Phần mở đầu. Chƣơng I: Lý luận cơ bản về công tác thanh tra đối với lĩnh vực kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN. Chƣơng II: Thực trạng công tác thanh tra đối với lĩnh vực kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN tại KBNN Đà Nẵng. Chƣơng III: Giải pháp hoàn thiện công tác thanh tra đối với lĩnh vực kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN tại KBNN Đà Nẵng.
Danh mục tài liệu tham khảo. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc là một nhiệm vụ quan trọng, thƣờng xuyên khi thực hiện chức năng quản lý quỹ ngân sách nhà nƣớc của KBNN. Công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN do bộ phận Kế toán nhà nƣớc của KBNN thực hiện. Tuy nhiên, quá trình thực hiện nhiệm vụ kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN của bộ phận Kế toán nhà nƣớc vẫn còn những tồn tại trong kiểm soát dự toán; kiểm soát việc chấp hành theo chế độ, tiêu chuẩn, định mức đặc biệt là việc chấp hành chế độ kế toán NSNN trong quá trình thực hiện kiểm soát chi thƣờng xuyên còn nhiều hạn chế.
Trong thời gian qua, có nhiều đề tài nghiên cứu để đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN. Tuy nhiên, các đề tài đều phản ánh ở phƣơng diện Kế toán nhà nƣớc. Để thực hiện tốt công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN cần phải tăng cƣờng và hoàn thiện công tác thanh tra đối với lĩnh vực kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN để phát hiện và chấn chỉnh kịp thời những tồn tại, sai sót ở hoạt động này nhằm đảm bảo cho công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên chấp hành tốt chế độ, quy trình. Luan van 5 Để thực hiện đề tài này tác giả đã tham khảo từ văn bản pháp lý quy định đối với công tác kiểm tra; giáo trình về công tác kiểm tra; tài liệu hƣớng dẫn, đề tài nghiên cứu khoa học, bài viết trên tạp chí của ngành Kho bạc; và một vài đề tài về hoàn thiện công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN nhƣ sau: - Luật Thanh tra 2010 đƣợc Quốc hội khóa XII thông qua tại kỳ họp thứ 8 ngày 15/11/2010, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2011; Nghị định số 82/2012/NĐ-CP ngày 09/10/2012 về hƣớng dẫn tổ chức và hoạt động thanh tra Tài chính để xác định vị trí, tên tổ chức Thanh tra KBNN trong cơ cấu tổ chức của KBNN, trong đó Thanh tra KBNN là bộ phận tham mƣu giúp Tổng Giám đốc KBNN trong công tác kiểm tra; làm rõ quyền hạn, nhiệm vụ của Thanh tra KBNN.
- Nghiên cứu giáo trình về công tác thanh tra để hiểu lý luận và nội dung cơ bản hoạt động kiểm tra của tổ chức thanh tra nhà nƣớc đối với đối tƣợng kiểm tra nhằm phát hiện, chấn chỉnh những sai lầm, xử lý những vi phạm trong các hoạt động kinh tế - xã hội giúp cho bộ máy quản lý vận hành tốt. - Quy chế tổ chức hoạt động Thanh tra, kiểm tra Kho bạc Nhà nƣớc. Theo Quy chế này công tác kiểm tra phải thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn đƣợc quy định, đảm bảo hoạt động kiểm tra KBNN thực hiện khách quan, trung thực, chính xác, không làm ảnh hƣởng đến hoạt động bình thƣờng của đơn vị đƣợc kiểm tra. Trách nhiệm của đoàn thanh tra, các thành viên của đoàn kiểm tra và quy trình một cuộc kiểm tra đƣợc thực hiện theo quy định này và chịu trách nhiệm cá nhân về quyết định, hành vi của mình.
