Luận văn phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Techcombank CN Hà Tây

Phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Kỹ Thương Việt Nam CN Hà Tây, hướng tới tiện ích và hiệu quả tài chính.

• Tác giả: Trịnh Thị Tiến
• Người hướng dẫn: PGS. Kiều Hữu Thiện
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Phát Triển Dịch Vụ Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Kỹ Thương Việt Nam - CN Hà Tây
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC BẢNG
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ TTKDTM CỦA NHTM
• 1.1.1. Vai trò của TTKDTM
• 1.2. CÁC DỊCH VỤ TTKDTM CỦA NHTM HIỆN NAY
• 1.2.1. Thanh toán bằng Séc
• 1.2.2. Thanh toán bằng UNC
• 1.2.3. Thanh toán bằng UNT hay nhờ thu
• 1.2.4. Thanh toán bằng thẻ Ngân hàng
• 1.2.5. Thanh toán qua dịch vụ ngân hàng điện tử
• 1.2.6. Thanh toán bằng thư tín dụng (L/C)
• 1.3. CÁC CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ PHÁT TRIỂN TTKDTM
• 1.3.1. Quan niệm về phát triển TTKDTM của NHTM
• 1.3.2. Một số chỉ tiêu đánh giá sự phát triển TTKDTM của NHTM
• 1.4. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG
• 1.4.1. Nhân tố chủ quan
• 1.4.2. Nhân tố khách quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG TMCP KỸ THƯƠNG VIỆT NAM – CN HÀ TÂY
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ TECHCOMBANK CN HÀ TÂY
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Techcombank CN Hà Tây
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức của Techcombank CN Hà Tây
• 2.1.3. Khái quát kết quả hoạt động kinh doanh của Techcombank CN Hà Tây
• 2.2. THỰC TRẠNG TTKDTM TẠI TECHCOMBANK CN HÀ TÂY
• 2.2.1. Thực trạng TTKDTM thông qua số liệu thứ cấp
• 2.2.2. Thực trạng TTKDTM tại Techcombank CN Hà Tây qua số liệu sơ cấp
• 2.2.3. Đánh giá thực trạng phát triển TTKDTM tại Techcombank CN Hà Tây
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI TCB–CN HÀ TÂY
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN TẠI TECHCOMBANK CN HÀ TÂY
• 3.1.1. Định hướng phát triển chung
• 3.1.2. Định hướng phát triển dịch vụ
• 3.2. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TTKDTM TẠI TECHCOMBANK CN HÀ TÂY
• 3.2.1. Tiếp tục mở rộng quy mô hoạt động TTKDTM
• 3.2.2. Tích cực thay đổi thói quen sử dụng tiền mặt của người dân
• 3.2.3. Chính sách giá cả và phí thanh toán phù hợp
• 3.2.4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 3.3.1. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.3.2. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• 3.3.3. Kiến nghị đối với Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt

Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt đang trở thành xu hướng chính trong hệ thống tài chính hiện đại. Tại Ngân hàng Kỹ Thương Việt Nam CN Hà Tây, dịch vụ này được triển khai thông qua các hình thức như thanh toán bằng thẻ, chuyển tiền trực tuyến, và dịch vụ ngân hàng điện tử. Các dịch vụ này không chỉ mang lại sự tiện lợi cho khách hàng mà còn góp phần giảm thiểu rủi ro liên quan đến tiền mặt. Tuy nhiên, việc phát triển dịch vụ này vẫn gặp nhiều thách thức, đặc biệt là thói quen sử dụng tiền mặt của người dân và hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ.

1.1. Thanh toán điện tử

Thanh toán điện tử là một trong những dịch vụ cốt lõi của Ngân hàng Kỹ Thương Việt Nam CN Hà Tây. Dịch vụ này bao gồm Internet Banking và Mobile Banking, cho phép khách hàng thực hiện các giao dịch mọi lúc, mọi nơi. Tuy nhiên, việc triển khai vẫn còn hạn chế do sự thiếu tin tưởng của khách hàng vào tính bảo mật và an toàn của hệ thống. Để cải thiện, ngân hàng cần đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ và nâng cao nhận thức của khách hàng.

1.2. Chuyển tiền trực tuyến

Chuyển tiền trực tuyến là dịch vụ được ưa chuộng tại Ngân hàng Kỹ Thương Việt Nam CN Hà Tây, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa. Dịch vụ này giúp khách hàng tiết kiệm thời gian và chi phí so với phương thức truyền thống. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những hạn chế như thời gian xử lý giao dịch kéo dài và phí dịch vụ cao. Ngân hàng cần cải thiện hệ thống để tăng tốc độ xử lý và giảm chi phí cho khách hàng.

