Luận Văn Thạc Sĩ: Thực Hiện Pháp Luật Ưu Đãi Người Có Công Với Cách Mạng Từ Thực Tiễn TP.HCM

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng từ thực tiễn thành phố hồ chí minh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Lê Văn Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Anh Đức
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng từ thực tiễn thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
• Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT ƯU ĐÃI NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng
• 1.1.1. Khái quát pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng
• 1.1.2. Khái niệm thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng
• 1.1.3. Đặc điểm thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng
• 1.1.4. Vai trò thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng
• 1.2. Nội dung, các hình thức thực hiện pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng
• 1.2.1. Nội dung thực hiện pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng
• 1.2.2. Các hình thức thực hiện pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng
• 1.3. Các yếu tố tác động đến việc thực hiện pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng
• 1.3.1. Yếu tố pháp lý
• 1.3.2. Yếu tố kinh tế - xã hội
• 1.3.3. Yếu tố tâm lý, niềm tin của người dân
• 1.3.4. Yếu tố về tổ chức – nhân sự
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT ƯU ĐÃI NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2. Kết quả thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2.1. Thực hiện công tác xác nhận người có công với cách mạng
• 2.2.2. Tình hình thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2.3. Thực hiện công tác vận động, hỗ trợ các gia đình người có công với cách mạng
• 2.2.4. Thực hiện công tác xây dựng, quản lý các công trình ghi công liệt sĩ và quy tập hài cốt liệt sĩ, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ
• 2.2.5. Thực hiện công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng
• 2.2.6. Thực hiện công tác thanh, kiểm tra việc thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng
• 2.3. Đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.3.1. Những kết quả đạt được trong việc thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.3.2. Một số khó khăn, vướng mắc trong thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT ƯU ĐÃI NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG
• 3.1. Một số quan điểm cần quán triệt trong việc thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.2. Một số giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.2.1. Giải pháp về mặt pháp luật
• 3.2.2. Giải pháp về tổ chức thực hiện
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ là công trình nghiên cứu khoa học của học viên sau đại học, nhằm đóng góp vào lĩnh vực chuyên môn. Luận văn này tập trung vào pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng, đặc biệt tại TP.HCM. Nghiên cứu này không chỉ mang tính lý luận mà còn có giá trị thực tiễn cao, giúp đánh giá hiệu quả của các chính sách hiện hành và đề xuất giải pháp cải thiện.

1.1. Mục đích nghiên cứu

Mục đích của luận văn thạc sĩ là làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn về pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng. Nghiên cứu này nhằm đánh giá hiệu quả thực hiện pháp luật tại TP.HCM, chỉ ra những hạn chế và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả. Đây là công trình có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện chính sách pháp luật liên quan đến người có công.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu như phân tích, tổng hợp, so sánh và thống kê. Các phương pháp này giúp làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn về pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng. Phương pháp phân tích luật được áp dụng để đánh giá các quy định hiện hành, trong khi phương pháp thống kê giúp thu thập và xử lý dữ liệu từ thực tiễn tại TP.HCM.

II. Pháp luật ưu đãi

Pháp luật ưu đãi là hệ thống các quy định pháp lý nhằm ghi nhận và đền đáp công lao của người có công với cách mạng. Đây là chính sách đặc biệt thể hiện sự tri ân của Đảng và Nhà nước đối với những người đã hy sinh vì đất nước. Hệ thống pháp luật này không ngừng được hoàn thiện qua các thời kỳ, từ năm 1945 đến nay, nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn và đảm bảo công bằng xã hội.

2.1. Khái niệm và đặc điểm

Pháp luật ưu đãi bao gồm các chế độ vật chất và tinh thần dành cho người có công với cách mạng. Đặc điểm nổi bật của hệ thống này là tính nhân văn và sự ghi nhận công lao. Các chế độ ưu đãi được quy định cụ thể trong các văn bản pháp luật, từ Sắc lệnh số 20/SL năm 1947 đến các văn bản hiện hành, nhằm đảm bảo quyền lợi của người có công.

2.2. Vai trò của pháp luật ưu đãi

Hệ thống pháp luật ưu đãi đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm công bằng xã hội và tạo điều kiện cho người có công cải thiện cuộc sống. Đồng thời, nó cũng góp phần phát huy truyền thống cách mạng và tạo sự đồng thuận trong xã hội. Các chính sách này không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn là sự tri ân sâu sắc đối với những hy sinh của người có công.

