều chính sách đã được triển khai và mang lại hiệu quả tích cực trong việc bảo vệ quyền lợi cho người lao động. Tuy nhiên, cần có sự giám sát chặt chẽ hơn để đảm bảo thực thi.

4.2. Những bài học từ các nước khác

Học hỏi từ kinh nghiệm của các nước khác trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động có thể giúp Việt Nam cải thiện chính sách và quy định của mình.

V. Kết luận và tương lai của bảo vệ quyền lợi người lao động Việt Nam

Bảo vệ quyền lợi của người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Tương lai của vấn đề này phụ thuộc vào sự hợp tác giữa chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội.

5.1. Tầm nhìn cho tương lai

Cần có một tầm nhìn rõ ràng về việc bảo vệ quyền lợi người lao động trong bối cảnh toàn cầu hóa. Điều này bao gồm việc xây dựng các chính sách phù hợp và hiệu quả.

5.2. Đề xuất giải pháp cải thiện

Đề xuất các giải pháp cải thiện chính sách bảo vệ quyền lợi người lao động, bao gồm việc tăng cường hợp tác quốc tế và nâng cao nhận thức của người lao động về quyền lợi của họ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Di chuyển quốc tế sức lao động là một xu thế tất yếu trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế sâu rộng. Tại Việt Nam, với quy mô dân số đạt 85,573 triệu người theo thống kê năm 2009 và lực lượng lao động dồi dào, xuất khẩu lao động đã trở thành một định hướng chiến lược quan trọng nhằm giải quyết việc làm, giảm nghèo và gia tăng nguồn thu ngoại tệ cho đất nước. Tính đến cuối năm 2008, tổng số lao động Việt Nam làm việc tại các thị trường quốc tế đã đạt 554.000 người, hiện diện tại hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ với trên 30 nhóm ngành nghề. Mỗi năm, nước ta phái cử từ 75.000 đến gần 95.000 lao động ra nước ngoài, đóng góp nguồn kiều hối hàng trăm triệu USD về cho nền kinh tế quốc gia.

Tuy nhiên, hoạt động này cũng đối mặt với nhiều thách thức pháp lý phức tạp. Tình trạng vi phạm hợp đồng lao động, tranh chấp về tiền lương, điều kiện làm việc khắc nghiệt và thiếu hụt cơ chế bảo hộ tư pháp khiến quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động di cư bị xâm phạm nghiêm trọng. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Luật Quốc tế của tác giả Hoàng Kim Khuyên, thực hiện năm 2011 tại Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Trung Tín, đã tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi này. Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa các vấn đề lý luận về bảo vệ quyền lợi người lao động di cư dưới góc độ Tư pháp quốc tế, phân tích thực trạng pháp luật Việt Nam và pháp luật của các thị trường trọng điểm như Đài Loan, Hàn Quốc giai đoạn 2006 đến tháng 6 năm 2010. Từ đó, luận văn đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp lý, nâng cao hiệu lực thực thi và bảo đảm an sinh xã hội cho người lao động Việt Nam khi làm việc tại nước ngoài.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận của Tư pháp quốc tế về điều chỉnh các quan hệ lao động có yếu tố nước ngoài và lý thuyết bảo vệ quyền con người trong luật pháp quốc tế. Về mặt xung đột pháp luật, nghiên cứu vận dụng hai hệ thuộc luật cơ bản: hệ thuộc luật do các bên lựa chọn (Lex Voluntatis) và hệ thuộc luật nơi thực hiện hành vi lao động (Lex Loci Laboris). Đồng thời, nguyên tắc tận tâm thực hiện cam kết quốc tế (Pacta Sunt Servanda) và nguyên tắc không phân biệt đối xử được xác định là nền tảng chi phối nghĩa vụ của quốc gia tiếp nhận lao động.