II. Phát triển dịch vụ ngân hàng

Phát triển dịch vụ ngân hàng là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Kỹ Thương Việt Nam CN Hà Tây. Trong đó, việc ứng dụng công nghệ tài chính và ngân hàng số đóng vai trò quan trọng. Các dịch vụ như ví điện tử, thanh toán qua QR code đang dần trở thành xu hướng. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, ngân hàng cần đảm bảo tính bảo mật và an toàn thông tin cho khách hàng.

2.1. Công nghệ tài chính

Công nghệ tài chính là động lực chính thúc đẩy sự phát triển của Ngân hàng Kỹ Thương Việt Nam CN Hà Tây. Việc ứng dụng AI, blockchain và big data giúp ngân hàng tối ưu hóa quy trình và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Tuy nhiên, việc triển khai các công nghệ này đòi hỏi nguồn lực lớn và sự đồng bộ trong hệ thống. Ngân hàng cần có chiến lược đầu tư dài hạn để tận dụng tối đa tiềm năng của công nghệ.

2.2. Ngân hàng số

Ngân hàng số là xu hướng tất yếu trong kỷ nguyên số hóa. Tại Ngân hàng Kỹ Thương Việt Nam CN Hà Tây, dịch vụ này đang được triển khai mạnh mẽ với các ứng dụng di động và nền tảng trực tuyến. Tuy nhiên, việc thu hút khách hàng sử dụng dịch vụ số vẫn còn hạn chế do sự thiếu hiểu biết và lo ngại về bảo mật. Ngân hàng cần tăng cường truyền thông và đào tạo để nâng cao nhận thức của khách hàng.

III. Xu hướng thanh toán hiện đại

Xu hướng thanh toán hiện đại đang thay đổi cách thức giao dịch tài chính trên toàn cầu. Tại Ngân hàng Kỹ Thương Việt Nam CN Hà Tây, các dịch vụ như thanh toán qua QR code, ví điện tử và thẻ không tiếp xúc đang được triển khai rộng rãi. Những dịch vụ này không chỉ mang lại sự tiện lợi mà còn giúp giảm thiểu rủi ro liên quan đến tiền mặt. Tuy nhiên, việc phổ cập các dịch vụ này vẫn gặp nhiều thách thức, đặc biệt là sự thiếu đồng bộ trong hạ tầng công nghệ và thói quen sử dụng tiền mặt của người dân.

3.1. Thanh toán qua QR code

Thanh toán qua QR code là một trong những dịch vụ tiên tiến được triển khai tại Ngân hàng Kỹ Thương Việt Nam CN Hà Tây. Dịch vụ này giúp khách hàng thực hiện giao dịch nhanh chóng và an toàn. Tuy nhiên, việc áp dụng vẫn còn hạn chế do sự thiếu hiểu biết và lo ngại về bảo mật. Ngân hàng cần tăng cường truyền thông và đào tạo để nâng cao nhận thức của khách hàng.

3.2. Ví điện tử

Ví điện tử là dịch vụ đang được ưa chuộng tại Ngân hàng Kỹ Thương Việt Nam CN Hà Tây, đặc biệt trong bối cảnh số hóa. Dịch vụ này giúp khách hàng quản lý tài chính một cách hiệu quả và tiện lợi. Tuy nhiên, việc triển khai vẫn còn gặp nhiều thách thức, đặc biệt là sự thiếu tin tưởng của khách hàng vào tính bảo mật và an toàn của hệ thống. Ngân hàng cần đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ và nâng cao nhận thức của khách hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thanh toán không dùng tiền mặt đang trở thành xu thế tất yếu trong hệ thống tài chính toàn cầu nhờ khả năng giảm thiểu chi phí lưu thông và tối ưu hóa nguồn lực xã hội. Tại Việt Nam, thực hiện Quyết định số 291/2006/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt, các ngân hàng thương mại đã tích cực chuyển đổi mô hình vận hành. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ Thương Việt Nam - Chi nhánh Hà Tây, doanh số thanh toán không dùng tiền mặt năm 2019 đã đạt 2.128,66 tỷ đồng, chiếm 74,16% tổng doanh số thanh toán.