III. Người có công với cách mạng

Người có công với cách mạng là những cá nhân đã đóng góp xương máu, trí tuệ và tài sản cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc. Đây là đối tượng được hưởng các chế độ ưu đãi đặc biệt từ Nhà nước. Việc xác định và công nhận người có công là quá trình phức tạp, đòi hỏi sự chính xác và công bằng.

3.1. Đối tượng ưu đãi

Người có công với cách mạng bao gồm thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ và những người tham gia kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học. Việc xác định đối tượng này đòi hỏi quy trình giám định và xác minh nghiêm ngặt. Đây là bước quan trọng để đảm bảo các chế độ ưu đãi được trao đúng người, đúng mức.

3.2. Quyền lợi người có công

Người có công với cách mạng được hưởng các quyền lợi về vật chất như trợ cấp, hỗ trợ nhà ở, y tế, và giáo dục. Ngoài ra, họ còn được hưởng các quyền lợi tinh thần như sự tôn vinh, ghi nhận công lao. Các chế độ này nhằm giúp người có công và gia đình họ có cuộc sống ổn định và tiếp tục đóng góp cho xã hội.

IV. Tình hình pháp luật tại TP

TP.HCM là địa phương có nhiều đóng góp quan trọng trong sự nghiệp cách mạng. Do đó, việc thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng tại đây được chú trọng. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn những tồn tại, đặc biệt là trong việc xác định đối tượng và giải quyết hồ sơ. Nghiên cứu này nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp cải thiện.

4.1. Thực trạng thực hiện

Tại TP.HCM, việc thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn những khó khăn như việc xác định đối tượng, giải quyết hồ sơ tồn đọng, và huy động nguồn lực. Những vấn đề này cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách.

4.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng tại TP.HCM, cần áp dụng các giải pháp như hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường công tác quản lý, và huy động nguồn lực xã hội. Các giải pháp này nhằm đảm bảo chính sách được thực hiện công bằng, minh bạch và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế, văn hóa và xã hội lớn của cả nước, đồng thời là địa bàn ghi dấu nhiều cống hiến lịch sử trong hai cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc. Tính đến giai đoạn 2015 - 2019, thành phố quản lý hơn 120.000 đối tượng người có công với cách mạng, phân bổ trên 24 quận, huyện với 317 phường, xã và thị trấn. Việc triển khai các chính sách ưu đãi không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn thể hiện truyền thống đạo lý tốt đẹp của dân tộc.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung vào việc đánh giá quá trình hiện thực hóa các quy định pháp luật về ưu đãi người có công tại một đô thị đặc biệt. Thực tiễn áp dụng pháp luật trên địa bàn bộc lộ nhiều điểm nghẽn lớn: tình trạng tồn đọng hồ sơ do chiến tranh kéo dài, rào cản trong công tác giám định y khoa đối với thương binh và người nhiễm chất độc hóa học, cùng nguy cơ phát sinh hành vi trục lợi chính sách.

Mục tiêu nghiên cứu là làm sáng tỏ các vấn đề lý luận, đánh giá khách quan thực trạng thực hiện pháp luật ưu đãi người có công tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2015 - 2019, từ đó chỉ ra những vướng mắc và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành. Luận văn hướng đến việc bảo đảm 100% đối tượng thụ hưởng đúng, đủ chế độ, nâng mức sống của gia đình người có công bằng hoặc cao hơn mức sống trung bình của dân cư địa phương, đóng góp thiết thực vào sự ổn định an sinh xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết thực hiện pháp luật của khoa học pháp lý chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, phân tích quá trình chuyển hóa quy phạm pháp luật vào đời sống thông qua 4 hình thức cơ bản: tuân thủ pháp luật, thi hành pháp luật, sử dụng pháp luật và áp dụng pháp luật. Bên cạnh đó, tác giả kết hợp lý thuyết điều chỉnh pháp luật hành chính để làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm của bộ máy quản lý nhà nước từ cấp thành phố đến cơ sở.

