Luận văn thạc sĩ quản lý nhà nước về bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc stiêng trên địa bàn tỉnh bình phước

Luận văn thạc sĩ quản lý nhà nước về bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Stiêng tại tỉnh Bình Phước, phân tích giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Phạm Tiến Dũng
• Người hướng dẫn: TS. Trương Văn Sinh
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Quản lý Nhà nước về bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc S’tiêng trên địa bàn tỉnh Bình Phước
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ CỦA QLNN VỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY DI SẢN VĂN HÓA S’TIÊNG
• 1.1. Một số khái niệm có liên quan
• 1.2. Bảo tồn và bảo tồn văn hóa
• 1.3. Dân tộc, dân tộc thiểu số
• 1.4. Di sản, văn hóa, di sản văn hóa
• 1.5. Quản lý và quản lý nhà nước
• 1.6. Vai trò của Di sản văn hóa
• 1.7. Quan hệ giữa “bảo tồn” và “phát huy” di sản văn hóa
• 1.8. Những yếu tố ảnh hưởng đến việc bảo tốn và phát huy di sản văn hóa
• 1.9. Sự cần thiết của quản lý nhà nước đối với di sản văn hóa và bảo tồn di sản văn hóa
• 1.10. Một số văn bản pháp luật về di sản và bảo tồn di sản văn hóa
• 1.11. Những yếu tố ảnh hưởng đến QLNN đối với bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc
• 1.12. Nội dung QLNN về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa
• 1.13. Phương thức QLNN về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa
• 1.14. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ VIỆC BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY DI SẢN VĂN HÓA DÂN TỘC S’TIÊNG TỈNH BÌNH PHƢỚC THỜI GIAN QUA
• 2.1. Khái quát về tỉnh Bình Phƣớc
• 2.2. Vị trí địa lý và tổ chức hành chính
• 2.3. Điều kiện tự nhiên. Dân số, dân tộc, tôn giáo. Kinh tế, văn hóa, xã hội
• 2.4. Di sản văn hóa dân tộc S’tiêng ở Bình Phƣớc
• 2.5. Sơ lược về dân tộc S‟tiêng
• 2.6. Phân loại, đánh giá di sản văn hóa S‟tiêng
• 2.7. Hoạt động quản lý nhà nƣớc về bảo tồn di sản văn hóa dân tộc S’tiêng trong thời gian qua
• 2.8. Ban hành văn bản QLNN về bảo tồn di sản văn hóa S‟tiêng
• 2.9. Tổ chức bộ máy QLNN về bảo tồn di sản văn hóa
• 2.10. Hoạt động QLNN đối với việc bảo tồn di sản văn hóa dân tộc S'tiêng
• 2.11. Một số vấn đề đặt ra về công tác bảo tồn di sản văn hóa S’tiêng
• 2.12. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY DI SẢN VĂN HÓA DÂN TỘC S’TIÊNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƢỚC THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nƣớc ta về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa
• 3.2. Quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về xây dựng và phát triển nền văn hóa dân tộc
• 3.3. Quan điểm của Đảng ta về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa
• 3.4. Phƣơng hƣớng và nhiệm vụ bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc S’tiêng
• 3.5. Phương hướng chung
• 3.6. Giải pháp thứ nhất: Gắn chặt công tác bảo tồn di sản văn hóa dân tộc S‟tiêng với việc phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bình Phước, cải thiện và nâng cao đời sống cho đồng bào S‟tiêng ở địa phương
• 3.7. Giải pháp thứ hai: Đẩy mạnh XHH công tác bảo tồn di sản văn hóa dân tộc S‟tiêng
• 3.8. Giải pháp thứ ba: Đổi mới QLNN đối với công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa S‟tiêng
• 3.9. Giải pháp thứ tư: Tăng cường đầu tư các nguồn lực cho việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc S‟tiêng
• 3.10. Giải pháp thứ năm: Mở rộng kết nối, giao lưu, hợp tác và hội nhập về văn hóa với các địa phương trong cả nước, với các tổ chức và cá nhân trên thế giới
• 3.11. Kiến nghị và đề xuất
• 3.12. Tiểu kết
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của QLNN về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa S tiêng