Mặc dù đạt được những kết quả khả quan, hoạt động thanh toán tại chi nhánh vẫn đối mặt với nhiều rào cản khi doanh số thanh toán bằng tiền mặt vẫn chiếm tỷ trọng 25,84% với hơn 741,75 tỷ đồng trong năm 2019. Thói quen sử dụng tiền mặt trong dân cư, tâm lý e ngại rủi ro công nghệ và sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng lớn trên địa bàn quận Hà Đông đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới chiến lược.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm phân tích thực trạng phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại Techcombank Chi nhánh Hà Tây giai đoạn 2017–2019, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao quy mô và chất lượng dịch vụ. Phạm vi nghiên cứu bao gồm trụ sở chi nhánh và 5 phòng giao dịch trực thuộc tại khu vực phía Tây Hà Nội, kết hợp dữ liệu khảo sát thực tế từ tháng 6 đến tháng 8 năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng thị phần thanh toán của chi nhánh từ 14,95% năm 2019 lên mục tiêu trên 18%, đồng thời gia tăng thu nhập ròng từ mảng dịch vụ vượt mức 11,24 tỷ đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên Lý thuyết Trung gian Tài chính và Mô hình Chấp nhận Công nghệ. Lý thuyết trung gian tài chính khẳng định vai trò của ngân hàng thương mại trong việc giảm thiểu chi phí giao dịch và giải quyết tình trạng bất đối xứng thông tin thông qua cung ứng các tiện ích thanh toán an toàn. Mô hình chấp nhận công nghệ giải thích động lực tiếp cận dịch vụ ngân hàng điện tử của khách hàng dựa trên hai yếu tố then chốt: tính hữu ích cảm nhận và tính dễ sử dụng cảm nhận.

Luận văn tập trung làm rõ các khái niệm cốt lõi:

• Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt: Phương thức chi trả được thực hiện bằng cách trích chuyển tiền trên tài khoản tiền gửi hoặc bù trừ công nợ thông qua vai trò trung gian của tổ chức tín dụng theo quy định tại Thông tư số 46/2018/TT-NHNN.
• Các công cụ thanh toán chủ lực: Bao gồm Séc, Ủy nhiệm chi (UNC), Ủy nhiệm thu (UNT), Thẻ ngân hàng (thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng), Thư tín dụng (L/C) và dịch vụ ngân hàng điện tử (Internet Banking, Mobile Banking).
• Tiêu chí đánh giá sự phát triển: Kết hợp chỉ tiêu định lượng (thị phần, tỷ trọng doanh số, thu nhập ròng từ dịch vụ, số lượng máy ATM/POS) và chỉ tiêu định tính (mức độ đa dạng sản phẩm, độ an toàn bảo mật, thái độ phục vụ của nhân viên).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh định kỳ của Techcombank Chi nhánh Hà Tây và báo cáo tổng hợp thị phần của 3 ngân hàng đối thủ (Vietcombank, Vietinbank, Agribank) giai đoạn 2017–2019. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát bảng hỏi trực tiếp và trực tuyến từ tháng 6/2020 đến tháng 8/2020.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 180 đối tượng, bao gồm 130 khách hàng cá nhân và 50 khách hàng doanh nghiệp đang giao dịch tại chi nhánh. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện có phân tầng được áp dụng nhằm phản ánh chính xác hành vi của từng nhóm khách hàng mục tiêu. Phương pháp phân tích thống kê mô tả, phương pháp so sánh tương đối - tuyệt đối theo chuỗi thời gian 3 năm và phương pháp tổng hợp ý kiến theo thang đo Likert 5 mức độ được lựa chọn. Cách tiếp cận này giúp lượng hóa chính xác hiệu quả tài chính và phản ánh trung thực mức độ hài lòng của khách hàng đối với từng dịch vụ thanh toán.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, thị phần thanh toán không dùng tiền mặt của Techcombank Chi nhánh Hà Tây tăng trưởng liên tục từ 10,46% năm 2017 lên 12,24% năm 2018 và đạt 14,95% năm 2019. Tỷ lệ này giúp chi nhánh vượt qua Vietinbank (13,33%), Agribank (10,28%) và cạnh tranh trực tiếp với Vietcombank (14,55%). Động lực cốt lõi đến từ chính sách miễn phí toàn bộ giao dịch chuyển khoản trực tuyến (chương trình Zero Fee) triển khai từ tháng 9/2016 cho cá nhân và mở rộng sang doanh nghiệp năm 2018.

