CHƯƠNG 1 CO SO LY LUAN VE HOAT DONG DANH GIA VA QUAN LY HOAT DONG DANH GIA THÀNH QUÁ HỌC TẬP TRONG QUA TRINH DAO TAO 1. Téng quan nghién cứu vẫn đề 1. Van dé dénh gid thanh quả học tập Trong lịch sử phát triển của hoạt động giáo dục nói chung và hoạt động dạy học nói riêng, vấn đề ÐĐG KQHT của người học được coi như là một khâu quan trọng của quá trình dạy học, bộ phận không thể tách rời của quá trình dạy học. Quản lý hoạt động dạy học thông qua việc quản lý hoạt động DG KQHITT của người học nhằm thúc đây sự đổi mới quá trình học tập của SV và dạy học của GV ngày càng tiễn bộ đáp ứng đầy đủ, vững chắc các mục tiêu giáo dục đã đề ra.
Trong suốt, suốt thế kỉ XX, ĐG được xem là nguồn cung cấp các thông tin của việc học tập, và nó tuân theo trình tự: người dạy thực hiện giảng dạy, kiểm tra kiến thức của người học, tiến hành ÐG về người học, dựa trên các kết quả kiểm tra, từ đó làm cơ sở cho các hoạt động tiếp theo. Bloom và các cộng sự của mình đã tiến hành phân loại mục tiêu giáo dục trong lĩnh vực nhận thức và có tác dụng trong lý luận ĐG giáo dục và hoàn thiện việc học tập. Bloom đã trình bày chi tiết về 6 cấp độ nhận thức: Kiến thức, Lĩnh hội, Áp dụng, Phân tích, Tổng hop va DG [2]. Cuốn sách này như là kim chỉ nam trong việc phân loại mục tiêu giáo duc dé xây dựng quy trình ÐG giáo dục cho đến tận bây giờ.
ĐG KQHT (assessment of learning) là ĐG nhằm công bồ và kết quả là những nhận định định tính hay định lượng (điểm số) về việc người học có KQHT như thế nào. Thông tin này thường góp phần để đưa ra những quyết định then chốt có ảnh hưởng đến tương lai của người học. Bản chất của hoạt động này là ĐG tổng kết (summative assessment), hoạt động này được diễn ra tại thời điểm cuối hoặc gan cudi mét giai doan hoc tap, va co thể được sử dụng dé cung cap thông tin cho hoạt động dạy và học tiếp theo. Tuy nhiên nếu chỉ dừng 6 DG KQHT mdi chỉ trả lời được vấn đề thay đổi hay không thay đổi trong dạy học? Mà chưa đủ để trả lời cho vấn đề quan trọng hơn là làm gì tiếp theo để cải tiến hoạt động dạy học? Hay nói cách khác đưa ra những quyết định cải tiến cụ thể và phủ hợp vì chưa cung cấp được những lý giải, nguyên nhân của kết quả thu nhận được.
Cách tiếp cận trên đã vấp những thử thách lớn trước những yêu cầu của xã hội, khi sự thay đổi của khoa học đã cung cấp những vẫn đề bản chất của hoạt động của hoạt động học. ÐG không chỉ dừng ở việc thu thập và phân tích dữ liệu về KQHT mà còn thực hiện các chức năng nhiệm vụ cao hơn với mục đích cuối cùng là sự tiến bộ không ngừng của đối tượng duge DG. Ngày nay, sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của khoa học ÐG ở cả trên phương diện lý thuyết và thực hành. Đề ÐG chất lượng giáo dục, người ta nghĩ ngay đến việc ĐG TQHT của người học.
Phương pháp, kỹ thuật ĐG ngày một phát triển hơn. Các nghiên cứu về ÐG giáo dục phát triển rất mạnh mẽ, người ta sử dụng phương pháp ĐG TQHT của SV cả về định tính và định lượng. Bloom cung George F. Thomas Hastings cho ra doi cu6n sach “Evaluation to improve Learning” (DG đề thúc đây học tập).