Chương này tập trung vào việc xác định các khái niệm cơ bản liên quan đến Quản lý nhà nước (QLNN) trong việc bảo tồn văn hóa dân tộc S’tiêng. Các khái niệm như di sản văn hóa, bảo tồn, và phát huy được làm rõ để tạo nền tảng cho việc phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp. Bảo tồn văn hóa không chỉ là việc gìn giữ các giá trị văn hóa mà còn là việc phát huy những giá trị đó trong bối cảnh hiện đại. Sự cần thiết của QLNN trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc S’tiêng được nhấn mạnh, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa. Các văn bản pháp luật liên quan đến bảo tồn văn hóa cũng được xem xét để hiểu rõ hơn về khung pháp lý cho hoạt động này.

1.1. Khái niệm bảo tồn và bảo tồn văn hóa

Bảo tồn được hiểu là việc gìn giữ và bảo vệ những giá trị văn hóa mà cộng đồng dân tộc đã tạo ra. Bảo tồn văn hóa không chỉ đơn thuần là việc giữ gìn các di sản vật chất mà còn bao gồm cả việc bảo vệ các giá trị tinh thần, phong tục tập quán của dân tộc. Ví dụ, việc bảo tồn lễ cưới truyền thống của dân tộc S’tiêng không chỉ là việc tổ chức lễ cưới mà còn là việc gìn giữ các phong tục, tập quán, và ý nghĩa văn hóa của nó. Điều này cho thấy sự cần thiết của QLNN trong việc tạo ra các chính sách hỗ trợ cho việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa này.

1.2. Vai trò của di sản văn hóa

Di sản văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành bản sắc dân tộc và gắn kết cộng đồng. Di sản văn hóa không chỉ là tài sản của một dân tộc mà còn là tài sản chung của nhân loại. Việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa S’tiêng không chỉ giúp gìn giữ bản sắc văn hóa mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bình Phước. Các hoạt động QLNN cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả để đảm bảo rằng các giá trị văn hóa này không bị mai một trong bối cảnh hiện đại.

II. Thực trạng quản lý nhà nước về việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc S tiêng tỉnh Bình Phước thời gian qua

Chương này phân tích thực trạng QLNN về việc bảo tồn văn hóa dân tộc S’tiêng tại tỉnh Bình Phước. Tình hình hiện tại cho thấy nhiều khó khăn trong việc thực hiện các chính sách bảo tồn. Mặc dù có nhiều văn bản pháp luật quy định về bảo tồn di sản văn hóa, nhưng việc thực hiện còn nhiều hạn chế. Các cơ quan chức năng chưa thực sự phát huy được vai trò của mình trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc S’tiêng. Sự thiếu hụt nguồn lực, nhận thức của cộng đồng về giá trị văn hóa cũng là những yếu tố cản trở quá trình này. Việc bảo tồn di sản văn hóa cần được chú trọng hơn nữa để đảm bảo rằng các giá trị văn hóa không bị lãng quên.

2.1. Khái quát về tỉnh Bình Phước

Bình Phước là tỉnh có nhiều dân tộc sinh sống, trong đó dân tộc S’tiêng chiếm tỷ lệ lớn. Tỉnh có vị trí địa lý thuận lợi và điều kiện tự nhiên phong phú, tạo điều kiện cho sự phát triển văn hóa. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế - xã hội nhanh chóng đã ảnh hưởng đến văn hóa dân tộc S’tiêng. Việc QLNN cần phải được thực hiện một cách đồng bộ để bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc S’tiêng trong bối cảnh hiện đại.

2.2. Hoạt động quản lý nhà nước về bảo tồn di sản văn hóa dân tộc S tiêng

Hoạt động QLNN về bảo tồn di sản văn hóa dân tộc S’tiêng đã được thực hiện thông qua nhiều chương trình và dự án. Tuy nhiên, việc triển khai còn gặp nhiều khó khăn. Các văn bản pháp luật chưa được thực hiện một cách đồng bộ, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn lực cho các hoạt động bảo tồn. Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng cũng chưa được chặt chẽ, ảnh hưởng đến hiệu quả của các hoạt động bảo tồn. Cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả QLNN trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc S’tiêng.

