CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ NGÔ GIỐNG CỦA CÔNG TY TƯ VẤN VÀ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN NGÔ 1. Một số vấn đề cơ bản về chuyển giao công nghệ 1.1 Một số khái niệm và thuật ngữ 1> Những khái niệm cơ bản Công nghệ Công nghệ luôn được hiểu theo một nghĩa rộng là sự ứng dụng các trí thức khoa học vào giải quyết một nhiệm vụ thực tiễn. Như vậy công nghệ là một sản phẩm do con người tao ra làm công cụ để sản xuất ra của cải vật chất. Cho tới nay định nghĩa về công nghệ vẫn chưa toàn diện thống nhất, điều này được lý giải là số lượng các công nghệ có nhiều đến mức không thể thống kê được.
Người sử dụng công nghệ trong nhưng điều kiện và hoàn cảnh khác nhau dẫn đến sự hiểu biết về công nghệ cũng khác nhau. Theo tổ chức phát triển công nghệ của liên hợp quốc (UNIDO – United Nation’s Industrial Development organization): “Công nghệ là việc áp dụng khoa học vào công nghiệp bằng cách sử dụng các kết quản nghiên cứu và xử lý nó một cách có hệ thống và có phương pháp. Theo Ủy ban kinh tế và xã hội Châu Á – Thái Bình Dương (ESCAP – Economic and Social Commission for Asia and the Pacific): “Công nghệ là một hệ thống kiến thức về quy trình kỹ thuật dùng để chế biến vật liệu và thông tin. Sau đó ESCAP mở rộng định nghĩa của mình: Nó bao gồm tất cả các kỹ năng kiến thức thiết bị và phương phá sử dụng trong sản xuất chế tạo ra các sản phẩm cụ thể mà mở rộng khái niệm ra các lĩnh vực mới như dịch vụ và quản lý.
Trên cơ sở tiếp thu những kiến thức của thế giới hoạt động khoa học tại Việt Nam, tại thông tư số 28/TTQLKH ngày 22/1/1994 của bộ khoa học công nghệ và môi trường được tóm tắt như sau: “Công nghệ là hệ thống các giải pháp được tạo nên bởi sự ứng dụng các kiến thức khoa học được sử dụng để giải quyết một hoặc một số nhiệm vụ trong thực tiễn kinh doanh được thể hiện dưới dạng: Các bí quyết kĩ thuật phương án công nghệ quy trình công nghệ tài liệu thiết kế sơ bộ và thiết kế kĩ thuật. Luan van 7 Các đối tượng sở hữu công nghệ (sáng chết kiểu dáng, công nghệ, nhãn hiệu hàng hóa). Các giải pháp nói trên có thể bao hàm máy móc thiết bị có hàm chứa nội dụng công nghệ. Các dịch vụ hỗ trợ về tư vấn.
Có thể đứng trên góc độ nghiên cứu khác nhau người ta có các định nghĩa công nghệ khác nhau. Song một cách khái quát : Công nghệ là tất cả những gì biến đổi đầu vào thành đầu ra. Công nghệ trong nông nghiệp là tập hợp các tri thức khoa học nông nghiệp áp dụng vào sản xuất đồng thời lựa chọn những công nghệ phù hợp liên quan đến các quá trình sản xuất, chế biến, marketing các sản phẩm nông nghiệp. Công nghệ nông nghiệp gắn liền với một trình độ phát triển nhất định về lực lượng sản xuất, về một xã hội hay cộng đồng.
Trong nông nghiệp công nghệ thay đổi thể hiện qua các yếu tố như: máy mọc, hệ thống tưới tiêu, giống cây trồng, giống vật nuôi, phân bón, thuốc trừ sâu, các chế phẩm kích thích sinh trưởng. Khi đưa công nghệ vào trong sản xuất sẽ tạo ra nhiều sản phẩm hơn với một khối lượng đầu vào như cũ; tạo ra khối lượng sản phẩm như cũ với khối lượng đầu vào ít hơn; cân bằng lợi ích của nông dân trực tiếp sản xuất, người tiêu dùng và của toàn xã hội. Chuyển giao công nghệ Bất kì một quốc gia, một ngành, một cơ sở, một địa phương hay một cá nhân nào cũng có một hay nhiều công nghệ triển khai. Đó có thể là công nghệ nội sinh (công nghệ tự tạo) hay công nghệ ngoại sinh( công nghệ có được từ nước ngoài).
