Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG MẠI DÂM 1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của quản lý nhà nước về phòng, chống mại dâm 1. Khái niệm mại dâm và quản lý nhà nước về phòng, chống mại dâm 1. Khái niệm mại dâm Theo quan điểm các nhà tâm lý học: mại dâm là hành vi thực hiện các dịch vụ quan hệ tình dục có tính chất mua bán trên cơ sở một giá trị vật chất nhất định ngoài phạm vi hôn nhân.
Theo quan điểm xã hội học: Mại dâm là việc trao đổi sự thỏa mãn tình dục để lấy tiền hoặc bất cứ một giá trị vật chất nào. Là sự cung cấp tình dục ngoài phạm vi vợ chồng. Tiếp cận kinh tế học chỉ ra mại dâm là một ngành của “kinh tế ngầm” rất “béo bở” và thu nhập cao (một nghịch lý) đối với người hành nghề, là động lực mạnh nhất, bất chấp các rủi ro thể chất và tinh thần, đối với phụ nữ hành nghề mại dâm [23]. Theo Từ điển Tiếng Việt, Viện Ngôn ngữ học do GS.
Hoàng Phê chủ biên (2012), Nxb. Từ điển Bách Khoa thì “Mại dâm là bán thân làm đĩ. Nạn mại dâm” [21, tr. Theo Pháp lệnh phòng, chống mại dâm do Uỷ ban thường vụ Quốc hội nước Cộng hoà XHCN Việt Nam thông qua ngày 17/3/2003 thì mại dâm được hiểu là hành vi mua dâm, bán dâm, cụ thể: - Bán dâm là hành vi giao cấu của một người với người khác để được trả tiền hoặc lợi ích vật chất khác.
Để đạt được điều này họ chủ động thực hiện hành vi giao cấu với người đã hoặc sẽ trả tiền hay lợi ích vật chất cho họ; 10 - Mua dâm là hành vi của người dùng tiền hoặc lợi ích vật chất khác trả cho người bán dâm để được giao cấu. Mại dâm là một hoạt động bất hợp pháp ở Việt Nam. Điều 4 Pháp lệnh Phòng chống mại dâm nghiêm cấm các hành vi: mua dâm, bán dâm, chứa mại dâm, tổ chức hoạt động mại dâm, cưỡng bức bán dâm, môi giới mại dâm, bảo kê mại dâm, lợi dụng kinh doanh dịch vụ để hoạt động mại dâm, các hành vi khác liên quan đến hoạt động mại dâm theo quy định của pháp luật [44]. Hoạt động mại dâm hầu hết dưới dạng trá hình, tập trung trong các cơ sở kinh doanh dịch vụ nhạy cảm, ngày càng tinh vi hơn, với nhiều hình thức biến tướng mới, sử dụng công nghệ thông tin hiện đại nên khó phát hiện.
Các đối tượng hoạt động mại dâm theo phương thức gái gọi và thông qua gái bán dâm là một phương thức phổ biến, có sự liên kết chặt chẽ hình thành các ổ nhóm, đường dây hoạt động, có sự ăn chia về “quyền lợi” núp dưới các danh nghĩa kinh doanh dịch vụ nhà hàng, khách sạn, nhà nghỉ, quán bar, vũ trường, massage, karaoke, giải khát. và có mối quan hệ chặt chẽ với các đối tượng buôn bán phụ nữ, trẻ em vì mục đích mại dâm và liên kết với các đối tượng tội phạm là người nước ngoài.Địa bàn hoạt động mại dâm có ở khắp mọi nơi song chủ yếu tập trung ở thành phố, thị xã, các khu công nghiệp, du lịch, nghỉ mát, những nơi có đông người nước ngoài cư trú,. Khái niệm quản lý nhà nước về phòng, chống mại dâm Quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt đến mục tiêu của tổ chức trong điều kiện biến động của môi trường [10,tr. Quản lý nhà nước là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước, sử dụng pháp luật làm công cụ quản lý chủ yếu nhằm duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội.
Những hoạt động này nhằm đảm bảo cho hệ thống pháp luật của quốc gia đi vào cuộc sống [13, tr. 11 Quản lý nhà nước xuất hiện cùng với sự ra đời của Nhà nước, đó là quản lý toàn xã hội và mang những điểm: - Chủ thể quản lý nhà nước là các cơ quan, cá nhân trong bộ máy quản lý nhà nước được trao quyền, gồm: cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, cơ quan tư pháp; - Đối tượng quản lý của Nhà nước là tất cả các cá nhân, tổ chức sinh sống và hoạt động trong phạm vi lãnh thổ quốc gia, công dân làm việc bên ngoài lãnh thổ quốc gia. - Quản lý nhà nước là quản lý toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, ngoại giao và các lĩnh vực khác. - Quản lý nhà nước mang tính quyền lực nhà nước, sử dụng công cụ pháp luật nhà nước, chính sách để quản lý xã hội.
- Mục tiêu của quản lý nhà nước là phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của toàn xã hội [14,tr. Nhà nước với vai trò của mình sẽ thực hiện quản lý toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, bao gồm cả phòng và chống mại dâm. Quản lý nhà nước về phòng, chống mại dâm là một nhiệm vụ trọng yếu trong quản lý nhà nước về trật tự an toàn xã hội. Từ cách hiểu về quản lý nhà nước trên, có thể hiểu: Quản lý nhà nước về phòng, chống mại dâm là hoạt động chấp hành và điều hành của các cơ quan nhà nước hoặc các tổ chức xã hội do nhà nước ủy quyền, được tiến hành trên cơ sở pháp luật, để thi hành pháp luật nhằm thực hiện các chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực phòng, chống mại dâm.