Thứ hai, quy mô doanh số thanh toán không dùng tiền mặt tăng trưởng từ 1.652,00 tỷ đồng năm 2017 lên 2.128,66 tỷ đồng năm 2019, chiếm 74,16% tổng doanh số thanh toán toàn chi nhánh (2.870,41 tỷ đồng). Tỷ trọng thanh toán tiền mặt giảm tương ứng từ 26,52% xuống 25,84%.

Thứ ba, thu nhập ròng từ hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tăng trưởng vượt bậc, đạt 6,75 tỷ đồng năm 2017, tăng 35,56% lên 9,15 tỷ đồng năm 2018 và đạt 11,24 tỷ đồng năm 2019 (+22,84%). Tỷ trọng thu nhập từ mảng này chiếm tới 79,40% tổng thu nhập dịch vụ thanh toán của chi nhánh năm 2019 (tăng từ 72,97% năm 2017).

Thứ tư, hạ tầng phục vụ được nâng cấp với 5 phòng giao dịch và 15 máy ATM/CDM (bổ sung 3 máy nộp rút tự động năm 2019 với hạn mức quỹ duy trì khoảng 6,5 tỷ đồng). Đội ngũ nhân sự gồm 86 cán bộ với trên 96% có trình độ đại học trở lên và 12% đạt trình độ thạc sĩ.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu được minh chứng rõ nét khi trực quan hóa qua biểu đồ cột chồng về cơ cấu doanh số thanh toán và biểu đồ đường thể hiện tốc độ tăng trưởng thị phần giai đoạn 2017–2019. Bảng so sánh thị phần giữa 4 ngân hàng lớn trên địa bàn làm nổi bật bước tiến bứt phá của Techcombank Hà Tây.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự thành công là chiến lược định giá "Zero Fee" kết hợp hoàn thiện nền tảng ngân hàng số, giúp chi nhánh thu hút dòng tiền gửi không kỳ hạn lớn, đưa tổng nguồn vốn huy động năm 2019 lên 3.207 tỷ đồng (tăng 24,30% so với năm 2018), trong đó tiền gửi dân cư chiếm 70,41%. Việc tích hợp thu hộ hóa đơn điện, nước, học phí và thuế điện tử đã tạo hệ sinh thái thanh toán khép kín.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu tài chính hiện đại: việc miễn phí giao dịch giúp kích thích tần suất thanh toán điện tử tăng theo cấp số nhân. Tuy nhiên, điểm hạn chế tồn tại là mạng lưới POS của chi nhánh còn khiêm tốn (dưới 50 máy so với Vietcombank), tốc độ xử lý trong giờ cao điểm đôi lúc bị nghẽn mạng và 25,84% giao dịch vẫn bằng tiền mặt do tâm lý e ngại của nhóm khách hàng truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, 4 nhóm giải pháp trọng tâm được đề xuất nhằm phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại Techcombank Chi nhánh Hà Tây:

• Mở rộng mạng lưới chấp nhận thanh toán số: Phòng Dịch vụ Khách hàng chủ trì phát triển thêm 40 điểm chấp nhận thanh toán POS/SmartPOS và mở rộng mã QR Code động tại các siêu thị, trường học, bệnh viện trên địa bàn quận Hà Đông trong 12 tháng tới, hướng tới nâng doanh số thanh toán thẻ thêm 20%.
• Nâng cấp hạ tầng công nghệ và bảo mật giao dịch: Bộ phận Công nghệ phối hợp Hội sở chính triển khai công nghệ định danh sinh trắc học và xác thực đa tầng trong giai đoạn 2021–2022, cam kết hạ tỷ lệ lỗi đường truyền xuống dưới 0,05% và rút ngắn thời gian xử lý giao dịch điện tử dưới 3 giây.
• Đổi mới chính sách khách hàng và truyền thông tiếp thị: Phòng Marketing triển khai chiến dịch truyền thông "Sống xanh - Không tiền mặt", áp dụng chính sách hoàn tiền 1–2% cho các giao dịch thanh toán hóa đơn thiết yếu qua ứng dụng di động, đặt mục tiêu nâng tỷ trọng thanh toán không dùng tiền mặt lên mức 85% vào cuối năm 2022.
• Chuẩn hóa và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Ban Giám đốc chi nhánh tổ chức định kỳ 2 khóa đào tạo chuyên sâu/năm cho toàn bộ 86 cán bộ nhân viên về kỹ năng tư vấn giải pháp ngân hàng số và văn hóa chăm sóc khách hàng chuyên nghiệp.