Khung phân tích được xây dựng dựa trên 4 nhóm yếu tố tác động trực tiếp đến hiệu quả thực thi chính sách:

• Yếu tố pháp lý với tính đồng bộ của hệ thống văn bản từ Sắc lệnh số 20/SL năm 1947 đến Pháp lệnh số 04/2012/PL-UBTVQH13 và Nghị định số 31/2013/NĐ-CP.
• Yếu tố kinh tế - xã hội quyết định nguồn lực bảo đảm an sinh.
• Yếu tố tâm lý, niềm tin của người dân và ảnh hưởng của tâm lý duy tình.
• Yếu tố tổ chức - nhân sự của đội ngũ cán bộ chuyên trách.

Luận văn làm rõ 3 khái niệm cốt lõi: pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng, thực hiện pháp luật ưu đãi người có công, và cơ chế phối hợp liên ngành trong quản lý xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ hơn 50 văn bản quy phạm pháp luật qua các thời kỳ lịch sử, cùng hệ thống báo cáo tổng kết giai đoạn 2015 - 2019 của Ủy ban nhân dân và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Thành phố Hồ Chí Minh.

Về quy trình thu thập và xử lý thực tế, tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng với quy mô khảo sát 500 hồ sơ giải quyết chế độ tại 6 quận nội thành và 3 huyện ngoại thành có số lượng đối tượng chính sách lớn. Phương pháp chọn mẫu phân tầng giúp phản ánh toàn diện sự khác biệt giữa khu vực đô thị hóa nhanh và vùng căn cứ cách mạng trước đây.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích luật học kết hợp thống kê mô tả và luật học so sánh là nhằm nhận diện chính xác khoảng cách giữa quy định pháp luật thực định và thực tế triển khai, từ đó bảo đảm tính khách quan, khoa học trong suốt tiến trình nghiên cứu từ năm 2015 đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2015 - 2019 mang lại những kết quả nổi bật sau:

Thứ nhất, công tác chi trả trợ cấp thường xuyên đạt tỷ lệ bao phủ trên 98,5% cho hơn 45.000 người có công và thân nhân đang hưởng chế độ hàng tháng, bảo đảm đúng kỳ hạn và đúng định mức quy định tại Nghị định số 58/2019/NĐ-CP.

Thứ hai, phong trào toàn dân chăm sóc người có công đạt kết quả ấn tượng khi 100% Mẹ Việt Nam anh hùng còn sống trên địa bàn thành phố được các cơ quan, doanh nghiệp nhận phụng dưỡng suốt đời với mức phụ cấp hỗ trợ thêm từ 1.000.000 đến 2.000.000 đồng/tháng. Quỹ Đền ơn đáp nghĩa các cấp vận động được bình quân trên 25 tỷ đồng mỗi năm, hỗ trợ xây mới và sửa chữa hơn 1.200 căn nhà tình nghĩa.

Thứ ba, công tác xác nhận hồ sơ tồn đọng còn gặp nhiều trở ngại, với khoảng 15% đến 20% hồ sơ đề nghị công nhận người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học chưa thể giải quyết dứt điểm do thiếu hồ sơ bệnh án gốc và chứng cứ tham gia chiến trường trước năm 1975.

Thứ tư, công tác thanh tra, kiểm tra đã phát hiện và xử lý hơn 50 trường hợp có dấu hiệu sai lệch hồ sơ hoặc hưởng sai quy định, thu hồi về ngân sách nhà nước hàng trăm triệu đồng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những vướng mắc trên xuất phát từ sự thiếu đồng bộ giữa các quy định chuyên môn y tế và thủ tục hành chính, đặc biệt là quy trình giám định suy giảm khả năng lao động từ 21% trở lên theo Thông tư liên tịch số 20/2016/TTLT-BYT-BLĐTBXH. Thêm vào đó, tâm lý nể nang, duy tình ở cấp cơ sở đôi khi gây khó khăn cho việc thẩm tra tính chính xác của tài liệu lưu trữ.

So sánh với các nghiên cứu thực hiện tại các quận thuộc thành phố Đà Nẵng, mô hình quản trị tại Thành phố Hồ Chí Minh có quy mô dân số và số lượng hồ sơ lớn hơn gấp 5 lần, dẫn đến áp lực quá tải rất lớn cho đội ngũ công chức cấp xã, phường.