- Quy trình kiểm tra nghiệp vụ Kho bạc Nhà nƣớc, theo Quy trình kiểm tra này cán bộ thực hiện nhiệm vụ kiểm tra phải thƣờng xuyên học tập, nghiên cứu để nắm vững chính chách chế độ, thƣờng xuyên cập nhật các văn bản chế độ mới ban hành, phục vụ tốt nhất các nội dung theo đề cƣơng kiểm tra đƣợc phê duyệt. Luan van 6 Trong hoạt động của Kho bạc Nhà nƣớc gồm có hoạt động nghiệp vụ và hoạt động quản lý nội bộ. Hoạt động nghiệp vụ để thực hiện chức năng quản lý quỹ NSNN, bao gồm: phòng Kế toán nhà nƣớc thực hiện công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN, phòng Kiểm soát chi thực hiện chức năng kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB, phòng Kho quỹ thực hiện chức năng quản lý thu, chi tiền mặt, phòng Tổng hợp thực hiện chức năng quản lý điều hòa vốn của KBNN. Hoạt động quản lý nội bộ để quản lý bộ máy hoạt động, bao gồm các phòng: Tổ chức cán bộ, Hành chính, Tài vụ, Tin học và Thanh tra.
Phòng Thanh tra có chức năng kiểm tra quá trình thực hiện nhiệm vụ của tất cả các phòng. Công chức làm công tác kiểm tra căn cứ vào Quy trình kiểm tra nghiệp vụ để thực hiện kiểm tra đối với hoạt động kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN. Tùy theo yêu cầu, phạm vi và thời gian của từng cuộc kiểm tra, phòng Thanh tra sẽ tham mƣu cho Giám đốc KBNN Đà Nẵng ra quyết định thanh tra, căn cứ nội dung kiểm tra theo quy trình này để xây dựng, phê duyệt đề cƣơng kiểm tra cho phù hợp. Trong quá trình làm Luận văn, tác giả có tham khảo Đề tài khoa học của ngành Kho bạc nghiên cứu về công tác thanh tra là: “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác sau thanh tra, kiểm tra của hệ thống Kho bạc Nhà nƣớc”.
Tuy nhiên đề tài này mới chỉ nêu đƣợc giải pháp cần phải làm tốt công tác sau kiểm tra để xử lý dứt điểm các tồn tại, sai sót. Đó mới chỉ là một giải pháp hậu kiểm tra. - Một số bài viết về: Nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra các hoạt động nghiệp vụ KBNN; Nâng cao hiệu quả giám sát từ xa công tác quản lý quỹ NSNN trong điều kiện triển khai TABMIS trên Tạp chí Quản lý ngân quỹ (QLNQ) của Kho bạc. Hệ thống thông tin quản lý ngân sách và nghiệp vụ KBNN (TABMIS) (treasury and budget management information system) là hệ thống quản lý tập trung trên toàn quốc.
Đối tƣợng tham gia vào TAPMIS hệ thống không thuần Luan van 7 nhất là kế toán kho bạc nhƣ các chƣơng trình kế toán mà phạm vi và không gian sử dụng của hệ thống không còn bó hẹp trong một đơn vị kho bạc và đƣợc trải dài theo cả hệ thống từ trung ƣơng tới địa phƣơng, từ cơ quan Tài chính tới Kho bạc và các cơ quan liên quan. Do đó việc kiểm tra, giám sát từ xa của phòng Thanh tra tại KBNN tỉnh rất thuận lợi. Công tác kiểm tra không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra tính hợp pháp hợp lệ chứng từ đầu vào của hệ thống, việc hạch toán, kiểm tra việc chấp hành các văn bản chế độ của Nhà nƣớc mà còn phải kiểm tra các quy trình hoạt động, việc chấp hành các quy định về phê duyệt trên hệ thống TABMIS, việc xác định các thông tin thanh toán cho Nhà cung cấp, việc xác định chính xác thông tin hạch toán của từng chứng từ cụ thể …cũng đặt ra các yêu cầu cần có sự kiểm tra, giám sát của Thanh tra Kho bạc để đảm bảo làm sao không để xảy ra thất thoát tiền và tài sản Nhà nƣớc, đồng thời giám sát đƣợc việc tuân thủ các quy định trong hoạt động nghiệp vụ, xử lý thông tin trên hệ thống, xác định đƣợc các nguyên nhân sai sót và chỉ rõ đƣợc những sai lầm trong quá trình xử lý nghiệp vụ, từ đó có cơ sở chấn chỉnh hoạt động của mỗi cá nhân, cũng nhƣ từng đơn vị KBNN trực thuộc. Các phƣơng thức kiểm tra đã đƣợc KBNN nghiên cứu, đổi mới, hoàn thiện và triển khai đồng bộ.