Về mặt vĩ mô, khuyến nghị Ngân hàng Nhà nước tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý về an toàn thông tin thanh toán điện tử, đồng thời kiến nghị Chính phủ đẩy mạnh lộ trình bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt đối với 100% các khoản dịch vụ công.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban lãnh đạo và cán bộ quản lý ngân hàng thương mại: Tham khảo mô hình phát triển dịch vụ bán lẻ, kinh nghiệm triển khai chiến lược Zero Fee để gia tăng thị phần và tối ưu hóa cơ cấu nguồn vốn huy động không kỳ hạn.
• Chuyên viên phát triển sản phẩm và giải pháp số (Fintech/E-Banking): Tiếp cận dữ liệu thực tế về hành vi người dùng, đánh giá các điểm nghẽn trong trải nghiệm thanh toán để tối ưu hóa tính năng ứng dụng ngân hàng số.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu kết hợp dữ liệu sơ cấp - thứ cấp, khung đánh giá chỉ tiêu định lượng - định tính tại chi nhánh ngân hàng.
• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Có thêm cơ sở dữ liệu thực tiễn cấp quận/huyện để đánh giá mức độ hấp thụ chính sách tiền tệ và xây dựng các chương trình thúc đẩy xã hội không tiền mặt.

Câu hỏi thường gặp

Chính sách Zero Fee đóng vai trò như thế nào trong sự tăng trưởng của chi nhánh?

Chính sách Zero Fee là đòn bẩy chiến lược giúp Techcombank Hà Tây nâng thị phần thanh toán từ 10,46% năm 2017 lên 14,95% năm 2019. Việc miễn 100% phí chuyển khoản đã thu hút lượng lớn khách hàng mở tài khoản, tạo nền tảng giúp tổng vốn huy động đạt 3.207 tỷ đồng năm 2019.

Cơ cấu sản phẩm thanh toán nào mang lại doanh số lớn nhất tại Techcombank Hà Tây?

Ủy nhiệm chi và dịch vụ ngân hàng điện tử (E-Banking) là hai phương thức chiếm tỷ trọng chi phối, đóng góp phần lớn vào tổng doanh số 2.128,66 tỷ đồng thanh toán không dùng tiền mặt năm 2019, phục vụ đắc lực cho cả khách hàng cá nhân và doanh nghiệp.

Tại sao tỷ trọng thanh toán bằng tiền mặt tại chi nhánh vẫn chiếm 25,84%?

Tỷ lệ này bắt nguồn từ thói quen chi tiêu tiền mặt truyền thống tại các chợ dân sinh, sự phân bổ điểm chấp nhận thẻ POS chưa đồng đều tại khu vực ngoại thành và tâm lý lo ngại mất an toàn thông tin của một bộ phận khách hàng trung niên.

Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt đóng góp vào lợi nhuận chi nhánh ra sao?

Thu nhập ròng từ mảng này tăng từ 6,75 tỷ đồng năm 2017 lên 11,24 tỷ đồng năm 2019, chiếm 79,40% tổng thu nhập dịch vụ thanh toán. Nguồn thu này giúp chi nhánh đạt lợi nhuận trước thuế 94 tỷ đồng vào năm 2019.

Đâu là giải pháp cấp bách nhất chi nhánh cần triển khai ngay?

Chi nhánh cần tập trung mở rộng mạng lưới máy POS và mã QR thanh toán tại các cơ sở cung ứng dịch vụ công, đồng thời nâng cấp bảo mật hệ thống nhằm giảm thiểu triệt để sự cố kỹ thuật trong các khung giờ cao điểm.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và các chỉ tiêu đo lường phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng thương mại.
• Phân tích chi tiết thực trạng tại Techcombank Hà Tây giai đoạn 2017–2019, ghi nhận doanh số thanh toán không dùng tiền mặt đạt 2.128,66 tỷ đồng (chiếm 74,16%).
• Đánh giá vai trò đột phá của chiến lược Zero Fee, đưa thị phần chi nhánh vươn lên 14,95% và thu nhập ròng thanh toán đạt 11,24 tỷ đồng.
• Chỉ rõ các hạn chế về thói quen tiền mặt còn chiếm 25,84% và hạ tầng máy POS chưa phủ kín địa bàn ngoại thành.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp thực thi đồng bộ và các kiến nghị chính sách mang giá trị ứng dụng cao cho giai đoạn 2021–2025.