Hệ thống khái niệm trung tâm bao gồm: lao động di cư, xuất khẩu lao động, hợp đồng cung ứng lao động và cơ chế bảo hộ quyền lợi hợp pháp của người lao động. Khung lý thuyết này gắn liền với các chuẩn mực quốc tế được ghi nhận trong Tuyên ngôn Quốc tế về Nhân quyền năm 1948, Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa năm 1966, Công ước Quốc tế về Quyền Dân sự và Chính trị năm 1966. Đặc biệt, nghiên cứu dựa trên các tiêu chuẩn cốt lõi của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) như Công ước số 97 năm 1949 và Công ước số 143 năm 1975, cùng Công ước Quốc tế về bảo vệ quyền của tất cả những người lao động di trú và các thành viên gia đình họ năm 1990. Tính đến năm 2008, Việt Nam đã phê chuẩn 18 trên 187 Công ước của ILO, bao gồm 5 trên 8 công ước cơ bản, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để nội luật hóa các quyền bình đẳng theo Điều 43 Công ước năm 1990.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác từ Cục Quản lý lao động ngoài nước thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tổng cục Dân số và Cơ sở dữ liệu quốc tế của ILO. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm bộ dữ liệu thống kê tổng hợp của 554.000 lao động Việt Nam làm việc tại nước ngoài, trong đó phân tích chuyên sâu mẫu 152.764 lao động đã qua đào tạo giai đoạn 2006 - 2008 tại 9 thị trường trọng điểm như Đài Loan, Hàn Quốc, Malaysia, Nhật Bản, UAE, Qatar, Ả Rập Xê Út, Cộng hòa Séc và Ma Cao.

Phương pháp chọn mẫu chủ đích (purposive sampling) được áp dụng nhằm tập trung vào các thị trường chiếm trên 80% thị phần tiếp nhận lao động Việt Nam và 8 nhóm ngành nghề chính như công nghiệp sản xuất, xây dựng, thuyền viên tàu cá, vận tải biển, khán hộ công và giúp việc gia đình. Tác giả kết hợp phương pháp luận của Chủ nghĩa duy vật biện chứng với các phương pháp nghiên cứu cụ thể: phân tích luật học so sánh (so sánh các quy định pháp luật của Việt Nam với Đài Loan và Hàn Quốc), thống kê mô tả, tổng hợp và nghiên cứu tình huống án lệ thực tiễn (tiêu biểu là vụ tranh chấp hợp đồng cung ứng 130 lao động tại Libya với khoản nợ lương 247.000 USD được thụ lý tại Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam). Khung thời gian dữ liệu tập trung phân tích sâu từ năm 2006 đến tháng 6 năm 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra bốn phát hiện thực tiễn quan trọng về hoạt động xuất khẩu lao động của Việt Nam:

Thứ nhất, thị phần xuất khẩu lao động còn hạn hẹp và mất cân đối nghiêm trọng. Việt Nam mới chỉ khai thác thị trường tại gần 40 quốc gia và vùng lãnh thổ, tương đương 21% tổng số 193 quốc gia trên thế giới, để trống tới 79% thị phần toàn cầu. Số lượng lao động tập trung quá mức vào một vài khu vực truyền thống, tiêu biểu là Đài Loan với 31.631 người vào năm 2008 (chiếm 33,3% tổng lượng phái cử) và 12.939 người trong 6 tháng đầu năm 2010, tiếp theo là Hàn Quốc với 18.141 người năm 2008.

Thứ hai, chất lượng nguồn nhân lực xuất khẩu ở mức rất thấp. Mặc dù lực lượng lao động trẻ chiếm tỷ trọng áp đảo với 39% nằm trong độ tuổi 19 - 25 và 3,5% trong độ tuổi 16 - 18, nhưng tỷ lệ lao động trẻ qua đào tạo chỉ đạt xấp xỉ 15%. Số lượng lao động xuất khẩu lành nghề có xu hướng suy giảm rõ rệt, từ mức 57.202 người năm 2006 xuống còn 53.268 người năm 2007 và chỉ đạt 42.294 người năm 2008, gây ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực bảo vệ quyền lợi và mức thu nhập của người lao động.

