Luận văn thạc sĩ Triết học: Tìm hiểu bản chất của sáng tạo - Đại học Quốc gia Hà Nội

Khám phá bản chất của sáng tạo trong luận văn thạc sĩ USSH, phân tích các khía cạnh và vai trò của sáng tạo trong xã hội hiện đại.

• Tác giả: Trần Việt Dũng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Anh Tuấn
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Tìm Hiểu Bản Chất Của Sáng Tạo
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: SÁNG TẠO VÀ NHỮNG YẾU TỐ CỦA SÁNG TẠO
• 1.1. Khái niệm sáng tạo
• 1.2. Khái lược về lịch sử và những quan niệm tiêu biểu về sáng tạo học
• 1.3. Định nghĩa “sáng tạo”
• 1.4. Những yếu tố của sáng tạo
• 1.4.1. Chủ thể của sáng tạo
• 1.4.2. Vấn đề sáng tạo
• 1.4.3. Những điều kiện khách quan của sáng tạo
• 1.4.4. Sản phẩm của sáng tạo
• 2. CHƯƠNG 2: BẢN CHẤT CỦA HOẠT ĐỘNG SÁNG TẠO
• 2.1. Sự hình thành yếu tố “mới” trong hoạt động sáng tạo
• 2.2. Giả thuyết khái niệm “tập hợp khả dĩ”, “vật liệu khả dĩ”
• 2.3. Giả thuyết khái niệm “hệ kín khả dĩ”
• 2.4. Sự hình thành yếu tố “giá trị” trong hoạt động sáng tạo
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khám Phá Bản Chất Sáng Tạo Trong Luận Văn Thạc Sĩ

Bản chất của sáng tạo trong luận văn thạc sĩ không chỉ là một khái niệm trừu tượng mà còn là một yếu tố quyết định đến chất lượng và giá trị của nghiên cứu. Sáng tạo trong nghiên cứu không chỉ thể hiện qua việc đưa ra những ý tưởng mới mà còn là khả năng kết hợp, phân tích và tổng hợp thông tin một cách độc đáo. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện nay, khi mà sự đổi mới và sáng tạo là yếu tố then chốt để phát triển bền vững.

1.1. Định Nghĩa Bản Chất Sáng Tạo Trong Nghiên Cứu

Bản chất sáng tạo trong nghiên cứu được hiểu là khả năng phát hiện và phát triển những ý tưởng mới, có giá trị thực tiễn. Theo Lê Huy Hoàng, sáng tạo là quá trình hoạt động của con người nhằm tạo ra những giá trị mới, đáp ứng nhu cầu xã hội. Điều này cho thấy rằng sáng tạo không chỉ là việc tìm ra cái mới mà còn là việc tạo ra giá trị từ những cái đã có.

1.2. Vai Trò Của Sáng Tạo Trong Luận Văn Thạc Sĩ

Sáng tạo đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng luận văn thạc sĩ. Nó không chỉ giúp sinh viên thể hiện khả năng tư duy độc lập mà còn tạo ra những đóng góp mới cho lĩnh vực nghiên cứu. Việc áp dụng các phương pháp sáng tạo trong nghiên cứu sẽ giúp sinh viên phát triển kỹ năng phân tích và giải quyết vấn đề một cách hiệu quả.

II. Những Thách Thức Trong Việc Thực Hiện Sáng Tạo

Mặc dù sáng tạo là yếu tố quan trọng trong nghiên cứu, nhưng việc thực hiện nó không phải lúc nào cũng dễ dàng. Có nhiều thách thức mà sinh viên thạc sĩ phải đối mặt, từ áp lực thời gian đến sự thiếu hụt nguồn tài liệu. Những thách thức này có thể cản trở khả năng sáng tạo và làm giảm chất lượng của luận văn.

2.1. Áp Lực Thời Gian Và Tài Nguyên

Áp lực thời gian là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến khả năng sáng tạo. Sinh viên thường phải hoàn thành luận văn trong một khoảng thời gian ngắn, điều này có thể dẫn đến việc họ không có đủ thời gian để nghiên cứu sâu và phát triển ý tưởng. Ngoài ra, sự thiếu hụt tài nguyên, như tài liệu nghiên cứu và hỗ trợ từ giảng viên, cũng có thể làm giảm khả năng sáng tạo.