Các định hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung khảo sát sâu hơn về thanh toán xuyên biên giới và tích hợp ví điện tử. Hãy áp dụng ngay các giải pháp thực tiễn từ luận văn để nâng tầm hiệu quả chuyển đổi số trong hoạt động ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển thanh toán không dùng tiền mặt của ngân hàng thương mại Chương 2: Thực trạng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam – CN Hà Tây Chương 3: Giải pháp phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam – CN Hà Tây 9 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 TỔNG QUAN VỀ TTKDTM CỦA NHTM 1. Khái niệm Trong quá trình phát triển xã hội ngày nay, tiền mặt là phƣơng tiện thanh toán chủ yếu, đây là phƣơng tiện thanh toán đƣợc đúc kết từ kết quả lâu dài của sản xuất và trao đổi hàng hóa của ,một xã hội nếu không có sự sản xuất và trao đổi, xã hội đó đang không thể phát triển đƣợc.Trải qua nhiều giai đoạn của nền kinh tế, các hình thức của tiền cũng thay đổi nhằm mục đích thuận lợi, đơn giản và phù hợp nhu cầu của ngƣời dùng hơn.Theo sự phát triển của thời gian thanh toán bằng tiền mặt dần dần không đáp ứng đƣợc nhu cầu thanh toán và trao đổi hàng hóa.Khi đó cần có sự tham gia của các NHTM và hệ thống các NHTM ra đời làm trung gian thanh toán để chi trả tiền thuận tiện, an toàn, nhanh chóng và tiết kiệm. Đồng thời, hình thức thanh toán chủ yếu là tiền đã thay đổi dạng để thích hợp với sự phát triển của nền kinh tế. HĐTT và chi trả có hai hình thức là thanh toán bằng tiền mặt và TTKDTM.

Khác với quan hệ trao đổi truyền thống, TTKDTM là hình thức thanh toán “ phi tiền mặt” thực chất là dùng các công cụ khác để thay thế tiền mặt trong thanh toán của NHTM. Nhƣ Vậy, TTKDTM là hình thức thanh toán hàng hóa dịch vụ không có sự xuất hiện của tiền mặt mà vẫn đƣợc tiến hành bằng cách trích tiền từ tài khoản của ngƣời chi trả chuyển vào tài khoản của ngƣời thụ hƣởng hoặc bằng cách bù trừ lẫn nhau thông qua vai trò trung gian của các tổ chức cung ứng DVTT. Đặc điểm  TTKDTM độc lập với sự vận động của hàng hóa về thời gian và không gian không cần đến sự xuất hiện của tiền vật chất (tiền vàng, tiền giấy hoặc tiền xu). Đặc điểm này cho phép dịch vụ TTKDTM có thể thực hiện với khối lƣợng giá trị không hạn chế về số lƣợng.

Tài khoản ngân hàng chính là cơ sở để thực hiện dịch vụ TTKDTM của các tổ chức, doanh nghiệp, hay cá nhân. 10  Tiền trong TTKDTM chỉ xuất hiện dƣới hình thức ghi sổ, đƣợc ghi chép lại trên chứng từ, sổ sách kế toán, hay các giao dịch ghi nh. Đây là đặc điểm cơ bản nhất của TTKDTM. Việc thanh toán đƣợc thực hiện bằng cách trích tiền từ tài khoản tiền gửi của ngƣời muốn mua sang tài khoản tiền gửi của ngƣời bán (thụ hƣởng) tại ngân hàng.Vì vậy để tiến hàng TTKDTM, các chủ thể tham gia thanh toán bắt buộc phải mở tài khoản tại ngân hàng.

 Ngân hàng có vai trò là ngƣời tổ chức và làm trung gian thực hiện các khoản thanh toán giao dịch giữa các đối tác. NHTM tham gia vào quá trình thanh toán với tƣ cách là bên thứ ba (cùng với bên mua và bên bán) với chức năng thực hiện toàn bộ các khâu liên quan đến nghiệp vụ thanh toán. Việc tổ chức thực hiện thanh toán tốt hay không sẽ liên quan mật thiết đến vai trò của ngân hàng. Bời vì chỉ có ngân hàng, là ngƣời quản lý tài khoản tiền gửi của các khách hàng mới đƣợc trích, chuyển tài khoản của khách hàng và đóng vai trò kết thúc quá trình thanh toán phục vụ mục đích giao dịch của khách hàng.