Thứ ba, sự sụt giảm tăng trưởng do biến động kinh tế quốc tế. Năm 2008, tổng lượng lao động xuất khẩu đạt 94.988 người (tăng 113% so với năm 2007), nhưng dưới tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, con số này trong năm 2009 đã sụt giảm xuống còn 75.000 người, chỉ đạt 83,3% so với chỉ tiêu kế hoạch đề ra là 90.000 người.

Thứ tư, bất cập trong hợp đồng cung ứng và giải quyết xung đột pháp luật. Nhiều hợp đồng dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài chưa đồng bộ với hợp đồng cung ứng giữa doanh nghiệp Việt Nam và đối tác nước ngoài. Khi phát sinh rủi ro tài chính từ chủ đầu tư, người lao động dễ rơi vào tình trạng bị nợ lương kéo dài và không được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội thỏa đáng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế trên xuất phát từ nền tảng lao động thuần nông, thiếu tác phong công nghiệp và sự thiếu hụt các chương trình đào tạo kỹ năng nghề chuyên sâu trước khi xuất cảnh. Các doanh nghiệp dịch vụ xuất khẩu lao động thường tập trung vào số lượng thay vì đầu tư nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Về mặt trực quan hóa, toàn bộ dữ liệu phân tích trong luận văn có thể được cấu trúc thành bảng ma trận so sánh 9 thị trường theo 8 nhóm ngành nghề qua các năm, kết hợp với biểu đồ hình tròn thể hiện rõ tỷ lệ 21% thị phần đã tiếp cận so với 79% thị phần tiềm năng chưa khai thác. Đồng thời, biểu đồ cột kép so sánh giữa tổng số lao động phái cử và số lượng lao động đã qua đào tạo sẽ làm nổi bật khoảng cách chênh lệch về chất lượng tay nghề giai đoạn 2006 - 2009.

So sánh với pháp luật của các nước tiếp nhận, pháp luật Đài Loan có tính bảo hộ rất cụ thể thông qua Luật Lao động tiêu chuẩn (quy định thời gian làm việc không quá 8 giờ mỗi ngày, làm liên tục 4 giờ phải nghỉ 30 phút, mỗi 7 ngày phải có ít nhất 1 ngày nghỉ, tham gia Bảo hiểm y tế toàn dân bắt buộc và hỗ trợ qua đường dây nóng 1950). Tuy nhiên, pháp luật Đài Loan cũng áp dụng chế tài rất nghiêm ngặt theo Luật Dịch vụ việc làm (Điều 73 và 74 quy định người lao động bỏ trốn quá 3 ngày sẽ bị hủy giấy phép, phạt tiền từ 3.000 đến 15.000 Đài tệ và trục xuất vĩnh viễn). So sánh này cho thấy pháp luật Việt Nam cần xây dựng các cơ chế bảo hộ phòng ngừa và hỗ trợ pháp lý từ sớm để hạn chế tình trạng lao động tự ý phá vỡ hợp đồng.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao hiệu lực bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động Việt Nam ở nước ngoài, luận văn đề xuất bốn nhóm giải pháp hành động đồng bộ:

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống thể chế pháp luật lao động xuất khẩu. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với Bộ Tư pháp tiến hành rà soát, sửa đổi Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2006 cùng các văn bản hướng dẫn như Nghị định số 126/2007/NĐ-CP và Nghị định số 144/2007/NĐ-CP. Xây dựng bộ điều khoản hợp đồng mẫu chuẩn hóa theo tiêu chuẩn ILO nhằm loại bỏ các điều khoản bất lợi cho người lao động, đặt mục tiêu giảm 50% số vụ tranh chấp hợp đồng trong giai đoạn 2011 - 2015.

Thứ hai, nâng cao chất lượng đào tạo nghề và giáo dục định hướng. Doanh nghiệp dịch vụ phái cử phối hợp với các cơ sở đào tạo nghề triển khai nghiêm túc chương trình bồi dưỡng kiến thức bắt buộc theo Quyết định số 18/2007/QĐ-LĐTBXH. Phấn đấu nâng tỷ lệ lao động xuất khẩu đã qua đào tạo từ mức 15% lên tối thiểu 40% vào năm 2015, tập trung vào ngoại ngữ, pháp luật nước sở tại và kỷ luật lao động công nghiệp.