Cuốn sách này dành cho GV, viét vé ky thuat DG KQHT, hé tro hoc sinh cải thiện khả năng học tập. Thông qua việc thực hiện cac k¥ thuat DG tốt nhất, cuốn sách đã hỗ trợ các GV sử dụng ÐG như một công cụ đề cải tiến cả quy trình dạy va hoc [25]. Cụ thể hơn, các nhà khoa học đã nghiên cứu về DG TQHT trong môi trường lớp học (classroom assessment) mang tính ứng dụng - thực hành để qua đó có thể hỗ trợ cụ thể nhất cho GV trong công tác giảng dạy và ĐG TQHT của SV [24]. Kết quả nghiên cứu cho thấy, DG TQHT trong lớp học không chỉ là van đề thực hiện các bai trac nghiệm, cho điểm, phân loại dựa trên các tiêu chí mà còn liên quan đến việc tổ chức, xây dựng kế hoạch và thực thi các chiến lược giảng dạy, đào tạo của GV nữa.
Đồng thoi, DG TQHT như là một thành tố của hoạt động giảng dạy, có mối liên hệ tích hợp với tất cả các quá trình diễn ra trong lớp học. Trong cuốn tài liệu của UNESCO “Monitoring Educational Achievement” viết về ĐG giáo dục trong đó có bàn đến công tác ÐĐG KQHT của học sinh tại Việt Nam với các nhóm tiêu chí được ÐG và một số vấn đề đặt ra đối với các nhà quản lý giáo dục [29]. Trong những năm gần đây, cùng với sự quan tâm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và của Bộ GDĐT, vấn đề ÐĐG TQHT của người học được đề cập nhiều trên các tạp chí giáo dục, diễn đàn, hội thảo,. nhiều trường đại học trong nước đã chủ động nâng cao chất lượng hoạt động ĐG.
Điều đó chứng tỏ, dư luận xã hội nói chung và các nhà giáo dục nói riêng đặc biệt quan tâm và chú ý đến vấn dé DG TQHT. Nhiều hội thảo đã được tô chức trên quy mô toàn quốc về vấn đề này như: Hội thảo Đổi mới phương pháp dạy học và Phương pháp DG déi voi giáo dục phô thông, cao đăng và đại học sư phạm do Trường Đại học Sư phạm Hà Nội tô chức năm 2006; Hội thảo Kiểm tra DG dé phat huy tính tích cực của học sinh bậc Trung học năm 2006; Hội thảo Kiểm định, DG va quản lý chất lượng đào tạo đại học được tổ chức ở Trường Đại học Khoa học XH và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2008. mỗi báo cáo tham luận đã đề cập đến một hoặc một số khía cạnh khác nhau của hoạt động DG nhu: cai tiễn cách ra đề thi, đối mới phương pháp, hình thức ĐG, xây dựng đội ngũ cán bộ,. và cũng có những đại biểu đề cập đến những kinh nghiệm cải tiễn công tác ĐG ở một trường đại học cụ thê.
Đồng thời, các đại biểu cũng đã chỉ rõ yếu kém, bất cập của hoạt động ÐG trong GDĐH và có những đề xuất cải tiến. 10 Tác giả Dương Thiệu Tống, Đặng Bá Lãm, Trần Thị Tuyết Oanh. đã có các công trình nghiên cứu về lý luận và ứng dụng đo lường ĐG TQHT của người học qua các loại hình, công cụ chính yếu là trắc nghiệm khách quan và trắc nghiệm tự luận [22]. Tác giả Lê Đức Ngọc viết cuốn “Kiểm tra đánh giá trong dạy học” trong đó trình bày các phương pháp và công cụ kiểm tra ĐG trong dạy học, với hai cách tiếp cận chính là ĐG KQHT và ÐĐG hoạt động học tập thông qua các loại câu hỏi viết hay van đáp, các loại phiếu khảo sát ĐG qua quan sát.