Vai trò của TTKDTM 1. Đối với nền kinh tế TTKDTM giúp đẩy nhanh tốc độ luân chuyển vốn; từ đó làm tăng vòng quay sử dụng vốn, thúc đẩy tái sản xuất và tiêu dùng, góp phần nâng cao sử dụng hiệu quả dòng vốn trong các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân. TTKDTM làm giảm tối đá lƣợng lự thông tiền mặt, giúp xã hội giảm bớt các chi phí liên quan đến tiền mặt nhƣ chi phí in ấn, chi phí vận chuyển, bảo quản, quản lý, bảo hiểm, kiểm đếm, tiêu hủy tiền cũ nát…. Đồng thời giúp Ngân hàng Nhà nƣớc có khả năng điều tiết cung ứng tiền tệ cho phù hợp với nhu cầu trong xã hội, thông qua việc tăng giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc của các Ngân hàng, đảm bảo ổn định thị trƣờng, sức mua bán của đồng tiền.

Đối với khách hàng Thanh toán TTKDTM qua ngân hàng giúp giảm thiểu những sự cố ảnh hƣởng đến khách hàng nhƣ nguy cơ bị trộm cƣớp, rủi ro về kiểm đếm, tiền giả, tiền kém chất lƣợng (rách, hỏng…) so với hình thức thanh toán bằng tiền mặt. Sự đa dạng và phong phú của các hình thức TTKDTM sẽ đáp ứng đƣợc nhu cầu nhanh chóng, an 11 toàn, chính xác, thuận tiện và tiết kiệm thời gian cũng nhƣ chi phí đi lại cho khách hàng, thức đẩy sự phát triển của xã hội. Đồng thời, với sự đa dạng của các sản phẩm, dịch vụ TTKDTM khách hàng sẽ có nhiều sự lựa chọn phù hợp với nhu cầu của mình hơn. Mặt khác, để thực hiện thanh toán giao dịch, khách hàng gửi tiền vào tài khoản tại ngân hàng và đƣợc trả lãi dựa trên số dƣ tiền gửi.

Nhờ sự chuyên nghiệp của dịch vụ TTKDTM và vận hành nhanh của hệ thống ngân hàng mà chi phí quản lý tài sản tiền gửi của khách đƣợc giảm thiểu đến mức thấp nhất nhƣng vẫn mang lại hiệu quả cao. Do đó, để kinh tế phát triển ổn định và bền vững thì không chỉ cần vào cuộc của chính phủ, hệ thống ngân hàng mà cần toàn xã hội nói chung và các tập thể, doanh nghiệp, cá nhân cần ý thức thúc đẩy hoạt động TTKDTM, để TTKDTM không ngừng mở rộng và nâng cao quy mô cũng nhƣ chất lƣợng để phục vụ rộng dãi đến toàn xã hội. Đối với ngân hàng Hình thức TTKDTM góp phần tạo nguồn vốn cho ngân hàng. Nguồn vốn này có tính chất đặc biệt quan trọng đối với hoạt động kinh doanh của các NHTM vì tiền gửi thanh toán của các doanh nghiệp chủ yếu là tiền gửi không kỳ hạn với mức lãi suất rất thấp.

Bên cạnh đó TTKDTM đóng vai trò cung cấp thông tin cho ngân hàng thông qua tình hình biến động số dƣ trên tài khoản tiền gửi của các khách hàng, ngân hàng sẽ thu thập đƣợc những thông tin cần thiết về tình hình kinh tế - tài chính của khách hàng cũng nhƣ thông tin về dòng lƣu chuyển tiền tệ, doanh thu, chi phí. Qua các thông tin này, ngân hàng sẽ cung cấp những sản phẩm dịch vụ phù hợp đến từng đối tƣợng khách hàng, tiết kiệm thời gian, chi phí tìm kiếm thông tin, thẩm định khách hàng. Chính việc khai thác sâu rộng những đối tƣợng khách hàng thân thiết là một chiến lƣợc thông minh để duy trì và phát triển hơn nữa hoạt động của ngân hàng. CÁC DỊCH VỤ TTKDTM CỦA NHTM HIỆN NAY 1.