Thứ ba, củng cố cơ chế tài chính hỗ trợ và mạng lưới bảo hộ công dân. Quản lý và phát huy hiệu quả của Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước theo Quyết định số 144/2007/QĐ-TTg để kịp thời xử lý rủi ro khi thị trường tiếp nhận biến động. Bộ Ngoại giao phối hợp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội thiết lập bộ phận hỗ trợ pháp lý thường trực và đường dây nóng 24/7 tại các cơ quan đại diện ngoại giao ở 10 thị trường trọng điểm từ năm 2012.

Thứ tư, chủ động thúc đẩy ký kết các hiệp định hợp tác lao động song phương. Chính phủ đẩy mạnh đàm phán hiệp định song phương với các quốc gia tiếp nhận mới tại châu Âu và Trung Đông, mở rộng thị phần xuất khẩu lao động từ 40 lên trên 60 quốc gia vào năm 2015, đảm bảo cơ chế giải quyết tranh chấp thông qua trọng tài thương mại quốc tế và các cơ quan tài phán có thẩm quyền.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn sau:

Thứ nhất, các cơ quan quản lý nhà nước về lao động và tư pháp, bao gồm Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Cục Quản lý lao động ngoài nước, Bộ Tư pháp và Bộ Ngoại giao. Luận văn cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện chính sách di cư lao động, đàm phán điều ước quốc tế và nâng cao hiệu quả công tác bảo hộ công dân tại nước ngoài.

Thứ hai, các doanh nghiệp hoạt động dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài (hơn 100 doanh nghiệp được cấp phép). Luận văn giúp doanh nghiệp nhận diện rủi ro pháp lý trong việc đàm phán hợp đồng cung ứng lao động với đối tác quốc tế và xây dựng quy trình đào tạo, quản lý lao động chặt chẽ.

Thứ ba, đội ngũ giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Luật Quốc tế, Tư pháp quốc tế, Luật Lao động và Quan hệ quốc tế. Tài liệu này đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật chuyên sâu về xung đột pháp luật và cơ chế tài phán đối với quan hệ lao động xuyên quốc gia.

Thứ tư, các tổ chức công đoàn, hiệp hội bảo vệ quyền lao động và chính người lao động có nguyện vọng đi làm việc ở nước ngoài. Luận văn trang bị kiến thức pháp lý nền tảng về quyền lợi, nghĩa vụ và các kênh hỗ trợ chính thức khi làm việc tại các thị trường quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Tranh chấp hợp đồng cung ứng lao động quốc tế được giải quyết theo hệ thống pháp luật nào? Theo quy định của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng và nguyên tắc Tư pháp quốc tế, tranh chấp hợp đồng cung ứng trước hết được giải quyết theo hệ thuộc luật do các bên thỏa thuận lựa chọn. Nếu các bên thỏa thuận trọng tài quốc tế Việt Nam (như vụ tranh chấp 130 lao động với khoản nợ 247.000 USD tại Libya), pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế liên quan sẽ được áp dụng trực tiếp để phán quyết.

Người lao động Việt Nam làm việc tại Đài Loan được bảo đảm những quyền lợi cơ bản nào? Theo Luật Lao động tiêu chuẩn của Đài Loan, người lao động được bảo đảm tiền lương không thấp hơn mức lương căn bản, thời gian làm việc tối đa 8 giờ mỗi ngày, làm liên tục 4 giờ được nghỉ 30 phút, cứ 7 ngày được nghỉ 1 ngày và được nghỉ phép có lương theo Điều 38. Ngoài ra, người lao động bắt buộc phải tham gia Bảo hiểm y tế toàn dân và được bảo vệ thông qua đường dây hỗ trợ 1950.