III. Giải pháp quản lý nhà nước về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc S tiêng trên địa bàn tỉnh Bình Phước thời gian tới

Chương này đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả QLNN về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc S’tiêng. Các giải pháp bao gồm việc tăng cường nguồn lực cho các hoạt động bảo tồn, nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị văn hóa, và cải thiện sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Cần có các chương trình đào tạo cho cán bộ quản lý văn hóa để nâng cao năng lực trong việc thực hiện các chính sách bảo tồn. Việc phát huy vai trò của cộng đồng trong việc bảo tồn văn hóa cũng cần được chú trọng, nhằm tạo ra sự đồng thuận và tham gia tích cực từ phía người dân.

3.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa

Đảng và Nhà nước đã khẳng định vai trò quan trọng của việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội. Các chính sách cần được xây dựng dựa trên nguyên tắc tôn trọng và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Việc bảo tồn không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Cần có sự tham gia của cộng đồng trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, nhằm tạo ra sự đồng thuận và phát huy hiệu quả các hoạt động bảo tồn.

3.2. Giải pháp cụ thể cho việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc S tiêng

Các giải pháp cụ thể bao gồm việc xây dựng các chương trình bảo tồn văn hóa, tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, và phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa. Cần có sự đầu tư từ ngân sách nhà nước và sự tham gia của các tổ chức xã hội trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Việc kết hợp giữa bảo tồn và phát triển kinh tế cũng cần được chú trọng, nhằm tạo ra nguồn lực cho các hoạt động bảo tồn. Các giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả QLNN trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc S’tiêng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Bình Phước là nơi tập trung đông đảo đồng bào dân tộc S’tiêng, với gần 100.000 người, chiếm khoảng 95% tổng số người S’tiêng trên cả nước. Dân tộc S’tiêng sở hữu kho tàng di sản văn hóa phong phú, đa dạng về loại hình như truyền thuyết, truyện kể, thơ ca dân gian, nghề thủ công truyền thống và lễ hội đặc sắc. Tuy nhiên, quá trình hội nhập, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa đã tác động tiêu cực, làm mai một nhiều giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc này. Thực trạng quản lý nhà nước (QLNN) về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc S’tiêng tại Bình Phước còn nhiều hạn chế, chưa phát huy hiệu quả tối đa vai trò của các cơ quan chức năng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ các khái niệm liên quan, phân tích thực trạng QLNN về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc S’tiêng trên địa bàn tỉnh Bình Phước từ năm 2010 đến nay, đồng thời đề xuất các giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả công tác này trong thời gian tới. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương, đồng thời làm giàu kho tàng di sản văn hóa Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên địa bàn tỉnh Bình Phước, với dữ liệu thu thập từ các cấp chính quyền tỉnh, huyện, xã và các tổ chức liên quan.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý nhà nước về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa, kết hợp với các khái niệm chuyên ngành như:

• Di sản văn hóa: Bao gồm di sản văn hóa vật thể (di tích lịch sử, cổ vật, danh lam thắng cảnh) và phi vật thể (tục ngữ, ca dao, lễ hội, nghề thủ công truyền thống).
• Quản lý nhà nước (QLNN): Là hoạt động quản lý có tổ chức, có định hướng của các cơ quan nhà nước nhằm bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa theo nguyên tắc pháp chế.
• Bảo tồn và phát huy di sản văn hóa: Bảo tồn là giữ gìn, bảo vệ nguyên trạng di sản; phát huy là đưa di sản đến với cộng đồng, tạo giá trị mới phù hợp với xã hội hiện đại.
• Yếu tố ảnh hưởng đến QLNN: Bao gồm yếu tố nội tại như ý thức cán bộ, tổ chức bộ máy, chính sách; và yếu tố bên ngoài như đặc điểm di sản, ý thức cộng đồng, tác động kinh tế - xã hội.