Thanh toán bằng Séc 1. Khái niệm Séc (tiếng Anh: Cheque) là mệnh lệnh trả tiền vô điều kiện do chủ tài khoản yêu cầu ngân hàng phục vụ mình trích từ tài khoản của mình số tiền nhất định để trả cho 12 ngƣời có tên trên séc, hoặc trả theo lệnh ngƣời đó, hoặc trả cho ngƣời cầm tờ séc đó. Séc có các loại khác nhau tùy theo tiêu thức phân loại của chúng. * Căn cứ vào tính chuyển nhƣợng, séc bao gồm các loại sau: + Séc đích danh: Trên séc ghi rõ tên, địa chỉ ngƣời thụ hƣởng.

+ Séc vô danh: là séc không ghi rõ tên ngƣời thụ hƣởng cho nên ngƣời nào cầm tờ séc đó đều đƣợc coi là ngƣời thụ hƣởng tờ séc đó. +Séc theo lệnh: là loại séc ghi rõ trả theo lệnh của ngƣời thụ hƣởng. Séc này đƣợc chuyển nhƣợng khi nó còn thời hạn hiệu lực bằng cách kí chuyển nhƣợng ở mặt sau của séc. * Căn cứ vào đặc điểm sử dụng séc, séc có các loại sau: +Séc tiền mặt: loại séc này đƣợc dùng để rút tiền mặt tại ngân hàng trả tiền.

+Séc chuyển khoản: loại séc này đƣợc dùng trong thanh toán chuyển khoản bằng cách trích tài khoản của ngƣời trả tiền để chuyển trả vào tài khoản của ngƣời thụ hƣởng. * Căn cứ vào chủ thể kí phát hành séc sẽ có séc khách hàng và séc ngân hàng +Séc khách hàng: do chủ tài khoản là khách hàng của ngân hàng phát hành để trả tiền cho ngƣời thụ hƣởng +Séc ngân hàng (thƣờng là séc du lịch hay séc lữ hành) do ngân hàng phát hành để bán cho khách du lịch. Quy trình thanh toán séc Sơ đồ 1.1: Quy trình thanh toán bằng Séc 13 (1) Sau khi trao đổi hàng hóa, dịch vụ bên mua (ngƣời chi trả) ký phát séc và giao cho bên bán (ngƣời thụ hƣởng); (2) Ngƣời thụ hƣởng kiểm tra tính hợp lệ của tờ séc lập làm 3 liên bảng kê nộp séc cùng với tờ séc nộp cho ngân hàng phục vụ ngƣời thụ hƣởng; (3) Ngân hàng phục vụ ngƣời thụ hƣởng kiểm tra tờ séc và bảng kê nộp séc nếu thấy hợp lệ thì chuyển cho ngân hàng phục vụ ngƣời chi trả; (4) Ngân hàng phục vụ ngƣời chi trả kiểm tra tờ séc, bảng kê nếu hợp pháp và tài khoản của ngƣời chi trả đủ thì ngân hàng phục vụ thực hiện việc trích chuyển tài khoản tiền gửi của ngƣời chi trả và báo nợ cho họ; (5) Ngân hàng phục vụ ngƣời chi trả thông báo cho ngân hàng phục vụ ngƣời thụ hƣởng để thanh toán tiền cho ngƣời thụ hƣởng; (6) Ngân hàng ngƣời thụ hƣởng ghi Có vào tài khoản của ngƣời thụ hƣởng và báo Có cho họ. Ưu nhược điểm của thanh toán bằng Séc a.

Ưu điểm - Thủ tục phát hành, thanh toán đơn giản, thuận tiện và dễ thực hiện, tiết kiệm thời gian cho ngƣời phát hành séc. Thời gian thực hiện nhanh, độ an toàn và chính xác cao. - Trên tờ séc không cần phải ghi nội dung quan hệ kinh tế phát sinh ra séc mà chỉ cần ghi số tiền thanh toán. - Trong thời hạn thanh toán, séc có thể chuyển nhƣợng một hay nhiều lần cho các cá nhân, tổ chức khác.

Nhược điểm - Tâm lý của ngƣời bán nhận séc thƣờng lo ngại trên tài khoản của ngƣời mua không còn tiền, séc giả, dễ dẫn đến rủi ro trong giao dịch nên hay từ chối việc thanh toán séc. - Khi thanh toán, quá trình luân chuyển chứng từ liên Ngân hàng có thể kéo dài. - Hạn mức phải thanh toán bằng séc chƣa có quy định bắt buộc - Phạm vi thanh toán hẹp. Thanh toán bằng UNC 1.