Tại sao tỷ lệ lao động xuất khẩu qua đào tạo của Việt Nam giai đoạn 2006 - 2010 chỉ đạt khoảng 15%? Thực tế xuất phát từ cơ cấu nguồn lực với 39% lao động trẻ nằm trong độ tuổi 19 - 25 nhưng phần lớn xuất thân từ khu vực nông thôn thuần túy, thiếu kỹ năng nghề và ngoại ngữ. Trong giai đoạn 2006 - 2008, tổng số lao động qua đào tạo chỉ đạt 152.764 người do doanh nghiệp dịch vụ chưa đầu tư thích đáng vào hệ thống đào tạo dài hạn trước khi phái cử.

Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước thực hiện chức năng gì để bảo vệ người lao động? Thành lập theo Quyết định số 144/2007/QĐ-TTg, Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước có vai trò hỗ trợ tài chính cho người lao động xử lý các rủi ro bất khả kháng, tai nạn lao động, hỗ trợ chi phí về nước trước hạn do khủng hoảng kinh tế hoặc doanh nghiệp nước ngoài phá sản, đồng thời hỗ trợ giải quyết tranh chấp pháp lý phát sinh ở nước ngoài.

Người lao động tự ý bỏ hợp đồng trốn ra ngoài làm việc tại nước tiếp nhận chịu chế tài gì? Tại thị trường Đài Loan, theo Điều 73 và 74 Luật Dịch vụ việc làm, người lao động tự ý bỏ việc mất liên lạc 3 ngày liên tục sẽ bị hủy giấy phép lao động, bị phạt tiền từ 3.000 đến 15.000 Đài tệ, bị truy bắt, trục xuất và cấm nhập cảnh vĩnh viễn. Tại Việt Nam, hành vi này cũng bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định số 144/2007/NĐ-CP.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng phái cử 554.000 lao động Việt Nam tại hơn 40 quốc gia, khẳng định vai trò chiến lược của xuất khẩu lao động đối với phát triển kinh tế và an sinh xã hội.
• Khái quát hệ thống lý luận Tư pháp quốc tế và việc áp dụng các Công ước ILO số 97, 143 cùng các chuẩn mực quyền con người quốc tế trong bảo vệ lao động di cư.
• Chỉ rõ hạn chế cốt lõi về thị phần (Việt Nam chỉ chiếm 21% thị phần toàn cầu) và tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp (khoảng 15%), làm suy giảm năng lực tự bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
• Đánh giá sâu sắc pháp luật của các thị trường trọng điểm như Đài Loan, Hàn Quốc, rút ra bài học kinh nghiệm về thiết lập cơ chế giám sát và hỗ trợ pháp lý công khai.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược về hoàn thiện thể chế, nâng cấp chương trình đào tạo, mở rộng thị phần lên trên 60 quốc gia và tăng cường bảo hộ công dân giai đoạn 2011 - 2015.

Công trình là tài liệu nghiên cứu pháp lý có giá trị thực tiễn cao, đóng góp nền tảng cho việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực di cư và hoàn thiện khung khổ pháp lý bảo vệ người lao động Việt Nam trên thị trường quốc tế. Các nhà quản lý chính sách, doanh nghiệp phái cử và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác các luận điểm và hệ thống dữ liệu chi tiết của luận văn để phục vụ công tác hoạch định và nghiên cứu học thuật chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản trong Tƣ pháp quố c tế về bảo vệ quyền và lợi ích của ngƣời lao động Việt Nam đi làm việc ở nƣớc ngoài. Chương 2: Thực trạng điều chỉnh pháp luật của Việt Nam và pháp luâ ̣t của Đài Loan , Hàn Quốc về bảo vệ quyền và lợi ích của ngƣời lao động Việt Nam đi làm việc ở nƣớc ngoài. Chương 3: Phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao chất lƣợng về bảo vệ quyền và lợi ích của ngƣời lao động Việt Nam đi làm việc ở nƣớc ngoài. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1: MỘT SỐ VẤN ĐỂ LÝ LUẬN CƠ BẢN TRONG TƢ PHÁP QUỐC TẾ VỀ BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH CỦA NGƢỜI LAO ĐỘNG ĐI LÀM VIỆC Ở NƢỚC NGOÀI 1.