Để tăng tính trực quan, dữ liệu nghiên cứu có thể được trình bày bằng biểu đồ cột thể hiện tiến độ xử lý hồ sơ qua từng năm từ 2015 đến 2019, kết hợp bảng ma trận phân loại 4 nhóm nguyên nhân gây chậm trễ hồ sơ tại 24 quận, huyện. Cách trình bày này giúp các nhà quản lý nhanh chóng xác định các điểm nghẽn thủ tục để ưu tiên xử lý.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu lực thực thi chính sách:

• Hoàn thiện khung khổ pháp lý và hướng dẫn kỹ thuật: Kiến nghị Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cùng Bộ Y tế sửa đổi, bổ sung Thông tư liên tịch số 20/2016/TTLT-BYT-BLĐTBXH, cụ thể hóa danh mục bệnh tật do phơi nhiễm chất độc hóa học và tinh gọn quy trình giám định, mục tiêu rút ngắn 30% thời gian xử lý hồ sơ tồn đọng trong giai đoạn 2021 - 2023 do các cơ quan trung ương chủ trì.

• Đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa: Giao Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Sở Thông tin và Truyền thông hoàn thành số hóa 100% trong tổng số hơn 120.000 hồ sơ lưu trữ người có công trước năm 2024, tạo nền tảng tra cứu liên thông và ngăn chặn hành vi giả mạo giấy tờ.

• Kiện toàn bộ máy và chuẩn hóa năng lực cán bộ: Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh chỉ đạo tổ chức đào tạo, bồi dưỡng định kỳ kỹ năng thẩm định và kiến thức pháp lý cho 100% cán bộ phụ trách công tác lao động - thương binh tại 317 phường, xã, thị trấn, hoàn thành trong giai đoạn 2021 - 2022.

• Đổi mới phương thức huy động và minh bạch nguồn lực xã hội hóa: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý Quỹ Đền ơn đáp nghĩa, phấn đấu tăng trưởng nguồn thu xã hội hóa từ 10% đến 15% mỗi năm trong giai đoạn 2021 - 2025 nhằm hỗ trợ toàn diện về nhà ở, giáo dục và việc làm cho con em người có công.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cán bộ quản lý và chuyên viên ngành Lao động - Thương binh và Xã hội: Nắm bắt cơ sở khoa học và giải pháp thực tiễn để tối ưu hóa quy trình tiếp nhận, xét duyệt hồ sơ và chi trả trợ cấp tại các địa phương đô thị.

• Học viên, sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Luật học: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, đặc biệt là phương pháp luận đánh giá hiệu quả thực hiện pháp luật an sinh xã hội.

• Đội ngũ luật sư và cán bộ trợ giúp pháp lý: Cung cấp kiến thức pháp điển hóa và hệ thống văn bản quy phạm qua các thời kỳ để hỗ trợ tư vấn, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người có công và thân nhân.

• Các tổ chức chính trị - xã hội và doanh nghiệp: Hiểu rõ cơ chế phối hợp và các quy định quản lý quỹ để triển khai hiệu quả các chương trình đền ơn đáp nghĩa, phụng dưỡng Mẹ Việt Nam anh hùng.

Câu hỏi thường gặp

Khái niệm thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng được hiểu như thế nào?
Đây là quá trình hoạt động có mục đích của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và cá nhân nhằm biến các quy định pháp luật ưu đãi thành hiện thực trong đời sống. Hoạt động này nhằm bảo đảm các quyền lợi vật chất, tinh thần cho người có công theo đúng quy định tại Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng.

Bốn hình thức thực hiện pháp luật được thể hiện ra sao trong lĩnh vực này?
Bao gồm: tuân thủ pháp luật (không thực hiện hành vi khai man, trục lợi hồ sơ); thi hành pháp luật (cơ quan chức năng thực hiện chi trả trợ cấp đầy đủ); sử dụng pháp luật (người có công thực hiện quyền khiếu nại, thụ hưởng chính sách); và áp dụng pháp luật (cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định công nhận đối tượng).

Đâu là nguyên nhân chính khiến việc công nhận thương binh, người nhiễm chất độc hóa học bị chậm trễ?
Nguyên nhân chủ yếu do hồ sơ gốc bị thất lạc trong chiến tranh, việc thu thập giấy tờ xác nhận của đơn vị cũ gặp nhiều trở ngại, kết hợp với các tiêu chuẩn giám định y khoa phức tạp theo Thông tư liên tịch số 20/2016/TTLT-BYT-BLĐTBXH đòi hỏi phải xác minh thực địa nhiều lần.

Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt kết quả nổi bật nào trong công tác đền ơn đáp nghĩa giai đoạn 2015 - 2019?
Thành phố đã chi trả trợ cấp thường xuyên đạt tỷ lệ trên 98,5%, huy động Quỹ Đền ơn đáp nghĩa bình quân trên 25 tỷ đồng/năm, phụng dưỡng 100% Mẹ Việt Nam anh hùng còn sống và hỗ trợ cải thiện nhà ở cho hơn 1.200 gia đình chính sách.

Giải pháp nào mang tính đột phá để giải quyết triệt để hồ sơ tồn đọng và ngăn ngừa tiêu cực?
Giải pháp then chốt là số hóa toàn diện 100% hồ sơ quản lý dữ liệu người có công gắn với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đồng thời rút ngắn 30% thời gian giám định y khoa thông qua việc cải cách thủ tục hành chính liên ngành trong giai đoạn 2021 - 2024.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về 4 hình thức thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng.
• Phân tích bức tranh thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2015 - 2019 với tỷ lệ chi trả chế độ đạt trên 98,5%.
• Nhận diện chính xác các nguyên nhân cản trở, bao gồm vướng mắc giám định y khoa và khoảng 15% - 20% hồ sơ chất độc hóa học tồn đọng.
• Xây dựng 4 nhóm giải pháp đồng bộ về thể chế, công nghệ số, tổ chức nhân sự và nguồn lực xã hội hóa.
• Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho công tác hoàn thiện chính sách an sinh xã hội tại các đô thị lớn trên toàn quốc.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp luận cứ khoa học vững chắc giúp các cơ quan quản lý nhà nước nâng cao chất lượng thực thi pháp luật. Để chính sách ưu đãi thực sự phát huy ý nghĩa nhân văn, các cấp chính quyền và cơ quan chuyên trách cần khẩn trương triển khai số hóa dữ liệu và chuẩn hóa quy trình giám định trong lộ trình 2021 - 2025. Hãy chủ động nghiên cứu và áp dụng các khuyến nghị từ luận văn để xây dựng nền hành chính công bằng, minh bạch và tri ân trọn vẹn những cống hiến của người có công với đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT ƯU ĐÃI NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng 1. Khái quát pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng Trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đã có biết bao thế hệ người Việt Nam hy sinh tính mạng, xương máu, sức lực, trí tuệ và tài sản để cho đất nước được tự do, độc lập. Trên cơ sở kế thừa và phát huy đạo lý, truyền thống tốt đẹp “uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ người trồng cây” từ xưa của dân tộc, Đảng và Nhà nước ta luôn dành sự quan tâm ưu đãi đặc biệt đối với thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ và người có công với cách mạng thông qua việc ban hành và thực hiện một hệ thống chính sách ưu đãi gọi là ưu đãi người có công với cách mạng.

Ưu đãi người có công với cách mạng là sự ghi nhận những công lao của họ cho đất nước, là những chế độ đãi ngộ về vật chất và tinh thần, là sự bày tỏ lòng biết ơn đến những người đã hy sinh, đã cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ và phát triển đất nước. Đây là một chính sách đặc biệt thể hiện sự tôn vinh và tri ân của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với cống hiến của những người có công với cách mạng. Để cụ thể hóa chính sách ưu đãi người có công với cách mạng, hệ thống pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng được xây dựng và ngày càng hoàn thiện về diện đối tượng và chế độ ưu đãi, tạo môi trường pháp lý thuận lợi để các cơ quan, tổ chức, cá nhân nâng cao nhận thức, tham gia tích cực vào việc “đền ơn đáp nghĩa”, chăm lo cho người có công, tạo sự đồng thuận cao, góp phần bảo đảm công bằng xã hội, tạo điều kiện thuận lợi để người có công và gia đình xây dựng và cải thiện cuộc sống, tiếp tục khẳng định và phát huy truyền thống cách mạng của gia đình, dòng họ [18]. Điều này được thể hiện qua lịch sử phát triển của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng.

 Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1954 8 Sau khi cách mạng tháng Tám thành công, bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, bên cạnh thực hiện các chủ trương, chính sách để xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân, Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ đã ban hành nhiều sắc lệnh thể hiện ý chí chính trị của chính quyền mới, trong đó có vấn đề ưu đãi người có công với cách mạng. Văn bản quy phạm pháp luật đầu tiên quy định về chính sách ưu đãi người có công với cách mạng là Sắc lệnh số 20/SL do Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ký ngày 16 tháng 02 năm 1947. Sắc lệnh này sau đó được bổ sung bằng Sắc lệnh số 242/SL ngày 12 tháng 10 năm 1948. Nội dung các Sắc lệnh này quy định hai chế độ ưu đãi dành cho người có công với cách mạng là “Hưu bổng thương tật” và “Tiền tuất cho thân nhân tử sĩ”.

Chế độ lương hưu thương tật được áp dụng cho thương binh là những quân nhân thuộc các ngành Quân đội Quốc gia Việt Nam, nếu trong lúc tại ngũ, vì giao chiến với quân địch, vì thừa hành công vụ, vì tận tâm với một việc ích chung hoặc vì cứu một hay nhiều người mà bị thương tật. Lương hưu thương tật không tính theo hạng thâm niên của binh sĩ, chỉ căn cứ vào tật bệnh nặng hay nhẹ (bệnh tật xếp thành các độ (bắt đầu từ 5% đến 100%) do Hội đồng Quân y Bộ Quốc phòng xét định. Số tiền lương hưu ba tháng một (tam cá nguyệt) theo độ tật bệnh ấn định trong ba khoản dưới đây, áp dụng cho: (i) Binh và sĩ; (ii) Uý và tá; (iii) Tướng. Nếu Hội đồng quân y xét thương tật không thể tăng hoặc giảm, thì được cấp “Hưu bổng vĩnh viễn” ngay.

Nếu tật bệnh có thể tăng hoặc giảm, thì chỉ cấp “Hưu bổng tạm thời” tuỳ theo tật bệnh tăng hay giảm mà ấn định lại số hưu bổng. Hết ba năm thì cấp hưu bổng vĩnh viễn theo độ tật bệnh lúc bấy giờ. Chế độ tiền tuất được áp dụng cho thân nhân của tử sĩ gồm cha, mẹ, vợ, con. Sắc lệnh này quy định các trường hợp sau đây được công nhận là tử sĩ: (i) Những quân nhân tại ngũ trong các ngành quân đội quốc gia Việt Nam, chết vì giao chiến với quân địch, vì thừa hành một công vụ, vì tận tâm với một việc ích chung, vì cứu một hay nhiều người, hoặc nguyên do vì đã bị trọng thương trong những trường hợp ấy mà chết; (ii) Những quân nhân mất tích tại trận, hoặc trong lúc thừa hành công vụ và được Toà án Binh công nhận sự mất tích cho đến khi người mất tích ấy trở lại 9 trở về hoặc có chứng cớ rõ ràng là người ấy còn sống; (iii) Những quân nhân đã được hưởng hưu thương tật tạm thời trong một thời gian rồi vì thương tật cũ mà chết, sau khi được Bác sĩ khám nghiệm và chứng nhận.

Tháng 6 năm 1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh đề nghị Chính phủ chọn một ngày trong năm làm “Ngày thương binh, liệt sĩ” để đồng bào ta có dịp tỏ lòng hiếu nghĩa, yêu mến thương binh, liệt sĩ, gia đình có công với cách mạng. Hưởng ứng và đáp lại tấm lòng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một hội nghị trù bị của Trung ương tổ chức tại xã Phú Ninh, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, đã nhất trí lấy ngày 27 tháng 7 hàng năm là “Ngày thương binh liệt sĩ” và ngày này được tổ chức lần đầu ngay trong năm 1947 [59, tr. Chế độ ưu đãi người có công với cách mạng trong thời kỳ này được ghi nhận bằng trợ cấp, phụ cấp theo mức; đặc biệt là hình thức chi trả bằng tiền theo quý (tam cá nguyệt) hoặc trả trợ cấp bằng gạo. Thương binh, bệnh binh vì lý do sức khỏe được nuôi dưỡng, điều dưỡng tại các trại an dưỡng (an dưỡng đường) hoặc các trường lớp dạy nghề.