Năm 2008 KBNN đã triển khai thêm phƣơng thức trong công tác kiểm tra đó là phƣơng thức giám sát từ xa nghiệp vụ quản lý quỹ NSNN thông qua hệ thống thông tin báo cáo để phân tích, đánh giá tình hình hoạt động quản lý quỹ ngân sách nhà nƣớc của KBNN trực thuộc và tại KBNN tỉnh. Phƣơng thức giám sát từ xa nhằm phát hiện sớm các sai sót, để có giải pháp khắc phục. Quá trình thực hiện công tác giám sát từ xa hoạt động quản lý quỹ NSNN đã giúp cho cán bộ làm công tác kiểm tra tăng cƣờng mối liên hệ, sự phối hợp với các phòng chuyên môn nghiệp vụ, phát hiện sớm các sai sót, bất hợp lý trong quá trình thực hiện của bộ phận nghiệp vụ, hỗ trợ và rút ngắn đƣợc thời gian kiểm tra tại chỗ, tăng cƣờng công tác kiểm tra hạn chế Luan van 8 đến mức thấp nhất sai sót trong quá trình triển khai thực hiện, đồng thời nâng cao trình độ tin học cho cán bộ kiểm tra để nắm bắt đƣợc quy trình nhập và khai thác số liệu trên máy. Bài viết đề cập đến phƣơng pháp kiểm tra trong điều kiện thực hiện chế độ kế toán NSNN áp dụng TABMIS; phƣơng pháp kiểm tra thông qua khai thác số liệu, thông tin từ chƣơng trình tin học nghiệp vụ.
Tác giả nghiên cứu để xây dựng giải pháp quản lý rủi ro đối với hoạt động kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN. - Bài viết: “Thanh tra KBNN cơ hội và thách thức” trên Tạp chi QLNQ tháng 10/2010 trang 32 Công tác kiểm tra KBNN đã đạt đƣợc nhiều thành tích quan trọng, góp phần giữ vững sự ổn định an toàn và phát triển của hệ thống KBNN. Bài viết đề cập đến một số tồn tại, hạn chế trong công tác kiểm tra cần sớm đƣợc cải tiến đó là: Kho bạc Nhà nƣớc tỉnh bố trí số biên chế làm công tác kiểm tra dƣới mức tối thiểu (05 công chức/KBNN tỉnh). Yêu cầu đòi hỏi của công tác kiểm tra ngày càng cao; phạm vi kiểm tra ngày càng mở rộng; đối tƣợng kiểm tra không những trong nội bộ hệ thống KBNN mà còn liên quan đến các đơn vị sử dụng NSNN, với lực lƣợng công chức làm công tác kiểm tra nhƣ hiện nay đã thiếu lại càng thiếu hơn.
Công chức làm công tác kiểm tra tuy có trình độ từ đại học trở lên nhƣng thực tế cho thấy một số công chức kiểm tra chƣa chuyên sâu về chuyên môn nghiệp vụ cũng nhƣ kỹ năng, kinh nghiệm trong quá trình tác nghiệp, không có đủ kỹ năng, kinh nghiệm để kiểm tra kế toán Nhà nƣớc và nhất là kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN, kết luận kiểm tra có nội dung chƣa rõ ràng, chƣa có tính thuyết phục cao, do đó chƣa phát huy hết vai trò, chức năng của hoạt động kiểm tra.