Khung lý thuyết này giúp phân tích mối quan hệ giữa bảo tồn và phát huy, đồng thời xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê dân số, kinh tế - xã hội tỉnh Bình Phước giai đoạn 2010-2020; báo cáo tổng kết công tác bảo tồn văn hóa; khảo sát thực tế tại các huyện có đông đồng bào S’tiêng; phỏng vấn cán bộ quản lý và người dân địa phương.
• Cỡ mẫu: Khoảng 300 người tham gia khảo sát, bao gồm cán bộ quản lý, nghệ nhân, và đại diện cộng đồng dân tộc S’tiêng.
• Phương pháp chọn mẫu: Mẫu chọn theo phương pháp phân tầng, đảm bảo đại diện cho các nhóm đối tượng và vùng địa lý khác nhau trong tỉnh.
• Phương pháp phân tích: Phân tích thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm; phân tích nội dung phỏng vấn; đối chiếu so sánh thực trạng với các chính sách hiện hành; tổng hợp và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập dữ liệu từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2020; phân tích và viết báo cáo từ tháng 7 đến tháng 10 năm 2020.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khách quan, khoa học và phù hợp với mục tiêu đề tài.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng QLNN còn nhiều hạn chế: Mặc dù đã có các văn bản pháp luật và chính sách về bảo tồn di sản văn hóa, nhưng việc triển khai tại Bình Phước chưa đồng bộ. Chỉ khoảng 60% các xã có đồng bào S’tiêng thực hiện đầy đủ các hoạt động bảo tồn theo kế hoạch. Bộ máy quản lý còn thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và các tổ chức xã hội.

2. Nguồn lực đầu tư chưa đáp ứng yêu cầu: Kinh phí dành cho bảo tồn di sản văn hóa dân tộc S’tiêng chiếm chưa đến 5% tổng ngân sách văn hóa của tỉnh. Điều này dẫn đến nhiều di sản vật thể như nhà dài, di tích lịch sử xuống cấp nghiêm trọng, trong khi các di sản phi vật thể như ca dao, lễ hội truyền thống thiếu sự sưu tầm, lưu giữ bài bản.

3. Ý thức cộng đồng và cán bộ quản lý còn hạn chế: Khoảng 40% người dân S’tiêng được khảo sát chưa nhận thức đầy đủ về giá trị và tầm quan trọng của di sản văn hóa. Trong khi đó, 30% cán bộ quản lý chưa được đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực này, ảnh hưởng đến hiệu quả công tác quản lý.

4. Ảnh hưởng của kinh tế thị trường và du lịch: Sự phát triển du lịch sinh thái tại Bình Phước đã tạo cơ hội quảng bá văn hóa S’tiêng, nhưng cũng dẫn đến hiện tượng thương mại hóa, làm biến dạng một số giá trị truyền thống. Khoảng 25% các lễ hội truyền thống bị biến đổi để phù hợp với nhu cầu du khách, gây mất cân bằng giữa bảo tồn và phát huy.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ việc thiếu đồng bộ trong chính sách và tổ chức thực hiện, cũng như nguồn lực tài chính hạn chế. So với một số tỉnh có dân tộc thiểu số khác, Bình Phước còn chậm trong việc xây dựng các chương trình đào tạo cán bộ quản lý và nâng cao nhận thức cộng đồng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ thực hiện các hoạt động bảo tồn theo từng xã, hoặc bảng so sánh ngân sách đầu tư qua các năm.

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các báo cáo ngành và các nghiên cứu trước đây về quản lý di sản văn hóa dân tộc thiểu số, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết đổi mới phương thức quản lý, tăng cường xã hội hóa và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân tộc S’tiêng. Việc cân bằng giữa bảo tồn nguyên trạng và phát huy giá trị phù hợp với xu thế phát triển kinh tế - xã hội hiện đại là thách thức lớn nhưng cũng là cơ hội để nâng cao giá trị di sản.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực cán bộ quản lý: Tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên sâu về quản lý di sản văn hóa cho cán bộ các cấp trong vòng 1-2 năm tới, nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng thực thi công vụ.