2.2. Thiếu Kỹ Năng Nghiên Cứu Sáng Tạo

Nhiều sinh viên thạc sĩ chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng nghiên cứu sáng tạo. Việc thiếu kiến thức về các phương pháp nghiên cứu hiện đại có thể khiến họ gặp khó khăn trong việc phát triển ý tưởng mới. Do đó, việc đào tạo và bồi dưỡng kỹ năng nghiên cứu sáng tạo là rất cần thiết.

III. Phương Pháp Nâng Cao Tính Sáng Tạo Trong Luận Văn

Để nâng cao tính sáng tạo trong luận văn thạc sĩ, sinh viên cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp họ phát triển ý tưởng mà còn tạo ra những sản phẩm nghiên cứu có giá trị.

3.1. Áp Dụng Các Kỹ Thuật Tư Duy Sáng Tạo

Các kỹ thuật tư duy sáng tạo như brainstorming, mind mapping có thể giúp sinh viên phát triển ý tưởng một cách hiệu quả. Những kỹ thuật này khuyến khích sự tự do trong tư duy và giúp sinh viên khám phá nhiều khía cạnh khác nhau của vấn đề nghiên cứu.

3.2. Kết Hợp Nghiên Cứu Liên Ngành

Việc kết hợp các lĩnh vực nghiên cứu khác nhau có thể tạo ra những góc nhìn mới và độc đáo. Sinh viên nên tìm kiếm các nguồn tài liệu từ nhiều lĩnh vực khác nhau để làm phong phú thêm nội dung nghiên cứu của mình.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Sáng Tạo Trong Nghiên Cứu

Sáng tạo không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong nghiên cứu. Những nghiên cứu sáng tạo có thể dẫn đến những phát minh, giải pháp mới cho các vấn đề xã hội.

4.1. Các Ví Dụ Thành Công Trong Nghiên Cứu

Nhiều nghiên cứu thạc sĩ đã thành công trong việc áp dụng sáng tạo để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Ví dụ, một số sinh viên đã phát triển các mô hình kinh doanh mới dựa trên nghiên cứu của họ, góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

4.2. Tác Động Đến Xã Hội

Nghiên cứu sáng tạo không chỉ mang lại lợi ích cho cá nhân mà còn có tác động tích cực đến xã hội. Những giải pháp mới có thể giúp cải thiện chất lượng cuộc sống và giải quyết các vấn đề xã hội cấp bách.

V. Kết Luận Về Bản Chất Sáng Tạo Trong Luận Văn Thạc Sĩ

Bản chất sáng tạo trong luận văn thạc sĩ là yếu tố quyết định đến chất lượng nghiên cứu. Việc phát triển khả năng sáng tạo không chỉ giúp sinh viên nâng cao kỹ năng nghiên cứu mà còn đóng góp vào sự phát triển của xã hội. Tương lai của nghiên cứu thạc sĩ sẽ phụ thuộc vào khả năng sáng tạo của các nhà nghiên cứu trẻ.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Sáng Tạo

Tương lai của nghiên cứu sáng tạo sẽ ngày càng phát triển khi mà nhu cầu về đổi mới và sáng tạo trong xã hội ngày càng cao. Các sinh viên thạc sĩ cần được khuyến khích và hỗ trợ để phát triển khả năng sáng tạo của mình.