Đặc điểm của quản lý nhà nước về phòng, chống mại dâm Quản lý nhà nước về phòng, chống mại dâm có các đặc điểm cụ thể như sau: 12 Thứ nhất, chủ thể quản lý nhà nước về phòng, chống mại dâm là các cơ quan hành chính nhà nước. Chủ thể chịu trách nhiệm thống nhất chung là Chính phủ, cùng với đó là các các Bộ, (cơ quan ngang Bộ), chính quyền địa phương và các cơ quan khác theo thẩm quyền được quy định. Thứ hai, khách thể của QLNN về phòng, chống mại dâm rất rộng lớn, liên quan đến các đối tượng trực tiếp và gián tiếp mua bán, môi giới, chứa chấp mại dâm và chịu những ảnh hưởng tiêu cực từ hoạt động này. Thứ ba, đối tượng quản lý nhà nước về phòng, chống mại dâm bao gồm các tổ chức, cá nhân là công dân Việt Nam hoặc công dân là người nước ngoài cư trú tại Việt Nam có hành vi liên quan đến mại dâm.
Thứ tư, công cụ của quản lý nhà nước về phòng, chống mại dâm là hệ thống pháp luật, chính sách liên quan đến quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các chủ thể liên quan đến phòng, chống mại dâm. Thứ năm, mục tiêu quản lý nhà nước về phòng, chống mại dâm là phát hiện, ngăn chặn hoạt động mại dâm, nhằm xây dựng xã hội nếp sống văn minh, không có tệ nạn mại dâm. Vai trò của quản lý nhà nước về phòng, chống mại dâm Nhà nước phải tiến hành hoạt động QLNN về phòng, chống mại dâm vì những lý do như sau: Thứ nhất, nhà nước với vai trò của mình thực hiện quản lý trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, mại dâm là tệ nạn xã hội vẫn tồn tại, hoạt động dù trái pháp luật. Thứ hai, xuất phát từ những tác động của hoạt động mại dâm đối với đời sống xã hội.
Mại dâm mang đến những hệ lụy tiêu cực cho xã hội như: trái với đạo đức, thuần phong mỹ tục; gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, sự phát triển giống nòi; ảnh hưởng trực tiếp đến trật tự an toàn xã hội;… Do đó, 13 nhà nước phải thực hiện phòng, chống mại dâm để hạn chế những tác động tiêu cực do hoạt động mại dâm mang lại. Thứ ba, mại dâm là hoạt động phức tạp về cả tính chất, quy mô, đòi hỏi hoạt động phòng chống phải đảm bảo về tài chính, lực lượng, trang bị,… Trong xã hội, chỉ có nhà nước với tiềm lực của mình mới có thể đáp ứng đầy đủ các yêu cầu trên. Trách nhiệm, thẩm quyền quản lý nhà nước về phòng, chống mại dâm Pháp luật về phòng, chống mại dâm quy định cụ thể trách nhiệm quản lý nhà nước về phòng, chống mại dâm của các cơ quan như sau: 1. Trách nhiệm của Chính phủ Chính phủ có trách nhiệm thống nhất quản lý nhà nước về công tác phòng, chống mại dâm.
Chính phủ có vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng, chống mại dâm, trong phạm vi, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Chính phủ để ban hành các văn bản chính sách, pháp luật có liên quan đến công tác này. Trách nhiệm của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và các Bộ, cơ quan ngang Bộ - Trách nhiệm của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: + Chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ thực hiện thống nhất QLNN về công tác phòng, chống mại dâm. + Xây dựng và ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cơ quan cấp trên ban hành các văn bản pháp luật, chiến lược, chủ trương, chính sách, kế hoạch về phòng, chống mại dâm và hướng dẫn tổ chức thực hiện. + Thường trực về công tác phòng, chống mại dâm của Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma tuý, mại dâm.
+ Thống nhất quản lý các cơ sở chữa bệnh, dạy nghề, tạo việc làm cho người bán dâm. 14 + Đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác phòng, chống mại dâm; chỉ đạo hệ thống tổ chức phòng, chống tệ nạn xã hội các cấp trong công tác phòng, chống mại dâm thuộc ngành quản lý. + Thực hiện thống kê nhà nước về phòng, chống mại dâm. + Chủ trì, phối hợp với Bộ Y tế và các Bộ, ngành liên quan quy định cụ thể danh mục chỗ làm việc, công việc không được sử dụng lao động dưới 18 tuổi.
+ Hợp tác quốc tế về phòng, chống mại dâm và buôn bán phụ nữ, trẻ em để phục vụ hoạt động mại dâm, theo sự phân cấp của Chính phủ. + Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại tố cáo về phòng, chống mại dâm [7]. - Trách nhiệm của Bộ Công an: + Chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan trong việc tổ chức đấu tranh chống tội phạm về mại dâm, buôn bán phụ nữ, trẻ em để phục vụ hoạt động mại dâm; tổ chức tiếp nhận và xử lý thông tin về tội phạm mại dâm, buôn bán phụ nữ, trẻ em để phục vụ hoạt động mại dâm.