Một số vấn đề lý luận cơ bản về hoa ̣t đô ̣ng đƣa ngƣời lao động đi làm việc ở nƣớc ngoài 1. Lịch sử của quá trình xuất khẩu lao động ở Viêṭ Nam Ở Việt Nam , toàn bộ quá trình xuấ t khẩ u lao đô ̣ng cho đế n nay có thể phầ n thành ba thời kỳ : 1) thời kỳ 1980 – 1991; 2) thời kỳ 1991 – 2006; 3) thời kỳ 2006 – nay. Với mỗi thời kỳ có nhƣ̃ng đă ̣c điể m khác nhau căn bản kể cả về chủ trƣơng , đƣờng lố i lẫn hì nh thƣ́c tổ chƣ́c quản lý và thƣ̣c hiê ̣n. Có thể nêu vắ n tắ t nhƣ sau : 1) Thời kỳ 1980 – 1991: Cuối những năm 70 và đầu 80 thế kỷ trƣớc, kinh tế Việt Nam gặp muôn vàn khó khăn, sản xuất công nghiệp trì trệ vì thiếu nguyên liệu và kế hoạch do cấp trên giao đã không tạo ra cạnh tranh nên không kích thích đƣợc sản xuất.

Xã viên các hợp tác xã nông nghiệp làm ăn chểnh mảng vì có làm nhiều thì lƣơng thực đƣợc chia cũng không tăng. Nợ nần sau chiến tranh không thể không trả. Lại thêm hai cuộc chiến tranh biên giới khiến nền kinh tế đất nƣớc càng kiệt quệ. Trƣớc tình hình đó, về chủ trƣơng và chính sách Đảng ta đã chủ trƣơng đƣa lao động Việt Nam ra làm việc tại các nƣớc XHCN ở Liên Xô và Đông Âu [24].

Trong thời kỳ tƣ̀ 1980 đến 1991, Đảng và Nhà nƣớc coi hoa ̣t đô ̣ng đƣa lao đô ̣ng đi làm viê ̣c ở nƣớc ngoài làm viê ̣c là “hơ ̣p tác lao đô ̣ng” , với hai văn bản quy đinh ̣ là Nghi ̣quyế t 362 – CP ngày 29/11/1980 của Hội đồng Chính phủ quy đinh ̣ về hơ ̣p tác lao đô ̣ng với các nƣớc x ã hội chủ nghĩa và Quyết định số 263 - CT ngày 24/7/1984 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trƣởng về việc cử chuyên 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] gia sang giúp các nƣớc châu Phi , Trung Đông. Mục tiêu của sự hợp tác lao đô ̣ng là đào ta ̣o đô ̣i ngũ lao đô ̣ng có tay n ghề cao, có tác phong làm việc công nghiê ̣p, có kinh nghiệm quản lý tiên tiến đề phục vụ công cuộc kiến thiết đất nƣớc trong giai đoa ̣n về sau. Vì thế , lúc đó đối tƣợng đƣợc đƣa đi lao động chủ yếu là những ngƣời trong biên chế Nhà nƣớc (cơ quan , lƣ̣c lƣơ ̣ng vũ trang, xí nghiệp nhà nƣớc ) theo các Hiê ̣p đinh ̣ về hơ ̣p tác lao đô ̣ng do Nhà nƣớc Viê ̣t Nam ký kế t với các nƣớc Đông Âu năm 1980 và Liên Xô vào năm 1981. Viê ̣c tuyể n cho ̣n và đƣa ngƣời lao đô ̣ng đi làm viê ̣c ở nƣớc ngoài đƣơ ̣c thƣ̣c hiê ̣n bởi mô ̣t hê ̣ thố ng tổ chƣ́c thố ng nhấ t và chă ̣t chẽ tƣ̀ Trung ƣơng tới điạ phƣơng.