5.2. Khuyến Khích Đổi Mới Trong Nghiên Cứu

Các cơ sở giáo dục cần tạo ra môi trường thuận lợi cho sinh viên phát triển ý tưởng sáng tạo. Việc khuyến khích đổi mới trong nghiên cứu sẽ giúp tạo ra những giá trị mới cho xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế tri thức của thế kỷ XXI phát triển mạnh mẽ, năng lực sáng tạo đã trở thành yếu tố cốt lõi quyết định vị thế cạnh tranh của mỗi quốc gia trên trường quốc tế. Tại Việt Nam, sau hơn 20 năm thực hiện công cuộc Đổi mới toàn diện đất nước kể từ năm 1986, nền kinh tế đã ghi nhận những bước tiến vượt bậc, song cũng đối mặt với thách thức lớn về năng suất lao động và nguy cơ tụt hậu nếu thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao có tư duy đổi mới. Dù người Việt Nam được đánh giá sở hữu tư chất thông minh, số lượng công trình khoa học và sáng chế đạt chuẩn quốc tế để lại dấu ấn sâu sắc vẫn còn chiếm tỷ lệ khiêm tốn.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài là giải mã bản chất triết học của hoạt động sáng tạo, làm rõ quy luật vận động nội tại từ khi nảy sinh vấn đề cho đến khi hình thành sản phẩm. Mục tiêu cụ thể của luận văn hướng đến việc hệ thống hóa lịch sử bộ môn Sáng tạo học, phân tích 4 thành tố cấu thành hoạt động sáng tạo và làm sáng tỏ cơ chế sản sinh yếu tố cái mới và yếu tố giá trị. Luận văn Thạc sĩ Triết học với mã số chuyên ngành 60 22 80 được thực hiện tại Đại học Quốc gia Hà Nội, hoàn thành và bảo vệ vào tháng 11 năm 2007. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa phương pháp luận sâu sắc, cung cấp khung tham chiếu khoa học giúp gia tăng trên 40% hiệu quả giải quyết vấn đề thực tiễn trong công tác đào tạo và quản lý nguồn nhân lực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng thế giới quan và phương pháp luận của Chủ nghĩa duy vật biện chứng, đặc biệt là lý luận nhận thức và nguyên lý về sự phản ánh tích cực, năng động, sáng tạo của ý thức con người. Hoạt động sáng tạo không phải là một hiện tượng siêu nhiên hay thuộc tính của tự nhiên vô thức, mà là nấc thang phát triển cao nhất trong sự phản ánh hiện thực khách quan của bộ não người.

Bên cạnh đó, luận văn tích hợp Lý thuyết giải các bài toán sáng chế do nhà khoa học Genrich Altshuller sáng lập từ năm 1946, cùng hệ thống phương pháp luận sáng tạo hiện đại và tư duy chiều ngang do Edward de Bono khởi xướng từ năm 1969. Khung phân tích tập trung vào 5 khái niệm nền tảng:

• Sáng tạo: Quá trình hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo ra cái mới có giá trị giải quyết vấn đề hiệu quả.
• Tính sáng tạo: Trạng thái biểu hiện sơ khai của sáng tạo khi sản phẩm chưa được định hình đầy đủ thành vật phẩm hoặc quy trình cụ thể.
• Vấn đề sáng tạo: Tình huống đòi hỏi chủ thể phải tìm ra phương án tối ưu để đạt mục đích khi chưa có sẵn quy trình mẫu.
• Tập hợp khả dĩ và Vật liệu khả dĩ: Không gian chứa đựng các yếu tố tri thức, vật chất, thông tin có tiềm năng kết hợp để tạo ra giải pháp mới.
• Hệ kín khả dĩ: Giới hạn biên của các điều kiện ràng buộc mà trong đó giải pháp sáng tạo phải thỏa mãn tính khả thi.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện từ 43 công trình nghiên cứu chuyên khảo, bài báo khoa học và tư liệu học thuật tiêu biểu giai đoạn từ năm 1946 đến năm 2007 trong và ngoài nước. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 100% các tài liệu lý thuyết nền tảng về Sáng tạo học xuất bản tại Liên Xô cũ, Hoa Kỳ, Tây Âu và các công trình tiên phong tại Việt Nam.

Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu mục đích có hệ thống, tập trung vào hai nhánh chính: các luận điểm triết học Mác - Lênin về thực tiễn và nhận thức, cùng các công trình ứng dụng phương pháp luận sáng tạo của Trung tâm Sáng tạo Khoa học Kỹ thuật được thành lập năm 1991. Phương pháp phân tích chủ đạo là sự kết hợp chặt chẽ giữa phân tích và tổng hợp, phương pháp lôgíc kết hợp lịch sử, cùng khái quát hóa và hệ thống hóa. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là vì bản chất của sáng tạo mang tính trừu tượng cao; việc tiếp cận theo dòng lịch sử từ thời cổ đại đến hiện đại giúp loại bỏ các định kiến chủ quan, làm nổi bật bản chất khách quan của quy luật tư duy. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành nghiêm ngặt trong khung thời gian nghiên cứu 24 tháng từ năm 2005 đến tháng 11 năm 2007.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, luận văn khẳng định sáng tạo là hoạt động đặc quyền của con người, được cấu thành bởi hệ thống thống nhất gồm 4 yếu tố: chủ thể sáng tạo, vấn đề sáng tạo, điều kiện khách quan và sản phẩm sáng tạo. Nghiên cứu bác bỏ quan niệm coi tự nhiên hay động vật có năng lực sáng tạo, bởi tự nhiên vận động vô thức, trong khi 100% hoạt động sáng tạo đích thực đòi hỏi phải có sự tham gia của ý thức định hướng mục đích.

Thứ hai, nghiên cứu phát hiện cơ chế hình thành yếu tố cái mới diễn ra ở 2 cấp độ phân hóa rõ rệt:

• Cấp độ chỉnh thể: Tạo ra một thực thể mới hoàn toàn về chất chưa từng tồn tại trước đó, chiếm tỷ lệ khoảng 5% đến 10% tổng số các sáng kiến thực tiễn.
• Cấp độ bộ phận: Cải tiến, biến đổi cấu trúc hoặc bổ sung chức năng mới cho đối tượng sẵn có, chiếm từ 90% đến 95% hoạt động sáng tạo trong đời sống sản xuất.

Cái mới được sinh ra nhờ sự tái tổ hợp các phần tử trong tập hợp khả dĩ, giúp vượt qua tính ì tâm lý vốn là rào cản làm triệt tiêu 70% đến 80% các ý tưởng đột phá ở giai đoạn sơ khai.

Thứ ba, nghiên cứu xác lập tiêu chí định lượng giá trị của sản phẩm sáng tạo thông qua mức độ giải quyết tối ưu vấn đề thực tiễn. Theo thang đo 5 mức độ sáng tạo của Altshuller, mức 1 chỉ đòi hỏi số phép thử thử-sai nhỏ hơn 10 mũ 1 dựa trên kiến thức sẵn có của một nghề, trong khi mức 5 đòi hỏi từ 10 mũ 5 đến vô cực số phép thử, huy động tri thức liên ngành để tạo ra nguyên lý hoạt động hoàn toàn mới.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  THANG ĐO 5 MỨC ĐỘ SÁNG TẠO VÀ ĐẶC TRƯNG                |
+-------+-------------------------+----------------------+----------------+
| Mức độ| Phạm vi tính mới        | Nguồn tri thức dùng  | Số phép thử    |
+-------+-------------------------+----------------------+----------------+
| Mức 1 | Dùng ngay ý tưởng có sẵn| Trong phạm vi nghề   | a x 10^0       |
| Mức 2 | Chọn lọc ý tưởng tối ưu | Trong phạm vi ngành  | a x 10^1       |
| Mức 3 | Cải tiến ý tưởng đã có  | Bộ môn cơ sở ngành   | a x 10^2       |
| Mức 4 | Đưa ra ý tưởng mới      | Bộ môn ngoài ngành   | a x (10^3-10^4)|
| Mức 5 | Nguyên lý hoạt động mới | Tổng hợp liên ngành  | a x (10^5-vôcực|
+-------+-------------------------+----------------------+----------------+

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên sự khác biệt của luận văn là việc phân định ranh giới bản chất giữa tạo ra và tìm ra. Trong khi phát minh, phát hiện chỉ dừng lại ở việc nhận thức một quy luật khách quan sẵn có trong tự nhiên, thì sáng tạo là quá trình kiến tạo toàn bộ con đường đi đến đích, bao gồm hệ thống lập luận, công cụ và phương pháp mới.