Thân nhân của “tử sĩ” (liệt sĩ) được chi trả trợ cấp hàng tháng.  Giai đoạn từ năm 1954 đến năm 1975 Trong thời kỳ này, pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng đã có bước phát triển tương đối toàn diện. Ngày 27 tháng 7 năm 1956, Phủ Thủ tướng ban hành Nghị định số 980-TTg quy định Điều lệ ưu đãi thương binh, dân quân du kích, thanh niên xung phong bị thương tật, ưu đãi gia đình liệt sĩ và gia đình quân nhân; ngày 30 tháng 10 năm 1964, Hội đồng Chính phủ ban hành Nghị định 161-CP quy định Điều lệ tạm thời về các chế độ đãi ngộ quân nhân trong khi ốm đau, bị thương, mất sức lao động, về hưu hoặc chết; nữ quân nhân khi có thai và khi đẻ; quân nhân dự bị và dân quân tự vệ ốm đau, bị thương hoặc chết trong khi làm nhiệm vụ quân sự. Theo đó, chính sách ưu đãi đối với thương binh, liệt sĩ đã được bổ sung, sửa đổi nhiều điểm hết sức cơ bản, như: quy định điều kiện, tiêu chuẩn, đối tượng và chế độ phụ cấp thương tật (thay thế chế độ hưu bổng thương tật) đối với thương 10 binh, dân quân, du kích, thanh niên xung phong bị thương tật; quy định chế độ tuất một lần và trợ cấp khó khăn cho gia đình liệt sĩ.

Định nghĩa “liệt sĩ” thay cho “tử sĩ”; qui định bổ sung chế độ ưu đãi thương binh, gia đình liệt sĩ trong phong trào hợp tác hoá nông nghiệp.; quy định về cất bốc, quy tập mộ liệt sĩ, xây dựng nghĩa trang liệt sĩ [26].  Giai đoạn từ năm 1975 đến nay Để giải quyết kịp thời hậu quả chiến tranh, pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng đã từng bước hoàn thiện và được quy định bằng hệ thống văn bản pháp quy. Ngày 18 tháng 9 năm 1985, Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) đã ban hành Nghị định số 236/HĐBT quy định bổ sung, sửa đổi về đối tượng, điều kiện hưởng trợ cấp ưu đãi và quy định thống nhất thực hiện chính sách ưu đãi trong phạm vi cả nước. Theo đó, tiêu chuẩn xác nhận được mở rộng, chế độ ưu đãi đối với người có công đã được cải thiện.

Tuy nhiên, do nền kinh tế nước ta có nhiều biến động, cả nước bước vào cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, đời sống nhân dân và đối tượng người có công gặp nhiều khó khăn. Sau năm 1986, nền kinh tế đất nước có bước phát triển mới, đòi hỏi nhiều vấn đề về chính sách xã hội cần được quan tâm giải quyết, trong đó có vấn đề ưu đãi người có công với cách mạng. Điều 67 Hiến pháp năm 1992 quy định “Thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ được hưởng các chính sách ưu đãi của Nhà nước. Thương binh được tạo điều kiện phục hồi chức năng lao động, có việc làm phù hợp với sức khoẻ và đời sống ổn định.

Những người và gia đình có công với nước được khen thưởng, chăm sóc”. Sau đó, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã cụ thể hóa nguyên tắc này thông qua việc ban hành Pháp lệnh Ưu đãi người hoạt động cách mạng, liệt sĩ và gia đình liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, người hoạt động kháng chiến, người có công giúp đỡ cách mạng vào ngày 10 tháng 09 năm 1994 (được sửa đổi, bổ sung vào năm 1998, 2000 và 2002) và Pháp lệnh quy định danh hiệu vinh dự Nhà nước “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” ngày 29 tháng 8 năm 1994 (được sửa đổi, bổ sung vào năm 2012). Có thể thấy rằng sự ra đời của các văn bản này là một bước tiến mới 11 trong việc pháp điển hoá pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng, là sự kế thừa, chọn lọc và phát triển những bài học của hơn nửa thế kỷ qua. Sau 10 năm thực hiện và qua 03 lần sửa đổi, bổ sung; ngày 29 tháng 06 năm 2005, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Pháp lệnh số 26/2005/PL-UBTVQH11 thay thế Pháp lệnh Ưu đãi người hoạt động cách mạng, liệt sĩ và gia đình liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, người hoạt động kháng chiến, người có công giúp đỡ cách mạng năm 1994, trong đó đã mở rộng đối tượng, bổ sung người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học trở thành diện đối tượng người có công với cách mạng.