2. Đẩy mạnh xã hội hóa công tác bảo tồn: Khuyến khích sự tham gia của các tổ chức xã hội, doanh nghiệp và cộng đồng dân tộc S’tiêng trong việc bảo tồn và phát huy di sản, thông qua các chương trình hợp tác, tài trợ và truyền thông trong 3 năm tới.

3. Tăng nguồn lực đầu tư cho bảo tồn di sản: Dành ít nhất 10% ngân sách văn hóa tỉnh cho các hoạt động bảo tồn di sản văn hóa dân tộc S’tiêng trong giai đoạn 2021-2025, ưu tiên phục hồi các di tích vật thể và sưu tầm, lưu giữ di sản phi vật thể.

4. Phát triển du lịch văn hóa bền vững: Xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa gắn với di sản S’tiêng, đảm bảo giữ gìn bản sắc truyền thống, hạn chế thương mại hóa quá mức, đồng thời nâng cao nhận thức của người dân và du khách về giá trị di sản trong 5 năm tới.

5. Mở rộng giao lưu, hợp tác văn hóa: Tăng cường kết nối với các địa phương trong nước và quốc tế để trao đổi kinh nghiệm, quảng bá văn hóa S’tiêng, góp phần nâng cao vị thế di sản trên trường quốc tế.

Các giải pháp trên cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các tổ chức văn hóa, cộng đồng dân tộc và các bên liên quan để đạt hiệu quả cao nhất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về văn hóa: Giúp hiểu rõ thực trạng, các yếu tố ảnh hưởng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý di sản văn hóa dân tộc thiểu số, đặc biệt là dân tộc S’tiêng.

2. Nhà nghiên cứu văn hóa dân tộc và dân tộc học: Cung cấp cơ sở lý luận và dữ liệu thực tiễn phong phú về di sản văn hóa S’tiêng, phục vụ cho các nghiên cứu chuyên sâu và phát triển học thuật.

3. Các tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, du lịch: Hỗ trợ xây dựng các chương trình bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững.

4. Cộng đồng dân tộc S’tiêng và các nhóm dân tộc thiểu số khác: Nâng cao nhận thức về vai trò của di sản văn hóa, khuyến khích sự tham gia tích cực trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Luận văn cũng hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách và các cơ quan quản lý văn hóa trong việc xây dựng các chương trình, kế hoạch phát triển văn hóa dân tộc thiểu số.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần quản lý nhà nước trong bảo tồn di sản văn hóa dân tộc S’tiêng?
   Quản lý nhà nước đảm bảo sự thống nhất, có tổ chức và pháp lý trong việc bảo vệ di sản, tránh tình trạng mai một, thương mại hóa không kiểm soát. Ví dụ, các văn bản pháp luật như Luật Di sản văn hóa quy định rõ trách nhiệm và quyền hạn của các cơ quan quản lý.

2. Những yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến việc bảo tồn di sản văn hóa S’tiêng?
   Bao gồm yếu tố kinh tế (nguồn lực tài chính), xã hội (ý thức cộng đồng), môi trường tự nhiên (khí hậu, thời tiết), và tác động của kinh tế thị trường, du lịch. Ví dụ, biến đổi khí hậu làm hư hại các di tích vật thể, trong khi thương mại hóa có thể làm biến dạng lễ hội truyền thống.

3. Làm thế nào để phát huy giá trị di sản văn hóa mà không làm mất đi bản sắc truyền thống?
   Cần cân bằng giữa bảo tồn nguyên trạng và đổi mới phù hợp với xã hội hiện đại, ví dụ như tân trang nội dung dân ca để phù hợp với đời sống mới nhưng vẫn giữ được hình thức truyền thống.

4. Vai trò của cộng đồng dân tộc S’tiêng trong công tác bảo tồn là gì?
   Cộng đồng là chủ thể sáng tạo và bảo vệ di sản, việc nâng cao nhận thức và khuyến khích sự tham gia của họ là yếu tố then chốt để bảo tồn hiệu quả. Ví dụ, các nghệ nhân dân gian giữ vai trò quan trọng trong việc truyền dạy các giá trị văn hóa phi vật thể.