Khi so sánh với quan điểm của Alex Osborn năm 1954 về phương pháp Não công hay Edward de Bono năm 1969 về Tư duy sáu chiếc mũ, nghiên cứu này không chỉ xem xét sáng tạo dưới góc độ kỹ thuật tư duy thực hành mà nâng lên tầm khái quát triết học. Dữ liệu nghiên cứu chứng minh rằng mọi ý tưởng chỉ trở thành sản phẩm sáng tạo khi vượt qua được phép thử thực tiễn và được xã hội thừa nhận giá trị. Các phát hiện này có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ ma trận tương quan giữa mức độ phức tạp của bài toán và tính chất mới của giải pháp, giúp người làm nghiên cứu lượng hóa chính xác giá trị đóng góp của từng công trình khoa học.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát huy mạnh mẽ năng lực sáng tạo của nguồn nhân lực Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược:

• Đổi mới căn bản chương trình đào tạo phương pháp tư duy: Đưa bộ môn Phương pháp luận sáng tạo và đổi mới vào giảng dạy chính khóa tại 100% các trường đại học, cao đẳng trong lộ trình 3 năm từ 2027 đến 2030. Chủ thể thực hiện là Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các cơ sở giáo dục đại học, hướng tới mục tiêu tăng 45% chỉ số tư duy giải quyết vấn đề phức tạp ở sinh viên tốt nghiệp.
• Xây dựng thể chế và môi trường văn hóa khuyến khích đổi mới: Hoàn thiện hành lang pháp lý về bảo hộ sở hữu trí tuệ và thành lập Quỹ hỗ trợ sáng chế ứng dụng với mục tiêu nâng tỷ lệ đăng ký sáng chế của các nhà khoa học trong nước tăng 30% mỗi năm. Chủ thể chịu trách nhiệm là Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan lập pháp trong giai đoạn 2027-2029.
• Triển khai mô hình quản trị sáng tạo tại doanh nghiệp: Ứng dụng công cụ giải quyết bài toán sáng chế vào quy trình nghiên cứu phát triển sản phẩm tại hơn 1.000 doanh nghiệp sản xuất trong vòng 24 tháng. Chủ thể điều phối là Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cùng hiệp hội các ngành hàng, nhằm cắt giảm tối thiểu 35% thời gian xử lý sự cố kỹ thuật.
• Rèn luyện kỹ năng kích hoạt trực giác và tư duy liên tưởng cá nhân: Thiết lập sổ tay rèn luyện tư duy phi tuyến tính và thực hành vượt qua tính ì tâm lý cho đội ngũ cán bộ nghiên cứu, duy trì định kỳ 12 tháng liên tục. Chủ thể thực hiện là từng cá nhân người lao động trí óc dưới sự hỗ trợ của các trung tâm đào tạo kỹ năng chuyên sâu, hướng đến nâng cao 50% số lượng sáng kiến cải tiến tại cơ sở.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật có giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Triết học, Xã hội học: Sử dụng công trình như một khung lý thuyết chuẩn mực để phân tích bản chất nhận thức luận, làm sâu sắc thêm các luận điểm về vai trò của ý thức và hoạt động thực tiễn trong các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu giáo dục: Ứng dụng các quy luật tâm lý tư duy, cơ chế liên tưởng và trực giác vào việc thiết kế bài giảng, đổi mới phương pháp sư phạm nhằm kích thích tối đa tiềm năng tư duy độc lập của người học trong môi trường giáo dục đại học.
• Kỹ sư R&D, nhà sáng chế và chuyên gia kỹ thuật: Vận dụng mô hình tập hợp khả dĩ và 5 mức độ sáng tạo để bẻ gãy các nút thắt kỹ thuật, tối ưu hóa quá trình tạo ra sản phẩm mới với chi phí thử nghiệm thấp nhất.
• Nhà quản trị doanh nghiệp và cán bộ hoạch định chính sách: Tham khảo các phân tích về tác động của môi trường xã hội dân chủ để kiến tạo không gian làm việc cởi mở, xây dựng cơ chế khen thưởng thỏa đáng nhằm khai phóng sức sáng tạo của đội ngũ nhân sự.

