phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1:Khái quát chungvề pháp luật ƣu đãi ngƣời có công. Chƣơng 2: Thực trạng pháp luật ƣu đãi ngƣời có công và thực tiễn tại tỉnh Nghệ An. Chƣơng 3: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật ƣu đãi ngƣời có công ở Việt Nam qua thực tiễn tại tỉnh Nghệ An. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ PHÁP LUẬT ƢU ĐÃI NGƢỜI CÓ CÔNG 1.
Khái niệm pháp luật ƣu đãi ngƣời có công Trong bất kỳ thời kỳ nào ở mỗi quốc gia, mỗi dân tộc đều có những con ngƣời cống hiến hết sức mình cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Họ đã đem cả trí tuệ, sức lực của bản thân để giữ vững hòa bình, ổn định đất nƣớc. Những cống hiến đó đều đƣợc Nhà nƣớc và xã hội ghi nhận, tôn vinh thông qua những ƣu đãi cả về vật chất lẫn tinh thần. Việt Nam, trải qua hơn 4000 năm dựng nƣớc và giữ nƣớc, với các chế độ chính trị xã hội khác nhau, những quan niệm về con ngƣời, xã hội, chính trị… khác nhau, nhƣng có thể khẳng định dù ở bất kỳ thời kỳ nào, giai đoạn lịch sử nào, chế độ nào thì những ngƣời có công với đất nƣớc đều đƣợc cộng đồng, dân tộc suy tôn.
Để bù đắp một phần công lao to lớn đồng thời thể hiện sự biết ơn sâu sắc đối với họ, Đảng và Nhà nƣớc đã luôn có những chính sách ƣu đãi đặc biệt. Ở mỗi thời kỳ khác nhau, chế độ khác nhau đi liền với nó chính sách đối với ngƣời có công cũng khác nhau. Nhƣng xét cho cùng thì chính sách ƣu đãi đối với ngƣời có công là sự ghi nhận những công lao của họ cho đất nƣớc, là những chế độ đãi ngộ về vật chất và tinh thần, sự bày tỏ lòng biết ơn đến những ngƣời đã hy sinh, đã cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ và phát triển đất nƣớc. Việt Nam – lịch sử của những cuộc đấu tranh khốc liệt để giành và giữ nƣớc nên những ngƣời có công là một bộ phận lớn.
Họ là những ngƣời đã hy sinh, cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, đó là những bà mẹ Việt Nam anh hùng, những thƣơng binh, liệt sỹ, ngƣời có công giúp đỡ cách mạng,… Những ngƣời này có công với cách mạng, với đất nƣớc, đƣợc Nhà nƣớc và nhân dân ghi nhận, biết ơn sâu sắc. Tuy nhiên, những ngƣời có công với đất nƣớc không chỉ bao gồm những ngƣời có công với cách mạng, những ngƣời đã xả thân vì độc lập dân tộc mà còn đó một bộ phận những ngƣời đã cống hiến, hy sinh hết sức mình để bảo vệ, xây dựng và giữ vững đất nƣớc không 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com phải chỉ trong thời chiến mà cả trong thời bình. Họ đã đem lại những thành tích, vinh quang cho đất nƣớc, góp phần vào sự phát triển cũng nhƣ khẳng định vị thế quốc gia trên trƣờng quốc tế… Vì thế, đối tƣợng ngƣời có công đƣợc hƣởng ƣu đãi không chỉ bó hẹp trong phạm vi những ngƣời có công với cách mạng mà còn đƣợc hiểu theo nghĩa rộng, đó là những ngƣời đã cống hiến sức lực, trí tuệ và mạng sống của mình cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, phát triển đất nƣớc mà không có bất kỳ sự đòi hỏi, yêu cầu đền đáp hay bù đắp nào. Họ là những ngƣời có thành tích xuất sắc bảo vệ sự bình an cho xã hội, làm rạng danh đất nƣớc, cống hiến, hy sinh vì đất nƣớc, vì dân tộc, đƣợc sự công nhận của pháp luật mà không có sự phân biệt dân tộc, tôn giáo, tín ngƣỡng, tuổi tác, giới tính hay nghề nghiệp…, nhƣ Nhà giáo nhân dân, Nghệ sĩ nhân dân, Thầy thuốc ƣu tú, Chiến sĩ Công an nhân dân, Nhà kinh tế, Nhà khoa học có đóng góp xuất sắc… Lịch sử đã chứng minh, dân tộc Việt Nam là một dân tộc anh hùng bất khuất.