Trong một số điều kiện nhất định nhu cầu chuyển giao công nghệ được đặt ra. Vậy chuyển giao công nghệ là gì? Theo quan niệm của nhiều quốc gia, nhiều tổ chức quốc tế: chuyển giao công nghệ là “chuyển giao và nhận công nghệ qua biên giới”. Điều đó có nghĩa công nghệ được chuyển và nhận thông qua con đường thương mại quốc tế, qua dự án đầu tư nước ngoài, qua chuyển và nhận tự giác hay không tự giác (tình báo kinh tế, công nghiệp, hội thảo khoa học). Một cách tổng quát, có thể đưa ra khái niệm tổng quát về chuyển giao công nghệ là việc đưa kiến thức kỹ thuật ra khỏi ranh giới sinh sản của nó.
Luan van 8 Theo Nghị định 45/1998/NĐ – CP: Chuyển giao công nghệ là hình thức mua bán công nghệ trên cơ sở Hợp đồng chuyển giao công nghệ đã được thỏa thuận phù hợp với các quy định của pháp luật. Bên bán có nghĩa vụ chuyển giao các kiến thức tổng hợp của công nghệ hoặc cung cấp các máy móc, thiết bị, dịch vụ, đào tạo.kèm theo các kiến thức công nghệ đó theo điều kiện thỏa thuận và ghi nhận trong Hợp đồng chuyển giao công nghệ. Theo Diễn đàn Thương mại và Phát triển Liên Hiệp quốc ( UNTCAD - United Nations Conference on Trade and Development): Chuyển giao công nghệ là chuyển giao kiến thức có hệ thống để sản xuất sản phẩm, áp dụng quá trình hoặc thực hiện nhiệm vụ.Sharif, “Chuyển giao công nghệ” thường là cách gọi việc mua công nghệ mới. Nó thường xảy ra do có sự tồn tài giữa người mua và người bán.
Người bán thường được gọi là người giao và người mua thường được gọi là người nhận trong quá trình chuyển giao công nghệ. Chuyển giao công nghệ có thể diễn ra giữa: Một ngành công nghiệp này sang một ngành công nghiệp khác; một tổ chức này với một tổ chức khác ở quy mô quốc tế; Hai nước phát triển; Một nước đang phát triển và một nước phát triển.Dunning, “Chuyển giao công nghệ” là việc một nước tiếp nhận công nghệ hoặc năng lực công nghệ từ nước khác. Nó cũng bao gồm việc chuyển giao công nghệ giữa các tổ chức hoặc trong một nội bộ tổ chức. Theo một nhà nghiên cứu Nhật Bản ông Prayyoon Shiowana: “chuyển giao công nghệ là một quá trình học tập trong đó tri thức về công nghệ được tích lũy một cách liên tục và nguồn tài nguyên con người đang được thu hút vào các hoạt động sản xuất, một sự chuyển giao công nghệ thành công cuối cùng sẽ đưa tới sự tích lũy sâu hơn và rộng hơn”.
Các nhìn nhận mới về chuyển giao công nghệ đứng trên góc độ một quốc gia đã và đang có những hoạt động chuyển giao công nghệ tích cực vào các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam cho ta thấy sự đánh giá của họ về chuyển giao công nghệ đặc biệt là nhân tố con người. Trong sản xuất kinh doanh, chuyển giao công nghệ là hình thức mua và bán công nghệ trên cơ sở hợp đồng chuyển giao công nghệ đã được thỏa thuận phù hợp với các quy định của pháp luật. Bên bán có nghĩa vụ chuyển giao các kiến thức kỹ Luan van 9 thuật về công nghệ hoặc cung cấp các máy móc, thiết bị kèm theo các kiến thức công nghệ cho bên mua. Bên mua có nghĩa vụ thanh toán cho bên bán để tiếp thu, sử dụng các kiến thức công nghệ theo các điều kiện đã thỏa thuận và ghi nhận trong hợp đồng chuyển giao công nghệ.