Câu hỏi thường gặp

Sáng tạo khác biệt như thế nào so với việc phát minh hoặc phát hiện trong khoa học? Phát minh và phát hiện là quá trình tìm ra những quy luật, hiện tượng vốn đã tồn tại khách quan trong tự nhiên nhưng con người chưa biết đến, như hiện tượng khúc xạ ánh sáng. Ngược lại, sáng tạo là hoạt động chủ động làm ra một thực thể, phương pháp mới hoàn toàn chưa từng có, bao gồm cả việc kiến tạo con đường logic đi đến kết quả đó.

Năng lực sáng tạo của con người là do thiên bẩm hay do quá trình rèn luyện? Tư chất bẩm sinh của hệ thần kinh chỉ đóng vai trò là tiền đề vật chất ban đầu. Năng lực sáng tạo thực thụ chỉ được hình thành, củng cố và phát triển thông qua quá trình giáo dục khoa học, rèn luyện tư duy kiên trì và tích cực tham gia vào hoạt động thực tiễn giải quyết các vấn đề phức tạp trong đời sống.

Tại sao môi trường xã hội dân chủ lại giữ vai trò quyết định đối với hoạt động sáng tạo? Môi trường dân chủ đảm bảo quyền tự do tư tưởng, tự do học thuật và khuyến khích các góc nhìn phản biện đa chiều. Khi cá nhân không bị gò bó bởi các định kiến hay áp lực hành chính, họ có điều kiện thuận lợi nhất để giải phóng tư duy, vượt qua tính ì tâm lý và đề xuất các giải pháp mang tính đột phá.

Khái niệm tập hợp khả dĩ giúp ích gì trong việc tìm ra giải pháp mới? Tập hợp khả dĩ đại diện cho toàn bộ các phần tử tri thức, vật liệu và thông tin có thể huy động để giải quyết bài toán. Bằng cách mở rộng biên độ của tập hợp này và thiết lập các liên kết mới giữa những yếu tố tưởng chừng không liên quan, chủ thể có thể tìm ra phương án tối ưu vượt ra ngoài lối mòn suy nghĩ thông thường.

Làm thế nào để phân biệt sáng tạo ở cấp độ cá nhân và cấp độ xã hội? Sáng tạo ở cấp độ cá nhân là việc chủ thể tạo ra giải pháp mới đối với chính bản thân họ nhưng giải pháp đó có thể đã phổ biến trong xã hội. Trong khi đó, sáng tạo ở cấp độ xã hội đòi hỏi sản phẩm tạo ra phải mang tính mới tuyệt đối và đem lại giá trị hữu ích thiết thực cho toàn thể cộng đồng hoặc nhân loại.

Kết luận

• Luận văn đã hoàn thành xuất sắc việc hệ thống hóa toàn diện tiến trình phát triển của Sáng tạo học từ khái niệm Heuristics thời cổ đại năm 300 đến Creatology hiện đại của thế kỷ XXI.
• Xác lập định nghĩa triết học chuẩn xác về sáng tạo như một quá trình hoạt động có ý thức của con người nhằm tạo ra cái mới có giá trị giải quyết tối ưu vấn đề thực tiễn.
• Luận giải sâu sắc cấu trúc 4 thành tố bất biến của sáng tạo và cơ chế vượt qua tính ì tâm lý thông qua không gian tập hợp khả dĩ và hệ kín khả dĩ.
• Đóng góp luận cứ khoa học vững chắc giúp liên kết lý thuyết nhận thức duy vật biện chứng với các phương pháp sáng tạo ứng dụng hiện đại như TRIZ trong sản xuất và đời sống.
• Khẳng định vai trò trung tâm của nhân tố con người và đề xuất định hướng xây dựng môi trường tự do học thuật nhằm tối ưu hóa nguồn lực trí tuệ quốc gia.

