mở đầu của một chu trình NSNN và cũng là khâu quan trọng nhất của toàn bộ chu trình ngân sách, nó quyết định chất lượng phân bổ và sử dụng nguồn lực tài chính. Lập dự toán là căn cứ quan trọng cho việc quản lý và kiểm soát chi thường xuyên. Hay nói cách khác quản lý theo dự toán đối với chi thường xuyên là cơ sở để đảm bảo cân đối NSNN, tạo điều kiện chấp hành NSNN, hạn chế tính tùy tiện của các đơn vị sử dụng ngân sách. Do đó vấn đề là cần phải nâng cao chất lượng lập và xét duyệt dự toán trên cơ sở bố trí NSNN sát đúng với nhiệm vụ của từng đối tượng và các loại hình hoạt động.
Dự toán chi sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt có giá trị như chỉ tiêu pháp lệnh. Các cấp, các ngành, các đơn vị có trách nhiệm chấp hành dự toán chi thường xuyên được duyệt trong qúa trình hoạt động của mình, phải phân bổ, công khai và sử dụng theo đúng chế độ quy định. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 - Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả: Có thể nói tiết kiệm, hiệu quả là một trong những nguyên tắc quan trọng hàng đầu của quản lý kinh tế, tài chính. Bởi lẽ: Nguồn lực thì luôn có giới hạn nhưng nhu cầu thì không có mức giới hạn nào, do vậy trong quá trình phân bổ và sử dụng các nguồn lực khan hiếm đó luôn phải tính toán sao cho chi phí ít nhất nhưng vẫn đạt hiệu quả một cách tốt nhất.
- Nguyên tắc chi trả trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước: Một trong những chức năng quan trọng của Kho bạc Nhà nước là quản lý quỹ NSNN. Vì vậy, Kho bạc Nhà nước vừa có quyền, vừa có trách nhiệm phải kiểm soát chặt chẽ mọi khoản chi của NSNN; đặc biệt là các khoản chi thường xuyên. Để tăng cường vai trò của Kho bạc Nhà nước trong kiểm soát chi thường xuyên của NSNN, hiện nay ở nước ta đã và đang triển khai thực hiện "chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước" và coi đó như là một nguyên tắc trong quản lý khoản chi này. Quản lý chi thường xuyên bao gồm các nội dung sau: Thứ nhất, xây dựng hệ thống định mức chi ngân sách.
Trong quản lý chi thường xuyên của NSNN nhất thiết cần phải có định mức cho từng nội dung chi hay cho mỗi đối tượng cụ thể. Nhờ đó cơ quan Tài chính mới có căn cứ để lập các phương án phẩn bổ ngân sách, kiểm tra, giám sát quá trình chấp hành, thẩm tra phê duyệt quyết toán kinh phí của các đơn vị dự toán. Thông thường định mức chi thường xuyên của NSNN được thể hiện ở các dạng sau: - Định mức chi tiết theo từng mục chi của Mục lục NSNN ( hay còn gọi là định mức sử dụng ): Loại định mức này biểu hiện như chế độ tiền lương, phụ cấp lương, công tác phí, chế độ hội nghị, chi tiếp khách….Loại định mức này khá đa dạng do chi thường xuyên bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau. Theo quy định hiện hành phần lớn các định mức này do Bộ Tài chính và các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phối hợp với Bộ Tài chính ban hành.
Đối với địa phương thì Hội đồng nhân dân Tỉnh được ban hành một số định mức, chế độ chi tiêu phù hợp với tình hình thực tế và đặc thù của địa phương. Đây là cơ sở pháp lý để các đơn vị sử dụng ngân sách chấp hành khi chi tiêu và cũng là cơ sở để KBNN thực hiện kiểm soát chi. - Định mức chi tổng hợp theo từng đối tượng được tính định mức chi của NSNN (hay còn gọi là định mức phân bổ ): Đây là định mức mang tính chất tổng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Loại định mức này biểu hiện như: định mức kinh phí hành chính trên một biên chế, định mức chi tổng hợp cho một học sinh thuộc các cấp học, định mức chi cho sự nghiệp văn hóa - thể thao, truyền thanh - truyền hình….Định mức này có thể ban hành hàng năm hoặc tính cho cả một thời kỳ ổn định ngân sách có tính đến yếu tố điều chỉnh tăng hàng năm do trượt giá.
Trên cơ sở tổng chi ngân sách địa phương được Chính phủ giao và định mức phân bổ ngân sách của Thủ tướng Chính phủ, các địa phương xây dựng và ban hành các định mức phân bổ ngân sách cho các cấp, các ngành, các đơn vị dự toán phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng ngân sách của địa phương mình. Do tầm quan trọng của định mức đối với công tác quản lý chi thường xuyên nên khi xây dựng định mức cần chú ý các yêu cầu sau: + Định mức chi phải được xây dựng một cách khoa học. + Định mức chi phải mang tính thực tiễn cao. Tức là, nó phải phản ánh mức độ phù hợp của các định mức với nhu cầu kinh phí cho các hoạt động.