Việc đàm phán về công nghệ đòi hỏi bên mua công nghệ cần nắm vững về pháp luật chuyển giao công nghệ đồng thời phải có kỹ năng về đàm phán, chủ động thỏa thuận về nội dung, đối tượng công nghệ, các quyền, cách thức thực hiện chuyển giao công nghệ nhằm có được các yếu tố, điều kiện chuyển giao, tiếp cận công nghệ một cách thuận tiện, được bảo đảm và thực sự bình đẳng giữa bên bán và bên mua công nghệ. Việc chuyển giao công nghệ ngày nay không chỉ là hợp đồng chuyển giao công nghệ giữa các thành phần kinh tế và các địa phương ở trong nước mà còn là hợp đồng chuyển giao công nghệ giữa các nước trên thế giới. Trong đó, các hợp đồng chuyển giao công nghệ này khi thực hiện phải tuân theo pháp luật của nước chuyển giao vào và của nước chuyển giao ra. Ở nước ta, pháp lệnh chuyển giao công nghệ nước ngoài vào Việt Nam đã được Hội đồng Nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 5/12/1988 gồm 5 chương 25 điều.
2> Một số thuật ngữ Đầu tư : là việc nhà đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư và các quy định khác của pháp luật có liên quan. Tư vấn chuyển giao công nghệ: là hoạt động hỗ trợ các bên trong việc lựa chọn công nghệ, đàm phán, ký kết và thực hiện hợp đồng chuyển giao công nghệ. Sản phẩm ngô giống: là ngô giống sau khi thu hoạch được xử lý qua quá trình sấy, chế biến theo tiêu chuẩn kỹ thuật tạo ra ngô giống thành phầm. Xúc tiến chuyển giao công nghệ: là hoạt động thúc đẩy, tạo tìm kiếm cơ hội chuyể giao công nghệ, cung ứng dịch vị quảng cáo, trưng bày, giới thiệu công nghệ; tổ chức hội chợ, triển lãm công nghệ, trung tâm giao dịch công nghệ.
Những vấn đề liên quan đến chuyển giao công nghệ 1> Thành phần chuyển giao công nghệ Bất cứ một công nghệ nào từ đơn giản tới phức tạp đều bao gồm bốn thành phần trang thiết bị, con người, thông tin, tổ chức. Luan van 10 Các yếu tố cấu thành công nghệ: Phần cứng: bao gồm máy móc, thiết bị nhà xưởng. phần cứng tăng năng lực cơ bắp và trí lực cho con người. Phần mềm bao gồm: phần con người là đội ngũ lao động có sức khỏe, kĩ sảo, kinh nghiệm sản xuất và có năng suất lao động cao; phần thông tin là các dữ liệu, thuyết minh, dự án, mô tả, sáng chế, chỉ dẫn kĩ thuật, điều hành sản xuất; phần tổ chức gồm những liên hệ, bố trí sắp xếp, đào tạo đội ngũ cán bộ cho các hoạt động phân chia nguồn lực, tạo mạng lưới, lập kế hoạch, kiểm tra điều hành; phần bao tiêu hay nghiên cứu thị trường đầu ra là việc quan trọng cũng nằm trong phần mềm công nghệ.
2> Phạm trù chuyển giao công nghệ Công nghệ gồm có hai phần: phần cứng và phần mềm. Trong chuyển giao công nghệ cái khó, cái gây trắc trở không thể hiện nhiều ở phần cứng – cái gây khó khăn, cái gây thiệt hại, cái khó tìm hiểu, khó nắm vững và dễ bị thất thố nằm ở phần mềm.