Nghiên cứu về lý luận và ứng dụng các kỹ thuật đo lường - ĐG TQHT của người học qua các loại hình, công cụ ÐG TQHT vào các môn học cụ thé của Trần Thị Tuyết Oanh, Nguyễn Đức Chính (2000), Dang Ba Lam (2003), Lê Đức Ngọc (2004, 2006), Nguyễn Phương Nga (2005, 2007), Phạm Xuân Thanh (2007) [16] [20]. Một số tài liệu ve DG TQHT duoc ra đời, như “Phương pháp trắc nghiệm trong kiểm tra và ĐG KQHT” do tác giả Nguyễn Phụng Hoàng chủ biên, sách gồm 15 chương viết về đại cương đo lường, ĐG và các phương pháp đo, soạn bài trắc nghiệm; tài liệu “Trắc nghiệm và đo lường cơ bản trong giáo dục” của tác giả Nghiêm Xuân Nùng đề cập đến các nội dung: trắc nghiệm trong lớp học, lý thuyết đo lường, các bài tập và ứng dụng của trắc nghiệm; Tài liệu “Giáo dục học Đại học” của Khoa Sư phạm, Đại học Quốc gia Hà Nội có đề cập đến đo lường và ÐĐG KQHT ở trường đại học [15]. Tác giả Nguyễn Công Khanh trong cuốn sách “Đánh giá và đo lường trong khoa học xã hội” bên cạnh việc trình bày phương pháp luận, quy trình, các nguyên tắc thiết kế công cụ đo lường, tác giả cũng chỉ rõ các bước cơ bản thực hành xử lý số liệu, ÐG độ tin cậy, độ hiệu lực. Đánh giá thành quả học tập hay DG vi sy tiến bộ của người học (assessment for learning) cho phép GV sử dụng thông tin về kết quả kiểm tra ĐG để cải thiện hoạt động giảng dạy, phát triển năng lực của học sinh.
Đánh 11 giá TQHT của học sinh là ÐĐG phải diễn ra trong suốt quá trình dạy học, giúp học sinh so sánh phát hiện mình thay đôi thế nào trên con đường đạt mục tiêu học tập của cá nhân đặt ra, từ đó thúc day học sinh nỗ lực học tập. Vấn đề quản lý hoạt động đánh giá thành quả học tập Có nhiều tài liệu nghiên cứu về công tác quản lý hoạt động DG trong giáo dục như: cuốn Monitoring Educational Achivement (giám sát kết quả giáo dục) của Robert L. Ebel [26]; cuốn “Mười bước tiến tới hệ thống giám sát và ĐG dựa trên kết quả” của Jody Zall Kusek, Ray C. Các tài liệu này đã chỉ cho ta thấy được các nghiệp vụ quản lý cần thực hiện như thế nào để QL hoạt dong DG dat két qua cao nhất.
Căn cứ vào mục đích đã đề ra, cơ quan kiểm định chất lượng GDĐH ở Anh (QAA) đã xây dựng bộ chỉ số gồm 15 tiêu chí nhằm đảm bảo chất lượng đảo tạo thông qua ÐG công tác quản lý hoạt động ĐÐĐG TQHT của SV phù hợp với những tiêu chí về đảm bảo chất lượng của châu Âu trong lĩnh vực GDĐH [28]. Các trường đại học Đông Nam Á đưa ra 8 tiêu chí để ĐG quản lý hoạt động ĐG TQHT, trong đó quan tâm đến các vấn đề sau: quy trình DG dam bảo độ giá trị, độ tin cậy và công băng: có quy định hợp lý về thủ tục khiếu nại kết qua DG; GV cần sử dụng nhiều hình thức ĐG đa dạng dựa trên nguyên tắc minh bạch, nhất quán, mềm dẻo và phù hợp với mục tiêu; các tiêu chi DG can phé bién ro rang cho SV; DG phu hợp với mục đích và nội dung của chương trình; thường xuyên thâm định độ tin cậy và tính giá trị của các phương pháp ÐG; các phương pháp ĐG mới thường xuyên được phát triển và thử nghiệm [27].