Chỉ có như vậy thì định mức chi mới trở thành chuẩn mực cho cả quá trình quản lý kinh phí chi thường xuyên. + Đinh mức chi phải đảm bảo thống nhất đối với từng khoản chi và với từng đối tượng thu hưởng NSNN cùng loại hình hoặc cùng loại hoạt động. + Định mức chi phải đảm bảo tính pháp lý cao. Thứ hai, lập dự toán chi thường xuyên.
Khi lập dự toán chi thường xuyên phải dựa trên các căn cứ sau: - Các chỉ tiêu phát triển kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh. - Chính sách của Nhà nước về hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước, các hoạt động sự nghiệp và các hoạt động khác trong từng giai đoạn nhất định. - Các chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cơ quan có thẩm quyền quy định; định mức phân bổ dự toán do Thủ tướng Chính phủ, Hội đồng nhân dân Tỉnh ban hành theo phân cấp. - Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán NSNN; Thông tư hướng dẫn lập dự toán ngân sách của Bộ Tài chính và các văn bản hướng dẫn của cơ quan chủ quản các cấp.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 15 - Số kiểm tra về dự toán ngân sách được cơ quan có thẩm quyền thông báo, tình hình thực hiện dự toán năm báo cáo và các năm liền kề. Thứ ba, chấp hành dự toán chi thường xuyên. Đây là nội dung rất quan trọng trong chi ngân sách, là khâu thứ hai trong chu trình quản lý ngân sách. Mục tiêu chính của việc tổ chức chấp hành dự toán chi thường xuyên là phải đảm bảo phân phối, cấp phát và sử dụng kinh phí được phân bổ một cách hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả.
Muốn vậy trong quá trình tổ chức chấp hành dự toán chi thường xuyên cần chú trọng các yêu cầu sau: - Phân phối nguồn vốn một cách hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm trên cơ sở dự toán chi đã xác định. - Đảm bảo cấp phát vốn kịp thời, đúng nguyên tắc và tuân thủ nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả trong sử dụng NSNN. Trong khâu này cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan Tài chính các cấp, công tác kiểm soát chi của KBNN và hơn hết là nâng cao ý thức chấp hành dự toán, sử dụng có hiệu quả, tiết kiệm nguồn kinh phí được cấp của các đơn vị dự toán. Thứ tư, quyết toán chi thường xuyên.
Đây là khâu kết thúc của chu trình quản lý các khoản chi thường xuyên của ngân sách. Quyết toán chi thường xuyên cũng được lập từ cơ sở và tổng hợp từ dưới lên theo hệ thống các cấp dự toán và các cấp ngân sách. Quá trình quyết toán chi thường xuyên phải chú ý các nội dung sau: - Phải lập đầy đủ các loại báo cáo quyết toán và gửi kịp thời các loại báo cáo cho cơ quan có thẩm quyền thẩm định, xét duyệt theo quy định của Luật NSNN. - Số liệu trong báo cáo quyết toán phải đảm bảo chính xác, trung thực, theo đúng mục lục ngân sách quy định.
- Báo cáo quyết toán năm của các đơn vị dự toán và của ngân sách các cấp phải được KBNN cùng cấp xác nhận. Qua công tác quyết toán chi thường xuyên sẽ giúp các cơ quan quản lý phân tích đánh giá quá trình chấp hành ngân sách, chấp hành các định mức của Nhà nước quy định của các đơn vị dự toán cũng như của các cấp ngân sách, nâng cao trách nhiệm của các đơn vị trong quá trình sử dụng ngân sách. Làm cơ sở cho việc xây dựng cũng như điều chỉnh các định mức phân bổ ngân sách cho năm sau. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Quản lý chi đầu tư phát triển Chi đầu tư phát triển của NSNN là quá trình phân phối và sử dụng một phần vốn tiền tệ từ quỹ NSNN để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội, phát triển sản xuất và dự trữ hàng hóa của Nhà nước, nhằm thực hiện mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội. Chi đầu tư phát triển cấp huyện là các khoản chi cho đầu tư xây dựng các công trình kết cầu hạ tầng kinh tế - xã hội không có khả năng thu hồi do địa phương quản lý; Đầu tư và hỗ trợ cho các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, các tổ chức tài chính của Nhà nước theo quy định của pháp luật; Phần chi đầu tư phát triển trong các chương trình quốc gia do địa phương thực hiện; Các khoản chi đầu tư phát triển khác theo quy định của pháp luật. Đặc điểm của chi đầu tư phát triển: - Chi đầu tư phát triển là khoản chi lớn của NSNN nhưng không có tính ổn định. - Xét theo mục đích kinh tế - xã hội và thời hạn tác động thì chi đầu tư phát triển của NSNN mang tính chất chi cho tích lũy.
- Phạm vi và mức độ chi đầu tư phát triển của NSNN luôn gắn liền với việc thực hiện mục tiêu kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Chi đầu tư phát triển thông qua việc quản lý cấp phát vốn đầu tư cần tuân thủ các nguyên tắc sau: - Đúng đối tượng: Cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản của NSNN được thực hiện theo phương thức cấp phát không hoàn trả nhằm đảm bảo vốn để đầu tư các dự án cần thiết phải đầu tư thuộc kết cầu hạ tầng kinh tế - xã hội; quốc phòng an ninh… từ đó tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cần thiết cho sự phát triển toàn diện và cân đối của nền kinh tế quốc dân.