mở đầu và kết thúc của quá trình tái sản xuất xã hội. Hay nói cách khác, thanh toán là quá trình chu chuyển tiền tệ phục vụ cho chu chuyển kinh tế. Hệ thống là tập hợp nhiều yếu tố, đơn vị cùng loại hoặc cùng chức năng, có quan hệ hoặc liên hệ với nhau chặt chẽ, làm thành một thể thống nhất. Như vậy, một hệ thống thanh toán phải được cấu thành bởi sự tập hợp của nhiều yếu tố, đơn vị cùng loại hoặc cùng chức năng của quan hệ hoặc liên hệ với nhau chặt chẽ, làm một thể thống nhất về thanh toán.
Quan hệ thanh toán với các tổ chức tài chính, tiền tệ, Ngân hàng trong khu vực và trên thế giới đang phát triển khá nhanh chóng xu thế hội nhập, không bị giới hạn về biên giới của mỗi quốc gia. Hệ thống thanh toán được xác định không chỉ theo các kênh thanh toán riêng lẻ của từng hệ thống như là thanh toán giữa khách hàng với TCTD, Ngân hàng; thanh toán trong nội bộ hệ thống TCTD, Ngân hàng; thanh toán nội bộ Kho bạc, mà còn các kênh mang tính “liên kết” của các hệ thống như là trung tâm thanh toán liên NH, thanh toán liên Kho bạc và thanh toán giữa Ngân hàng và Kho bạc. Từng hệ thống thanh toán, đã phức tạp bởi những đối tác tham gia thanh toán đa dạng, phong phú; “liên kết” các hệ thống thanh toán mang tính sở hữu khác nhau, với những khoản mẫu không đồng nhất lại càng phức tạp hơn. Do đó, khi thiết kế từng trung tâm thanh toán, cũng như liên hiệp giữa các trung LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 tâm thanh toán đã không còn hàm nghĩa áp đặt, gò ép được theo kiểu của Ngân hàng một cấp trước đây; mà phải theo hướng “mở” kết nối, liên minh, thỏa thuận giữa các chủ thể tham gia thanh toán với nhau.
Đặc biệt quan trọng về thiết kế cơ chế với thiết kế kỹ thuật phải “ăn khớp”. Phương hướng hiện đại hóa hệ thống thanh toán liên Ngân hàng, liên Kho bạc đang xây dựng hiện nay, đòi hỏi cơ chế thanh toán mới phải thể hiện được điều đó. Những yêu cầu của thanh toán không dùng tiền mặt - Thời gian thanh toán: Thời gian thanh toán là khoảng thời gian kể từ khi chỉ định thanh toán được đưa ra cho đến khi các chủ thể tham gia thanh toán nhận tiền trên tài khoản. Thời gian thanh toán cần phải được rút ngắn bởi đây chính là yếu tố khiến cho việc thanh toán không dùng tiền mặt tiến gần tới sự thuận tiện như thanh toán bằng tiền mặt xét từ khía cạnh người sử dụng dịch vụ thanh toán.
Từ nền tảng thanh toán hoàn toàn thủ công (mọi giao dịch thanh toán đều dựa trên cơ sở chứng từ giấy) chuyển dần sang phương thức xử lý bán tự động sử dụng chứng từ điện tử, đến nay, các giao dịch thanh toán được xử lý điện tử chiếm tỷ trọng khá lớn. Thời gian xử lý hoàn tất một giao dịch được rút ngắn từ hàng tuần như trước đây xuống chỉ còn vài phút (đối với các khoản thanh toán khác hệ thống, khác địa bàn) và thậm chí chỉ trong vòng vài giây hoặc tức thời (đối với các khoản thanh toán trong cùng hệ thống hoặc cùng địa bàn). - Chi phí giao dịch thanh toán: Chi phí cho một giao dịch thanh toán là các chi phí mà người thanh toán phải chịu để được sử dụng một dịch vụ thanh toán hoặc một phương tiện thanh toán nào đó. Để giảm chi phí giao dịch thì ta phải giảm phí dịch vụ thanh toán, đơn giản hóa các thủ tục giao dịch, rút ngắn thời gian giao dịch, tăng tính thuận tiện của việc nhận và sử dụng các dịch vụ và phương tiện thanh toán.
Việc giảm thiểu chi phí sẽ tác động đến nhu cầu thanh toán của cả các tổ chức kinh tế và cá nhân và bằng cách đó các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán mới có thể mở rộng lĩnh vực hoạt động của mình. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 Thanh toán không dùng tiền mặt thể hiện văn minh nhân loại trong việc chi trả và thanh toán tiền hàng hóa, cung ứng dịch vụ đã hoàn thành hoặc các quan hệ khác có liên quan đến tiền mà không cần đến tiền mặt. Thanh toán không dùng tiền mặt góp phần giảm chi phí lưu thông xã hội như in hoặc đúc tiền, vận chuyển, bảo quản tiền mặt; tăng tốc độ luân chuyển vốn cho cơ quan, doanh nghiệp, cá nhân và góp phần điều hòa lưu thông tiền theo lãnh thổ thuận lợi. Thanh toán không dùng tiền mặt còn góp phần kiểm soát thu nhập của các đơn vị sự nghiệp có thu, doanh nghiệp, cá nhân, quan chức Nhà nước; chống tham ô, hối lộ, buôn lậu, buôn bán hàng cấm, trộm cướp tài sản và trốn thuế thu nhập cá nhân và cuối cùng là chống rửa tiền.
Cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt là thế mạnh riêng có của các Ngân hàng thương mại. Đặc biệt, khi nghiệp vụ thanh toán không dùng tiền mặt chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động thanh toán của nền kinh tế nó sẽ góp phần tích cực kìm hãm lạm phát, ổn định sức mua của đồng tiền tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tăng nhanh tốc độ chu chuyển vốn và việc thanh toán diễn ra chính sác, an toàn, nhanh chóng hơn. Đồng thời, nếu tổ chức tốt hoạt động TTKDTM thì mọi tổ chức, cá nhân có điều kiện mở tài khoản, được cung cấp các tiện nghi dịch vụ thanh toán, sẽ có một cơ hội lớn để nâng cao chức năng tạo tiền của mình và đáp ứng nguồn vốn bổ sung cho nền kinh té. - Giảm thiểu rủi ro trong thanh toán: Các rủi ro có rất nhiều dạng khác nhau, với một hệ thống thanh toán phát triển, các mối quan hệ ràng buộc giữa các chủ thể tham gia thanh toán trở nên đặc biệt chặt chẽ, một sự cố về mặt tài chính xảy ra cho một trong các chủ thể tham gia quá trình thanh toán có thể gây ra một sự đổ vỡ mang tính hệ thống.
Vì vậy, để đảm bảo cho sự ổn định trong hoạt động của hệ thống tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán và thị trường tài chính thì việc giảm thiểu rủi ro liên quan đến hoạt động thanh toán là điều đặc biệt có ý nghĩa quan trọng và là mối quan tâm hàng đầu của các tổ chức cung LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 ứng dịch vụ thanh toán hiện nay. Nếu phân theo không gian, địa lý thì chuyển tiền (thanh toán) có thể là thanh toán trong nước và thanh toán quốc tế. Thông thường, thanh toán (chuyển tiền) cá nhân. Khái quát về quản lý thanh toán không dùng tiền mặt tại KBNN 1.
Khái niệm Quản lý thanh toán không dùng tiền mặt là cách thức quản lý thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ không có sự xuất hiện của tiền mặt mà được tiến hành bằng cách trích tiền từ tài khoản của người chi trả chuyển vào tài khoản của người thụ hưởng hoặc bằng cách bù trừ lẫn nhau thông qua vai trò trung gian của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Nội dung của quản lý thanh toán không dùng tiền mặt a. Nguyên tắc quản lý thanh toán không dùng tiền mặt qua KBNN Kiểm soát thanh toán không dùng tiền mặt qua KBNN là việc KBNN tiến hành thẩm định, kiểm tra, kiểm soát các khoản thu, chi NSNN thanh toán bằng chuyển khoản với các chính sách, chế độ, định mức chi tiêu do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định theo những nguyên tắc, hình thức và phương pháp quản lý tài chính trong quá trình thu, chi NSNN. KBNN quản lý thu, chi không dùng tiền mặt theo 4 nguyên tắc: - KBNN thực hiện quản lý tiền mặt trong nội bộ hệ thống KBNN để đảm bảo nhu cầu thanh toán, chi trả bằng tiền mặt cho các đơn vị giao dịch; đồng thời, chủ động phối hợp với Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trên cùng địa bàn tỉnh hoặc ngân hàng thương mại nơi mở tài khoản để đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhu cầu tiền mặt của KBNN.
- Các đơn vị KBNN thực hiện thanh toán các khoản chi của đơn vị giao dịch theo nguyên tắc thanh toán bằng chuyển khoản trực tiếp từ tài khoản của đơn vị giao dịch mở tại KBNN tới tài khoản của người cung cấp hàng hóa dịch vụ, người hưởng lương từ NSNN và người thụ hưởng khác tại KBNN hoặc ngân hàng, trừ những trường hợp được phép chi bằng tiền mặt. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 - Các đơn vị giao dịch có tài khoản tại KBNN khi thanh toán tiền mua hàng hoá, dịch vụ với các đơn vị, tổ chức, cá nhân có tài khoản tiền gửi tại KBNN hoặc ngân hàng, thì các đơn vị giao dịch thực hiện thanh toán bằng các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt. - Các đơn vị, tổ chức, cá nhân có tài khoản tại ngân hàng hoặc KBNN, khi thực hiện nghĩa vụ nộp NSNN phải ưu tiên thanh toán bằng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt; các khoản thu NSNN theo hình thức khấu trừ trực tiếp từ tài khoản của đơn vị, tổ chức, cá nhân tại KBNN sang thu nộp NSNN, thì thực hiện theo quy định hiện hành của pháp luật. Quản lý các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt tại KBNN *.
Thanh toán điện tử liên kho bạc Thanh toán điện tử KBNN trong hệ thống KBNN là hình thức thanh toán liên kho bạc thông qua việc thực hiện các khoản thu hộ, chi hộ giữa các đơn vị Kho bạc và được thực hiện bằng phương thức chuyển lệnh thanh toán qua mạng máy tính trong nội bộ hệ thống KBNN.[5] Thanh toán điện tử trong hệ thống KBNN bao gồm thanh toán liên kho bạc nội tỉnh và thanh toán kho bạc ngoại tỉnh. * Thanh toán song phương điện tử Thanh toán song phương điện tử là nghiệp vụ thanh toán điện tử giữa các đơn vị KBNN và NHTM nơi KBNN mở tài khoản tiền gửi, tài khoản thanh toán hoặc tài khoản chuyên thu theo quy định”. TTBT phát sinh trên cơ sở các khoản tiền hàng hoá, dịch vụ của hách hàng mở TK ở các NH khác nhau hoặc thanh toán vốn của bản thân ngân hàng. TTBT được áp dụng giữa các ngân hàng khác hệ thống với nhau (TTBT khác hệ thống) hoặc có thể áp dụng giữa các đơn vị ngân hàng thuộc cùng một hệ thống ngân hàng (TTBT cùng hệ thống).
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.