Về cách thƣ́c quản lý và tổ chƣ́c thƣ̣c hiê ̣n , ngƣời lao đô ̣ng đƣơ ̣c đƣa đi lao đô ̣ng ở nƣớc ngoài làm v iê ̣c không phải nô ̣p khoản phí nào cho tổ chƣ́c xuấ t khẩ u lao đô ̣ng , đƣơ ̣c bao cấ p toàn bô ̣ , đƣơ ̣c ho ̣c tiế ng và đào ta ̣o nghề trong mô ̣t thời ha ̣n nhấ t đinh ̣ tùy thuô ̣c vào kỹ năng và tay nghề của tƣ̀ng ngƣời lao đô ̣ng. Về kế t quả : Tính từ năm 1980 đến 1989, Việt Nam đã đƣa 244.186 lao động và 23.713 thực tập sinh vừa học vừa lao động sang Liên Xô, Bungari, Tiệp Khắc và Cộng hoà dân chủ Đức. Bên cạnh hoạt động đƣa ngƣời đi lao động, Việt Nam cũng đã ký kết về hợp tác chuyên gia trong các lĩnh vực: y tế, giáo dục, nông nghiệp… với một số quốc gia châu Phi nhƣ Angiêri, Ănggôla, Cônggô. Trong thời kỳ đó tổng cộng đã có 72.000 lƣợt chuyên gia sang các quốc gia này làm việc với mức lƣơng khá cao.

Theo thống kê của Bộ Lao đô ̣ng – Thƣơng binh và Xã hô ̣i , từ năm 1980 đến 1989, ngân sách nhà nƣớc đã thu đƣợc khoảng 800 tỷ đồng (theo tỷ giá rúp và tiền đồng Việt Nam) và hơn 300 triệu USD [29] 2)Thời kỳ 1991 đến 2006: Từ năm 1991 đến 1998, Việt Nam đã có 55 doanh nghiệp nhà nƣớc đƣợc cấp phép. Năm 1991 cũng là thời điểm đáng ghi nhớ khi chúng ta sử 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] dụng cụm từ “thất nghiệp” thay cho "chƣa có việc làm" và “xuất khẩu lao động” thay cho “hợp tác lao động”. Thị trƣờng đƣợc nhắm đến đầu tiên là một số nƣớc ở Trung Đông, đặc biệt là Irắc. Bên cạnh đó là các quốc gia đang phát triển nhƣ Tiểu vƣơng quốc Ảrập thống nhất, Côét rất cần công nhân xây dựng.

Năm 1992, các hợp đồng xuất khẩu thuyền viên cũng ký kết với Đài Loan, Hàn Quốc. Nhờ đổi mới cơ chế hoạt động xuất khẩu lao động và sự gia tăng các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này nên số lƣợng lao động và chuyên gia tăng dần hằng năm. Nếu năm 1991 mới chỉ đƣa đƣợc 1.022 lao động ra nƣớc ngoài thì đến năm 2000 đã tăng lên 31. Thời kỳ này, với mức thu nhập (kể cả làm thêm) vào khoảng 400 USD/tháng, lao động Việt Nam đã chuyển về nƣớc khoảng 500 triệu USD.