5. Các giải pháp chính để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về bảo tồn di sản văn hóa là gì?
   Bao gồm đào tạo cán bộ, tăng cường xã hội hóa, nâng cao nguồn lực tài chính, phát triển du lịch văn hóa bền vững và mở rộng hợp tác văn hóa. Ví dụ, tỉnh Bình Phước cần dành thêm ngân sách và tổ chức các khóa đào tạo chuyên môn cho cán bộ quản lý.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ vai trò quan trọng của quản lý nhà nước trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc S’tiêng tại Bình Phước, đồng thời phân tích thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng.
• Thực trạng QLNN còn nhiều hạn chế do nguồn lực, nhận thức và tổ chức bộ máy chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả bảo tồn di sản.
• Đề xuất các giải pháp khả thi như nâng cao năng lực cán bộ, xã hội hóa công tác bảo tồn, tăng nguồn lực đầu tư, phát triển du lịch văn hóa bền vững và mở rộng hợp tác văn hóa.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn trong việc bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương và làm giàu kho tàng di sản văn hóa Việt Nam.
• Các bước tiếp theo cần triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu về các loại hình di sản văn hóa cụ thể của dân tộc S’tiêng.

Quý độc giả và các nhà quản lý được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc thiểu số tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ CỦA QLNN VỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY DI SẢN VĂN HÓA S’TIÊNG 1. Một số khái khái niệm có liên quan 1. Bảo tồn và bảo tồn văn hóa *Bảo tồn Bảo tồn được hiểu là gìn giữ, bảo vệ những gì con người tạo ra và những gì của thế giới tự nhiên gắn bó với cuộc sống con người. Ví dụ: Bảo tồn lễ cưới truyền thống của dân tộc S‟tiêng.

Bảo tồn danh lam thắng cảnh. * Bảo tồn văn hóa Bảo tồn văn hóa được hiểu là gìn giữ, bảo vệ và lưu giữ di sản văn hóa do cộng đồng dân tộc tạo ra, hay những sự vật của tự nhiên gắn bó và hữu ích cho cuộc sống của con người. Ví dụ: Bảo tồn di sản văn hóa trống đồng Đông sơn. Bảo tồn và phát triển các làng nghề truyền thống.

Bảo tồn di sản văn hóa Phong Nha – Kẻ Bàng. Dân tộc, dân tộc thiểu số *Dân tộc Ở Việt Nam, khái niệm “dân tộc” được hiểu theo hai nghĩa. Theo nghĩa rộng, “dân tộc” là một cộng đồng người cùng sinh sống trong một quốc gia, một lãnh thổ và cùng quốc tịch. Theo nghĩa này, “dân tộc” ứng với thuật ngữ “nation” (quốc gia) và dân tộc là một cộng đồng chính tri - xã hội được quản lý bởi một bộ máy nhà nước thiết lập trên một lãnh thổ nhất định.

Ví dụ: Dân tộc Việt Nam, Dân tộc Nga, Dân tộc Pháp… Theo nghĩa hẹp, định nghĩa sau đây về dân tộc do J.Stalin đưa ra trong 8 e các “Vấn đề dân tộc ở Liên Xô”: “Dân tộc là một cộng đồng người cùng chung ngôn ngữ, cùng chung lịch sử, cùng chung văn hóa và cùng chung tâm lý” (Dẫn theo: TS.Trương Văn Sinh – Đề cương bài giảng Quản lý nhà nuớc về dân tộc và tôn giáo, năm 1998). Theo chúng tôi đây là một định nghĩa khái quát, súc tích và đầy đủ hơn cả. Theo nghĩa này “ dân tộc” ứng với thuật ngữ “Ethnic”. Như vậy, theo J.Stalin có bốn yếu tố cấu thành dân tộc (theo nghĩa hẹp): ngôn ngữ, lịch sử, văn hóa và tâm lý.