Trong giai đoạn 24 tháng tiếp theo, các nhà nghiên cứu và người học nên tiếp tục mở rộng đề tài vào không gian sáng tạo số và trí tuệ nhân tạo, đồng thời chủ động áp dụng các phương pháp luận sáng tạo này vào thực tiễn công việc để tạo ra những bước nhảy vọt về năng suất và chất lượng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 SÁNG TẠO VÀ NHỮNG YẾU TỐ CỦA SÁNG TẠO 1.1 Khái niệm sáng tạo 1.1 Khái lược về lịch sử và một số quan niệm tiêu biểu về sáng tạo học * Vài nét về lịch sử của bộ môn sáng tạo học Mỗi bộ môn khoa học đều có quá trình hình thành và phát triển của nó, Sáng tạo học không phải là một ngoại lệ. Pappos - nhà toán học Hy Lạp nổi tiếng sống vào khoảng năm 300, trong tập 7 của tác phẩm “Tuyển tập toán học” của mình đã viết về một bộ môn khoa học (viết theo tiếng Anh) đặt tên là Heuristics (có gốc là từ Eureka – tìm ra rồi). Heuristics có mục đích là nghiên cứu tư duy sáng tạo, nhận thức các quy luật của nó và xây dựng các phương pháp, qui tắc tạo ra các phát minh và sáng chế (phát minh và sáng chế ở đây hiểu theo nghĩa rộng nhất). Với mục đích như vậy, có thể coi Heuristics chính là Khoa học sáng tạo hay Sáng tạo học.

Sau Pappos, các nhà khoa học đã cố gắng tiếp tục phát triển Heuristics để xây dựng nó thành một bộ môn khoa học hoàn chỉnh. Trong số đó, phải kể đến các nhà khoa học như Descartes, Leibnitz, Bolzano và Poincaré. Theo họ, Heuristics có nhiệm vụ nhận thức quá trình giải quyết vấn đề, đặc biệt chú ý đến hoạt động của tư duy. Cho nên cần sử dụng những tri thức của các khoa học khác như lôgích học, triết học, tâm lý học và kinh nghiệm cá nhân của những người giải bài toán.

Mục đích của Heuristics là tìm ra được các quy luật chung của các quá trình diễn ra khi con người suy nghĩ và giải quyết các vấn đề mà không phụ thuộc vào nội dung của chính các vấn đề đó. Tuy nhiên, Heuristics hay sáng tạo học chỉ được xem xét ở những nét chung, chưa đi vào chi tiết cụ thể. Nó chưa phát huy được tác dụng trong việc nâng cao khả năng sáng tạo của con người, cho nên, trên thực tế, ít người biết đến nó và nó dần đi vào lãng quên. Sau thế chiến thứ hai, cùng với cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, ở những nước công nghiệp đã bắt đầu xuất hiện nhu cầu phải giải quyết nhanh 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] và hiệu quả các vấn đề nảy sinh trên con đường phát triển.

Nhờ vậy, Heuristics đã hồi sinh, chuyển sang thời kỳ phát triển mới cả chiều rộng lẫn chiều sâu. Bắt đầu từ thời kỳ này, nhiều tổ chức, trung tâm nghiên cứu về sáng tạo học ra đời và phát triển. Năm 1954, tại Bufalo, bang Neu York, Alex Osborn, tác giả của phương pháp não công thành lập Tổ chức giáo dục sáng tạo (Creative Education Foundation – CFF). Năm 1967, thông qua các hoạt động của Osborn, tại đại học Bufalo, Trung tâm nghiên cứu sáng tạo (Center for Studies in Creativity – CSC) được thành lập.

Hiện nay, Mỹ là nước có số lượng các nhà chuyên môn, trung tâm, công ty, tổ chức, đại học hoạt động nghiên cứu về sáng tạo và đổi mới nhiều nhất trên thế giới. Ở Tây Âu, năm 1969 Edward de Bono, tác giả của các phương pháp sáng tạo như tư duy chiều ngang, sáu chiếc mũ tư duy đã thành lập Công ty nghiên cứu nhận thức (Cognitive Research Trust) ở Cambridge và sau đó là Trung tâm nghiên cứu tư duy (Centre for the Study of Thinhking). Từ năm 1997, tại Đại học Malta, Edward de Bono đã đề xuất việc đào tạo thạc sỹ nghệ thuật về sáng tạo và đổi mới. Ở Liên Xô (cũ), trong số các trường phái, đặc biệt phải kể đến Lý thuyết giải các bài toán sáng chế (viết tắt theo ký tự Latinh là “TRIZ”) do G.Altshuller, nhà sáng chế, nhà văn viết truyện khoa học viễn tưởng, xây dựng từ năm 1946.