Gần một thập kỷ qua dƣới sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Đảng Cộng Sản Việt Nam, nhân dân ta đã chung sức chung lòng quyết tâm thực hiện lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh “ không có gì quý hơn độc lập tự do”; “ thà hy sinh tất cả chứ không chịu mất nƣớc, không chịu làm nô lệ”. Với tinh thần và quyết tâm ấy, dân tộc Việt Nam đã giành đƣợc những thắng lợi to lớn trƣớc kẻ thù xâm lƣợc. Và để có đƣợc những thắng lợi to lớn ấy, hàng triệu đồng bào, chiến sỹ ta đã phải vƣợt qua biết bao gian lao, vất vả, hy sinh biết bao xƣơng máu thậm chí cả sinh mạng của mình. Không biết bao nhiêu ngƣời đã mất đi ngƣời thân, có những ngƣời sống đến ngày hôm nay nhƣng mang trong mình những vết thƣơng đau đớn, những căn bệnh di truyền, dị tật cho con cháu mình mà mãi mãi không thoát khỏi.
Những hậu quả to lớn, những dấu ấn tàn khốc ấy vẫn còn in đậm và dai dẳng mãi trong tâm trí biết bao thế hệ con ngƣời Việt Nam. Khi chiến tranh đã đi qua, những đối tƣợng này và ngay cả ngƣời thân của họ đều gặp rất nhiều khó khăn trong cuộc sống. Sức khỏe bị suy giảm, có nhiều ngƣời khả năng lao động không còn, 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com theo năm tháng tuổi tác cũng gây ra không ít khó khăn; những di chứng chiến tranh làm cho ý chí, tinh thần phấn đấu, học tập, rèn luyện, làm việc để có thể thích nghi với cuộc sống đang ngày càng phát triển của những con ngƣời này trở nên khó khăn và khó hòa nhập hơn. Họ không có điều kiện để chăm lo cho gia đình, con cái, ngƣời thân bị thiệt thòi, cuộc sống gia đình bị ảnh hƣởng.
Đây là những đối tƣợng cần tới sự giúp đỡ của Nhà nƣớc, xã hội. Những hy sinh, mất mát, cống hiến to lớn của những con ngƣời ấy cũng nhƣ nhân thân của họ xứng đáng đƣợc Nhà nƣớc, xã hội ghi nhận và trợ giúp [20, tr. Trong giáo trình “ Luật an sinh xã hội” của trƣờng đại học Luật Hà Nội cho rằng: “ƣu đãi xã hội đƣợc hiểu là sự đãi ngộ của Nhà nƣớc, của cộng đồng và toàn xã hội về đời sống vật chất cũng nhƣ tinh thần đối với những ngƣời có công và gia đình họ”[38, tr. Chính sách ƣu đãi ngƣời có công là một chính sách lớn của Đảng và Nhà nƣớc ta.
Căn cứ vào nhiệm vụ chính trị, kinh tế, kế hoạch phát triển cũng nhƣ tình hình kinh tế-chính trị-xã hội ở mỗi thời kỳ mà Đảng, Nhà nƣớc đƣa ra những chính sách ƣu đãi khác nhau đối với ngƣời có công để ghi nhận những đóng góp, công lao to lớn của họ; thể hiện sự quan tâm, biết ơn của Đảng, Nhà nƣớc và nhân dân đối với sự hy sinh, cống hiến đó; bù đắp một phần nào về đời sống vật chất cũng nhƣ tinh thần cho những ngƣời có công. Ngay từ những ngày đầu giành đƣợc chính quyền (năm 1945), tuy còn rất nhiều khó khăn, chúng ta phải đƣơng đầu với biết bao nhiêu kẻ thù xâm lƣợc hùng mạnh, nguy hiểm ( Pháp, Mỹ) nhƣng Đảng và Nhà nƣớc vẫn rất chú trọng đến công tác xây dựng cũng nhƣ thực hiện chính sách này. Chính sách ƣu đãi đối với ngƣời có công là một chính sách đặc biệt giành cho những đối tƣợng đặc biệt. Vì thế, Nhà nƣớc với vai trò và chức năng của mình, sử dụng các biện pháp khác nhau để xây dựng, triển khai đƣa các chính sách ƣu đãi đối với ngƣời có công vào cuộc sống một cách hiệu quả.