Các ngành nghề cũng mở rộng trong đó các công ty còn đƣa cả ngƣời giúp việc gia đình sang Đài Loan. Thời kỳ này , hoạt động xuất khẩu lao động đ ã đƣợc Đảng và Nhà nƣớc ta chính thức coi là một trong những chiến lƣợc phát triển lâu dài trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội của đất nƣớc. Trong Báo cáo Chiń h tri ̣ta ̣i Đa ̣i hô ̣i Đảng toàn quố c lầ n thƣ́ VIII đã k hẳ ng đinh ̣ là phải khuyế n khích mọi thành phầ n kinh tế , mọi nhà đầu tư mở mang ngành nghề , tạo nhiều việc làm cho người lao động, mở rộng kinh tế đố i ngoại , đẩy mạnh xuấ t khẩu lao động [6]. Tiế p đó , Bô ̣ chính tri ̣đã ra C hỉ thị số 41 – CT/TW về xuấ t khẩ u lao đô ̣ng , trong đó khẳ ng đinh ̣ “ cùng với giải quyết việc làm trong nước là chính thì xuấ t khẩu lao động và chuyên gia là là một chiế n lược quan trọng , lâu dài, góp phần xây dựng đội ngũ lao động cho công cuộc xây dựng đấ t nước trong thời kỳ công nghiê ̣p hóa , hiê ̣n đại hóa đấ t nước .Để thể chế hóa đƣờng lố i của Đảng về đổi mới chính sách , cơ chế xuấ t khẩ u lao đô ̣ng và chuyên gia trong điề u kiê ̣n mới , Hô ̣i đồ ng Bô ̣ trƣởng đã ban hành Nghi ̣đinh ̣ 370/HĐBT 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ngày 20/9/1991 về xuấ t khẩ u lao đô ̣ng và chuyên gia.

Đặc biệt trong giai đoạn này Quốc hội khóa XI đã thông qua Bộ Luật Lao động 1994, trong đó ghi nhâ ̣n 03 Điề u về lao đô ̣ng đi làm vi ệc ở nƣớc ngoài là Điều 134, Điề u 135 và Điề u 184 về quản lý lao đô ̣ng khi đi làm viê ̣c ở nƣớc ngoài và các văn bản hƣớng dẫn thi hành nhƣ : Nghị định 152/1999/NĐ-CP ngày 20/9/1999 của Thủ tƣớng Chính phủ quy định việc ngƣời lao động và chuyên gia Việt nam đi làm việc có thời hạn ở nƣớc ngoài; Thông tƣ liên tịch 16/2000/TTLT-BTC- BLĐTBXH của Bộ Tài chính và Bộ Lao động, Thƣơng binh và Xã hội về việc hƣớng dẫn thực hiện chế độ tài chính đối với ngƣời lao động và chuyên gia Việt Nam đi làm việc có thời hạn ở nƣớc ngoài theo Nghị định số 152/1999/NĐ-CP ngày 20/09/1999 của Chính phủ; Quyết định 179/2000/QĐ- BLĐTBXH của Bộ Lao động, Thƣơng binh và Xã hội về việc ban hành Quy chế tạm thời về cấp và quản lý chứng chỉ đào tạo và giáo dục định hƣớng cho ngƣời lao động đi làm việc có thời hạn ở nƣớc ngoài; Quyết định 440/2001/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nƣớc về việc cho vay đối với ngƣời lao động đi lam việc có thời hạn ở nƣớc ngoài; Quyết định 373/2003/QĐ- NHNN của Ngân hàng Nhà nƣớc về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 440/2001/QĐ-NHNN ngày 17/4/2001 về việc cho vay đối với ngƣời lao động đi làm việc có thời hạn ở nƣớc ngoài; Nghị định 81/2003/NĐ- CP quy định chi tiết và hƣớng dẫn thi hành Bộ Luật Lao động về ngƣời lao động Việt Nam làm việc ở nƣớc ngoài; Thông tƣ 22/2003/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động, Thƣơng binh và Xã hội về việc hƣớng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 81/2003/NĐ-CP ngày 17/7/2003 của Chính phủ quy định chi tiết và hƣớng dẫn thi hành Bộ luật lao động về ngƣời lao động Việt Nam ở nƣớc ngoài.Viê ̣c liê ̣t kê các văn bản pháp lý và quy đinh ̣ trên đây chƣ́ng tỏ hoa ̣t đô ̣ng xuấ t khẩ u lao đô ̣ng đã thƣ̣c sƣ̣ đƣơ ̣c Đảng , Nhà nƣớc v à các cơ quan ban ngành quan tâm tƣơng đối sát sao , tạo sự thông thoáng về 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] mă ̣t thủ tu ̣c cho các doanh nghiê ̣p xuấ t khẩ u lao đô ̣ng đồ ng thời quan tâm hơn tới quyề n và lơ ̣i ić h của ngƣời lao đô ̣ng .