Theo nghĩa hẹp, hiện nay ở nước ta có 53 dân tộc: dân tộc Việt (dân tộc Kinh), dân tộc Mường, dân tộc Tày, dân tộc Ê Đê, dân tộc Khmer,. Xin được nói thêm, thuật ngữ “Ethnic” có khi được dịch thành “sắc tộc” hay “tộc người”. * Dân tộc thiểu số Cũng là “dân tộc” theo nghĩa hẹp, để phân biệt với dân tộc Việt (dân tộc Kinh) có số lượng cư dân tuyệt đối lớn (87%) dân số cả nước. Để phân biệt dân tộc Việt (dân tộc Kinh) với các dân tộc còn lại người ta thêm vào sau từ “dân tộc” từ “thiểu số”.

Theo đó, các dân tộc Mường, Thái, Ê Đê, Khmer,.là dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, trên các phương tiện thông tin đại chúng và trong đời sống sử dụng ngôn ngữ hàng ngày, tên một số cơ quan, đơn vị dù không có từ “thiểu số” sau từ “dân tộc”, từ “dân tộc” lúc này ngầm hiểu là “dân tộc thiểu số”. Ví dụ: “Ủy ban Dân tộc Trung ương” là cơ quan ngang Bộ chuyên trách về dân tộc thiểu số. “Trường Dân tộc nội trú” được hiểu là trường nội trú dành cho học sinh dân tộc thiểu số.

“Giáo viên Dân tộc” được hiểu là giáo viên dân tộc thiểu số. Di sản, văn hóa, di sản văn hóa *Di sản Di sản là những sản phẩm về vật chất và tinh thần do các cộng đồng dân tộc sáng tạo và được lưu truyền qua nhiều thế hệ hoặc là những sự vật 9 e vốn có tự nhiên nhưng gắn bó với con người, thuộc sở hữu của cộng đồng. Ví dụ: Dân ca quan họ là di sản văn hóa của cộng đồng người Việt Bắc Bộ. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho dân tộc một di sản vô cùng quý báu.

Vịnh Hạ Long là một di sản thiên nhiên kỳ vĩ. *Văn hóa Hiện nay có rất nhiều quan niệm khác nhau về văn hóa. Các tác giả Từ điển tiếng Việt đã định nghĩa: “Văn hóa là toàn thể những thành tựu của loài người trong sản xuất, xã hội và tinh thần; Văn hóa là sự hiểu biết về sự vật hay về cách xử thể tích lũy bằng việc học tập có hệ thống hoặc thấm nhuần đạo đức và các phép tắc lịch sự; Văn hóa là văn minh” [Từ điển tiếng Việt, tr. Chủ tịch Hồ Chí Minh – nhà văn hóa kiệt xuất của Việt Nam, danh nhân văn hóa thế giới, cũng đã đưa ra định nghĩa về văn hóa: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn và ở và phương thức sử dụng.

Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó là văn hóa. Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức cùng với biểu biện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi sự sinh tồn”. Văn hóa là tổng thể về những nét riêng biệt tinh thần, vật chất, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách của một xã hội hay của một nhóm người trong xã hội. Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống các giá trị, những tập tục và những tín ngưỡng.

Văn hóa đem lại cho con người khả năng suy xét về bản thân. Chính văn hóa đã làm cho chúng ta trở thành những sinh vật đặc biệt nhân bản, có lý tình, có óc phê phán và dấn thân một cách có đạo lý. Chính nhờ có văn hóa mà con người tự thể hiện, tự ý thức được bản thân, tự biết 10 e mình là một phương án chưa hoàn thành đặt ra để xem xét những thành tựu của bản thân, tìm tòi không biết mệt mỏi ý nghĩa mới mẻ và sáng tạo nên những công trình vượt trội bản thân”[Theo định nghĩa UNESCO 1982]. Những quan niệm nêu trên là những quan niệm rộng về văn hóa.