Không dừng lại ở đấy, Đảng, Nhà nƣớc còn vận động, kêu gọi và khuyến khích mọi ngƣời dân, các 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tổ chức tham gia các phong trào thiết thực nhằm mục đích thực hiện tốt nhất chính sách ƣu đãi đối với ngƣời có công. Thực hiện tốt chính sách đối với ngƣời có công là việc làm có ý nghĩa quan trọng, nó không chỉ giúp ổn định đời sống của các đối tƣợng đặc biệt này, giúp họ hòa nhập với cộng đồng mà còn góp phần vào sự ổn định và phát triển của xã hội. Thực hiện chính sách ƣu đãi đối với ngƣời có công không chỉ thể hiện trách nhiệm của Đảng, Nhà nƣớc mà còn thể hiện sự biết ơn đối với những cống hiến của họ, hơn nữa nó còn góp phần giáo dục thế hệ đi sau nhận thức đƣợc trách nhiệm của mình, tiếp tục phát huy hơn nữa tinh thần xả thân vì đất nƣớc, lòng dũng cảm, những thành quả mà thế hệ cha anh đã ra sức bảo vệ, vun đắp nên. Do đó, chính sách ƣu đãi đối với ngƣời có công không chỉ mang ý nghĩa kinh tế - chính trị - xã hội và nhân văn sâu sắc mà nó còn là nền tảng thực hiện mục tiêu công bằng xã hội; góp phần tạo ra môi trƣờng lành mạnh, nâng cao ý thức trách nhiệm cho mỗi công dân.
Ở Việt Nam chính sách ƣu đãi đối với ngƣời có công là một bộ phận quan trọng của chính sách an sinh xã hội. Chính sách an sinh xã hội là sự bảo vệ của Nhà nƣớc, xã hội đối với các thành viên của mình thông qua những chính sách và chƣơng trình cụ thể nhằm giúp cho họ có cuộc sống ổn định, phát triển lành mạnh. Hệ thống chính sách an sinh xã hội của nƣớc ta chủ yếu điều chỉnh ba nhóm quan hệ là bảo hiểm xã hội, cứu trợ xã hội và ƣu đãi xã hội (ƣu đãi ngƣời có công). Trong đó, chính sách bảo hiểm xã hội nhằm mục đích bảo vệ cho ngƣời lao động ở mọi thành phần kinh tế khi họ gặp phải những rủi ro không may trong quá trình lao động làm cho khả năng lao động của họ bị giảm sút hay trong trƣờng hợp ngƣời lao động già yếu không có khả năng lao động.
Chính sách cứu trợ xã hội là sự giúp đỡ của Nhà nƣớc đối với các thành viên của xã hội khi họ bị rơi vào hoàn cảnh rủi ro, bất hạnh, nghèo đói, hiểm nghèo… nhằm giúp họ tồn tại, ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng. Còn chính sách ƣu đãi xã hội nhƣ đã phân tích ở trên chính là chính sách ƣu đãi ngƣời có công. Tuy nhiên, khác với các chính sách còn lại trong 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com hệ thống an sinh xã hội không chỉ là sự bảo vệ, trợ giúp của Nhà nƣớc, càng không phải là cơ chế xin-cho mà nó là nghĩa vụ, là trách nhiệm của Nhà nƣớc, của cộng đồng đối với ngƣời có công, thể hiện sự biết ơn sâu sắc đến đối tƣợng đặc biệt này.