Văn hóa là tất cả những gì do con người sáng tạo ra hoặc tích lũy qua thời gian trải nghiệm từ thực tế cuộc sống, nhằm phục vụ cho nhu cầu của con người, của xã hội.Trần Ngọc Thêm đưa ra một định nghĩa văn hóa ngắn gọn hơn và thể hiện được mối quan hệ của con người với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội: “Văn hóa là môt hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội” [31,tr. Chúng tôi chấp thuận định nghĩa này. *Di sản văn hóa Luật Di sản văn hóa đã đưa ra định nghĩa về di sản văn hóa như sau: “Di sản văn hóa là sản phẩm tinh thần và vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác” [Luật Di sản văn hóa, Điều 1]. Theo phân loại của Unesco và Luật Di sản văn hóa, có hai loại di sản văn hóa: di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể.

Di sản văn hóa phi vật thể là “sản phẩm tinh thần có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học được lưu truyền bằng trí nhớ, chữ viết, được lưu truyền bằng miệng, truyền nghề, và các hình thức lưu giữ, lưu truyền khác, bao gồm tiếng nói, chữ viết, tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học, ngữ văn truyền miệng, diễn xướng dân gian, lối sống nếp sống, lễ hội, bí quyết về nghề thủ công truyền thống, tri thức về y, dược học cổ truyền, về văn hóa ẩm thực, về trang 11 e phục truyền thống dân tộc và những tri thức dân gian khác” [Luật Di sản văn hóa, Điều 4]. Di sản văn hóa vật thể là “sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học bao gồm di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia”[Luật Di sản văn hóa, Điều 4]. Ngoài ra, xuất phát từ hai nghĩa rộng, hẹp của thuật ngữ “dân tộc” (xem 1.2), Di sản văn hóa có thể chia làm hai: Di sản văn hóa dân tộc theo nghĩa hẹp hay Di sản văn hóa dân tộc thiểu số là di sản văn hóa do các dân tộc (thiểu số) sáng tạo nên. Di sản văn hóa dân tộc (theo nghĩa quốc gia) là toàn bộ di sản văn hóa của tất cả các dân tộc trên đất nước Việt Nam.

Có thể khẳng định rằng, tất cả các dân tộc trên đất nước Việt Nam dù đồng dân hay ít dân, dù sinh sống lâu đời (dân bản địa) hay mới thiên di đến, đều có một kho tàng di sản văn hóa phong phú, đa dạng, đa sắc, góp phần tạo nên sự đa dạng về loại hình, phong phú về nội dung và hình thức, đặc sắc về bản sắc. Phát huy di sản văn hóa Phát huy di sản văn hóa được hiểu là đưa di sản văn hóa đến với cộng đồng, lan tỏa trong cộng đồng góp phần nâng cao đời sống tinh thần và vật chất cho mỗi người dân của cộng đồng, đồng thời góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Quản lý và quản lý nhà nước *Quản lý Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý. Song nhìn chung, người ta thống nhất với nhau: “ Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể lên khách thể nhằm đạt được mục tiêu định trước” [19,tr.

Theo cách hiểu này, quản lý là một hoạt động gắn với quan hệ của các 12 e yếu tố quản lý: - Chủ thể quản lý. - Khách thể quản lý. - Phương thức quản lý. - Mục đích quản lý.

Tùy thuộc vào mối quan hệ giữa bốn yếu tố này sẽ có những loại hình quản lý khác nhau. *Quản lý nhà nước Quản lý nhà nước (QLNN) là môt loại quản lý có những điểm khác biệt. Cụ thể: Thứ nhất, chủ thể quản lý là các cơ quan trong bộ máy Nhà nước thực hiện chức năng lập pháp, hành pháp và tư pháp. Thứ hai, khách thể quản lý là mọi người dân và các tổ chức trong phạm vi tác động quyền lực nhà nước.

Thứ ba, phương thức quản lý nhà nước là bằng luật và theo nguyên tắc pháp chế. QLNN mang tính quyền lực nhà nước, lấy pháp luật làm công cụ quản lý chủ yếu nhằm duy trì sự ổn định và trật tự xã hội. Thứ tư, mục đích QLNN là đáp ứng mọi nhu cầu hợp pháp của người dân, là bảo vệ an ninh quốc gia, an toàn xã hội, là phát triển bền vững đất nước.